Επόμενος σταθμός: Ουτοπία

Standard

Ο αγώνας των εργατών στο κατειλημμένο εργοστάσιο της ΒΙΟΜΕ

 συνέντευξη του σκηνοθέτη Απόστολου Καρακάση

«Στόχος ήταν να παρατηρήσω σε βάθος το έπος κάποιων ανθρώπων τσακισμένων από την κρίση, με όλες τις αντιφάσεις και τις κωμικοτραγικές πτυχές της πραγματικότητας» 

Απόστολος Καρακάσης. Φωτογραφία του Στράτου Καλαφάτη

Απόστολος Καρακάσης.
Φωτογραφία του Στράτου
Καλαφάτη

«Η ταινία σκιαγραφεί το πορτρέτο ενός αγώνα εκ των έσω, μια πολύπλευρη και βαθιά ανθρώπινη ματιά σε κάποιους ήρωες της καθημερινότητας που έχουν το παράτολμο θάρρος να αγωνίζονται για τον κοινωνικό μετασχηματισμό. Στο επίκεντρο της ταινίας βρίσκεται ένας από τους πιο εμπνευσμένους και ανυποχώρητους αγώνες στον κόσμο που εκτυλίσσεται στη Βόρεια Ελλάδα», γράφουν ο σκηνοθέτης Άβι Λιούις και η Nαόμι Κλάιν για το ντοκιμαντέρ «Επόμενος σταθμός: Ουτοπία» σε σκηνοθεσία Απόστολου Καρακάση (βοηθός σκηνοθέτη: Θανάσης Καφετζής, μουσική: Σπύρος Γασπαράτος, παραγωγοί: Μάρκος Γκαστίν, Ελένη Χανδρινού). Κρατάω την «πολύπλευρη» και «βαθιά ανθρώπινη» ματιά. Γιατί, πέραν των κινηματογραφικών της αρετών, το ντοκυμαντέρ ξεχωρίζει, κατά τη γνώμη μου, καθώς η διάθεση για να στηριχθεί και να αναδειχθεί ο αγώνας των εργατών που κατέλαβαν και αυτοδιαχειρίζονται τη ΒΙΟΜΕ, δεν οδηγεί σε μια κινηματογραφική αφήγηση επίπεδη, ρηχή και διδακτική. Γιατί η ανάδειξη αυτή, στη ματιά του σκηνοθέτη, περιλαμβάνει τις αντιθέσεις και τις δυσκολίες — και έτσι η ταινία είναι ανοιχτή σε πολλές αναγνώσεις, από τις πιο αισιόδοξες και επικές μέχρι πιο μελαγχολικές. Και αυτό προσωπικά το θεωρώ μεγάλη επιτυχία της, κινηματογραφικά αλλά και πολιτικά.

Στρ. Μπ.

 

Πώς οδηγήθηκες στην απόφαση να γυρίσεις το ντοκιμαντέρ; Ποιο ήταν το έναυσμα και οι αρχικές σκέψεις;

Από τότε που μας προέκυψε η οικονομική κρίση, ήθελα να κάνω μια ταινία που να αποτυπώνει τους καιρούς μας. Το αισθανόμουν σαν χρέος, αλλά δεν είχα βρεθεί μπροστά στην ιστορία εκείνη που θα με παρακινούσε στη μεγάλη περιπέτεια να αφιερώσω χρόνια από τη ζωή μου και όλη μου την ενέργεια για να παρακολουθήσω στενά τις «ζωές κάποιων άλλων» και να τις μεταφέρω στον κινηματογράφο. Δεν ήθελα να πω μια ακόμη καταθλιπτική ιστορία, ούτε να αναπαραστήσω τη σύνθετη κοινωνική εμπειρία των χρόνων μας μεροληπτικά ή απλουστευτικά. Όταν έμαθα ότι οι πρώην εργαζόμενοι στη ΒΙΟ.ΜΕ. θα καταλάμβαναν το εργοστάσιό τους ένιωσα ότι αυτή ήταν πραγματικά μια πολύ δυνατή ιστορία επιβίωσης, η οποία αντανακλούσε συγχρόνως το ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο σε πολλά επίπεδα. Προσωπικά μου κινούσε τρομερά το ενδιαφέρον αυτό το εγχείρημα, ήθελα να το ζήσω από κοντά και κυρίως ήθελα να γνωρίσω έναν-έναν τους εργάτες αυτούς οι οποίοι στα πενήντα τους χρόνια είχαν αποφασίσει να κάνουν ό,τι πιο ριζοσπαστικό υπάρχει: να καταλάβουν τα μέσα παραγωγής και να λειτουργήσουν ένα ολόκληρο εργοστάσιο μόνοι τους, αμεσοδημοκρατικά! Πίσω από την απρόσωπη ταμπέλα «άνεργοι, επαναστατημένοι, προλετάριοι» ήθελα να κατανοήσω σε βάθος όλους αυτούς τους ήρωες της καθημερινότητας, να δω από πού προέρχονταν, ποιες ήταν οι βαθιές τους ανάγκες και επιθυμίες, να ζήσω την περιπέτεια του αγώνα τους ενάντια στο σύστημα που τους καταδίκασε στην ανεργία, αλλά και του προσωπικού τους εσωτερικού αγώνα, καθώς πασχίζουν να μετασχηματιστούν, να αναθεωρήσουν νοοτροπίες, πεποιθήσεις και αξίες της προηγούμενης ζωής τους για να επιβιώσουν την «επόμενη μέρα». Συνέχεια ανάγνωσης

Πέρα από την ανάπτυξη

Standard

Αναζητώντας τα εργαλεία της Αριστεράς για την ανασυγκρότηση της οικονομίας

του Γιάννη Μάργαρη και της Έλενας Παπαδοπούλου

 

Φερνάν Λεζέ, «Ο μέγας Ιούλιος», 1945

Φερνάν Λεζέ, «Ο μέγας Ιούλιος», 1945

«Οι πολιτικοί της ευρωζώνης βρίσκονται αντιμέτωποι με τρεις επιλογές: να προχωρήσουν σε πολιτική ένωση, να αποδεχτούν το καθεστώς μιας χρόνιας στασιμότητας, να διαλύσουν την ΟΝΕ. Έχοντας αποκλείσει την πρώτη επιλογή, δύο είναι τα πιθανά ενδεχόμενα: ύφεση και αποτυχία. Ή και τα δύο διαδοχικά». Αυτά έγραφε, πριν δύο εβδομάδες, ο Wolfgang Munchau στους Financial Times, ενδεικτικά για το πώς το πρόσφατο «μίνι κραχ» άνοιξε ξανά τη συζήτηση για ένα νέο επεισόδιο ύφεσης στην ευρωζώνη, σε ένα διεθνές οικονομικό περιβάλλον με όλο και περισσότερα χαρακτηριστικά «μόνιμης στασιμότητας».

Στο πλαίσιο της δομικής κρίσης του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού, το κυνήγι της ανάπτυξης δεν είναι απλή υπόθεση, ιδιαίτερα όταν κατ’ εξακολούθηση σκοντάφτει στις δομικές αντιφάσεις του συστήματος. Για την Αριστερά, όμως, το ζήτημα είναι πιο περίπλοκο. Δικός μας στόχος δεν είναι η επαναφορά της δυναμικότητας του καπιταλισμού, αλλά εκείνες οι αναδιαρθρώσεις στο παραγωγικό μοντέλο και τις εσωτερικές του σχέσεις που θα αλλάξουν σταδιακά τον ρόλο της κοινωνίας στον σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών που την αφορούν. Η σύνδεση της ανάπτυξης με την ανάγκη του κοινωνικού μετασχηματισμού βρίσκεται στον πυρήνα της στρατηγικής μας και πρέπει να μπολιάσει κάθε προγραμματική και κινηματική μας πρωτοβουλία: η ίδια η έννοιά της αποκτά νόημα μόνο ως κομμάτι μιας συνολικότερης διαδικασίας, αυτής που ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί να περιγράψει με τον όρο «παραγωγική ανασυγκρότηση». Συνέχεια ανάγνωσης

ΒΙΟΜΕΤ: μια συνεργατική επιχείρηση υπό εργατικό έλεγχο και με αυτοδιεύθυνση

Standard

MΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ 35ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΓΣΕΕ-4

συνέντευξη του Μάκη Αναγνώστου

(από το RedNoitebook- http://www.rnbnet.gr/details.php?id=8995)

Με αφορμή το 35ο Συνέδριο της ΓΣΕΕ, τα Ενθέματα  και το Red Notebook επιμελήθηκαν ένα αφιέρωμα με τίτλο #συνδικαλισμός 2013 στην Ελλάδα. Το πρώτο μέρος του αφιερώματος είναι τα  άρθρα των Μάρκου Βογιατζόγλου, Donatella della Porta, Gianluca De Angelis και Lisa Dorigatti που δημοσιεύθηκαν ήδη.. Το δεύτερο μέρος ξεκινά σήμερα, με τις συνεντεύξεις ανθρώπων που πρωταγωνιστούν στις εργατικές αντιστάσεις του καιρού μας: είτε στο πλαίσιο των παραδοσιακών συνδικαλιστικών δομών, είτε στα νέα πρωτοβάθμια σωματεία, τις Εργατικές Λέσχες που συγκροτούνται από γειτονιά σε γειτονιά, είτε τέλος στα νέα πειράματα αυτοδιαχείρισης, που επιχειρούν να δουν πέρα από τον καπιταλισμό.  Η πρώτη συνέντευξη του αφιερώματος είναι η συζήτηση που είχαμε με τον Μάκη Αναγνώστου, εκπρόσωπο των εργαζομένων στη Βιομηχανική Μεταλλευτική. Το αφιέρωμα του Red και των Ενθεμάτων κλείνει την Τετάρτη 20 Μαρτίου, με την εκδήλωση για το συνδικαλιστικό κίνημα, στο Στέκι Μεταναστών.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ REDNOTEBOOK

 

autog Ποιό μπορεί να είναι το περιεχόμενο του όρου «εργατική αυτοδιαχείριση» σήμερα, και με ποιόν τρόπο την εφαρμόζετε στο εργοστάσιό σας; 

Καταρχάς  θα θέλαμε να σας ευχαριστήσουμε για το ενδιαφέρον σας. Όσον αφορά το ερώτημα, ως συνέλευση των εργαζομένων δεν χρησιμοποιήσαμε τον όρο αυτοδιαχείριση. Προτιμήσαμε, αντί γι΄ αυτόν, τον όρο συνεργατική επιχείρηση, υπό εργατικό έλεγχο και με αυτοδιεύθυνση, μέσα από τη συνέλευση των εργαζομένων. Αυτό ακριβώς εφαρμόζουμε. 

Ως σωματείο λοιπόν σήμερα, και ως επιχείρηση αύριο, οι αποφάσεις που παίρνονται είναι όλες από την βάση, από τη συνέλευση των εργαζομένων, που αφορά κάθε κίνηση που πρόκειται να κάνει το σωματείο για το επόμενο διάστημα. Οι εκλεγμένοι είναι μόνο εκτελεστικά όργανα. Παίρνουν από τη συνέλευση τις αποφάσεις και προσπαθούν να φέρουν σε πέρας αυτό που έχει ορίσει η συνέλευση. Απόφασή μας είναι να λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο και η συνέλευση της συνεργατικής επιχείρησης.Αυτό ονομάζουμε αυτοδιεύθυνση μέσα από την συνέλευση!Επίσης, πήραμε απόφαση να ισχύει η ισότητα ανάμεσα σε όλους τους εργαζόμενους, ισότητα που αφορά και τους μισθούς, ανεξάρτητα από την εργασία. Είπαμε: μία (μετοχή) ψήφο για κάθε εργαζόμενο, η οποία δεν θα είναι μεταβιβάσιμη από τον ίδιο, αλλά από την συνέλευση των εργαζομένων. Κανένας εργαζόμενος μη μέτοχος, κανένας μέτοχος μη εργαζόμενος.

Αποφασίσαμε, τέλος, η διοίκηση της εταιρίας να είναι ανακλητή, όπως ανακλητή είναι και η διοίκηση του σωματείου. Αυτό είναι που ονομάζουμε συνεργατική επιχείρηση υπό εργατικό έλεγχο. Συνέχεια ανάγνωσης

Δεν φταίει (μόνο) ο Παναγόπουλος!

Standard

MΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ 35ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΓΣΕΕ-3

Δομικές αδυναμίες του συνδικαλιστικού κινήματος και τα «πειραματικά εργαστήρια» του μέλλοντος

 του Μάρκου Βογιατζόγλου

 Eνόψει του συνεδρίου της ΓΣΕΕ, που ξεκινάει την Πέμπτη, και σε  μια προσπάθεια να δούμε κριτικά την κατάσταση και  τις προοπτικές του συνδικαλισμού σήμερα, ζητήσαμε τρία κείμενα σχετικά με το εργατικό και συνδικαλιστικό κίνημα, την κατάσταση στο εργασιακό πεδίο, τις νέες και τις παλιές μορφές πάλης στην Ελλάδα και την Ευρώπη, από τον Μάρκο Βογιατζόγλου (πολιτικός επιστήμονας, υπ. δρ στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας), την Donatella della Porta (καθηγήτρια πολιτικής επιστήμης στο Ιταλικό Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών Επιστημών (SUM), καθηγήτρια κοινωνιολογίας στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας (EUI) και διευθύντρια του Κέντρου Μελέτης των Κοινωνικών Κινημάτων COSMOS), τον Gianluca De Angelis  ( υποψήφιος δρ στο Πανεπιστήμιο της Μπολόνια, επιστημονικός συνεργάτης του Ινστιτούτου Οικονομικής και Κοινωνικής Έρευνας-IRES) και τη Lisa Dorigatti  (υποψήφια δρ στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνου,  επιστημονική συνεργάτρια της Γενικής Συνοσπονδίας Εργατών ΙταλίαςCGIL). Tα κείμενα συνδημοσιεύονται στα Ενθέματα και στο RedNotebook.

 EΝΘΕΜΑΤΑ και REDNOTEBOOK

Έργο του Αλφόν Χόροβιτς («Νέοι Πρωτοπόροι», Μάης 1936)

Έργο του Αλφόν Χόροβιτς («Νέοι Πρωτοπόροι», Μάης 1936)

Την Πέμπτη ξεκινά το 35ο Συνέδριο της ΓΣΕΕ. Εκτός απ’ τις συνήθεις καταγγελίες για τα «μαγειρέματα», τα σωματεία-σφραγίδες, τους αντιπροσώπους-φαντάσματα και ούτω καθεξής, τούτη τη φορά οι διοργανωτές του συνεδρίου θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την κριτική και σ’ ένα ζήτημα που μέχρι τώρα περνούσε απαρατήρητο: εξαιτίας του ιδιόρρυθμου συστήματος εκλογής εκπροσώπων, ορισμένοι απ’ τους συμμετέχοντες στο συνέδριο θα έχουν επιλεγεί 2, 3 ή και 4 χρόνια πριν τη διεξαγωγή του.

Είναι προφανές πως, στην παρούσα συγκυρία, οι «αντιπρόσωποι» αυτοί δεν αντιπροσωπεύουν απολύτως τίποτε! Ούτε τους πολιτικούς συσχετισμούς βάσει των οποίων εξελέγησαν, ούτε την ισορροπία δυνάμεων εργαζομένων-εργοδοτών στον χώρο εργασίας ή τον κλάδο παραγωγής τους, ούτε, φυσικά, το εργασιακό μοντέλο βάσει του οποίου συγκροτήθηκε η ατζέντα με τα αιτήματά τους. Όλα αυτά υπέστησαν δραματικές μεταβολές τα τελευταία τρία χρόνια, οι «αντιπρόσωποι» όμως παρέμειναν ως είχαν.

Αφετηρία του παρόντος άρθρου είναι πως όταν ένα σύστημα παράγει τόσο ακραίες στρεβλώσεις όπως οι παραπάνω, έχει έρθει η ώρα να αλλάξει. Το μοντέλο οργάνωσης της παραγωγής και, συνακόλουθα, οι εργασιακές σχέσεις, μεταβλήθηκαν ριζικά τα τελευταία τριάντα χρόνια, τα συνδικάτα όμως παραμένουν οργανωμένα στη βάση του νομικού πλαισίου που μας έρχεται απ’ το μακρινό 1982. Με δεδομένη και την αποτυχία τους να αντιμετωπίσουν την καταστροφή που επέφεραν τα Μνημόνια στον τόπο μας, το άνοιγμα της συζήτησης  για ριζοσπαστικές αλλαγές στις δομές τους είναι εξίσου, αν όχι περισσότερο, σημαντικό με την επίτευξη της μεταβολής των συσχετισμών στην ηγεσία της ΓΣΕΕ.  Συνέχεια ανάγνωσης