Τι μπορεί να κάνει μια αριστερή κυβέρνηση εντός Μνημονίου;

Standard

Τα τρία ερωτήματα του Αλέξη Τσίπρα-1

του Κωστή Χατζημιχάλη 

Ο Αλέξης Τσίπρας, μιλώντας στην Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ, τη Δευτέρα 27 Ιουλίου, έθεσε τρία ερωτήματα σχετικά με τις διαπραγματεύσεις, τη συμφωνία, το Plan B και την πορεία της κυβέρνηση. Εκτιμώντας ότι τα ερωτήματα αυτά υπερβαίνουν τα όρια της συζήτησης στη Π.Γ. και μπορούν να αποτελέσουν βάση για μια ουσιαστική κουβέντα αποτίμησης και μελλοντικού σχεδιασμού, ζητήσαμε από δύο καλούς φίλους των «Ενθεμάτων», τον Μιχάλη Παναγιωτάκη και τον Κωστή Χατζημιχάλη να πουν τις σκέψεις τους, με αφετηρία αυτά. Τους ευχαριστούμε θερμά για την ανταπόκρισή τους. Τα τρία ερωτήματα, όπως τα δημοσίευσε η «Αυγή» (28.7.2015):

  1. Έκανε η κυβέρνηση όλα όσα μπορούσαν να γίνουν, ή όχι; Υπάρχουν πράγματα που παρέλειψε ή απέφυγε να κάνει, και ποια είναι αυτά; Τι δεν χειρίστηκε με τον σωστό τρόπο;
  2. Υπήρξε κάποιο ρεαλιστικό και βιώσιμο εναλλακτικό σχέδιο που δεν υιοθετήθηκε; Ποια θα μπορούσε να είναι σήμερα αυτή η εναλλακτική βιώσιμη λύση;
  3. Τι πρέπει να κάνει σήμερα η Αριστερά; Να εγκαταλείψει την κυβέρνηση στους εκπροσώπους του χρεωκοπημένου πολιτικού συστήματος; Ή να δώσει την μάχη στις συνθήκες οι οποίες έχουν διαμορφωθεί;

Σημ.: Και τα δύο κείμενα γράφτηκαν πριν από τη συνεδρίαση της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ, την Πέμπτη.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

Από τη συνεδρίαση της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ, σινέ Κεραμεικός, 30.7.2015. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα

Από τη συνεδρίαση της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ, σινέ Κεραμεικός, 30.7.2015. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα

Ανταποκρίνομαι στο αίτημα των φίλων και συντρόφων των «Ενθεμάτων» να καταθέσω σκέψεις με αφορμή την εισήγηση/ερωτήματα Τσίπρα προς την ΠΓ του κόμματος. Σπεύδω να καταθέσω την αμηχανία μου για το αν έχω δικαίωμα να το κάνω ως μη μέλος του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά ανταποκρίνομαι με τη σκέψη σ’ αυτούς τους συντρόφους που έχουν αντιμετωπίσει πολλαπλάσιες δυσκολίες.

1-2: Στα δυο πρώτα ερωτήματα, τα οποία αναφέρονται στη διαπραγμάτευση και στην τελική κατάληξη με το τρίτο Μνημόνιο, δεν μπορώ να απαντήσω με επιχειρήματα επειδή απευθύνονται σε στελέχη του κόμματος που γνωρίζουν περισσότερα από μένα. Πολιτικά, όμως, όλοι και όλες γνωρίζουμε τι έγινε: οι Ευρωπαίοι αγνόησαν προκλητικά τους κανόνες της δημοκρατίας. Αυτό δεν έδινε πολλά περιθώρια ελιγμών και εναλλακτικών ,ενώ εμείς πήγαμε θεωρώντας ότι τα δίκαια αιτήματά μας και τα καλά τεκμηριωμένα επιχειρήματα θα τους έπειθαν. Δεν ήταν όμως επιστημονικό συνέδριο· ήταν διεθνής αντιπαράθεση, και εκείνοι είχαν τη δύναμη να αλλάζουν κάθε τόσο τους κανόνες του παιχνιδιού. Συνέχεια ανάγνωσης

Oι οχτώ λόγοι της νίκης του Όχι

Standard

του Ντέμιαν Μακ Κον Ούλαντ

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Με τον εξαιρετικά πυκνό πολιτικό χρόνο που διανύουμε το δημοψήφισμα της περασμένης Κυριακής μοιάζει ήδη πολύ καιρό πίσω — κι ας απέχουμε μόλις μία εβδομάδα. Ωστόσο, επειδή αποτελεί πολιτικό γεγονός πρώτης τάξης, που στην πορεία αυτονομήθηκε δημιουργώντας νέους συσχετισμούς, διαιρέσεις και ενότητες, αξίζει να σταθούμε σε αυτό. Επί τροχάδην σημειώνουμε (μια που έχει επισημανθεί σε αρκετά άρθρα) ότι το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου ήταν πιο ταξικά πολωμένη αναμέτρηση της μεταπολίτευσης (αρκεί μια ενδεικτική ματιά στο 85% του Ναι στην Εκάλη και το 76 του Όχι στο Πέραμα). Επίσης, το Όχι είχε ηλικιακά χαρακτηριστικά (στις ηλικίες 18-24 πήρε 85%, ενώ στις ηλικίες 25-34 κέρδισε το 72%, σύμφωνα με την έρευνα της public issue), αλλά και αναγόταν σε μια προοδευτική-πανδημοκρατική (και πρώην πασοκική) παράδοση, αν δούμε τα ποσοστά της Κρήτης (και ιδίως το 74% του Όχι του Νομού Χανίων). Δημοσιεύουμε σήμερα το άρθρο του Damian Mac Con Uladh που επισημαίνει τους πολιτικούς και επικοινωνιακούς λόγους της νίκης του Όχι.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

Οι οχτώ βασικότεροι λόγοι, για τους οποίους υπερίσχυσε το Όχι στο δημοψήφισμα της περασμένης Κυριακής:

1. Ο Αλέξης Τσίπρας

Αθήνα, 3.7.2015. Φωτογραφία του Δημήτρη Παρθύμου/ Demotix/Corbis

Αθήνα, 3.7.2015. Φωτογραφία του Δημήτρη Παρθύμου/ Demotix/Corbis

Παρά τα πολλά λάθη που έκανε τους τελευταίους μήνες στις συνομιλίες του με τους δανειστές, οι περισσότεροι Έλληνες δεν θεωρούν τον Αλέξη Τσίπρα και την κυβέρνησή του ως υπεύθυνους για τα προβλήματα της Ελλάδας. Ενώ η επιβολή ελέγχων στην κίνηση κεφαλαίων και το κλείσιμο των τραπεζών έπεσαν σαν κεραυνός εν αιθρία, οι προηγούμενες κυβερνήσεις θεωρούνται οι κύριες υπεύθυνες, με την υπογραφή προγραμμάτων διάσωσης που είχαν καταστροφικές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες. Οι ψηφοφόροι αντιμετωπίζουν τον Τσίπρα σαν την μόνη τους ελπίδα ότι τα πράγματα δεν θα γίνουν χειρότερα. Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, διακήρυσσε με κάθε τρόπο ότι μια νίκη του Όχι θα τον έφερνε σε καλύτερη διαπραγματευτική θέση, παρά τις προειδοποιήσεις των άλλων ότι αυτό αποτελεί απλώς ψευδαίσθηση. Συνέχεια ανάγνωσης

Αγαθόν το εξομολογείσθαι

Standard

Ναι ή Όχι στη νέα συμφωνία; Το διπλό αδιέξοδο

του Στρατή Μπουρνάζου

Γιάννης Τζερμιάς,

Γιάννης Τζερμιάς, «Το τρίστρατο»

Στα δεκαπέντε χρόνια της θητείας μου στα «Ενθέματα», αυτό είναι, με διαφορά, το πιο δύσκολο κείμενό μου. Και το ότι γράφω από τις σελίδες αυτές κάνει τα πράγματα ακόμα πιο δύσκολα. Όχι γιατί ως μέλος του ΣΥΡΙΖΑ ή δημοσιογράφος της «Αυγής» πρέπει να στρογγυλέψω όσα σκέφτομαι· αυτό θα ήταν το –συγκριτικά– πιο εύκολο. Αλλά για να στρογγυλέψεις κάτι πρέπει πρώτα να το έχεις διαμορφώσει, αιχμηρό, στο μυαλό σου· ενώ το πρόβλημά μου είναι ακριβώς το αντίθετο: ότι δεν έχω διαμορφώσει άποψη, και ιδίως αιχμηρή. Αντίθετα, πολιτικά και προσωπικά αισθάνομαι ένα αδιέξοδο. Και αν γράφω είναι επειδή νιώθω ότι δεν μπορεί κανείς στα δύσκολα να σωπαίνει, αλλά και επειδή, έπειτα, νομίζω, το αδιέξοδο αυτό δεν είναι δική μου ιστορία, το νιώθουν και άλλοι.

Ως σχολιαστής ή ιστορικός θα μπορούσα να κάνω πολλές παρατηρήσεις: για την πύκνωση του πολιτικού χρόνου, πώς η πολιτική οι μάζες εισέβαλαν στο προσκήνιο με το δημοψήφισμα. Αλλά όλα αυτά, ακόμα κι αν είναι σωστά, μου ακούγονται ψεύτικα. Σαν υπεκφυγή από το ζητούμενο. Που δεν είναι άλλο από αυτό: Τι λες για τη συμφωνία; Και, κυρίως, τι κάναμε.

Και εδώ τα πράγματα είναι δύσκολα. Aν είσαι πασοκοποταμοδεξιός, δεν έχεις πρόβλημα: επιχαίρεις με την αποτυχία του ΣΥΡΙΖΑ, και συνεχίζεις τις πολιτικές κινήσεις (ή τις μηχανορραφίες) για να τον ρίξεις. Αν είσαι ΚΚΕ φωνάζεις βροντερά «Εμείς, Εμείς οι μόνοι συνεπείς» (ανέκαθεν, από γεννήσεως κόσμου, ή τουλάχιστον από το 1992 με το Μάαστριχτ, οπότε, σαν το σταματημένο ρολόι που δυο φορές το εικοσιτετράωρο λέει τη σωστή ώρα, «επιβεβαιώνεσαι»). Κι αν είσαι από εκείνους τους ντετερμινιστές-χολερικούς που ήδη πριν τον Γενάρη χλεύαζαν τον ΣΥΡΙΖΑ σαν εκ προοιμίου «προδότη», και πάλι ουδέν πρόβλημα: είσαι αυτάρκης και ωραίος. Αν όμως (είτε είσαι συριζαίος είτε όχι) θεωρείς ότι η υπόθεση αυτής της κυβέρνησης σε αφορά, είναι μια μεγάλη ευκαιρία (και για το αριστερό κίνημα, αλλά και για τον τόπο), αν θεωρείς ότι οι αποφάσεις και η τύχη της θα κρίνουν πολλά, όχι για τον ΣΥΡΙΖΑ αλλά γενικότερα, και γι’ αυτό αγωνιάς (είτε τη στηρίζεις είτε την κριτικάρεις), τα πράγματα είναι σκούρα. Γιατί από αυτές τις προκείμενες μπορούν να βγουν «διά ταύτα» που αιτιολογούν και την καταψήφιση και την ψήφιση της συμφωνίας και την παραίτηση. Συνέχεια ανάγνωσης

Για μια πολεμική οικονομία σε καιρό ειρήνης

Standard

του Γιώργου Μ. Χατζηστεργίου 

Η αγωνία για την έκβαση της διαπραγμάτευσης έχει σκεπάσει με μαύρο σεντόνι την ελληνική κοινωνία τους τελευταίους μήνες, πολλαπλασιάζοντας την απόγνωση που κυριαρχεί έπειτα από τόσα χρόνια εφαρμογής των Μνημονίων. Υπό το φως των πρόσφατων εμπειριών μας στο πεδίο της διαπραγμάτευσης, ποια είναι επί της ουσίας η σημασία των εξελίξεων;

Στάνλεϋ Άντερσον, «Ψεύτικοι Θεοί», 1949

Στάνλεϋ Άντερσον, «Ψεύτικοι Θεοί», 1949

Πρώτα απ’ όλα διαπιστώνουμε ότι, δυστυχώς, έχουμε ανάγκη τις δόσεις των δανειστών με τον τρόπο του ναρκομανούς, καθώς λειτουργούμε σε ένα παγκοσμιοποιημένο πλαίσιο στο οποίο η σχέση πιστωτή – οφειλέτη έχει αναχθεί σε θεμελιώδη κοινωνική σχέση. Το χρέος χρησιμοποιείται ως εργαλείο μιας τεχνικής διακυβέρνησης και ελέγχου των ατομικών και συλλογικών υποκειμένων, όπως αναδεικνύει και ο Μαουρίτσιο Λατσαράτο στο βιβλίο του Η κατασκευή του χρεωμένου ανθρώπου (εκδ. Αλεξάνδρεια, 2014).

Εκτός από αυτό, όμως, οφείλουμε να δούμε κατάματα και μια άλλη κρίσιμη διάσταση: το παραγωγικό υπόβαθρο της χώρας είναι σαθρό, κι όσο αυτό δεν αλλάζει θα συνεχίσουμε να είμαστε απολύτως εξαρτημένοι από εξωγενείς παράγοντες, και να συμπεριφερόμαστε με τον τρόπο του «συλλογικού ναρκομανούς».

Η ακύρωση των ψευδαισθήσεων «περί καλής Ευρώπης που θα πειστεί από τα επιχειρήματά μας» έχει κι αυτή τη βαρύτητά της για την πολιτική μας ωρίμανση. Προκύπτει πλέον καθαρά ότι το Ευρωπαϊκό Διευθυντήριο πρωτοστατεί σε μια άγρια, πολιτική, παραγωγική και κοινωνική μεταμόρφωση του πλανήτη, ανάλογη σε ένταση και συνέπειες με τη διαδικασία του τελευταίου τέταρτου του 19ου αιώνα όταν, μέσα από φρικτές καταστροφές, εγκαθιδρύθηκε ένα πρωτόφαντο καθεστώς παγκόσμιας ανισότητας, το οποίο δημιούργησε τις προϋποθέσεις για τη γέννηση του λεγόμενου Τρίτου Κόσμου (η διαδικασία περιγράφεται από τον Mike Davis στο Late Victorian Holocausts. El Nino famines and the making of the Third World, Verso 2000). Συνέχεια ανάγνωσης

10 παρατηρήσεις για την τρέχουσα επικαιρότητα

Standard

του Μιχάλη Παναγιωτάκη

 

  1. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΑΛΕΞΙΑΣ ΓΙΑΚΟΥΜΠΙΝΗ

    ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΑΛΕΞΙΑΣ ΓΙΑΚΟΥΜΠΙΝΗ

    Οι U2 είναι μαγαζί. Η εικόνα με το Unfuck Greece είναι τμήμα από αυτό τον μόνιμο αποπλαισιωμένο βομβαρδισμό εικόνας, μέσα στον οποίο μαρκετάρονται. Εν μέρει καλό (γιατί δείχνει πως η κρισιμότητα της κατάστασης στην χώρα έχει φτάσει και στις παρυφές της ποπ κουλτούρας) αλλά ως επί το πλείστον ουδέτερο: είμαστε πίξελ σε μιντιακό κάδρο.

  2. Το άρθρο του Τσίπρα στη Le Monde έξω το διάβασαν σαν defiant statement, εδώ, εξ αριστερών κυρίως, διάφοροι το παρουσίασαν ως κείμενο συνθηκολόγησης. Κάποια ερμηνεία από τις δύο είναι τελείως λάθος. (Alexis Tsipras, «Non à une zone euro à deux vitesses», Le Monde, 31.5.2015).
  3. Αν εκ των προτέρων θεωρείς σαν αξίωμα πως δεν μπορεί να υπάρξει αξιοπρεπής λύση εντός Ευρώ, τότε κάθε λύση εντός Ευρώ την θεωρείς εκ των προτέρων συνθηκολόγηση. Ανεξάρτητα από το περιεχόμενό της. Και άρα πως δεν είναι αξιοπρεπής λύση. Κυκλικός συλλογισμός λέγεται αυτό.

Συνέχεια ανάγνωσης

Ε.Ε./Δ.Ν.Τ: εγκλωβισμένοι σε ένα αυτοκαταστροφικό παιχνίδι

Standard

του Αλέξανδρου Ανδρέου

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Ο Alex Andreou είναι ηθοποιός, συγγραφέας και δημοσιογράφος που μένει στο Λονδίνο. Γράφει για την Guardian, το Νew Statesman, συνεργάζεται τακτικά με το BBC Radio 4 και διατηρεί το μπλογκ sturdyblog.wordpress.com. Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύθηκε στα αγγλικά στο sturdyblog.wordpress.com, στις 4.6.2015, και δημοσιεύεται στα «Ενθέματα» με μικρές αλλαγές του συγγραφέα. Ο Alex Andreou θα εμφανιστεί στο Ηρώδειο στις 3 και 4 Ιουλίου, στο Jesus Christ Superstar.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Φωτογραφία: Λουίζα Γκουλιαμάκη

Φωτογραφία: Λουίζα Γκουλιαμάκη

Πολλά έχουν γραφτεί για τις διαπραγματεύσεις που συνεχίζονται μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και ΕΕ/ΔΝΤ, και ο όγκος των αντικρουόμενων πληροφοριών συχνά συσκοτίζει την κατάσταση. Πρόθεσή μου, στο σημείωμα αυτό, είναι να φιλτράρω τα γεγονότα και να επικεντρωθώ σε ορισμένα πολύ βασικά σημεία. Δεν πρόκειται, ασφαλώς, για μια τελειωτική καταγραφή· πιστεύω, ωστόσο, ότι περιέχει μια σειρά κεφαλαιώδη ζητήματα, τα οποία δεν έχω δει να τίθενται ξεκάθαρα και με σαφήνεια.

1. Η κρίση δεν είναι οικονομική, αλλά πολιτική. Κοιτώντας τη μεγάλη εικόνα, τα ποσά που χωρίζουν την πρόταση της ελληνικής κυβέρνησης και τις αντιπροτάσεις ΕΕ/ΔΝΤ είναι ασήμαντα και γελοία. Απογυμνωμένα από την πολιτική τους σημασία, δεν αποτελούν ούτε σταγόνα στον ευρωπαϊκό, πόσο μάλλον στον παγκόσμιο, οικονομικό ωκεανό. Το ότι δεν έχει επιτευχθεί λύση οφείλεται στο γεγονός ότι Ε.Ε./ΔΝΤ υπερασπίζονται συνολικά την πολιτική της λιτότητας. Το να υποχωρήσουν, θα σήμαινε ότι παραδέχονται πως έκαναν λάθος.

2. Τα μέτρα που αντιπροτείνει η Ε.Ε. είναι ατελέσφορα και τιμωρητικά. Αρκεί μόνο να κοιτάξει κανείς τις προτάσεις της σχετικά με τον ΦΠΑ, για να συνειδητοποιήσει ότι στην Ε.Ε. είτε είναι ανίδεοι είτε δεν ενδιαφέρονται για μια συμφωνία. Οι προτεινόμενοι συντελεστές του ΦΠΑ (από το 11% σε βασικά τρόφιμα έως και 23% στο ηλεκτρικό και το νερό), δεν είναι μόνο δυσβάσταχτοι και δυσανάλογοι (καθώς επιβαρύνουν περισσότερο τους φτωχούς), αλλά θα παγιδέψουν την Ελλάδα σε έναν επιταχυνόμενο θανατηφόρο φαύλο κύκλο, αποθαρρύνοντας τον τουρισμό και ενθαρρύνοντας το παράνομο εμπόριο, με κόστος σε απολεσθέντα έσοδα πολύ μεγαλύτερο από ό,τι τα κέρδη από τις αυξήσεις. Η πρόταση να καταργηθεί ο μειωμένος συντελεστής στα νησιά δείχνει έλλειψη κατανόησης βασικών δεδομένων της οικονομικής πραγματικότητας, όπως το κόστος της θαλάσσιας μεταφοράς εμπορευμάτων για χιλιάδες μικρά, απομακρυσμένα νησιά. Είναι μια τυφλή απόπειρα εφαρμογής της γερμανικής πολιτικής. Οι προτάσεις δεν είναι οικονομικά ρεαλιστικές· είναι τιμωρητικές, για το γεγονός ότι εκλέχθηκε μια «λάθος» κυβέρνηση.

Συνέχεια ανάγνωσης

Πείτε μου πώς συμπεριφέρεστε στην Ελλάδα, και θα σας πω ποια είναι η πολιτική σας

Standard

της Γκεσίν Σβαν

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου, Γιάννης Χατζηδημητράκης

Έργο του Ερνστ Λούντβιχ Κίρχνερ

Έργο του Ερνστ Λούντβιχ Κίρχνερ

Κατά την εαρινή σύνοδο της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσιγκτον, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Β. Σόιμπλε άφησε να εννοηθεί –σχεδόν παρεμπιπτόντως– ότι η ελληνική κυβέρνηση είχε καιρό μέχρι το τέλος Ιουνίου για να επιβεβαιώσει τι μεταρρυθμίσεις θα κάνει. Μέχρι τώρα, είχαμε ακούσει ως λήξη της προθεσμίας τα τέλη Απριλίου, νωρίτερα τα μέσα Μαρτίου. Γιατί λοιπόν αυτή η τελευταία αναβολή; Επειδή πιστεύουμε ότι η Ελλάδα προσπαθεί; Ίσως θα πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη και τα ακόλουθα:

Εάν η Ελλάδα κηρύξει οριστικά πτώχευση στα τέλη του Απριλίου, τότε η Ε.Ε. και η Γερμανία –που «ηγείται» αυτού του ζητήματος– θα έχει να αντιμετωπίσει τουλάχιστον τρία προβλήματα:

  1. Δεν υπάρχει κάποια συμφωνημένη διαδικασία πτώχευσης για τα κράτη εντός ευρώ. Τι θα κάνουμε αν ξεσπάσει στην Ελλάδα κοινωνική αναταραχή και επικρατήσει ανομία;
  2. Δεν έχουμε καμία θεσμοθετημένη διαδικασία εξόδου από το ευρώ. Κατ’ αρχήν, για πολιτικούς λόγους, αυτό δεν προβλεπόταν. Πώς θα χειριστεί το Eurogroup μια χρεοκοπημένη Ελλάδα; Μπορεί να την εξαναγκάσει σε έξοδο από την Ευρωζώνη; Και τι θα συμβεί μετά με το ευρώ; Θα μπορούσε η Ευρωζώνη να υποβαθμιστεί σε μια νομισματική ένωση όπου θα μπορεί κανείς να ενταχθεί ή να φύγει; Ποια θα είναι η επόμενη χώρα που θα γίνει στόχος των κερδοσκόπων; Το γεγονός αυτό δεν θα επηρεάσει την ενιαία αγορά της Ε.Ε.;
  3. Δεν υπάρχει μηχανισμός εξόδου από την ΕΕ — κυρίως για πολιτικούς λόγους επίσης. Τι θα κάνει η Ε.Ε. με μια πτωχευμένη, και πολύ πιθανόν χωρίς σχέδιο Ελλάδα;

Για τη γερμανική κυβέρνηση, δέσμια των νομικών κανόνων και ρυθμίσεων στη σφαίρα της πολιτικής, αυτό θα είναι αρκετά άβολο. Θα ήταν πολύ καλύτερο να αποφευχθεί αυτή η έκβαση και να επιτευχθεί μια συμφωνία με την Ελλάδα. Επειδή όσα ακούμε υποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει σχέδιο Β, ούτε στην Ελλάδα ούτε και στη Γερμανία. Συνέχεια ανάγνωσης