Διασχίζοντας τη Μεσόγειο στην εποχή της Frontex και του Τέκνικουμ

Standard

Φουσκωτές βάρκες από την Ερυθραία και τη Σομαλία
 

της Φράνσις Στόνορ Σόντερς

μετάφραση: Δάφνη Λάππα

A dinghy overcrowded with Syrian refugees drifts in the Aegean sea between Turkey and Greece after its motor broke down off the Greek island of Kos, August 11, 2015. (Photo by Yannis Behrakis/Reuters)

A dinghy overcrowded with Syrian refugees drifts in the Aegean sea between Turkey and Greece after its motor broke down off the Greek island of Kos, August 11, 2015. (Photo by Yannis Behrakis/Reuters)

Διαβατήρια κάποιας μορφής υπήρχαν από πολύ παλιά, ωστόσο μέχρι τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η χρήση τους δεν ήταν καθόλου συστηματική. Πριν τον πόλεμο, μας λέει ο Στέφαν Τσβάιχ, «ο καθένας μπορούσε να ταξιδέψει χωρίς έλεγχο […], τα σύνορα ήταν όρια συμβολικά που μπορούσε κανείς να τα περάσει χωρίς να το σκεφτεί, σαν να περνάει τον Μεσημβρινό στο Γκρίνουιτς. Ο ίδιος ταξίδεψε από την Ευρώπη στην Ινδία και την Αμερική χωρίς ποτέ να έχει δικό του διαβατήριο, αλλά ούτε και είχε δει ποτέ κανένα διαβατήριο. Με τον πόλεμο όμως, συνεχίζει,

«ξεπρόβαλε ο εθνικισμός και αναστάτωσε τον κόσμο […] και η πρώτη ορατή συνέπεια αυτής της διανοητικής επιδημίας του αιώνα μας ήταν η ξενοφοβία, η νοσηρή αντιπάθεια, ή έστω ο φόβος, απέναντι στους ξένους. Ο κόσμος βρισκόταν σε άμυνα, παντού τους φέρονταν άσχημα. Οι ταπεινώσεις, που παλιότερα επιφυλάσσονταν στους εγκληματίες, τώρα επιβάλλονταν στους ταξιδιώτες, πριν και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους. Φωτογραφίες και από τις δύο μεριές, προφίλ και ανφάς, με τα μαλλιά αρκετά κομμένα για να φαίνονται καθαρά τα αυτιά. Δαχτυλικά αποτυπώματα, στην αρχή μόνο του αντίχειρα, μετά και από τα δέκα δάχτυλα. Επιπλέον έπρεπε να παρουσιάσεις πιστοποιητικά υγείας και εμβολιασμού, πιστοποιητικό έντιμου βίου από την Αστυνομία, συστατικές επιστολές και πρόσκληση για να επισκεφτείς μια χώρα. Να δώσεις τη διεύθυνση των συγγενών σου, ηθικές και οικονομικές εγγυήσεις, και να συμπληρώσεις ερωτηματολόγια και φόρμες σε τριπλά και τετραπλά αντίτυπα, και αν ένα από όλα αυτά τα έγγραφα χάνονταν, ήσουν κι εσύ χαμένος».

Η σχέση του Τσβάιχ με το διαβατήριό του ήταν κακή — κάθε σφραγίδα ήταν ένα στίγμα, κάθε συνέντευξη με συνοριακό υπάλληλο μια ταπείνωση. Ωστόσο, για άλλους τα διαβατήρια ήταν μια πόρτα στον κόσμο. Η Ναόμι Μίτσισον (Naomi Mitchison) έγραφε ότι το βρετανικό της διαβατήριο την έκανε να νιώθει ως «η πνευματική κληρονόμος όλων εκείνων των μυλόρδων που, στη διάρκεια του μεγαλοπρεπούς εμπορικού παρελθόντος, ταξίδεψαν την Ευρώπη». Δεν το έχω επιβεβαιώσει, ωστόσο νομίζω ότι το βρετανικό διαβατήριο είναι το μόνο όπου αναγράφονται οι κληρονομικοί τίτλοι ή οι τίτλοι τιμής ως επιβεβαίωση της ταυτότητας. Οι κυβερνητικές οδηγίες για τη σωστή χρήση των τίτλων στα διαβατήρια είναι πολύ αστείες. Για παράδειγμα, οι υπάλληλοι που εκδίδουν τα διαβατήρια πρέπει να γνωρίζουν ότι η κόρη ενός βαρώνου ή κάποιου με επίκτητο τίτλο τιμής, αν είναι ανύπαντρη, πρέπει να αναγράφεται ως «Hon[ourable]» (Αξιότιμος) και μετά να ακολουθεί το όνομα και το επώνυμό της. Αλλά, εάν έχει παντρευτεί με ιππότη ή βαρονέτο, τότε πρέπει να αναγράφεται «Hon[ourable] Lady» και μετά να ακολουθεί μόνο το επίθετό της. Και αν είναι παντρεμένη με απλό πολίτη, τότε  αναγράφεται ως «Hon[ourable] Mrs». Έχουν γραφτεί σελίδες επί σελίδων με τέτοιες ανοησίες για τους τίτλους των ανώτερων κοινωνικών τάξεων και όσων φιλοδοξούν να ενταχθούν σε αυτές. Οι οδηγίες λένε επίσης ότι «οι τίτλοι ευγενείας πρέπει πάντα να επαληθεύονται και ο υπάλληλος οφείλει να ανατρέχει στις σχετικές εκδόσεις – στο Peerage (Τίτλοι ευγενείας) των εκδόσεων Debrett, στην τελευταία έκδοση του Who’s Who ή στη London Gazette. Αν έχουν αμφιβολίες, οι υπάλληλοι πρέπει να απευθυνθούν σε ανώτερό τους, ο οποίος μάλλον θα πρέπει να έχει λάβει ειδική εκπαίδευση πάνω στο θέμα από την Νάνσυ Μίτφορντ (Nancy Mitford). Συνέχεια ανάγνωσης

Γιατί η Τουρκία δεν είναι ασφαλής «τρίτη χώρα»

Standard

Νομική γνωμοδότηση με βάση το ενωσιακό δίκαιο

του  Ράινχαρντ Μαρξ

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

 Το κείμενο που ακολουθεί είναι η κατάληξη ενός πολυσέλιδου υπομνήματος (bit.ly/1RjSvzn)  που συνέταξε ο δρ Reinhard Marx, για λογαριασμό της οργάνωσης ProAsyl. Αντικείμενό του το αν είναι παραδεκτό, με  βάση το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης το σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να ανακηρύξει την Τουρκία «ασφαλή τρίτη χώρα».

«Ε»

Στρατόπεδο προσφύγων στο Σουρούτς. Πηγή: www.thestar.com

Στρατόπεδο προσφύγων στο Σουρούτς. Πηγή: http://www.thestar.com

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη δεν πρέπει να αντιμετωπίζουν την Τουρκία ως «ασφαλή τρίτη χώρα». Και μόνο το γεγονός ότι έχει επικυρώσει τη Σύμβαση για το Καθεστώς των Προσφύγων (ΣΚΠ) με γεωγραφικό περιορισμό κατά το άρθρο 1 Β αυτής, αποτρέπει από τον χαρακτηρισμό της ως «ασφαλούς τρίτης χώρας». Ομολογουμένως, μόνο το άρθρο 39(2)a) της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2013/32/ΕΕ απαιτεί την άνευ όρων επικύρωση της ΣΚΠ. Ωστόσο, το άρθρο 38(2)c) της ίδιας Οδηγίας προβλέπει επίσης την τήρηση της «αρχής της μη επαναπροώθησης» σύμφωνα με το άρθρο 33(1) της ΣΚΠ, η οποία δίνει τη δυνατότητα στους αιτούντες άσυλο να υποβάλλουν αίτηση αναγνώρισης προσφυγικού καθεστώτος και, εάν αυτό τους αποδοθεί, να λάβουν προστασία υπό την ΣΚΠ. Και αυτή η διαδικασία προϋποθέτει την άνευ όρων επικύρωση της ΣΚΠ και την εφαρμογή της για όλους τους πρόσφυγες, ανεξαρτήτως της χώρας προέλευσής τους. Συνέχεια ανάγνωσης

Συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας: χωρίς καμιά ιστορική επίγνωση

Standard

WEB ONLY

του Τόμας Κλάου

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Eιδομένη, Μάρτιος 2016. Φωτογραφία του Κωνσταντίνου Τσακαλίδη/SOOC (πηγή: Al Jazeera)

Eιδομένη, Μάρτιος 2016. Φωτογραφία του Κωνσταντίνου Τσακαλίδη/SOOC (πηγή: Al Jazeera)

Χάος και θάνατος στην Ειδομένη: πρόσφυγες διωγμένοι από τον πόλεμο, τον εμφύλιο πόλεμο, την τρομοκρατία και γενοκτονικών εκκαθαρίσεων προσπαθούν απεγνωσμένα να καταφέρουν να φτάσουν στην Ευρώπη προτού εμείς οι Ευρωπαίοι, κάτοικοι μιας από τις πλουσιότερες και πιο ισχυρές περιοχές του πλανήτη, κλείσουμε την πόρτα στα μούτρα τους. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες οδηγούν την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε οριακό σημείο και εκλιπαρούν την τουρκική ηγεσία που κινείται ολοένα και περισσότερο στα χνάρια του Πούτιν, να μετατρέψει τη χώρα της σε νοτιοανατολικό προπύργιο της Ευρώπης, σε έναν τόπο απελπισίας κι όχι ελπίδας για εκατομμύρια ξεριζωμένους ανθρώπους, χωρίς κανέναν πόρο, από τη Συρία, το Ιράκ, το Αφγανιστάν, το Μπανγκλαντές ή την Αφρική.

Οι εικόνες του πόνου, του εκτοπισμού και του θανάτου στα σύνορα της Ευρώπης, και μάλιστα εντός των ορίων της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παραμένουν φρικιαστικές, αλλά έχουν χάσει την αιχμηρότητά τους, μεταμορφωμένες σε μια νέου είδους ζοφερή ευρωπαϊκή κανονικότητα.

Μια πολιτισμική επιλογή

Η καγκελάριος της Γερμανίας, Άνγκελα Μέρκελ, με τη μοναδική της ικανότητα να διαβάζει τις διαθέσεις της κοινής γνώμης, και αντιλαμβανόμενη το σημείο σύγκλισης των κοινωνικών και πολιτικών διεργασιών, φρόντισε στη συνέχεια να ξεφορτωθεί παλιές αλήθειες, όταν η απόκλισή τους από την πραγματικότητα τις έκανε μη ρεαλιστικές, και κατέληξε, τις τελευταίες εβδομάδες στο δικό της ζοφερό συμπέρασμα για τη νέα μεγάλη πολιτισμική επιλογή που κάνει συλλογικά η Ευρώπη. Εγκαταλείποντας το ρόλο του agent provocateur για ένα ανθρώπινο άνοιγμα προς τους πρόσφυγες και την ανάγκη τους να ξαναδημιουργήσουν τις ζωές τους, η Μέρκελ στάθμισε τις διαθέσεις των ηγετών της ΕΕ και διαπίστωσε ότι, μεταξύ των 28, σχεδόν μόνο αυτή αντιλαμβανόταν το μεγάλο προσφυγικό δράμα της εποχής μας πρωτίστως ως ανθρωπιστικά επιτακτικό και δευτερευόντως ως πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό δίλημμα.

Στη συνέχεια, η συμφωνία μεταξύ Ε.Ε. και Τουρκίας, που εκπονήθηκε υπό την καθοδήγηση της Μέρκελ, θέτει πάρα πολλά νομικά και πρακτικά ζητήματα, για να θεωρηθεί ως ένα ακλόνητο θεμέλιο της μελλοντικής πολιτικής της Ε.Ε. σχετικά με το δικαίωμα ασύλου και προστασίας. Ωστόσο, οι πολιτικές και κοινωνικές ευρωπαϊκές δυναμικές από την οποία έχει προκύψει, είναι πλέον ξεκάθαρες.

Ο πολιτισμός της μνησικακίας Συνέχεια ανάγνωσης

Ποιος φταίει για την κατάρρευση; Το ελληνικό Χρηματιστήριο και η ευρωζώνη σε ζώνες επιρροής

Standard

του Πέτρου Σταύρου

Aντρέ Ντερέν, «Λουόμενοι», 1908

Aντρέ Ντερέν, «Λουόμενοι», 1908

Αν μας δείχνει κάτι καινούργιο η πρόσφατη ευρωπαϊκή κρίση, αυτό είναι ότι η ευρωζώνη έχει χωριστεί σε ζώνες επιρροής μεταξύ του οικονομικά ισχυρότερου κράτους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Γερμανίας, και του σημαντικότερου ανεξάρτητου θεσμού και ιδιοκτήτη του ευρώ, της Κεντρικής Ευρωπαϊκής Τράπεζας (ΕΚΤ).

Οι πρόσφατες εξελίξεις, με την κατάρρευση του δείκτη του Χρηματιστηρίου Αθηνών και την ξαφνική άνοδο των επιτοκίων των ομολόγων, έχουν την αφετηρία τους στην ανακοίνωση του προέδρου της ΕΚΤ, Μ. Ντράγκι, στο Τζάκσον Χωλ περί ενός είδους ευρωπαϊκής «ποσοτικής χαλάρωσης»[1] — με την απαραίτητη όμως δημοσιονομική υποστήριξη των κρατών-μελών. Δεν πρόλαβε ωστόσο η ΕΚΤ να εισηγηθεί τα πρώτα νομισματικά μέτρα και η Γερμανία έδειξε τις διαθέσεις της. Απείλησε ακόμα και με δικαστική προσφυγή εναντίον της ΕΚΤ, εφόσον αυτή προχωρούσε σε πιο σοβαρά νομισματικά μέτρα, όπως η αγορά κρατικών ομολόγων μέσω του προγράμματος ΟΜΤ (Outright Monetary Transactions), γεγονός που θα σήμαινε την παραβίαση της Ευρωπαϊκής Συνθήκης, η οποία δεν επιτρέπει στην ΕΚΤ να διευκολύνει χρηματοοικονομικά τα κράτη-μέλη. Συνέχεια ανάγνωσης

H Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου ΗΠΑ-Ε.Ε. (ΤΤΙΡ) δεν είναι εμπορική συμφωνία

Standard

της Δώρας Κοτσακά

Ρενέ Μαγκρίτ, "Αυτό δεν είναι μια πίπα"

Ρενέ Μαγκρίτ, «Αυτό δεν είναι μια πίπα»

Στα μέσα Απριλίου, το Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ διοργάνωσε στη Ρώμη διεθνές σεμινάριο με θέμα «Οι επιπτώσεις του TTIP για την Ιταλία». Βασικοί του στόχοι ήταν η ενημέρωση και κυρίως η δικτύωση μεταξύ κινημάτων, ΜΚΟ, σωματείων, αντιπροσώπων του εμπορικού επιμελητηρίου και σχετικών ερευνητικών ινστιτούτων, πολιτικών κομμάτων –από τη Refedacione Communistaέως το κόμμα των Πέντε Αστέρων και το κόμμα των ιταλών Πειρατών–, καθώς και τη «Λίστα Τσίπρα».

Βασικοί εισηγητές ήταν ερευνητές από τη Μεγάλη Βρετανία, τις ΗΠΑ και διεθνή ερευνητικά ινστιτούτα, με στόχο να καταστεί σαφές ότι το TTIP δεν συνιστά επίθεση των ΗΠΑ στην Ε.Ε., αλλά των πολυεθνικών εταιρειών και κεφαλαίων εναντίον των πολιτών των δύο ηπείρων. Βάση τεκμηρίωσης του σεμιναρίου αποτέλεσαν εξαιρετικές σχετικές έρευνες που έχουν εκδοθεί, μεταξύ άλλων, από το Ίδρυμα Ρόζα Λούξεμπουργκ και το TransnationalInstitute (ΤΝΙ) και είναι προσβάσιμες και στις ιστοσελίδες τους. Έγινε μια σύντομη αναδρομή στο ιστορικό των διαπραγματεύσεων του TTIP, καθώς προηγούμενες προσπάθειες, μέσω του WTO ή της FreeTradeoftheAmericas, απέτυχαν να εφαρμόσουν τις επιδιωκόμενες ρυθμίσεις εξαιτίας συντονισμένων κοινωνικών αντιδράσεων. Με το TTIP επιχειρείται εκ νέου να κατοχυρωθεί και να διευρυνθεί θεσμικά η κυριαρχία των αγορών. Συνέχεια ανάγνωσης

TTIP: η εμπορική συμφωνία ΗΠΑ-Ε.Ε., μια ολομέτωπη επίθεση στη δημοκρατία

Standard

του Τζωρτζ Μπονμπιό

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Έργο του Αλμπέρτο Μανέλι

Έργο του Αλμπέρτο Μανέλι

Θυμάστε εκείνο το δημοψήφισμα στη Βρετανία, για το εάν θα έπρεπε να δημιουργήσουμε μια ενιαία αγορά με τις Ηνωμένες Πολιτείες; Ξέρετε, εκείνο που ρωτούσε για το εάν οι επιχειρήσεις πρέπει να έχουν το δικαίωμα να καταργούν τους νόμους μας… Όχι; Ούτε κι εγώ. Βέβαια, τις προάλλες έψαχνα κάνα δεκάλεπτο το ρολόι μου, πριν καταλάβω ότι το φορούσα. Το ότι ξέχασα το δημοψήφισμα είναι μάλλον άλλο ένα σημάδι ότι γερνάω. Γιατί σίγουρα πρέπει να έγινε δημοψήφισμα, έτσι δεν είναι; Μετά από όλη εκείνη την αγωνία για το εάν πρέπει να μείνουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή όχι, η κυβέρνηση δεν θα παρέδιδε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα σε κάποιον σκιώδη, αντιδημοκρατικό οργανισμό χωρίς να μας ρωτήσει. Έτσι δεν είναι;

Ο σκοπός της Διατλαντικής Εμπορικής και Επενδυτικής Συνεργασίας (TΤIP) είναι να παρακάμψει τις διαφορές μεταξύ του κανονιστικού πλαισίου των ΗΠΑ και αυτού των ευρωπαϊκών κρατών. Έχω ξαναγράψει γι’ αυτό το θέμα, αλλά δεν είχα θίξει το πλέον σημαντικό ζήτημα: την αξιοσημείωτη δυνατότητα που χαρίζει στις μεγάλες επιχειρήσεις να ταράξουν στις αγωγές όσες κυβερνήσεις θα προσπαθούσαν να υπερασπίσουν τους πολίτες τους. Θα επέτρεπε σε μυστικοπαθείς επιτροπές επιχειρηματικών νομικών συμβούλων να παρακάμπτουν κοινοβουλευτικές αποφάσεις και να καταργούν προστατευτικές νομοθεσίες.

Ο μηχανισμός μέσω οποίου επιτυγχάνονται τα παραπάνω είναι γνωστός ως μηχανισμός επίλυσης διαφορών επενδυτή και κράτους. Χρησιμοποιείται ήδη σε πολλά μέρη του κόσμου για να απενεργοποιήσει κανονισμούς που προστατεύουν τους ανθρώπους και το περιβάλλον. Συνέχεια ανάγνωσης

Eυρωπαϊκή Ένωση: Η διαιρετική τομή δεν είναι ανάμεσα σε κράτη ή κυβερνήσεις, αλλά ανάμεσα σε τάξεις

Standard

Ο Φρανκ Ντέπε θα μιλήσει στην Αθήνα, την Τετάρτη 4 Δεκεμβρίου, στην 7η Ετήσια Διάλεξη Πουλαντζά (βλ. στο τέλος του άρθρου)

Συνέντευξη του Φρανκ Ντέπε

Συνέντευξη: Λουδοβίκος Κωτσονόπουλος. Μετάφραση από τα γερμανικά: Κρινιώ Παππά

frank_ntepeΟ Φρανκ Ντέπε μαζί με τον Ρούντι Ντούτσκε,  ήταν ένα από τα βασικά στελέχη του Κεντρικού Συμβουλίου της «Σοσιαλιστικής Γερμανικής Ένωσης Φοιτητών», που πρωτοστάτησε στα γεγονότα του 1968. Μαθητής του Βόλφγκαγκ Άμπεντροτ, σπούδασε πολιτική επιστήμη και κοινωνιολογία στα πανεπιστήμια της Φρανκφούρτης του Μάρμπουργκ, όπου και δίδαξε πολιτική επιστήμη από το 1972 μέχρι το 2006. Το συγγραφικό του έργο είναι πολυσχιδές, περιλαμβάνοντας βιβλία για το έργο πολιτικών στοχαστών, όπως ο Μακιαβέλι και ο Μπλανκί, καθώς και για θέματα όπως ο ιμπεριαλισμός, ο αυταρχικός καπιταλισμός και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Στα ελληνικά έχει εκδοθεί Η νέα διεθνής τάξη. Ο κόσμος πέρα από τον ανταγωνισμό των συστημάτων (εκδ. Λιβάνη-Νέα Σύνορα, 1995). Παράλληλα με το συγγραφικό και ακαδημαϊκό του έργο, ο Ντέπε έχει αναπτύξει πλούσια πολιτική δράση. Μετέχει στη συντακτική επιτροπή δύο σημαντικών περιοδικών του αριστερού χώρου στη Γερμανία, Sozialismus και Ζ, στο Διοικητικό Συμβούλιο του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ, ενώ είναι μέλος του Die Linke.

***

 Ας ξεκινήσουμε με μια ερώτηση αυτοβιογραφικού χαρακτήρα. Τη δεκαετία του ’60 σπουδάσατε διαδοχικά στα πανεπιστήμια της Φρανκφούρτης και του Μάρμπουργκ. Κάθε ένα από αυτά τα δύο αντιστοιχούσε  σε μια διαφορετική σχολή σκέψης. Πώς επηρέασαν αυτές οι σχολές το έργο σας;

Το 1961 ξεκίνησα να σπουδάζω κοινωνιολογία  στη Φρανκφούρτη, με καθηγητές  τον Χορκχάιμερ, τον Αντόρνο  και τον Μαρκούζε, ο οποίος ήταν τότε επισκέπτης καθηγητής. Εκείνη την περίοδο δεν γνώριζα τίποτα σχετικά με τον μαρξισμό, τις εργατικές κινητοποιήσεις, την κριτική θεωρία και τη «Σχολή της Φρανκφούρτης». Ωστόσο, μέσα από την αντιπαράθεση με τον φασισμό, τη συμμετοχή μου σε αντιμιλιταριστικές κινητοποιήσεις, αλλά και μέσα από τις μουσικές μου αναζητήσεις–έπαιζα τότε  τζαζ–, είχα υιοθετήσει μια κριτική στάση απέναντι στην πολιτική κατάσταση, όπως διαμορφωνόταν την περίοδο του Αντενάουερ και του Ψυχρού Πόλεμου. Στη διάρκεια των σπουδών μου στη Φρανκφούρτη κατανόησα τον φιλοσοφικό  πυρήνα της κριτικής θεωρίας, κυρίως μέσα από το έργο του Μαρκούζε  Λόγος και Επανάσταση,  τα μαθήματα των Αντόρνο-Χορκχάιμερ  και, τέλος, το έργο του Μαρξ.

Συνέχεια ανάγνωσης

Ευρώπη: ένα μπλοκαρισμένο πολιτικό σύστημα

Standard

 H επανίδρυση της Ευρώπης μπορεί να ξεκινήσει μόνο «από τα κάτω»

 του Ετιέν Μπαλιμπάρ

 μετάφραση: Χρυσάνθη Αυλάμη

 1-balibarΓι’ άλλη μια φορά, γενικός συναγερμός! Το παλιόγαλλο-γερμανικό «ζευγάρι»κινητήρια δύναμηή τροχοπέδητου ευρωπαϊκού οικοδομήματος, ανάλογα με την άποψη που έχει κανείς– βρίσκεται στα πρόθυρατης διάλυσης. Πρέπει άραγε να μιλήσουμε ωμά στους γερμανούς γείτονές μας, που εκ της θέσεώς τους είναι έτοιμοι να μετατραπούν σε αφεντικά μας,ή μήπως καλύτερα ν’ αρχίσουμε βάζοντας τάξη στα του οίκου μας, να κάνουμε συμβιβασμούς, μπας κι αποφύγουμετα χειρότερα; Είναι προτιμότερο, νομίζω, να κατανοήσουμε τι συμβαίνει στηνΕυρώπη ως σύνολο, μιας και οι συνισταμένες του ευρωπαϊκού οικοδομήματος θα καταρρεύσουν ή θα διασωθούν όλες μαζί ταυτόχρονα. Το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, ωστόσο, έχει ήδη σκαλώσει στοζήτηματου προϋπολογισμού. Και, επιπλέον, έχει απαξιωθεί στις συνειδήσεις. Αυτό δεν αίρει βέβαια την ύπαρξη ενός ενιαίου πολιτικού συστήματος, που δεν είναι ούτε εθνικό ούτε ακριβώς ομοσπονδιακό και συγκεντρώνει σωρευτικά τις αρνητικές επιπτώσεις των δύο επιπέδων, ελέγχοντας και αποφασίζοντας εφεξής για τα πάντα. Το διαπιστώσαμε παρακολουθώντας τις πρόσφατες εξελίξειςστην Ιταλίακαι τη Γαλλία.

Λόγω μιας μη αναστρέψιμης, απ’ ό,τι φαίνεται,ακυβερνησίας, η Ιταλία πληρώνει τον λογαριασμό των χρόνων του μπερλουσκονισμού και της «άνωθεν επανάστασης»,η οποία, κατ’ εντολήντων Βρυξελλώνκαι της Φραγκφούρτης,έφερεστην κυβέρνηση μιαομάδατεχνοκρατώνστενά συνδεδεμένων με το διεθνές τραπεζικό σύστημα.Η χώρα προσπαθείνα ξεφύγει γλιστρώντας σταδιακά από τον κοινοβουλευτισμό προς τονπροεδρισμό, αλλά η απόπειρα στερείται παντελώς λαϊκής βάσης και η επιτυχία της δεν είναι διόλουεγγυημένη. Η Γαλλία, προφυλαγμένη καθώς λέγεται από την κυβερνητική αστάθεια χάρη στους θεσμούς της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας,πλήττεται με τον αντίστροφο τρόπο. Συνέχεια ανάγνωσης

Το κυπριακό κούρεμα

Standard

WEB ONLY

του Πωλ Κρούγκμαν

μετάφραση: Αγάπιος Λάνδος

Δεν χρειάζεται να είναι  κανείς νομπελίστας ούτε οικονομικός εγκέφαλος για να αντιληφθείς πως η απόφαση για το κυπριακό «κούρεμα» σημαίνει ότι από Τρίτη τα ταμεία των κυπριακών τραπεζών θα αρχίσουν να αδειάζουν – και δεν αποκλείεται κάτι ανάλογο να γίνει και σε Ελλάδα και Ιταλία. Ο Κρούγκμαν πάντως το λέει απλά (σχεδόν απλοϊκά) και ξεκάθαρα, γι’ αυτό και τον μεταφράσαμε. Από εκεί και πέρα, βέβαια, το  ερώτημα είναι πού αποσκοπούν όσοι έλαβαν αυτή την απόφαση  – θα επανέλθουμε, αν έχουμε κάποια καλή ανάλυση επ’ αυτού.

Α.Λ.

Άγαλμα από τον ναό του Απόλλωνα στο Ιδάλιο, 520 π.Χ.

Άγαλμα από τον ναό του Απόλλωνα στο Ιδάλιο, 520 π.Χ.

Σύμφωνοι, δεν το είχα προβλέψει. Με όλα τα προβλήματα στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία δεν παρακολουθούσα όσα συνέβαιναν στην Κύπρο. Αλλά από την Κύπρο μας έρχεται το μεγάλο νέο για το ευρώ, αυτό το Σαββατοκύριακο: σε αντάλλαγμα για ένα σχέδιο διάσωσης, η Κύπρος υποχρώνεται να επιβάλει ένα μεγάλο κούρεμα –δηλαδή, απώλεια– σε όλες τις καταθέσεις στις τράπεζές της.

Μπορούμε να αντιληφθούμε γιατί το κάνουν αυτό: η Κύπρος είναι ένας φορολογικός παράδεισος, ειδικά για τους Ρώσους χρυσοκάνθαρους – κάτι που συνεπάγεται έναν εξαιρετικά μεγάλο τραπεζικό τομέα (θυμηθείτε  την Ισλανδία)· έτσι, ένα πρόγραμμα διάσωσης χωρίς κούρεμα θα μπορούσε να θεωρηθεί ως διάσωση όχι μόνο της Κύπρου, αλλά και μιας σειράς Ρώσων επιχειρηματιών –πρέπει να το πούμε αυτό– αμφιβόλου εντιμότητας και ήθους. (Παρεμπιπτόντως, βρίσκω αξιοσημείωτο ότι  ο Mohamed El-Erian  κατάφερε να  κάνει μια αρκετά καλή ανάλυση για το ζήτημα [A muddled and risky approach to Cyprus, Financial Times, 17.3.2013: goo.gl/CL15Y),  χωρίς να πει κουβέντα για τους Ρώσους).

Το μεγάλο πρόβλημα, όμως,  είναι ότι το κούρεμα δεν αφορά μόνο τους μεγαλοκαταθέτες· το κούρεμα των μικρών εγχώριων καταθέσεων είναι μικρότερο, αλλά εξακολουθεί να είναι σημαντικό. Είναι σαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες να κραδαίνουν μια πινακίδα νέον που γράφει, στα ελληνικά και τα ιταλικά: «Τρέξτε αμέσως στις τράπεζές σας!».

Η αυριανή μέρα και όσες ακολουθήσουν θα είναι εξόχως ενδιαφέρουσες. Συνέχεια ανάγνωσης

Η ποιητική της αποπομπής

Standard

του Φίλιππου Ωραιόπουλου

Έργο του Τίμπορ Πόλυα, 1910

Μπροστά στο συστημικό αδιέξοδο της ευρωπαϊκής οικονομικής συγκρότησης, κατασκευάζεται καθημερινά από την ευρωπαϊκή και την πλανητική ηγεμονική ελίτ (πολιτική, οικονομική και επικοινωνιακή), με τρόπο άτυπο αλλά συστηματικό, περίτεχνο αλλά βίαιο, ως σκιά, ως παράπλευρη, ετεροτοπική και επιφαινόμενη εκδοχή, ένα αρχείο από επίσημους και ανεπίσημους επιτελεστικούς λόγους. Οι λόγοι αυτοί παρουσιάζονται στην ευρωπαϊκή και στην πλανητική σκηνή, συγκροτώντας ένα νέο φαντασιακό ρόλο ως διανοητική κατασκευή γύρω από την εκδοχή της αποπομπής μιας χώρας, εν προκειμένω της Ελλάδας, από την ευρωζώνη.

Αυτή η διανοητική κατασκευή εικονοποιεί με φυσικό τρόπο ένα πρόσωπο με τη μορφή αρνητικού «ειδώλου». Το πρόσωπο αυτό δομείται από λόγους που αιτιολογούν το υπάρχον «Κακό», ως αιτία για τη μη λύση του συστημικού αδιεξόδου. Η θεατρικότητα μιας τέτοιας εξουσιαστικής δομής συγκροτείται από την πλοκή των ρόλων ενός ευρωπαϊκού και παγκόσμιου παιχνιδιού από εκπροσώπους ευρωπαϊκών και παγκόσμιων οργανισμών, κυβερνήσεων και διοικήσεων εθνικών και υπερεθνικών, μέσα στους οποίους το αρνητικό ελληνικό «είδωλο» κατέχει μια ειδική θέση. Το παιχνίδι αυτό είναι υπό συνεχή διαμόρφωση με ταχύτητες διαδικτυακές. Οι όροι του διαμορφώνονται από τη διαχείριση που απαιτούν τα συστημικά αδιέξοδα μιας νεοφιλελεύθερης εκδοχής στο πλαίσιο των εγγενών αδυναμιών και της κατάχρησης της αντιπροσωπευτικής Δυτικής Δημοκρατίας. Συνέχεια ανάγνωσης

Ευρώπη, ετοιμάσου για ένα ταραχώδες 2012

Standard

του Χένινγκ Μέγιερ

μετάφραση: Μάνος Αυγερίδης

Ότο Ντιξ, "Πολεμιστής με πίπα"

Kαθώς το 2011 οδεύει προς το τέλος του, μπορούμε πια να πούμε ότι η χρονιά αυτή ήταν η πιο καταστροφική στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κρίση της ευρωζώνης εξαπλώθηκε από την περιφέρεια στην καρδιά της, ενώ όλα τα πολιτικά και οικονομικά πακέτα διάσωσης υπήρξαν πολύ «λίγα» και πολύ καθυστερημένα. Πλησιάζοντας στο τέλος του έτους νιώθει κανείς πως οι ηγέτες της ΕΕ χρειάστηκαν περισσότερο χρόνο για να συμφωνήσουν στα τελευταία μέτρα που θα αποκαθιστούσαν την εμπιστοσύνη των αγορών απ’ όσο χρειάστηκαν οι αγορές για να την ξαναχάσουν.

Επιπλέον, ακόμα και τα  λίγα που έγιναν, δυστυχώς κινούνταν προς τη λάθος κατεύθυνση. Για παράδειγμα,  η πολιτική λιτότητας που εφαρμόστηκε ταυτόχρονα σχεδόν σε όλη την Ευρώπη και η δημιουργία των επονομαζόμενων «φρένων χρέους», τα οποία ουσιαστικά δεν είναι παρά η θεσμοποίηση ενός αποτυχημένου πλαισίου σταθερότητας. Η τελευταία Σύνοδος Κορυφής του 2011, επίσης, προκάλεσε το μεγαλύτερο πολιτικό ρήγμα στην ιστορία της Ένωσης, με το Ηνωμένο Βασίλειο να μπλοκάρει μια αλλαγή της Συνθήκης, αφήνοντας την Ε.Ε. βαθιά διχασμένη και παγιδευμένη σε έναν ανόητο πόλεμο λέξεων. […] Συνέχεια ανάγνωσης

Η Ιρλανδική Δημοκρατία αποικία των κομισσαρίων

Standard

του Μπρένταν Ο’Νηλ

μετάφραση: Κώστας Σπαθαράκης

 

Το «ιρλανδικό θαύμα» τελείωσε: το χαϊδεμένο παιδί των απανταχού νεοφιλελεύθερων βρίσκεται πλέον υπό την ασφαλή κηδεμονία της τρόικας. Διαλέξαμε σήμερα και δημοσιεύουμε το  κείμενο του Μπρένταν Ο’Νηλ, επειδή επικεντρώνεται στο κρίσιμο ζήτημα της υπονόμευσης της αρχής της λαϊκής κυριαρχίας από τις εξελίξεις αυτές. Η πιο θεαματική επίθεση εναντίον της θεμελιώδους για τις δυτικές δημοκρατίες αρχής ήταν η απόφαση της ιρλανδικής κυβέρνησης να ψηφίσει πρώτα τον προϋπολογισμό και το τετραετές πακέτο λιτότητας και ύστερα να προκηρύξει εκλογές: εκλογές δηλαδή που θα αφορούν πια μόνο το όνομα του κατ’ επίφασιν διαχειριστή, και όχι την πολιτική κατεύθυνση της χώρας. Την «υπεύθυνη» αυτή απόφαση χαιρέτησε άλλωστε και ο Γ. Παπανδρέου, λέγοντας πως η ιρλανδική κυβέρνηση κάνει εκείνο που δεν έκανε η Ν.Δ. το 2009. Η υποχώρηση και η υπονόμευση της λαϊκής κυριαρχίας δεν προέρχεται από τις κανονιοφόρους των πιστωτών αλλά από την πολιτική λογική του «μονόδρομου» και τη μεταφορά της εξουσίας στους ειδικούς της οικονομίας.

 

Κ.Σ.

 

Φερνάν Λεζέ, "Αφηνιασμένη αγελάδα"

Η Ιρλανδική Δημοκρατία, ένα, υποτίθεται, ανεξάρτητο κυρίαρχο κράτος, καταλήφθηκε από τους «ανθρώπους με τα μαύρα» (ή τους «Γερμανούς», όπως τους λένε οι θυμωμένοι Ιρλανδοί), από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Οι άνθρωποι αυτοί θα αποτελούν στο εξής την ανώτατη αρχή στην Ιρλανδία, με εξουσία να ελέγξουν εξονυχιστικά και να «τροποποιήσουν» το πακέτο λιτότητας και τα σχέδια της ιρλανδικής κυβέρνησης για την ανάκαμψη της ιρλανδικής οικονομίας. Μια χώρα που για αιώνες βρισκόταν υπό την κυριαρχία της Βρετανίας, μετατρέπεται τώρα ξανά σε αποικία και υποβιβάζεται από κυρίαρχο κράτος σε μια επιχείρηση υπό πτώχευση υποταγμένη στις αυστηρές εντολές των τραπεζιτών.

Συνέχεια ανάγνωσης

Στην Ευρώπη, οι δεξιότητες εναντίον της γνώσης

Standard

 

 

Για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ένας είναι ο στόχος: να προετοιμάσουν ένα φυτώριο ευέλικτου εργατικού δυναμικού για να απαντήσουν στις ανάγκες των επιχειρήσεων σε εργάτες με χαμηλή ειδίκευση.

 

του Νίκο Χιρτ

Η εκπαιδευτική σκέψη της κας Αντρούλλας Βασιλείου, της κυπρίας επιτρόπου για την εκπαίδευση, συμπυκνώνεται σε μερικές φράσεις: «βελτίωση των δεξιοτήτων και πρόσβαση στην εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση με βάση τις ανάγκες της αγοράς», «να μπορεί η Ευρώπη να αντιμετωπίζει τον παγκόσμιο ανταγωνισμό», «να αποκτούν οι νέοι εφόδια για τη σημερινή αγορά εργασίας» και «να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες της οικονομικής κρίσης».[1]

Γκυστάβ Καϊγμπότ, "Le Pont d' Europe"

Συνοψίζει αρκετά καλά τις αντιλήψεις των ευρωπαίων ιθυνόντων, οι οποίοι, εδώ και δεκαπέντε χρόνια, θεωρούν ότι η πρωταρχική αποστολή του σχολείου είναι να υποστηρίζει τις αγορές και ότι η λύση στα προβλήματα της ανεργίας και της ανισότητας βρίσκεται σε μια καλύτερη αντιστοιχία ανάμεσα στην εκπαίδευση και στις «ανάγκες» της οικονομίας.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (Cedefop) προβλέπει, για τα επόμενα χρόνια, αύξηση της απασχόλησης υψηλής ειδίκευσης, αλλά επίσης «μια σημαντική αύξηση των θέσεων απασχόλησης στους τομείς των υπηρεσιών, ιδιαίτερα στη λιανική πώληση και τη διανομή, καθώς και σε άλλες στοιχειώδεις εργασίες, που δεν απαιτούν παρά λίγα ή καθόλου τυπικά προσόντα».[2] Ένα φαινόμενο στο οποίο ο ευρωπαϊκός οργανισμός δίνει το όνομα «πόλωση στη ζήτηση δεξιοτήτων».

Πρόκειται για μια τάση που οι ΗΠΑ γνωρίζουν επίσης: στους σαράντα τομείς απασχόλησης που παρουσιάζουν την μεγαλύτερη αύξηση σε όγκο, οκτώ μόνον απαιτούν πολύ υψηλά επίπεδα προσόντων (baccalauréat + 4 ή περισσότερα), ενώ περίπου είκοσι δεν απαιτούν παρά μια σύντομη εμπειρική κατάρτιση στον τόπο εργασίας (short-term on-the-job training).[3] Διάφοροι αγγλοσάξονες συγγραφείς περιγράφουν αυτή την πόλωση με την αντιπαράθεση «MacJobs» και «McJobs» (παραπέμποντας στον Mac, τον υπολογιστή της εταιρίας Apple, και στο «Mc» των McDonald’s). Για τους οικονομολόγους David H.Autor, Lawrence F. Katz και Melissa S. Kearney, «η εξέλιξη της απασχόλησης [από] τη δεκαετία του 1990 έχει πολωθεί, παρουσιάζοντας την μεγαλύτερη αύξηση στις θέσεις εργασίας που απαιτούν υψηλή ειδίκευση, την μικρότερη αύξηση στις θέσεις μεσαίου επιπέδου προσόντων και μια μέτρια αύξηση των θέσεων χαμηλής ειδίκευσης».[4]

 

Συνέχεια ανάγνωσης

Αλληλεγγύη – για να κερδίσουμε τον πόλεμο

Standard

της Ιλεάνας Μορώνη

Φωτογραφία της Βούλας Παπαϊωάννου (Μουσείο Μπενάκη)

«Είμαστε σε πόλεμο», είπε ο πρωθυπουργός. Το πρόβλημα όμως είναι ότι ο πόλεμος δεν διεξάγεται με όπλα και πυρομαχικά, και κυρίως ότι ο εχθρός είναι αόρατος. Επίσης είναι δύσκολο να κατανοηθεί τι προκάλεσε αυτό τον πόλεμο και πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί ο εχθρός. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο πρωθυπουργός μπορεί να δηλώνει πως η κυβέρνησή του πολεμάει ενώ στην πραγματικότητα συνθηκολογεί, κι εμείς οι υπόλοιποι κινδυνεύουμε να αναγνωρίσουμε τον εχθρό ο ένας στο πρόσωπο του άλλου και να αλληλοσκοτωθούμε από φίλια πυρά, αφήνοντας τον πραγματικό εχθρό ανενόχλητο. Ταυτόχρονα, τίθεται ακόμα και το ερώτημα «ποιοι είμαστε “εμείς”».

Συνέχεια ανάγνωσης

Η μακρά κρίση της Ευρώπης

Standard

του Μισέλ Αλιετά

Ανρί Ματίς, από τη σειρά "Τζαζ", 1947

Υπάρχει μία μόνο κρίση του χρηματοπιστωτικοποιημένου και τοξικοεξαρτημένου από το χρέος καπιταλισμού, η οποία άρχισε τον Αύγουστο του 2007 και πέρασε έναν πρώτο παροξυσμό το φθινόπωρο του 2008. Έχουμε εισέλθει στη δεύτερη πράξη αυτής της κρίσης. Στο έργο τους για τις χρηματοοικονομικές κρίσεις στην ιστορία η Κάρμεν Ράινχαρντ (Carmen Reinhardt) και ο Κένεθ Ρόγκοφ (Kenneth Rogoff) δείχνουν ότι οι διεθνείς τραπεζικές κρίσεις σχεδόν πάντοτε επανέρχονται ως κρίσεις χρέους των κρατών.

Οι τόποι όπου επανέρχονται είναι οι ασθενείς κρίκοι της παγκόσμιας οικονομίας. Η Λατινική Αμερική τη δεκαετία του 1980, η Ευρωζώνη σήμερα. Διότι η κρίση αυτή συνδέεται με ένα γενετικό ελάττωμα της Ευρωζώνης. Δεν θα έπρεπε να εκπλήσσει, εφόσον πρόκειται για μιαν ανολοκλήρωτη νομισματική ένωση, άρα και ευάλωτη. Πρόκειται, πράγματι, για ένα από τα πιο καθιερωμένα συμπεράσματα της διεθνούς μακροοικονομίας: μια νομισματική ένωση δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς μηχανισμό δημοσιονομικού συντονισμού. Συνέχεια ανάγνωσης

Όχι στη Γερμανία της εθνικής αναδίπλωσης!

Standard

του Ούλριχ Μπεκ

Πωλ Κλέε, "Υποψήφιος άγγελος", 1939

Ο υπ’ αριθμόν ένα νόμος της παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας της διακινδύνευσης μπορεί να διατυπωθεί ως εξής: Μην αφήνεις ποτέ ανεκμετάλλευτο έναν παγκόσμιο κίνδυνο,  αποτελεί  πάντα μια ευκαιρία για σπουδαία επιτεύγματα.  Η ερμηνεία του νόμου αυτού δεν εκβάλλει απαραιτήτως σε μια πολυμερή και «κοσμοπολίτικη» προοπτική· κάποιος μπορεί να τη δει σαν αφετηρία για μια μονομερή εθνική πολιτική. Έτσι, η καγκελάριος της Γερμανίας Άγκελα Μέρκελ επωφελείται από την ευρωπαϊκή νομισματική κρίση για να επαναπροσδιορίσει τη δημοσιονομική πολιτική της ευρωζώνης σύμφωνα με την οπτική μιας γερμανικής Ευρώπης. […]

Σήμερα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αγωνίζονται ενάντια σε εκείνο που μέχρι χτες έμοιαζε αδιανόητο: το φάσμα μιας ενδεχόμενης δημοσιονομικής χρεοκοπίας και της κατάρρευσης του ευρώ έχει στοιχειώσει τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Και να που αίφνης εμφανίζεται ένα μεγάλο πολιτικό δίλημμα: συνεργασία ή αποτυχία! Αμέσως είπα: Θεέ μου, τι τύχη! Ακόμα και αν η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν υπήρχε, θα έπρεπε να την εφεύρουμε, για να αποτρέψουμε την κατάρρευση του ευρώ. Ο Ιμμάνουελ Καντ ή η καταστροφή! Συνέχεια ανάγνωσης