Ο γιαλός και τα exit polls

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Το να διαπιστώσει κανείς ότι δημοσκοπήσεις και exit polls απέτυχαν είναι σαν να κομίζει γλαύκα εις Αθήνας (ή κάρβουνο στο Νιούκαστλ, επί το βρετανικότερον). Άλλωστε, δεν πρόκειται για νεοπαγές φαινόμενο, αλλά για μόνιμο συμπαραστάτη του εκλογέα, την τελευταία δεκαετία. Αν και η διαπίστωση είναι ανιαρή μέχρι αηδίας, δεν συμβαίνει το ίδιο με τη συζήτηση των αιτίων. Βέβαια, αν αρέσκεται κανείς σε ανεξάρτητες ελληνικές προσεγγίσεις, όπως ότι οι δημοσκόποι είναι μαριονέτες που παράγουν ό,τι τους ταΐσουν τα αφεντικά τους τα πράγματα είναι απελπιστικά απλά –και επικίνδυνα. Το ίδιο αν θέλει να χλευάσει ή να τα ψάλλει στους δημοσκόπους, όπως κάποιες τηλεπαρουσιάστριες– πράγμα που βρήκα πιο εξοργιστικό και φαιδρό από την αποτυχία των exit polls. Συνέχεια ανάγνωσης

Καλή (αριστερή) χρονιά!

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Γιάννης Τσαρούχης, "Γενάρης"

Γιάννης Τσαρούχης

Στο ξεκίνημα ενός τέτοιου άρθρου, την πρώτη του νέου έτους, η ευχή, αναμενόμενα, είναι: «Καλή χρονιά», «Ευτυχισμένος ο καινούργιος χρόνος» – άσχετα με το αν δεν ήταν τελικά τόσο καλές και ευτυχισμένες οι προηγούμενες χρονιές, ή αν το 2014 με όσα γίνονταν και λέγονταν (λ.χ. οι δηλώσεις του απερχόμενου πρωθυπουργού περί «εθνικού κινδύνου» ή το πρωτοσέλιδο των «Νέων» με την αρκούδα και τον ρώσικο χειμώνα) μάλλον στο 1954 παρέπεμπε.

Φέτος όμως η ευχή γίνεται, σχεδόν αυτόματα, «καλές εκλογές», «καλή αριστερή χρονιά», «καλή αριστερή κυβέρνηση». Θα είμαστε, στα επόμενα φύλλα, θα συντονισμένοι σε αυτό το μήκος κύματος. Γιατί το αμέσως επόμενο διάστημα δεν είναι μόνο οι μέρες του σκληρού εκλογικού αγώνα), αλλά και οι μέρες που προετοιμάζουν ουσιαστικά την κυβέρνηση της Αριστεράς. Εκλογική μάχη δεν σημαίνει εκλογικισμός, τακτικές, σχέδια επί χάρτου. Είναι μια μάχη πρωτίστως πολιτική, με όλη τη σημασία της λέξης. Έτσι, πιστεύω, πρέπει να της δίνουμε όσο μπορούμε πιο ουσιαστικό πολιτικό περιεχόμενο. Και, στη δεδομένη συγκυρία, τον Γενάρη του 2015, να δείχνουμε, όσο γίνεται πιο ξεκάθαρα, γιατί η κυβέρνηση της Αριστεράς μπορεί να αποτελέσει τομή. Τομή όχι όμως βάσει αναλύσεων και των σιδερένιων νόμων της Ιστορίας, μια εξέλιξη που θα γραφτεί με χρυσά γράμματα στις Δέλτους της Ιστορίας κλπ., αλλά επειδή θα αλλάξει τη ζωή και την καθημερινότητα των ανθρώπων σ’ αυτή τη χώρα. Για να γίνει κάτι τέτοιο χρειαζόμαστε να εμπνέουμε τους ανθρώπους και να εμπνεόμαστε από αυτούς. Συνέχεια ανάγνωσης

Εκλογές στο «κόκκινο νησί»: Η παρουσία της Αριστεράς στις εκλογές της Λέσβου, 1915-2014

Standard

 του Αριστείδη Καλάργαλη

7a-kalargalis

Ο Ηλίας Ηλιού στην προκυμαία Μυτιλήνης με υποψήφιους βουλευτές της ΕΔΑ. Αρχές 1964.

 «41,77% συγκέντρωσε η Αριστερά στη Λέσβο, στις περιφερειακές εκλογές», έγραψε η τοπική εφημερίδα Εμπρός. Το ψηφοδέλτιο που υποστηρίχτηκε από τον Σύριζα πήρε 21,89%, του ΚΚΕ 14,25%, της Δημάρ 3,48% και της Ανταρσύα 2,15%. Σχεδόν 42% πήραν τα ίδια κόμματα στις ευρωεκλογές, από τα οποία μόνο ο Σύριζα αύξησε το ποσοστό του σε 27,88, ενώ και τα τρία άλλα μείωσαν τη δύναμή τους.

Βεβαίως όλοι συμφωνούμε ότι δεν γίνεται αυτή η πρόσθεση, γιατί υπάρχουν πολιτικές και άλλες διαφορές ανάμεσα στα κόμματα και στους αυτοδιοικητικούς συνδυασμούς. Όμως ο προσδιορισμός Αριστερά είναι υπαρκτός, δεν γίνεται να μην αναφερθεί, ούτε και να απαλειφθεί. Αν εξετάσουμε την πολιτική ιστορία της Λέσβου, θα διαπιστώσουμε το προοδευτικό και αριστερό πολιτικό πρόσημο που έχει το νησί διαχρονικά. Αυτό καταγράφεται από τις πρώτες εκλογές μετά την Απελευθέρωση του νησιού (1912) που έγιναν το 1915 μέχρι και σήμερα. Στις εκλογές τον Μαΐου του 1915 και τις 11 έδρες καταλαμβάνουν βενιζελικοί βουλευτές. Στις εκλογές τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου που έκανε η κυβέρνηση Γούναρη και απείχαν οι Φιλελεύθεροι η αποχή ήταν 90%. Και το 1920 οι 12 βουλευτές που εκλέγονται είναι Φιλελεύθεροι. Στις συμπληρωματικές εκλογές τον Ιούλιο του 1931 έχουμε την πρώτη ένδειξη σημαντικής παρουσίας της Αριστεράς με ποσοστό 21,39%, το οποίο ανησύχησε τους πολιτικούς αντιπάλους στη Λέσβο και στην Αθήνα.[1] Στις υπόλοιπες εκλογές μέχρι τη δικτατορία του Μεταξά τα εργατικά και αγροτικά κόμματα παίρνουν ποσοστά από 15 έως 32%. Στις εκλογές τον Ιανουάριο του 1936 εκλέγεται, με το Παλλαϊκό Μέτωπο, ο πρώτος κομμουνιστής βουλευτής του νομού ο Μιχάλης Τυρίμος. Συνέχεια ανάγνωσης

Χωρίς το κοκαλάκι της νυχτερίδας

Standard

του Μάνου Αυγερίδη

Έμιλ Νόλντε, "Χορός γύρω από το χρυσό μοσχάρι"

Έμιλ Νόλντε, «Χορός γύρω από το χρυσό μοσχάρι»

Το μήνυμα εστάλη επιτυχώς· προς πάσα κατεύθυνση. Ο ΣΥΡΙΖΑ καταγράφεται ως η πρώτη πολιτική δύναμη στην Ελλάδα. Η τελευταία με τη σειρά της, ως η μόνη ευρωπαϊκή χώρα που στη ρευστότητα των καιρών επιλέγει Αριστερά. Δεδομένα σημαντικά, ιστορικά και πρωτόγνωρα. Πέρα, ωστόσο, από την αναβαθμισμένη παρουσία του ΣΥΡΙΖΑ σε κεντρικό πολιτικό επίπεδο και τις δυνατότητες που αυτή ανοίγει, μετά τις τριπλές εκλογές του Μαΐου, τι είναι αυτό που πραγματικά μένει;

Μένει, πρώτον, μια σπουδαία εμπειρία δράσης, μέσα από τους χιλιάδες ανθρώπους που κινητοποιήθηκαν· εμπειρία που πρέπει να αποτιμηθεί και να συνεχιστεί. Και, δεύτερον, ένα πολύ απτό και άμεσο δεδομένο: εικοσιένας δήμοι και δύο περιφέρειες έχουν κατακτηθεί από υποψήφιους που στήριξε η Αριστερά – θα πρόσθετα και τους τέσσερις δήμους που κέρδισαν υποψήφιοι της Λαϊκής Συσπείρωσης αλλά αυτοί, όπως μας δείχνει η ζωή, είναι αλλουνού παπά ευαγγέλιο.

Η περιφέρεια Ιονίων Νήσων, λοιπόν, και η μεγαλύτερη όλων, η περιφέρεια Αττικής «ανήκουν» στην Αριστερά. Όχι ως τρόπαια, αλλά ως πεδία άσκησης μιας διαφορετικής πολιτικής, ενός αντι-παραδείγματος στην έως τώρα εμπεδωμένη πολιτική των ανισοτήτων και των καταστροφικών κυβερνητικών επιλογών. Μαζί τους, η Λάρισα, η Κοζάνη, η Κέρκυρα, η Λειβαδιά και άλλες πόλεις, δέκα δήμοι της Αττικής με διαφορετικό μείγμα πληθυσμών και ιδιαίτερες ανάγκες. Και, ακόμα, μια σειρά περιπτώσεις όπου, παρότι οι αριστεροί υποψήφιοι δεν κέρδισαν, θα έχουν ισχυρή παρουσία ως αντιπολίτευση. Συνέχεια ανάγνωσης

Τα αιθέρια έλαια των εκλογών

Standard

της Ιωάννας Μεϊτανη

Έργο του Ρόμπερτ Μπερένυ

Έργο του Ρόμπερτ Μπερένυ

Σήμερα, έπειτα από μια σχετικά σύντομη προεκλογική περίοδο και μια μεγαλύτερη περίοδο ζυμώσεων, ψηφίζουμε στις αυτοδιοικητικές εκλογές. Όλες και όλοι, τουλάχιστον αν μιλάμε για τους αναγνώστες αυτής της εφημερίδας, περιμένουμε να εκφραστεί το λεγόμενο μήνυμα της κοινωνίας· ένα μήνυμα το οποίο θα ακουστεί δυνατότερο στον δεύτερο γύρο των αυτοδιοικητικών, θα γίνει πιο ανάγλυφο και τρανταχτό με το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών: χρειαζόμαστε την ανατροπή και επενδύουμε στον ΣΥΡΙΖΑ γι’ αυτό. Σκοπός αυτού του σχολίου όμως δεν είναι να θριαμβολογήσει εκ των προτέρων, αλλά να εκφράσει μια ελπίδα, που γεννήθηκε τις τελευταίες μέρες.

Στα αυτοδιοικητικά ψηφοδέλτια της Αριστεράς εκφράζεται ένας μεγάλος πλούτος ανθρώπων, μια ευρεία γκάμα. Σίγουρα μεταξύ των υποψηφίων υπάρχουν –καθώς η Αριστερά ξεχωρίζει για πολλά, αλλά δεν είναι μια συνθήκη παραδεισένια, εξωανθρώπινη και εκτός κοινωνίας– χαρακτήρες και χαρακτήρες, κίνητρα και κίνητρα. Αναφέρομαι όμως σε αυτό που κυριαρχεί και δίνει τον τόνο: σε έναν κόσμο που προσφέρει ανιδιοτελώς, που βάζει το συλλογικό συμφέρον πάνω απ’ το δικό του, που χαίρεται για τις νίκες της παράταξης και δεν μετράει και ξαναμετράει τους σταυρούς του. Είναι ένας κόσμος που δεν συστρατεύτηκε απλώς για να γεμίσει η λίστα. Συστρατεύτηκε γιατί πιστεύει ή γιατί –δικαίως– πείστηκε ότι έχει να προσφέρει. Εκτός από ανθρώπους ψημένους ήδη στην τοπική αυτοδιοίκηση και τις διαδικασίες της, είναι όλοι αυτοί που είτε εξαρχής και αυτοβούλως με όρεξη, είτε έπειτα από «ζύμωμα», αλλά μετά με όλο και μεγαλύτερο κέφι, είτε στην αρχή από φιλότιμο κι έπειτα όλο και περισσότερο πεπεισμένες ότι έκαναν καλά, αποφάσισαν πάντως να συμμετέχουν στα κοινά. Κάποιοι από αυτούς πολιτεύτηκαν ή και πολιτικοποιήθηκαν για πρώτη φορά, κι αυτό είναι μεγάλο κεφάλαιο. Αισθάνθηκαν ότι τώρα, σε μια κρίσιμη στιγμή, μπορούν και είναι σημαντικό να προσφέρουν. Τα καλά (ή και εξαιρετικά, μερικές φορές) ψηφοδέλτια που συγκροτήθηκαν δεν είναι καλά μόνο γιατί συγκεντρώνουν καλά ονόματα, αλλά γιατί οι άνθρωποι αυτοί κομίζουν απόψεις, ιδέες, δύναμη, πάθος, φέρνουν κι άλλους ανθρώπους. Τα –ενίοτε κακεντρεχή– σχόλια για την «κουτσή Μαρία υποψήφια» (θυμίζω το σχόλιο του Μάνου Αυγερίδη στα προηγούμενα «Ενθέματα»: bit.ly/1mqAXBK) καταγράφουν, από την ανάποδη, αυτή την τάση συστράτευσης και συμμετοχής. Συνέχεια ανάγνωσης

Φόβος και ελπίδα μπροστά στην κάλπη

Standard

 του Γιώργου Κατσαμπέκη

Μπαλτύς, "Ο δρόμος", 1933

Μπαλτύς, «Ο δρόμος», 1933

Μια συντηρητική ψήφος που εδράζεται πρωτίστως στον φόβο, μια προοδευτική (ριζοσπαστική, και ενίοτε αντισυστημική) ψήφος που εδράζεται κυρίως στην ελπίδα. Με αυτό το δίπολο θα μπορούσε κανείς να περιγράψει, σχηματικά αλλά όχι ανακριβώς πιστεύω, τον πολιτικό ανταγωνισμό σήμερα.

Ακριβώς στην τομή φόβου και ελπίδας (αν και όχι μόνο εκεί) μπορούμε να αναζητήσουμε την ερμηνεία της δυναμικής του ιδιότυπου μορφώματος του Στ. Θεοδωράκη, απέναντι στο οποίο εκφράζεται αμήχανα σημαντικό κομμάτι της Αριστεράς. Το «Ποτάμι» μπορεί σε πολλά σημεία, και ιδιαίτερα στις τοποθετήσεις του για την οικονομία, να μην κινείται μακριά από την κοινοτοπία της νεοφιλελεύθερης πεπατημένης, και με αυτή την έννοια να μην εκφράζει τίποτα το ουσιαστικά νέο ή καινοτόμο. Από την άλλη, ο τρόπος και το ύφος του πολιτεύεσθαι που έχει επιλέξει οικοδομείται πάνω σε έναν ιδιότυπο αντισυστημισμό, ο οποίος δεν είναι μόνο αντι-κομματικός αλλά και αντι-πολιτικός. Και εδώ –όσο και αν μας ξενίζει ίσως– υπάρχει ένας ουσιαστικός χώρος ζήτησης από τη μεριά της κοινωνίας. Κι αυτό γιατί τα δύο παραδοσιακά κόμματα της μεταπολίτευσης, με τη δική τους κατάρρευση, συμπαρέσυραν και την ίδια την ιδέα του κόμματος ως βασικού πυλώνα της σύγχρονης αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, ενώ απαξίωσαν και την ίδια την πολιτική ως ανοιχτή και διηνεκή αγωνιστική αντιπαράθεση γύρω από τους όρους διευθέτησης των κοινών υποθέσεων σε μια δημοκρατική κοινωνία.

Η μέση αριστερή κριτική πένα (αν υποθέσουμε ότι υπάρχει) δεν διακρίνει μάλλον τίποτα ιδιαίτερα «αντι-συστημικό» ή «ανανεωτικό» σε ένα αυστηρά προσωποκεντρικό και αρχηγοκεντρικό κόμμα, χτισμένο γύρω από έναν δημοφιλή δημοσιογράφο που ποτέ δεν ήρθε σε ρήξη με το σύστημα διακυβέρνησης των τελευταίων δεκαετιών. Από την άλλη, αυτό το βλέμμα δεν συναντιέται απαραίτητα και με το βλέμμα ενός σημαντικού κομματιού της κοινωνίας που, μέσα στην απόγνωση, την αγανάκτηση και την κόπωσή του, φαίνεται πως αρκείται να δει μερικά «αμόλυντα» πρόσωπα στην πολιτική· έναν αρχηγό με σακίδιο και βέσπα, που υιοθετεί μια πιο casual στάση στα τηλεοπτικά παράθυρα· ένα στυλ που παραπέμπει περισσότερο στην εικόνα του «outsider». Οι ονλάιν απλοποιημένες διαδικασίες, η απουσία κομματικής γραφειοκρατίας και τοπικών οργανώσεων με την παραδοσιακή τους μορφή, μερικές «πιασάρικες» (σχεδόν σλογκανικές) προτάσεις στη θέση επεξεργασμένου προγράμματος, εκλαμβάνονται ως στοιχεία ανανέωσης. Ως βήματα προς «τα μπρος», προς μια νέα και διαφορετική μορφή συγκρότησης του πολιτικού υποκειμένου — ακόμα κι αν στην πράξη τείνουν να αναπαραγάγουν τις παθογένειες του παραδοσιακού κομματικού συστήματος. Σε κάθε περίπτωση, το «Ποτάμι» δείχνει να αρθρώνεται γύρω από τον άξονα της «ελπίδας», και αυτό δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Συνέχεια ανάγνωσης

Iταλία: τα πέντε αστέρια και οι πολλές εκπλήξεις των εκλογών

Standard

 του Λορέντσο Ζαμπόνι

Αμεντέο Μοντιλιάνι, «Καρυάτις», 1913-14

Αμεντέο Μοντιλιάνι, «Καρυάτις», 1913-14

Οι ιταλικές εκλογές είχαν πολλά στοιχεία έκπληξης: η επιτυχία του Μπ. Γκρίλο, η «νεκρανάσταση» Μπερλουσκόνι, τα ισχνά ποσοστά Μόντι και η δραματική συρρίκνωση της Αριστεράς είναι μερικά από τα κομμάτια που συνθέτουν το παζλ και χρειάζονται ερμηνεία. Απευθυνθήκαμε, για τον λόγο αυτό, στον δημοσιογράφο Lorenzo Zamponi, ιδρυτή της ενημερωτικής ιστοσελίδας Il Corsaro (www.ilcorsaro.info). Ο Ζαμπόνι, εκτός των άλλων, είναι είναι συν-ιδρυτής της φοιτητικής οργάνωσης LINK που κινείται στον χώρο της ριζοσπαστικής Αριστεράς και της οργάνωσης Io Voglio Restare που μάχεται ενάντια στη «διαρροή εγκεφάλων» στα ιταλικά Πανεπιστήμια, ενώ συμμετείχε στην ιδρυτική συνέλευση της Πολιτικής Επανάστασης  (Rivoluzione Civile).

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 «Δύο κλόουν κέρδισαν τις εκλογές». Με αυτά τα λόγια, ο ηγέτης του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας, Πέτερ Στάινμπρουκ, σχολίασε τα αποτελέσματα των εκλογών στην Ιταλία, αναφερόμενος στον αρχηγό του κεντροδεξιού συνασπισμού Σίλβιο Μπερλουσκόνι και τον Μπέπε Γκρίλο, κωμικό, μπλόγκερ και ιδρυτή του Κινήματος των Πέντε Αστέρων (Movimento 5 Stelle-M5S). Μια τέτοια ανάγνωση του αποτελέσματος είναι, προφανώς, επιφανειακή και αλαζονική — δεν προκαλεί όμως έκπληξη. Αυτό που αρνείται να δει η γερμανική πολιτική ελίτ είναι πως η πλειοψηφία του ιταλικού λαού απέρριψε τη λιτότητα, παρόλο που για την ώρα δεν έχει επιλέξει μιαν αξιόπιστη λύση για την έξοδο από την κρίση του νεοφιλελευθερισμού.

Δύο είναι, κυρίως, τα σημεία που προξενούν εντύπωση στην κοινή γνώμη εκτός Ιταλίας. Αφενός το ποσοστό του Μπερλουσκόνι, ο οποίος, αν και έχασε περίπου 7 εκατομμύρια ψήφους σε σχέση με τις εκλογές του 2008, ήρθε σχεδόν ισόπαλος με την κεντροαριστερά, ενάμιση μόλις χρόνο μετά την κατάρρευση της κυβέρνησής του, λόγω της προφανούς ανικανότητάς της να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση. Και αφετέρου, η αδυναμία της εναλλακτικής Αριστεράς να ισχυροποιηθεί μέσα σε συνθήκες κρίσης και λιτότητας, όπως συνέβη στην Ελλάδα, στη Γαλλία και –σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις– στην Ισπανία. Αντίθετα, ο Γκρίλο, με το δημαγωγικό και γενικόλογο εκλογικό του πρόγραμμα, με υποψήφιους παντελώς άγνωστους και χωρίς πολιτική εμπειρία, με ανύπαρκτη κομματική δομή και χωρίς καμία χρηματοδότηση, κατέκτησε μέσα σε λίγους μόνο μήνες πάνω από το 25% του εκλογικού σώματος. Συνέχεια ανάγνωσης

Η συνέχεια επί της κοινωνίας

Standard

του Φράνκο «Mπίφο»  Μπεράρντι
μετάφραση: Αγάπιος Λάνδος

O Μπ. Γκρίλο σε προεκλογική συγκέντρωση στο Μπέργκαμο. Φωτογραφία του  Giuseppe Cace

O Μπ. Γκρίλο σε προεκλογική συγκέντρωση στο Μπέργκαμο. Φωτογραφία του Giuseppe Cace

Η ένωση της Ευρώπης ξεκίνησε ως ένα σχέδιο για την ειρήνη και την κοινωνική αλληλεγγύη,  αξιοποιώντας την κληρονομιά της σοσιαλιστικής κουλτούρας και του διεθνισμού, που αντιτάχθηκαν στον φασισμό.

Τη δεκαετία του 1990, το πανίσχυρο  χρηματιστικό κεφάλαιο αποφάσισε να καταστρέψει το ευρωπαϊκό μοντέλο: η υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ, σηματοδοτεί το ξέσπασμα της νεοφιλελεύθερης επίθεσης. Κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών, η αντι-Ευρώπη της ΕΚΤ και της Deutsche Bank αξιοποίησαν την ευκαιρία που τους προσέφερε η οικονομική κρίση των ΗΠΑ το 2008, για να μετατρέψουν την πολιτισμική πολυμορφία στο εσωτερικό της ευρωπαϊκής ηπείρου (την προτεσταντική γοτθική κουλτούρα της κοινότητας, την καθολική κουλτούρα του μπαρόκ και του ατομικισμού, την ιδεαλιστική και εικονοκλαστική κουλτούρα της Ορθοδοξίας),  σε παράγοντα πολιτικής αποσύνθεσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με κύριο στόχο να συντρίψουν την αντίσταση των δυνάμεων της εργασίας στην επικράτηση της καπιταλιστικής παγκοσμιοποίησης. Δραστική μείωση των μισθών, κατάργηση του οκταώρου,  επισφαλής εργασία για τους νέους και επιμήκυνση των ορίων συνταξιοδότησης για τους μεγαλύτερους, ιδιωτικοποίηση των υπηρεσιών.Οι Ευρωπαίοι έχουν να πληρώσουν το χρέος που συσσωρεύτηκε από το χρηματοπιστωτικό σύστημα, χρέος που λειτουργεί ως όπλο στραμμένο προς τους εργαζόμενους. Συνέχεια ανάγνωσης

Για περαιτέρω διάβασμα σχετικά με το M5S του Γκρίλο

Standard

Διαβάστε μια συνέντευξη  του Ματία Καλίσε (2011), δημοτικού σύμβουλου του Μιλάνου, είκοσι χρονών, εκλεγμένου με το M5S του Γκρίλο.

  Τη συνέντευξη πήρε ο GRILLO 2Μιχάλης Βακαλούλης στο πλαίσιο μιας συγκριτικής μελέτης που πραγματοποιεί για τις μορφές πολιτικοποίησης της νεολαίας στην Ευρώπη.

Πρόκειται για διαφωτιστικό κείμενο, που αξίζει να διαβαστεί καθώς μας βοηθάει να αντιληφθούμε την πολυπλοκότητα της εκλογικής επιτυχίας του Γκρίλο. Δημοσιεύεται, στα γαλλικά στην ιστοσελίδα του Μ. Βακαλούλη: http://vakaloulis.wordpress.com/2013/02/28/la-politique-comme-terminal-dun-reseau-dechanges-citoyens/

Το καλοκαίρι επέστρεψε, αλλά ο Σουάν είναι άρρωστος

Standard

του Γιάννη Αλμπάνη

Nικόλαος Λύτρας, «Το ψάθινο καπέλο», 1923-26

Το σύνθημα της επιστροφής του καλοκαιριού το έδωσε η Φιλιώ, το βράδυ που βγήκαν τ’ αποτελέσματα:  «Και πού λέτε να πάμε διακοπές;». Έξι λέξεις που επανέφεραν την κανονική ροή των εποχών, κλείνοντας όλον αυτόν τον παράξενο μήνα που είχαμε σταματήσει να νιώθουμε τη ζέστη, βυθισμένοι στον παγωμένο ωκεανό της πολιτικής έξαψης. Το καλοκαίρι γύρισε μαζί με τις διακοπές, μαζί με τη ζέστη, μαζί με αυτούς που πρέπει να κυβερνάνε, με αυτούς που πάντοτε κυβερνάγανε, και όλον αυτόν τον παράξενο μήνα φάνηκε (ή τουλάχιστον έτσι είχαμε πιστέψει…) ότι θα βλέπαμε τη στιγμή που επιτέλους θα έπαυαν να κυβερνάνε, προς δόξα των χαμένων ανά τους αιώνες. Το βράδυ των αποτελεσμάτων, η Φιλιώ φώναξε να έρθουν τα λευκά σπίτια των Κυκλάδων για να μας συνοδεύσουν με ασφάλεια  στις Πετριές, όπου θυμόμαστε καθαρά ότι ήμαστε τόσο ευτυχείς κι ανέμελοι που μπορούσαμε ακόμα και να χάσουμε τον αναπνευστήρα από τη μάσκα του Μίμη, χωρίς να γίνουμε Βενεζουέλα. Την Κυριακή το βράδυ, το καλοκαίρι επέστρεψε σ’ ένα πλοίο από το Κάιρο, γιατί ενώ είχαμε καταφέρει τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, με την Ταξιαρχία Ρίμινι δεν μπορέσαμε.

Την επόμενη μέρα, ήταν Δευτέρα κανονικά, κι είχαμε διαφύγει τον κίνδυνο να έρθει κατευθείαν η Τρίτη. Η Δευτέρα όλον αυτόν τον παράξενο μήνα φώναζε ευτυχισμένη ότι είχε βρει άλλον έρωτα και ότι θα την άφηνε για πάντα τη βδομάδα, αλλά την τελευταία στιγμή οι καταθέτες την έπεισαν να μείνει, γιατί τα παιδιά δίνουν εξετάσεις, και θα το έπαιρναν βαριά, αν από την Κυριακή πηγαίναμε κατευθείαν στην Τρίτη. Η Δευτέρα λοιπόν ήταν εκεί στη θέση της, και μαζί με αυτήν ήταν καλοκαίρι, κι εμείς ζεσταθήκαμε κι ιδρώσαμε για πρώτη φορά εδώ κι ένα μήνα. Συνέχεια ανάγνωσης

Απόκρυφες πτυχές της μελανής ψήφου

Standard

της Έφης Αβδελά και της Αγγέλικας Ψαρρά

Αντιφασιστική αφίσα του Ισπανικού Εμφυλίου

Στις δύο πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις η Χρυσή Αυγή πήρε 7% των ψήφων και εγκαταστάθηκε για τα καλά στην Ελληνική Βουλή. Την ψήφισαν περίπου πεντακόσιες χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως νέοι άνδρες μέσου μορφωτικού επιπέδου, στα αστικά και ημιαστικά κέντρα. Τα ερωτήματα που ανακύπτουν είναι πολλά, ένα, ωστόσο, αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία: Από πού τροφοδοτείται η συγκεκριμένη οργάνωση; Γιατί την επιλέγουν οι ψηφοφόροι της;

 Είναι, πιστεύουμε, προφανές ότι το αναντίρρητο γεγονός πως η Χρυσή Αυγή είναι μια νεοναζιστική οργάνωση δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι οι ψηφοφόροι της ασπάζονται –και ακολουθούν– τις αμιγώς νεοναζιστικές θέσεις και πρακτικές της. Η πρόχειρη ταύτιση εκατοντάδων χιλιάδων ψηφοφόρων με τον φασισμό ή τον ναζισμό είναι ερμηνευτικά ανεπαρκής και ενδέχεται να αποδειχθεί και πολιτικά ατελέσφορη. Και είναι βέβαιο ότι οι ιστορικές αναλογίες με τις αιτίες που οδήγησαν στη γιγάντωση του φασισμού και του ναζισμού την εποχή του Μεσοπολέμου δεν είναι σε θέση να δώσουν απαντήσεις σε σύγχρονα ερωτήματα. Με άλλα λόγια, η ταύτιση των ψηφοφόρων της Χρυσής Αυγής με τον ναζισμό δεν αποτυπώνει την πραγματικότητα στην πολυπλοκότητά της και, κυρίως, δεν λειτουργεί αποτρεπτικά. Απόδειξη ότι η οργάνωση διατήρησε το ποσοστό της, παρά το ότι στο διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ των δύο εκλογικών αναμετρήσεων αποκαλύφθηκε –και, με αδικαιολόγητη είναι αλήθεια καθυστέρηση, καταγγέλθηκε από πολλές πλευρές– ο νεοναζιστικός χαρακτήρας της. Συνέχεια ανάγνωσης

Τα συναίσθημα που ’χει κάτι απ’ τη φωτιά

Standard

του Δημήτρη Παπανικολάου

 Ο φόβος· από την άλλη η ελπίδα∙ στη μέση η αγωνία, η ένταση, η απογοήτευση. Και γύρω τους η βία και οι συναισθηματικές της πλαισιώσεις∙ το μίσος, ο φθόνος, η αηδία. Να ο πραγματικός χάρτης των τελευταίων εκλογών. Οι εκλογές πάντα, θα πει κανείς, γίνονται στιγμές έξαψης των συλλογικών συναισθημάτων, οπότε το να χαρακτηρίσει κανείς τις τελευταίες ως ιδιαίτερα συναισθηματικές, μοιάζει και λίγο ταυτολογικό.

Προπύλαια, βράδυ της 17.6.2012. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα από το μπλογκ http://www.aformi.gr

Όμως, αν κάποτε τα συναισθήματα αντιμετωπίζονταν ως παράγοντες εκτροπής της δημοκρατικής διαδικασίας, κάτι «ψεύτικο» που «ακύρωνε» την πραγματική βούληση του λαού, ή γινόταν αντικείμενο εκμετάλλευσης, σήμερα, αντίθετα, γίνονται πόλοι παραγωγής πολιτικής. Το πολιτικό κοινό δεν χειραγωγείται με την έξαψη συναισθημάτων∙ αντίθετα, καλείται στη βάση αυτών να αναγνωρίσει την πολιτική του θέση και πρακτική. Συνέχεια ανάγνωσης

ΕΚΔΗΛΩΣΗ: Οι εκλογές της 17.6 και ο ρόλος της Αριστεράς

Standard

έκτακτη ανακοίνωση: λόγω του ποδοσφαιρικού αγώνα Ελλάδας -Γερμανίας, η εκδήλωση θα αρχίσει 20.15 αυστηρά. Στις 21.45 θα ολοκληρωθεί και θα ακολουθήσει προβολή (στον γιγαντότοιχο του μπαλκονιού) του αγώνα

Oι εκλογές και  ο ρόλος της Αριστεράς (μέρος  β΄)

την Παρασκευή 22 Ιουνίου, ώρα 20.00

στο εντευκτήριο των Ενθεμάτων, Βαλτετσίου 50-52 (6ος όροφος)

Ομιλητές: Ν. Γιαννόπουλος, Π. Κλαυδιανός, Δ. Χριστόπουλος

Οργάνωση: Ενθέματα και RedNotebook

Από το σάιτ http://www.inprecor.gr

 Τι σημαίνει το εκλογικό αποτέλεσμα της  Κυριακής, για την Ελλάδα και την Ευρώπη; Πώς το αποτιμάμε, σε σχέση με το προηγούμενο της 6ης Μαΐου; Aποτελεί επιτυχία ή αποτυχία για τον ΣΥΡΙΖΑ; Γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπόρεσε να κερδίσει; Τι σημαίνει το ποσοστό της Χρυσής Αυγής; Τι σημαίνει η νίκη της ΝΔ; Πόσο θα αντέξει η νέα κυβέρνηση; Τι πρέπει να κάνει η Αριστερά από εδώ και πέρα, ποια είναι τα καθήκοντα και οι προοπτικές της στη νέα πραγματικότητα; Αυτά και άλλα παρόμοια ερωτήματα θα συζητήσουμε την Παρασκευή το βράδυ, στο εντευκτήριο των «Ενθεμάτων».

Την Παρασκευή 22 Ιουνίου, ώρα 20.00, λοιπόν, στο μπαλκόνι του εντευκτηρίου των «Ενθεμάτων» (Βαλτετσίου 50-52, 6ος όροφος) ο Νίκος Γιαννόπουλος (μέλος του Δικτύου για τα Κοινωνικά και Πολιτικά Δικαιώματα), ο Παύλος Κλαυδιανός (εφημερίδα Η Εποχή) και ο Δημήτρης Χριστόπουλος (Πάντειο Πανεπιστήμιο, μέλος του συντονιστικού της Πρωτοβουλίας για την Υπεράσπιση της Κοινωνίας και της Δημοκρατίας) θα μιλήσουν με θέμα «Oι εκλογές της 17ης Ιουνίου  και  ο ρόλος της Αριστεράς στο νέο τοπίο».

Σημ. Θυμίζουμε ότι  λίγες μέρες μετά τις  προηγούμενες εκλογές  της 6ης Μαΐου, τα «Ενθέματα» και το RedNotebook είχαν οργανώσει ανοιχτή συζήτηση με  το ίδιο θέμα και τους ίδιους ομιλητές. Μπορείτε να την παρακολουθήσετε εδώ: =http://rnbnet.gr/details.php?id=5645).

Συνδιοργανωτές:

Φιλοπρόοδος Όμιλος «Σύριζα από την κυβέρνηση»

Περιπατητικός Σύλλογος «Οι συνοδοιπόροι» (και άλλες συρριζαϊκές δυνάμεις)

Καλλιτεχνικός Σύλλογος «Οι συγκυβερνήτες» Συνέχεια ανάγνωσης

Η τούρτα

Standard

του Αριστείδη Μπαλτά

Γιόεφ Ριπλ Ρόναϊ, «Γονυπετής νεαρή γυναίκα», 1910

Μια πυκνή πολιτική περίοδος αποκαλύπτει στην κοινή θέα το πραγματικό περιεχόμενο θέσεων και αποφάνσεων. Πρόκειται για περιεχόμενο που προηγουμένως οι πολλοί έτειναν να στη σφαίρα του αυτονόητου, για περιεχόμενο που αφηνόταν έτσι στη σοβαρή ενασχόληση μόνο των ειδικών. Χαρακτηριστική τέτοια περίοδος υπήρξε εκείνη των διερευνητικών εντολών, ενώ το περιεχόμενο στο οποίο αναφέρομαι αφορά το στερεότυπο «κρίση του πολιτικού συστήματος».

Όπως όλοι ξέρουμε, δεν προκηρύχθηκαν εκλογές επειδή κατέρρευσε η κυβερνητική πλειοψηφία στη Βουλή. Ούτε γιατί είχαν εξαντληθεί τα συνταγματικά περιθώρια που θα μπορούσε να επικαλεστεί τυπικά η τελευταία. Οι εκλογές έγιναν για λόγους καθαρά πολιτικούς: με την κατά το δυνατόν πιο ουδέτερη διατύπωση, η εξόφθαλμη αναντιστοιχία της λαϊκής βούλησης με τη κυβερνητική πολιτική διάβρωνε εκ των έσω την κυβερνητική πλειοψηφία, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη τη συντεταγμένη διακυβέρνηση. Τόσο απλά. Συνέχεια ανάγνωσης

Φανταζόμαστε!

Standard

του Γεράσιμου Κουζέλη

Έργο του Αλφόν Χόροβις («Νέοι Πρωτοπόροι», Μάης 1936)

Πού να το φανταζόμασταν! Όχι το αποτέλεσμα, για το οποίο θα πρέπει να περιμένουμε μέχρι το βράδυ, αλλά την αισιοδοξία με την οποία πάμε να ψηφίσουμε. Αισιοδοξία σε συνθήκες κοινωνικής κρίσης! Σε συνθήκες οικονομικής εξαθλίωσης και άγριας επίθεσης των πιο ολοκληρωτικών, των πιο αυταρχικών δυνάμεων του αστικού κόσμου — γιατί σε αυτόν βέβαια ανήκουν, ως στρεβλή «πρωτοπορία» του, και οι ναζιστικές συμμορίες και οι καθωσπρεπισμένοι φορείς του εθνικιστικού και ρατσιστικού λόγου, στους οποίους τόσο απλόχερα χαρίστηκε καθεστωτική αναγνώριση.

Κρινόμαστε. Και βέβαια η επίθεση αυτή δεν είναι νέα. Έχει αρχίσει από καιρό, από τότε που, με την επιβολή, κατά τη δεκαετία του ’90, μιας μονοδιάστατης οπτικής των πραγμάτων, με την απόσυρση του «πλανώμενου φαντάσματος», οι συνθήκες την επέτρεψαν. Η επίθεση άρχισε –και στη συνέχεια επεκτάθηκε– επειδή ακριβώς οι (ιδεολογικής κυρίως ισχύος) συσχετισμοί των ταξικών δυνάμεων την κατέστησαν δυνατή. Επέβαλε την κρίση, παροπλίζοντας το κοινωνικό κράτος, αποδίδοντας μονοπωλιακό καθεστώς στο λόγο και τις πρακτικές του νεοφιλελευθερισμού, αναδιαρθρώνοντας, υπέρ συγκεκριμένων μορφών συσσωρευμένου κεφαλαίου, το μπλοκ εξουσίας. Η κρίση διευκολύνει την επίθεση από την οποία προήλθε. Περιθωριοποιεί τους φορείς και τις δυνάμεις της εργασίας, ατομικά και συλλογικά, διαθέτοντας τη δύναμη να επιβάλει ακριβώς εκείνες τις συνθήκες εντός των οποίων οι δυνάμεις αυτές δεν μπορούν να αμυνθούν εύκολα ή αποτελεσματικά. Συνέχεια ανάγνωσης

Στα όπλα…

Standard

ΡΗΤΩΣ ΛΕΧΘΕΝΤΑ

του Παναγιώτη Παπίδα

Ζακ-Λουί Νταβίντ, «Ο όρκος του σφαιριστηρίου», 1791

Είχα μια τεράστια λαχτάρα να σας εξηγήσω για ποιο λόγο θα πρέπει να αντισταθούμε στην λαίλαιπα των καιρών, στην προσπάθεια των σημερινών αρχόντων να διαλύσουν  την κοινωνία μας, έτσι όπως την ξέρουμε, έτσι όπως τη φτιάξαμε με κόπους και αγώνες χρόνια τώρα. Μα έχουν ειπωθεί τόσα που οδηγούμαι στο (ασφαλές;) συμπέρασμα ότι απλώς θα σας κουράσω. Ας υποθέσω λοιπόν ότι ξέρετε γιατί… Οπότε ας δαπανήσω τις υπόλοιπες 800 λέξεις για να παραθέσω τους διάφορους τρόπους, κοινώς τα «όπλα», που έχουμε για να πετύχουμε τον σκοπό μας.

Ας μην απομακρυνθούμε πολύ από την σύγχρονη εποχή (τότες παλιά, με  καίριο ζήτημα τις μπανάνες και τη διαχείρισή τους, οι μέθοδοι ήταν κομματάκι διαφορετικές). Στην Γαλλική Επανάσταση, λοιπόν, μαθαίνω από τα χρονικά της εποχής ότι είχανε μαζέψει παλούκια και τσουγκράνες και λοιπά αιχμηρά αντικείμενα και κατευθύνθηκαν προς την Βαστίλη, όπου η φρουρά, ανέλπιδα, παραδόθηκε. Προηγήθηκε βέβαια ο όρκος του σφαιριστηρίου (αρκετά αστείο όνομα για να σηματοδοτήσει μια επανάσταση, αλλά ποιος ασχολείται με αστειότητες τέτοιες στιγμές;) που υπήρξε  το καθοριστικό όπλο, πολύ αποτελεσματικότερο από τα παλούκια και τις τσουγκράνες — οι οποίες, σημειωτέον, υπήρχαν όλες τις εποχές, αλλά δεν βοήθησαν ιδιαίτερα σε κάποια άλλη κοινωνική επανάσταση του μεγέθους και της σημασίας της Γαλλικής. Αυτός ο χαζοόρκος, μια δέσμευση που άλλοι θα θεωρούσαν μέχρι και γελοία, ήταν το όπλο –και μάλιστα τόσο το τσακμάκι όσο και η ίδια η γέμιση– που οδήγησε μέχρι την κατάληψη της Βαστίλης. Η συνέχεια είναι γνωστή. Η Γαλλία έκτοτε είναι μια δημοκρατική χώρα… Συνέχεια ανάγνωσης

Οι έλληνες οικογενειάρχες στις κάλπες

Standard

ΔΙΑΦΟΡΙΔΙΑ ΦΕΜΙΝΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ

της Αγγέλικας Ψαρρά

 

Θα έλεγες πως θεσπίστηκε σιωπηρά η οικογενειακή ψήφος. Όχι, δεν ξεθάφτηκε κάποια από τις παλιές εκείνες ιδέες με τις οποίες επιχειρήθηκε κάποτε να αντιμετωπιστεί το αίτημα για πολιτική χειραφέτηση των γυναικών: δεν ψηφίζουν μόνον οι άντρες ως υπεύθυνοι της οικογένειάς τους ούτε οι γυναίκες διαθέτουν τόσες ψήφους όσα και τα παιδιά που έφεραν στον κόσμο. Εκσυγχρονισμένο το εγχώριο εκλογικό σύστημα, προβλέπει προς το παρόν μία ψήφο ανά ενήλικη κεφαλή ανεξαρτήτως φύλου, φροντίζοντας ταυτόχρονα να προωθήσει τη γυναικεία παρουσία –στα ψηφοδέλτια, όχι απαραιτήτως και στη Βουλή– με τη βοήθεια των εν πολλοίς προβληματικών ποσοστώσεων. Κι όμως, οι ψηφοφόροι, άντρες και γυναίκες, καλούνται να προσέλθουν την ερχόμενη Κυριακή στις κάλπες ως μέλη της μαστιζόμενης από την κρίση οικογένειάς τους και να ψηφίσουν με κριτήριο το οικογενειακό καλό που τη φορά αυτή συμπίπτει αυτομάτως με τη σωτηρία της χώρας.

Οικογενειακή, λοιπόν, η φετινή εκλογική μάχη, αλλά και ντυμένη στα ελληνικά χρώματα. Γιατί πρόκειται για ψήφο που αναφέρεται αποκλειστικά στην εγχώρια, την ελληνική οικογένεια. Αόρατες παραμένουν οι υπόλοιπες, οι «μη ελληνικές» οικογένειες, οι οικογένειες που δεν διαθέτουν το πολύτιμο τεκμήριο της εντοπιότητας. Στην καλύτερη περίπτωση, γιατί στη χειρότερη, όταν γίνονται ορατές, τους ανατίθεται συνήθως ο ρόλος του εσωτερικού εχθρού.

«Για να μη ζήσει η κάθε ελληνική οικογένεια την τραγική και ανυπόφορη εμπειρία της εξόδου από το ευρώ», πασχίζει λοιπόν ο Β. Βενιζέλος. «Η ανεργία και ο πόνος που φέρνει σε κάθε ελληνική οικογένεια» πληγώνει, κατά δήλωσή του, τον Α. Σαμαρά. «Το μίσος του (τότε) πρωθυπουργού προς την ελληνική οικογένεια», υπήρξε κινητήρια δύναμη για το Άρμα Πολιτών. «Στην επίθεση της Νέας Τάξης Πραγμάτων και του Δόγματος του Σοκ» αντιστέκονται οι Ανεξάρτητοι Έλληνες, «προτάσσοντας το Εθνικό Συμφέρον απέναντι στην εθνική ταπείνωση και τη βίαιη οικονομική επιδρομή στην Ελληνική Οικογένεια». «Πρέπει να σώσουμε την ελληνική οικογένεια», κραυγάζει ο Γ. Καρατζαφέρης, προτείνοντας την κρατική επιδότηση του όπλου με το οποίο ο οικογενειάρχης θα θωρακίσει την οικογένειά του από την εγκληματικότητα των «λαθρομεταναστών».

Στο μεταξύ, οι δοκιμασίες της «μέσης ελληνικής οικογένειας» κινητοποιούν υποψήφιους όλων σχεδόν των κομμάτων. «Ο θεσμός της οικογένειας είναι ο πυλώνας του εθνικού μας κορμού, που εμείς στη ΝΔ εκτιμούμε ότι αποτελεί μοναδική ελπίδα για το μέλλον της χώρας», ξεκαθαρίζει από την πλευρά της η Κ. Παπακώστα, Γραμματέας Γυναικείων Θεμάτων του κόμματος. «Το ερώτημα για κάθε Ελληνική Οικογένεια είναι: θα ζήσουμε ή θα μας πεθάνουνε;», αναρωτιέται και ο Γ. Πάντζας, υποψήφιος βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, σε ανακοίνωσή του επιγραφόμενη «Προς κάθε Ελληνική Οικογένεια». «Η Ελληνική Οικογένεια», συμπεραίνει, «πρέπει τώρα να πολεμήσει για την ίδια της τη ζωή». Στο κλίμα αυτό, με ενθουσιασμό υποδέχθηκαν οι εφημερίδες την πρωτοβουλία μιας αρτοποιίας να μοιράζει το βράδυ δωρεάν το ψωμί που παρέμεινε απούλητο κατά τη διάρκεια της ημέρας. Εύγλωττος ο τίτλος των σχετικών δημοσιευμάτων, φρόντιζε να μην αφήνει περιθώρια παρερμηνείας ως προς την ακριβή στόχευση της φιλάνθρωπης κίνησης: «Ο Φούρνος Βενέτη στηρίζει την ελληνική οικογένεια» (βλ., μεταξύ άλλων, Το Βήμα, 24.2.2012).

Αξίζει να παρατηρήσουμε το εύρος του φάσματος που καλύπτουν το τελευταίο διάστημα οι συνεχείς αναφορές στην ελληνική οικογένεια, στο ένα άκρο του οποίου καγχάζουν, είτε μας αρέσει είτε όχι, οι «εθνικοκοινωνιστικές» θέσεις που φιλοξενούνται, για παράδειγμα, στον ακροδεξιό και ρατσιστικό Στόχο. Εκεί, βέβαια, τα σχετικά ζητήματα (φυλετική καθαρότητα, βιολογικά καθορισμένοι όσο και άκαμπτοι έμφυλοι ρόλοι, αρχαϊκές εννοιολογήσεις της μητρότητας κ.ο.κ.) εμφανίζονται με ανατριχιαστική σαφήνεια (ενδεικτικά: Σπ. Καραχάλιος, «Εθνικοκοινωνισμός και Ελληνική Οικογένεια», 7.1.2012). Αρκεί, ωστόσο, να αντικαταστήσουμε την έννοια της φυλής με εκείνη του έθνους –κάτι το οποίο δοκιμάζει ήδη, ενόψει προφανώς της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησής της, η Χρυσή Αυγή– για να αντιληφθούμε το ανησυχητικό γειτόνεμα: πόσοι δεν θα συνυπέγραφαν σήμερα τη διατύπωση ότι στόχος της «νεοταξικής συμμορίας» είναι η «εξαφάνιση της Ελληνικής Οικογένειας, γιατί αυτός είναι ο πυρήνας που δίνει ζωή και υπόσταση στην Φυλή (=στο έθνος) μας»;

Υπερβολές; Φοβούμαι πως η μεταμφίεση του συλλογικού υποκειμένου των φετινών εκλογών –η σχεδόν ομόθυμη προβολή της ελληνικής οικογένειας στη θέση που κατείχαν άλλοτε ταξινομήσεις του εκλογικού σώματος με, έστω ασαφείς, κοινωνικές συνδηλώσεις– συνιστά επιμέρους σύμπτωμα σοβαρών διεργασιών που απορρέουν από την τρέχουσα κρίση, αλλά δύσκολα γίνονται ορατές ως μέρος της. Στην καρδιά της μετατόπισης ενδέχεται να κρύβεται η διαπιστωμένη σε περιόδους γενικευμένης οικονομικής δυσπραγίας ενίσχυση των ενδοοικογενειακών εξαρτήσεων. Έτσι, η σκλήρυνση των έμφυλων ιεραρχιών, καθώς και η δυσκολία απογαλακτισμού των νέων, συνιστούν τις αποσιωπημένες παράπλευρες απώλειες της «επιστροφής στην οικογένεια», η οποία εμφανίζεται συστηματικά ως η μοναδική αποτελεσματική άμυνα στις αφόρητες πιέσεις της κρίσης. Μόνο που, όπως είχα την ευκαιρία να υποστηρίξω σε προηγούμενο σημείωμά μου, η έμφαση στην ελληνική οικογένεια δεν λειτουργεί απλώς κανονιστικά ενισχύοντας τους παλιούς και δημιουργώντας νέους κοινωνικούς αποκλεισμούς, αλλά διευκολύνει και τη διάχυση στη δημόσια σφαίρα σεξιστικών και ρατσιστικών προκαταλήψεων, οι οποίες κάποτε διέθεταν αμιγώς ακροδεξιό πρόσημο. Έχει πια διαφανεί πως η συντηρητική αναδίπλωση που συνοδεύει το τέλος της επάρατης μεταπολίτευσης περιλαμβάνει και το ξέπλυμα απόψεων που ίσαμε πρόσφατα προσλαμβάνονταν ως αποκλειστικότητα της ακροδεξιάς –αν όχι της αμιγώς φασιστικής– ρητορείας. Μήπως να θυμίσω ότι οι εγκληματικές δραστηριότητες της Χρυσής Αυγής παραμένουν «αόρατες» ή ακόμη εμφανίζονται και ως οριακά «θεμιτές», όταν επιτελούνται στο όνομα της προστασίας των αυτοχθόνων και της οικογενειακής τους ειρήνης; Συνέχεια ανάγνωσης

Οι επερχόμενες εκλογές: ένα πείραμα βιοπολιτικής

Standard

του Ανδρέα Καρίτζη

 

Μετεπέκ, Μεξικό, 1969. Ένα παιδί με ένα γύψινο σκελετό για την ημέρα των νεκρών. Φωτογραφία του Ρενέ Μπουρί

Ενώ συχνά λέμε ότι ζούμε ιστορικές στιγμές, το καταρρέον μιντιακοπολιτικό καθεστώς επιχειρεί να τις μετασχηματίσει σε εκφάνσεις μιας πεζής καθημερινότητας.

Ο διαρκής βομβαρδισμός με κλισέ πολιτικής κενότητας στα λαμπερά τηλεπαράθυρα –που στο ευαίσθητο βλέμμα αναδεικνύει την κυνικότητα της εξουσίας — πασχίζει να χωρέσει στις φόρμες της πολιτικάντικης «ομαλότητας» την κοινωνική απόγνωση που παράγει η βαρβαρότητα της εξουσίας: τα ανθρώπινα αδιέξοδα μετατρέπονται σε «λαϊκισμό», η άνοδος του φασισμού πάνω στα κοινωνικά ερείπια εγγράφεται σε μια συνηθισμένη αριθμητική κουκιών και εδρών, η σύνθλιψη της ζωής και της αξιοπρέπειας μετατρέπεται σε ενοχοποιητική απόδειξη του «μαζί τα φάγαμε» κ.ο.κ.

Στον δρόμο προς τις εκλογές, ήδη εκτυλίσσεται ένα πείραμα βιοπολιτικής με ιστορική και πλανητική εμβέλεια. Ένας λαός σε μια χώρα του ανεπτυγμένου καπιταλισμού όπου ο ευρύτερος κοινωνικός συσχετισμός επέτρεπε –παρά την αρνητική φορά των πραγμάτων τα τελευταία είκοσι χρόνια– ένα σχετικά υψηλό μορφωτικό επίπεδο, δημοκρατική συγκρότηση, στοιχειώδη εργασιακά δικαιώματα, κοινωνικό κράτος, κράτος δικαίου κ.ο.κ. δέχεται μια συντονισμένη επίθεση εδώ και δύο χρόνια, με στόχο την πλήρη ισοπέδωση. Την ίδια στιγμή, σε αυτή τη μοίρα σύρονται και οι υπόλοιποι λαοί της Ευρώπης με διαφορετικές ταχύτητες και ένταση προς το παρόν. Οι οικονομικά ισχυροί σε όλη την Ευρώπη έχουν ένα στόχο και ένα επιχείρημα: να ξηλώσουν τη δημοκρατική και κοινωνική διάσταση της Ευρώπης με το επιχείρημα ότι αυτό είναι το σωστό!

Η μοναδικότητα του βιοπολιτικού πειράματος είναι ότι η ρητορική της πολιτικής και οικονομικής ελίτ δεν επιχειρεί να αποκρύψει τη φρικτή πραγματικότητα, ισχυριζόμενη ότι, εν τέλει, τα πράγματα θα είναι καλύτερα για όλους. Επιχειρεί να πείσει ότι η βαρβαρότητα πρέπει να γίνει αποδεκτή ως ορθή. Οι πολίτες πρέπει να θεωρήσουν ορθό ότι η βασική ρυθμιστική αρχή της πραγματικότητας είναι ο γενικευμένος ανταγωνισμός –δηλαδή ένας ανταγωνισμός σε όλα τα επίπεδα και τις πτυχές της κοινωνικής ζωής– και ότι είναι σωστό να πεθαίνουν αβοήθητοι αν ηττηθούν στον εν λόγω ανταγωνισμό.

Για να καταστεί δυνατό σήμερα κάτι τέτοιο σε πληθυσμούς με τα προηγούμενα χαρακτηριστικά πρέπει να υπάρχουν κάποιες προϋποθέσεις. Τα τελευταία είκοσι χρόνια έχει εξελιχθεί ραγδαία η τεχνολογία εξουσίας και ελέγχου του πληθυσμού, αλλά και η ιδεολογική προετοιμασία σε μια «καλή» περίοδο για τα ιδεολογήματα περί της «ορθολογικότητας» του ανταγωνισμού της ελεύθερης αγοράς κ.ο.κ.

Υπό μια έννοια, βρισκόμαστε στο τελικό στάδιο του πειράματος βιοπολιτικής. Μέσα στην κρίση, μέσα σε δύο χρόνια, επιχειρείται ο ολοκληρωτικός εξανδραποδισμός του πληθυσμού στην Ελλάδα και η εγκαθίδρυση της δυστοπίας του «1984». Μια τεράστια σε εμβέλεια και ισχύ μηχανή –μια βιοπολιτική μήτρα με ποικίλες απολήξεις και μορφές που αγκαλιάζει την κοινωνική, ψυχολογική, σωματική και διανοητική πτυχή του κάθε πολίτη– επιχειρεί να ελέγξει πλήρως την άσκηση του λογικού, την πρόσληψη της πραγματικότητας και την ηθικότητα των πολιτών, όλα δηλαδή τα στοιχεία εκείνα στα οποία βασίζεται το διαφωτιστικό, χειραφετητικό πρόταγμα και τελικά η ίδια η έννοια της δημοκρατίας, της κοινοτικότητας και της πολιτοφροσύνης. Συνέχεια ανάγνωσης

Το δίλημμα

Standard

 του Νικόλα Σεβαστάκη

Φωτογραφία του Χέρμπερτ Λιστ, Νάπολη 1959

Συνηθίζουν οι σχολιαστές και τα επιτελεία να μιλούν για το δίλημμα των εκλογών και, έπειτα, την ώρα της αποτίμησης και των συμπερασμάτων, για το περίφημο μήνυμα που έστειλε ο λαός. Εννοείται: το πρώτο πρέπει απαρέγκλιτα να είναι «ισχυρό και καθαρό», ενώ το δεύτερο θα χαρακτηριστεί, όπως πάντα, «ηχηρό και σοφό».

Αλλά ας μιλήσουμε εδώ για το δίλημμα, αφού τα μηνύματα είναι ακόμα μακρινά και ανεξιχνίαστα. Το πρώτο που έρχεται στο νου είναι ότι, για διάφορους παράγοντες στο εσωτερικό και στο εξωτερικό της χώρας, δίλημμα συνιστά ακόμα η ίδια η διεξαγωγή των εκλογών. Γι’ αυτούς τους παράγοντες, ένας από τους οποίους είναι και ο νέος αλλά ψημένος υπουργός «Προστασίας του Πολίτη», οι εκλογές είναι κίνδυνος, πρόβλημα, αρνητική εξέλιξη. Θα έλεγε κανείς ότι σε τούτη την περίπτωση οι εκλογές λογαριάζονται ως μια λαϊκίστικη παραμόρφωση της σοβαρής πολιτικής, μια υποχώρηση στις συνήθειες του «παλιού κόσμου», τον οποίο βεβαίως θα έπρεπε να αφήσουμε πίσω μαζί με τις κακές του συνήθειες και τα χαμηλής αξίας πάθη του.

Ας πούμε όμως ότι αυτή η κάπως εξτρεμιστική γραμμή δεν περπατάει, για πολλούς και διάφορους λόγους. Οι εκλογές, καλώς ή κακώς, θα γίνουν. Με ποιο βασικό δίλημμα όμως; Και εδώ μπορεί να δει κανείς ότι, πέρα από τις επιμέρους κινήσεις αυτοσυντήρησης των δυο «κεντρικών κομμάτων του έθνους» (για να δανειστώ την πομπώδη φρασεολογία του νέου προέδρου του ΠΑΣΟΚ), το δίλημμα το οποίο θέτουν είναι κοινό: εμείς ή το χάος, σταθερότητα ή όλεθρος, διακυβέρνηση ή περιπέτειες.

Αυτή λοιπόν η ακραία εκφορά αποκαλύπτει τον πρωταρχικό πρωτόγονο πυρήνα της «αστικής πολιτικής» ως αρνητικής πολιτικής, ως διαχείρισης του φόβου του θανάτου, για να θυμηθούμε τον Τόμας Χομπς. Όλα τα συμπληρωματικά διλήμματα που εκφωνούνται από τις ίδιες δυνάμεις (Ευρώπη ή απομόνωση, ευρώ ή δραχμή) είναι ήδη «εποικοδόμημα» του πρώτου και αρχαϊκού στην ουσία του ερωτήματος: Θέλετε λοιπόν να ζήσετε ή να πεθάνετε, να συντηρηθείτε ή να χαθείτε στην κόλαση;

Τα περιεχόμενα της πολιτικής, η όποια θετική υπόσχεση, τα περιβόητα προγράμματα δεν παίζουν εδώ κανένα σημαντικό ρόλο. Ο οδικός χάρτης των Μνημονίων τα έχει καταστήσει περιττά και πάντως ελάχιστα πιστευτά. Το κρυφό κείμενο της συγκεκριμένης εκλογικής μάχης δεν αφορά έτσι τον τρόπο του βίου των ανθρώπων σε μια πολιτική κοινότητα, τη συγκρότηση μιας αληθινής ελπίδας. Αφορά κυρίως τον τρόπο αποφυγής του «βίαιου θανάτου» ή, αλλιώς, το στοιχειώδες της «επιβίωσης του έθνους».

Θα πει κανείς: Μα ποιον μπορεί να πείσει αυτή η ρητορική της υπαρξιακής ασφάλειας και των αντίστοιχων κινδύνων; Από τη στιγμή που η καθημερινότητα, η πρακτική ζωή των πολιτών έρχεται αντιμέτωπη με ποικίλες και αλλεπάλληλες αρνητικές εμπειρίες, πόσο μπορεί να λειτουργήσει ο εκβιασμός; Κανείς δεν είναι σε θέση να το προβλέψει. Ούτε καν οι δημοσκόποι που ταξινομούν και επεξεργάζονται τις δηλωμένες προτιμήσεις ενός στατιστικού δείγματος. Συνέχεια ανάγνωσης

Ζήτημα πολιτικής ανυπακοής στα πανεπιστήμια σήμερα

Standard

του Κώστα Σταμάτη

Λάιονελ Φάινινγκερ, «Άνθρωποι σε λίμνη, σχεδίασμα Β΄», 1949

Το τελευταίο διάστημα στα πανεπιστήμια της χώρας επιτροπές διορισμένες από την εκτελεστική εξουσία προσπαθούν να διοργανώσουν εκλογές για τα εσωτερικά μέλη των νέων Συμβουλίων διοίκησης, όπως προβλέπει ο Νόμος 4009/2011. Συγχρόνως, όμως, οι απόπειρες να διεξαχθεί πάση θυσία η εκλογική διαδικασία συναντούν σφοδρές και συλλογικές αντιδράσεις από πανεπιστημιακούς, φοιτητές και διοικητικούς υπαλλήλους, οι οποίες οδηγούν ενίοτε σε αναβολή της διαδικασίας.

 Εκλογική ατασθαλία του νόμου

 Τι είναι αυτά τα νέα Συμβούλια διοίκησης, τα οποία αφορά η εν λόγω εκλογική διαδικασία, δεν υπάρχει λόγος να υπενθυμίσουμε για πολλοστή φορά. Γενικώς, συνάπτονται με ένα ολιγαρχικό πρότυπο διοίκησης του Πανεπιστημίου, με βοηθούς εκπληρώσεως ανεξέλεγκτους κοσμήτορες των σχολών. Οι τελευταίοι δεν θα εκλέγονται εκ των κάτω, από αυτούς που πρόκειται να διοικήσουν, αλλά θα επιλέγονται εκ των άνω, από το Συμβούλιο. Εξάλλου, τα μισά μέλη του Συμβουλίου θα είναι εξωτερικά, από άσχετους ανθρώπους, που καμία οργανική ή λειτουργική σχέση δεν θα έχουν ως προς το Ίδρυμα το οποίο, παρά ταύτα, θα συγκυβερνήσουν! Κατ’ ουσίαν, λοιπόν, πρόκειται για ευρείας εκτάσεως νόθευση του αυτοδιοικήτου των ελληνικών Πανεπιστημίων. Με επιζήμιες επιπτώσεις, που αναμεταδίδονται περαιτέρω σε όλες τις εκφάνσεις του ακαδημαϊκού βίου και της ακαδημαϊκής ελευθερίας.

Ας προχωρήσουμε με μία μάλλον ευνόητη θέση. Κάθε διαδικασία εκλογής με ψηφοφορία δεν είναι απαραίτητα και δημοκρατικά νομιμοποιημένη. Εάν ήταν έτσι, τότε η εκλογή του Πάπα θα ήταν αυτόχρημα δημοκρατική. Συνέχεια ανάγνωσης