To radiobubble και το σκεπτόμενο διαδίκτυο

Standard

του Αποστόλη Καπαρουδάκη και του Παναγιώτη Φραντζή

Έργο του Maxwell Holyoke-Hirsch (από το μπλογκ underplot.tumblr.com)

Το διαδικτυακό ραδιόφωνο radiobubble.gr, επί τέσσερα χρόνια, παραμένει στοίχημα μιας κοινότητας ανθρώπων που βρίσκονται σε ανοικτή κουβέντα όχι με τον κόσμο του «γρήγορου ίντερνετ» αλλά του σκεπτόμενου διαδικτύου. Ως ραδιόφωνο αντιμετωπίζει τη μουσική ως τέχνη, όχι ως εμπόρευμα. Ως μέσο επικοινωνίας λειτουργεί υπό την προϋπόθεση ότι κάθε παραγωγός έχει απόλυτη ευθύνη για τις εκπομπές του λογοδοτώντας μόνο στους ακροατές.

Πρόκειται για την πρώτη επιτυχημένη προσπάθεια δημιουργίας μιας ραδιοφωνικής web 2.0 κοινότητας αισθητικά προσδιορισμένης. Θεώρησε εξαρχής συστατικό στοιχείο της φυσιογνωμίας του «την κατάργηση της δικτατορίας των ειδημόνων» και απηύθυνε έκκληση προς τους «ακροατές» να γίνουν οι ίδιοι ραδιοφωνικοί παραγωγοί. Αποτέλεσε, έτσι, το ραδιοφωνικό αντίστοιχο της κουλτούρας των blogs, προσφέροντας τη δυνατότητα στον «ακροατή» να γίνει «παραγωγός», όπως τα blogs πρόσφεραν στον αναγνώστη τη δυνατότητα να γίνει δημιουργός-συγγραφέας-δημοσιογράφος. Συνέχεια ανάγνωσης

«Δημοσιογραφία των πολιτών» και ανεξάρτητη ενημέρωση

Standard

του Στέλιου Κούλογλου

Τα σεμινάρια, στην αίθουσα των Γενικών Αρχείων του Κράτους στην Ερμούπολη

Πιστεύω ότι χρειάζεται μια σχετική απομυθοποίηση του ρόλου που έπαιξε και παίζει το διαδίκτυο στις πολιτικές εξελίξεις. Έθεσα πρόσφατα σε Αιγύπτιους και Τυνήσιους μπλόγκερ το ερώτημα τι θα γινόταν αν δεν υπήρχε διαδίκτυο. H απάντησή τους ήταν ότι η εξέγερση θα ξεσπούσε, ίσως λίγο διαφορετικά, ίσως όχι τόσο γρήγορα, αλλά θα ξεσπούσε. Το διαδίκτυο αποτελεί ένα νέο μέσο επικοινωνίας και διαθέτει μερικά καινούργια χαρακτηριστικά, με βασικότερο την αλληλεπίδραση, τα οποία προσδίδουν στοιχεία περισσότερης δημοκρατίας στη σχέση ανάμεσα στον πομπό και τους δέκτες μιας είδησης. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, πάντα μπαίνει ένα βασικό ζήτημα: το ζήτημα της εξουσίας. Και, καθώς αυτό θα υφίσταται όσο υπάρχουν οι κοινωνίες μας, το ουσιαστικό ερώτημα είναι τι στάση διαμορφώνει κανείς απέναντι στις σχέσεις εξουσίας.

Όταν ξεκινήσαμε το tvxs, σκεφτόμασταν ότι θα μπορούσε να επιτευχθεί ένας αρκετά καλός συνδυασμός μιας επαγγελματικής προσέγγισης της ενημέρωσης και της συνεισφοράς, ειδήσεων κυρίως, από ανθρώπους που παρακολουθούσαν το σάιτ. Μάλιστα, στην αρχή στο tvxs υπήρχε ένα είδος ψηφοφορίας για σχόλια και άρθρα, από το ίντερνετ και άλλα μέσα ενημέρωσης, και εκείνα που θα έπαιρναν τις περισσότερες ψήφους θα αποτελούσαν την κύρια θεματολογία της ημέρας. Συνέχεια ανάγνωσης

Το RedNotebook και η παρέμβαση της Αριστεράς στο Διαδίκτυο

Standard

του Χρήστου Σίμου

Armin Mueller-Stahl, «Φάουστ», 2002

Η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 επέφερε πολλές ανακατατάξεις στο σύνολο της ελληνικής κοινωνίας. Όπως όλες οι οριακές στιγμές στην ιστορία των κοινωνιών, έτσι κι αυτή δίχασε το σύνολο των κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων, παράγοντας νέες ταυτότητες και συμμαχίες. Κατάφερε επίσης να διαπεράσει όλες τις οργανώσεις της Αριστεράς αλλά και κάποια από τα κομμάτια του αναρχικού χώρου, που στήριξαν την εξέγερση, φτιάχνοντας ένα νέο πεδίο με ιδιαίτερα πολιτικά χαρακτηριστικά.  Μια νέα ευκαιρία για την ανανεωτική και ριζοσπαστική Αριστερά παρουσιαζόταν στο προσκήνιο: η συγκρότηση ενός εναλλακτικού μέσου, το οποίο θα επιχειρούσε να συμπυκνώσει όλη αυτή τη νέα κατάσταση.

Η κρίση του τύπου –φαινόμενο παγκόσμιο–, που εντάθηκε περαιτέρω με το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης, έχει σημαντικές επιπτώσεις τόσο στο πολιτικό σύστημα όσο και στη δημοκρατία εν γένει. Η συρρίκνωση των εφημερίδων, ο οικονομικός έλεγχος των μέσων ενημέρωσης από έναν πολύ μικρό αριθμό μεγαλοεπιχειρηματιών, όσο και η συρρίκνωση του αναγνωστικού κοινού δεν αποτελούν θετικές εξελίξεις για τη δημοκρατική λειτουργία των θεσμών συνολικά. Την ίδια στιγμή, οι διαρκείς απολύσεις δημοσιογράφων, επιμελητών και διορθωτών συνιστούν πλήγμα για την ποιότητα της παρεχόμενης ενημέρωσης. Συνέχεια ανάγνωσης

Δημοσιογραφία των πολιτών και κοινωνικά μέσα: μια –όχι και τόσο– καινούρια ιστορία

Standard

του Μιχάλη Μουζουράκη

Roswitha Schumacher-Kuckelkorn, «Άντρας με κόκκινο πανωφόρι», 2008

Τα τελευταία χρόνια ακούγονται και συζητούνται ολοένα και περισσότερο οι όροι «δημοσιογραφία των πολιτών» και «νέα κοινωνικά μέσα». Κοινωνικά κινήματα –όπως αυτό της Αιγύπτου– αποδίδονται στο facebook, το twitter και γενικότερα σε αυτό που πλέον ονομάζεται Web 2.0. Ιστοτόπους δηλαδή, όπου το περιεχόμενο το παράγουν οι ίδιοι οι επισκέπτες τους. Είναι όμως το Web 2.0, και ειδικότερα η κοινωνική δικτύωση και ενημέρωση από τους χρήστες ενός μέσου κάτι το τόσο νέο;

Δώδεκα χρόνια νωρίτερα, στις διαδηλώσεις του Σηάτλ ενάντια στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, γεννιέται το πρώτο Indymedia. Στόχος του, ακριβώς αυτό: η αλληλοενημέρωση των ανθρώπων απευθείας από τους δρόμους. Η ενημέρωση δηλαδή από άνθρωπο σε άνθρωπο, χωρίς τη διαμεσολάβηση της πολιτικής, οικονομικής ή εκδοτικής εξουσίας. Ακόμα νωρίτερα όμως, ακόμη και πριν την έλευση του web στις πρώιμες μορφές του διαδικτύου, τα newsgroups και το usenet τελούσαν ακριβώς τον ίδιο ρόλο. Ο όρος web 2.0, που άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως μετά το 2003, ήρθε τελικά να περιγράψει την εμπορευματοποίηση της παραπάνω διαδικασίας, και όχι τη δημιουργία της. Συνέχεια ανάγνωσης

Για τα συμμετοχικά μέσα

Standard

του Μιχάλη Παναγιωτάκη

Roswitha Schumacher-Kuckelkorn, «Γιορτή του δρόμου», 2008

Δυο λόγια για την «καταγωγή της μπλογκόσφαιρας» και την εμπλοκή μου σε αυτή: Είμαι παρών στο διαδίκτυο από το 1989, στους «πίνακες» του usenet, τα πρώτα ουσιαστικά μαζικής απεύθυνσης φόρουμ ηλεκτρονικής συζήτησης. Εκεί δημιουργήθηκε ο κρίσιμος χώρος που επίσπευσε τη δημιουργία ιστολογίων και άλλων χώρων συζητήσεων και δημοσίευσης. Τα διάφορα φόρουμ πήραν τη σκυτάλη της επέκτασης της συζήτησης σε ευρύτερο κόσμο, πριν αρχίσει η άνθηση των ιστολογίων και των Κοινωνικών Μέσων, μετά το 2003 κυρίως στην Ελλάδα, και μερικά χρόνια νωρίτερα παγκοσμίως.

Κομβική στιγμή για την δημιουργία εναλλακτικής πληροφόρησης και συζήτησης στον κόσμο και στην Ελλάδα, ένα πρώιμο Web 2.0 με την ενεργό συμμετοχή των χρηστών, αποτέλεσε, όπως ανέφερε χθες ο Μιχάλης Μουζουράκης, το indymedia. Παραμένει χρήσιμη πηγή αντιπληροφόρησης/εναλλακτικής πληροφόρησης παγκοσμίως, αλλά και στην Ελλάδα και άσκησε τεράστια επίδραση στη δημιουργία ενός παγκόσμιου «αντισυστημικού» χώρου, καθώς συγκρότησε και δικτύωσε γύρω του κοινότητες, με πολύ αποτελεσματικό τρόπο. Στην συνέχεια, όπως παντού στον κόσμο, είχαμε την έκρηξη των ιστολογίων και στην Ελλάδα, που κάλυψαν κάθε πολιτικό αλλά και θεματικό φάσμα συζήτησης και δημοσιεύσεων…

Σιγά σιγά, η μπλογκόσφαιρα άρχισε να συγκροτείται, και ρόλο σε αυτό έπαιξαν συναθροιστές όπως π.χ. το Monitor, που παρουσίαζαν την εικόνα όλης της ελληνικής μπλογκόσφαιρας σε μία σελίδα. Σήμερα το έχουν διαδεχθεί πολλοί συναθροιστές και χώροι συζήτησης π.χ. το buzz (buzz.reality.tape.com), γύρω από το οποίο έχει συγκροτηθεί και κοινότητα διαλόγου…

***

Το μπλογκ θεωρείται πια ένα «παλιό», καθιερωμένο, κοινωνικό μέσο. To facebook, το twitter, το youtube κτλ. δημιουργούν συνδυαστικά ένα παράλληλο μέσον, ένα συμμετοχικό μέσο ενημέρωσης, το οποίο δεν είναι το αποτέλεσμα ενός μεμονωμένου ιστοχώρου, αλλά του δικτύου, των συνδέσεών του και των ροών που παρέχει. Η διάχυση του λόγου (της εικόνας, του βίντεο κ.ο.κ.) στο δίκτυο αυτό αποτυπώνεται εμφανώς στην αδυναμία πλέον να γνωρίζει κανείς τον αριθμό αναγνωστών μιας ανάρτησης σε ένα ιστολόγιο, μέσα από τις διαδοχικές αναδημοσιεύσεις, τα RSS Readers, τα παραθέματα στο facebook κ.ο.κ. Υπάρχει μια μη γραμμική δυναμική, η οποία πολλαπλασιάζει τον λόγο: όταν γράφεται κάτι που κινεί το συλλογικό ενδιαφέρον, αυτό φεύγει προς πάμπολλες διαφορετικές κατευθύνσεις, είτε ως σύνολο είτε αποσπασματικά. Συνέχεια ανάγνωσης

Τα blogs και ο κακός δράκος

Standard

του Στάθη Στασινού

Το κρυφό σχολείο εν Ερμουπόλει, φωτογραφικά τεκμήρια. Βραδινά σεμινάρια, Παρασκευή 9.11.2011

Τα blogs ξεκίνησαν ως vantiy καθρέφτες, λίγο πολύ ως πολύ προσωπικά ημερολόγια με αρκετό ναρκισσισμό. Η ίδια η δομή τους (μια ημερολογιακά αρχειοθετημένη καταγραφή) έδινε και τον τόνο των χρήσεών τους.

Όμως γρήγορα ξέφυγαν από το σκοπό τους. Γιατί; Η όλη ιδέα του blog ήταν να μη χρειάζεται να έχεις τεχνικές γνώσεις. Για πρώτη φορά ένας απλός χρήστης μπορούσε να φτιάξει το δικό του site. Επιπλέον, είτε για λόγους υπαρξιακής στρατηγικής με το τέλος της Ιστορίας το 1990 είτε για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας, τα παραδοσιακά μέσα υποχωρούσαν, τόσο στην ποσότητα όσο και την ποιότητα των πληροφοριών. Αυτό είναι μια τάση που υπήρχε πολύ καιρό πριν τα blogs.

Οπότε, για εμένα, το αιτιακό κενό είναι ξεκάθαρο: η πτώση των παραδοσιακών μέσων ήταν αυτή που δημιούργησε τη μεγάλη ανάγκη την οποία κάλυψαν τα μπλογκ. Οι κυκλοφορίες των εφημερίδων έπεφταν και η τηλεόραση δεν κάλυψε ποτέ το κενό. Και, ξαφνικά, τα blogs μπήκαν στη μέση, διότι μπορούσαν να είναι τόσο αναλυτικά όσο οι εφημερίδες και τόσο άμεσα όσο η τηλεόραση.

Όταν παρακολουθούσαμε αποσβολωμένοι τον δεύτερο πόλεμο του Ιράκ, φάνηκε ξεκάθαρα πόσο διαφορετική εικόνα πρόσφεραν δυο-τρία blog Ιρακινών σε σχέση με αυτή των μεγάλων δικτύων. Παρά τη φτώχια των μέσων και της πληροφόρησης, τα blogs στην ουσία έδειξαν τη γύμνια των μέσων και τον μονομερή χαρακτήρα τους. Όταν ο Juan Cole, ένας ακαδημαϊκός στα βάθη των ΗΠΑ, έκανε καλύτερες, βαθύτερες και ποιοτικότερες εκτιμήσεις από όλα τα τμήματα εξωτερικών αναλύσεων όλων των δικτύων και των εφημερίδων, τότε καταλαβαίνουμε πως κάτι προβληματικό υπήρχε σ’ αυτό το σύστημα. Συνέχεια ανάγνωσης