Γιατί η Τουρκία δεν είναι «ασφαλής χώρα»

Standard

των Εμμανουέλα Ρομαν, Θίοντορ Μπερντ, Τάλια Ράντκλιφ

Το ζήτημα του ορισμού μιας χώρας ως «ασφαλούς τρίτης» είναι κομβικό για το προσφυγικό και τα δικαιώματα. Σήμερα, στο συγκεκριμένο πλαίσιο, που ορίζει η συμφωνία μεταξύ Ε.Ε.-Τουρκίας, η οποία έχει βασική επιδίωξη τον περιορισμό με κάθε τρόπο των προσφυγικών ροών από την Τουρκία, το αν η Τουρκία είναι «ασφαλής τρίτη χώρα» συνιστά κλειδί για την εφαρμογή της. Το είπε, πολύ καθαρά και κυνικά, την Τρίτη, η εκπρόσωπος Τύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Νατάσα Μπερτό: «Η Τουρκία πρέπει να αναγνωρίσει την Τουρκία σαν “ασφαλή τρίτη χώρα”, έτσι ώστε να μπορούν να κηρυχθούν απαράδεκτα τα αιτήματα ασύλου στην Ελλάδα και επομένως οι αιτούντες να επιστρέφονται στην Τουρκία». Το ζήτημα έχει μεγάλη σημασία, και το ότι ο νόμος για το άσυλο που ψηφίστηκε την Παρασκευή δεν αναγνωρίζει η Τουρκία ως «ασφαλής τρίτη χώρα» δεν προσφέρεται για κανέναν εφησυχασμό, διότι, πολύ απλά, ο νόμος, από τη φύση του, δεν θα καθόριζε ποιες χώρες είναι ασφαλείς και ποιες όχι. Παραθέτουμε αποσπάσματα από μια πολυσέλιδη ανάλυση των νομικών Emanuela Roman Theodore Baird, Talia Radcliffe (ερευνήτριες και οι τρεις στο Vrije Universiteit Amsterdam), που με σαφή νομική γλώσσα και τεκμηρίωση αναλύουν το ζήτημα. Η ανάλυση δημοσιεύθηκε, στις 10.2.2016 (στο μπλογκ των Ενθεμάτων δημοσιεύεται μαζί με τις σχετικές παραπομπές).

Στρ. Μπουρνάζος

Σύροι πρόσφυγες στην Άγκυρα, Δεκέμβριος 2014. Φωτογραφίες του Jonny Hogg, από το flickr

Σύροι πρόσφυγες στην Άγκυρα, Δεκέμβριος 2014. Φωτογραφία του Jonny Hogg, από το flickr

Σε γενικές γραμμές, σήμερα «τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου στην Τουρκία βρίσκονται στο χειρότερο επίπεδο που έχω δει στα δώδεκα χρόνια που δουλεύω για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία», διαπιστώνει η Emma Sinclair-Webb, ερευνήτρια του Human Right Watch για την Τουρκία. Από την έναρξη των «επιχειρήσεων ασφαλείας» το καλοκαίρι του 2015, το Κουρδιστάν έχει υποστεί έντονη κρατική βία σε αστικές περιοχές, με θανάτους αμάχων, που οδηγούν σε νέες μετακινήσεις πληθυσμών στην περιοχή. Πανεπιστημιακοί που υπέγραψαν μια έκκληση για ειρήνη, μπήκαν στο στόχαστρο της κυβέρνησης, κατηγορούμενοι για «προπαγάνδιση της τρομοκρατίας» και «προσβολή της Τουρκικής Δημοκρατίας».

Η Τουρκία φιλοξενεί περίπου 2 εκατομμύρια εκτοπισμένους Σύρους, και εφαρμόζει ένα προσωρινό καθεστώς προστασίας που περιορίζει τα δικαιώματά τους, συνεργαζόμενη με την Ε.Ε. για την αποφυγή της δευτερογενούς μετακίνησης των Σύρων προς την Ευρώπη, με την ανάπτυξη των πλοίων του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο. Τον Φεβρουάριο του 2016, η επίθεση της συριακής κυβέρνησης στο Χαλέπι –που πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Ρωσίας– οδήγησε δεκάδες χιλιάδες να εγκαταλείψουν την περιοχή και να κινηθούν προς την Τουρκία. Ωστόσο, η Τουρκία διατήρησε κλειστά τα σύνορα για τους περισσότερους, επιτρέποντας μόνο σε σοβαρά τραυματίες να αναζητήσουν παροχή βοήθειας σε στρατόπεδα κατά μήκος των συνόρων με τη Συρία. Συνέχεια ανάγνωσης

Όχι πια πρόσφυγες, μόνο «παράτυποι»

Standard

H «συμφωνία της ντροπής» Ε.Ε.-Τουρκίας

του Στρατή Μπουρνάζου

Παρασκευή απόγευμα, την ώρα που τα «Ενθέματα» είχαν κλείσει την ύλη τους, ανακοινώθηκε η συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας. Θα αποπειραθώ κάποια αρχικά σχόλια, όχι από υπερβάλλουσα σπουδή, αλλά λόγω της βαρύτητας του γεγονότος – που επιβάλλει μια άμεση, πρώτη έστω, τοποθέτηση.

0 stratis

Πηγή: το f/b του Γιάννη Ανδρουλιδάκη

  1. Η συμφωνία επαναλαμβάνει και επιβεβαιώνει πλήρως τις κατευθυντήριες γραμμές της δήλωσης των ηγετών της Ε.Ε. της 7ης Μαρτίου (αν εξαιρέσουμε μια εκτενή αναφορά, που προστέθηκε, σε διεθνείς συνθήκες και εξατομικευμένη διαδικασία ασύλου – προφανώς λόγω των αντιδράσεων που υπήρξαν), μια δήλωση την οποία είχαν καταγγείλει έντονα όλες οι ανθρωπιστικές οργανώσεις, λέγοντας ότι αμφισβητεί το διεθνές δίκαιο. Για την τωρινή συμφωνία, θα προσφύγω στις πρώτες, άμεσες, αντιδράσεις της Διεθνούς Αμνηστίας: «Τρομακτική συμφωνία, που ντροπιάζει την Ευρώπη» τη χαρακτήρισε  η Iverna McGowan, (επικεφαλής του ευρωπαϊκού τμήματος της οργάνωσης), «θανατηφόρα» (cyanide pill) «για τα δικαιώματα των προσφύγων», τη χαρακτήρισε ο John Dalhuisen (διευθυντής Ευρώπης και Κεντρικής Ασίας), ενώ η οργάνωση επιγράφει το σχετικό δημοσίευμα: «Ιστορικών διαστάσεων πλήγμα στα ανθρώπινα δικαιώματα». Επίσης, η Διεθνής Ομοσπονδία Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (FIDH), λέει για τη «συμφωνία της ντροπής», όπως την επιγράφει: «Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποφάσισαν να ανταλλάξουν την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα των μεταναστών και των αιτούντων, επιδιώκοντας ιδιοτελώς βραχυπρόθεσμα πολιτικά κέρδη. Ένας άθλιος κυνισμός»
  2. Βασική επιδίωξη, άξονας και κορμός της συμφωνίας είναι η ανακοπή των ροών από την Τουρκία προς την Ελλάδα και την Ευρώπη, και όχι η αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης, πολλώ δε μάλλον η παροχή διεθνούς προστασίας σε όσους δικαιούνται και η προστασία των προσφύγων. Έτσι, ψάχνουμε με τον φακό για τη λέξη «πρόσφυγες»· ο λόγος είναι παντού για μετανάστες και «παράτυπους μετανάστες». Αν όμως, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ (τα αντλώ από σχετικό σχόλιο της Μαριλένας Κατσίμη στο f/b) από όσους περνάνε τα ελληνικά σύνορα, το 91% είναι πρόσφυγες (45% Σύροι, 28% Αφγανοί, 18% Ιρακινοί – το 36% είναι παιδιά και το 21% γυναίκες), αυτό σημαίνει, ξεκάθαρα, ανακοπή των προσφυγικών ροών. Με άλλα λόγια, κατάργηση στην πράξη των διεθνών συνθηκών, με πρώτη τη συνθήκη της Γενεύης, που προβλέπουν τη χορήγηση διεθνούς προστασίας σε όσους έχουν ανάγκη: αφού όσοι θέλουν να έρθουν προς την Ευρώπη (στην συντριπτική τους πλειονότητα, όπως είδαμε, πρόσφυγες), θα «ανακόπτονται» δεν έχουν καμιά πρόσβαση σε διεθνή προστασία.
  3. Για τα παραπάνω, είναι εύγλωττα τα τρία «φίλτρα για τη μείωση των ροών», στα οποία αναφέρθηκε ο Αλέξης Τσίπρας στη συνέντευξη Τύπου, αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Πρώτον, ο πόλεμος στους διακινητές, δεύτερον η παρουσία των νατοϊκών πλοίων, τρίτον ότι όσοι καταφέρουν να περάσουν τα παραπάνω φίλτρα και φτάσουν στην Ελλάδα θα εξαιρούνται ουσιαστικά από την επανεγκατάσταση (αφού θα πηγαίνουν στον «πάτο» της σχετικής λίστας). Παραθέτω επακριβώς τα λόγια του πρωθυπουργού: «Το πρώτο φίλτρο –και αυτή είναι μία υποχρέωση που έχει αναλάβει η Τουρκία–  είναι το χτύπημα του δικτύου των διακινητών στις τουρκικές ακτές. Το δεύτερο φίλτρο είναι η επιχείρηση του ΝΑΤΟ. Κι εκεί η Τουρκία δεσμεύεται να άρει τα προσχώματα που μέχρι στιγμής θέτει, ώστε η επιχείρηση του ΝΑΤΟ να είναι ουσιαστική και αποτελεσματική. Το τρίτο φίλτρο είναι αυτό που αποφασίστηκε σήμερα.  Όταν, λοιπόν, ούτε το πρώτο ούτε το δεύτερο φίλτρο έχει αποτέλεσμα, δίνουμε ένα ισχυρό αντικίνητρο στους πρόσφυγες και στους μετανάστες να χρησιμοποιήσουν τα δίκτυα των διακινητών και να βρεθούν στα ελληνικά νησιά: αυτοί οι οποίοι θα έρχονται δεν θα έχουν προτεραιότητα στη διαδικασία της επανεγκατάστασης και αν είναι παράτυποι μετανάστες, θα επιστρέφουν άμεσα. Αν είναι μετανάστες που χρήζουν διεθνούς προστασίας, θα κρίνεται εξατομικευμένα το αίτημά τους. […]  Πιστεύουμε ότι το μήνυμα που βγαίνει σήμερα από αυτήν την απόφαση, την κοινή συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας, είναι η ενεργοποίηση αυτών των τριών φίλτρων, προκειμένου να έχουμε άμεσο αποτέλεσμα στη μείωση των ροών από τις τουρκικές ακτές προς τα ελληνικά νησιά». Νομίζω ότι τα φίλτρα είναι εύγλωττα από μόνα τους, θα κάνω όμως τρία σχόλια, ένα για κάθε φίλτρο.               Σχόλιο πρώτο: Όταν δεν υπάρχει κανένα νόμιμο και ασφαλές πέρασμα, καμία νόμιμη δίοδος, υποχρεωτικά, οι πάντες, πρόσφυγες και μη, χρησιμοποιούν τα δίκτυα των διακινητών. Άρα, αν αποφασίζεις να «δώσεις τέλος στην παράτυπη μετανάστευση», όπως λέει η συμφωνία τότε –ελλείψει νόμιμης οδού– καταργείς και τη δυνατότητα των προσφύγων να έρθουν στην Ευρώπη (ή, ορθότερα, κάνεις το ταξίδι πιο δαπανηρό και επικίνδυνο, αφού θα αναζητηθούν νέες διαδρομές και παράνομα δίκτυα).                      Σχόλιο δεύτερο: Τα νατοϊκά πλοία θα είναι, δηλαδή, ένας φράκτης ακόμα, θαλάσσιος και κινούμενος, σε όλο το Αιγαίο, που θα εμποδίζει τους πρόσφυγες.                                Σχόλιο τρίτο: «Δεν θα έχουν προτεραιότητα». Δηλαδή θα τιμωρούνται, στερούμενοι ουσιαστικά το δικαίωμα επανεγκατάστασης.
  4. «Όλοι οι νέοι παράτυποι μετανάστες που φθάνουν στα ελληνικά νησιά μέσω Τουρκίας από τις 20 Μαρτίου 2016 και έπειτα θα επιστρέφονται σε αυτήν», διαβάζουμε στο κείμενο της συμφωνίας. Κομβικό ερώτημα εδώ είναι: Ποιοι θεωρούνται «παράτυποι μετανάστες». Τι θα γίνει λ.χ. με τους Αφγανούς ή τους Ιρακινούς; Δεν νομίζω ότι υπάρχουν περιθώρια αισιοδοξίας: με βάση το συνολικό πνεύμα, όλοι θα θεωρούνται παράτυποι εκτός, ίσως, από τους Σύρους. Και λέω ίσως, γιατί ακόμα και για τους Σύρους τα πράγματα δεν είναι σίγουρα. Η συμφωνία λέει ότι «για κάθε Σύρο που επιστρέφεται στην Τουρκία από τα ελληνικά νησιά, ένας άλλος Σύρος θα επανεγκαθίσταται στην Ευρώπη» – διατύπωση που δείχνει ξεκάθαρα ότι και Σύροι θα επιστρέφονται.
  5. Πώς όμως θα επιστρέφονται στην Τουρκία οι Σύροι, που θεωρούνται prima facie πρόσφυγες, αφού μάλιστα η συμφωνία αναφέρεται στον σεβασμό της διεθνούς νομοθεσίας; Το κλειδί, εδώ, είναι ο όρος «ασφαλής τρίτη χώρα», που αναφέρεται. Αν η Τουρκία ανακηρυχθεί «ασφαλής τρίτη χώρα» τότε οι Σύροι θα μπορούν να επιστρέφονται νομοτύπως. Βέβαια, η ανακήρυξη της Τουρκίας ως «ασφαλούς τρίτης χώρας» είναι και προκλητική και αυθαίρετη, καθώς έχει κλείσει τα σύνορά της με τη Συρία, διεθνείς οργανώσεις την καταγγέλλουν για συλλήψεις και κακομεταχείριση προσφύγων, απελάσεις και επαναπροωθήσεις στη Συρία και το Ιράκ, δεν έχει σύστημα ασύλου (παρά μόνο για Ευρωπαίους πολίτες, και προσωρινή προστασία για Σύρους), και δεν είναι ασφαλής χώρα για τους δικούς της πολίτες: τη στιγμή που υπογράφεται η συμφωνία ο αυταρχισμός της κυβέρνησης Νταβούτογλου έχει φτάσει το ζενίθ, με το πογκρόμ εναντίον των Κούρδων, τις εκτεταμένες συλλήψεις και τις διώξεις πανεπιστημιακών και δημοσιογράφων. Ειρήσθω εν παρόδω, η αναβάθμιση Ερντογάν και Νταβούτογλου, μέσω της συμφωνίας, τη στιγμή ακριβώς αυτή, είναι σκανδαλώδης, όπως και η
  6. Τα προγράμματα επανεγκατάστασης μοιάζουν δυστυχώς ανέκδοτο. Σε σύνολο 2,5 εκατομμυρίων Σύρων μόνο στην Τουρκία (αριθμός που ανεβαίνει σε 3 εκατομμύρια, αν προστεθούν Αφγανοί, Ιρακινοί και Πακιστανοί), οι 72.000 που προβλέπεται να επανεγκατασταθούν είναι ένα νούμερο εξοργιστικό – που επιβεβαιώνει ότι η συμφωνία δεν έχει καμιά σχέση με κάποια προσπάθεια επίλυσης του προσφυγικού.
  7. Τέλος, σχετικά με τις αναφορές της συμφωνίας στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, την εξατομικευμένη διαδικασία αίτησης ασύλου κλπ. Πολύ σύντομα, και με κίνδυνο να γίνω αφοριστικός, θα πω ότι δύο καρπούζια δεν χωράνε στην ίδια μασχάλη. Αν βασικός σου στόχος είναι η μείωση των προσφυγικών ροών, αυτό δεν μπορεί να γίνει με σεβασμό του διεθνούς προσφυγικού δικαίου. Θα παραθέσω και πάλι τον John Dalhuisen της Διεθνούς Αμνηστίας (παρεμπιπτόντως, το γεγονός ότι όλες τις τελευταίες μέρες παραπέμπουμε σε κείμενα ΜΚΟ και ανθρωπιστικών οργανώσεων, και όχι αριστερών κομμάτων είναι ενδεικτικό – αλλά αυτό είναι μια άλλη κουβέντα): «Οι (ύποπτες) υποσχέσεις για σεβασμό του διεθνούς και ευρωπαϊκού δίκαιο μου μοιάζουν σαν ζαχαρώνουμε το δηλητηριώδες χάπι (cyanide pill), το οποίο μόλις το έχουμε χορηγήσει διά της βίας στο σύστημα προστασίας των προσφύγων στην Ευρώπη».

***

Θα συνεχίσουμε, πιο αναλυτικά, την επόμενη Κυριακή. Αν κάτι θέλω να πω, τελειώνοντας είναι ότι για μένα, η συμφωνία δεν είναι διπλωματική επιτυχία, αλλά μεγάλη ήττα και ντροπή. Και, από αύριο κιόλας, οφείλουμε, στην Ελλάδα και όλη  την Ευρώπη, να οργανώσουμε την αντίδρασή μας στη συμφωνία. #StopTheDeal, #Refugees Welcome!

YΓ. Δυο καλά νέα, του Σαββάτου,  από την Ισπανία, σαββατιάτικα: Στο δημαρχείο της Μαδρίτης η σημαία της Ε.Ε. κυματίζει μεσίστια, σε ένδειξη διαμαρτυρίας, ενώ στη Βαρκελώνη έγινε μεγάλη πορεία διαμαρτυρίας ενάντια στη συμφωνία (πορείες είχαν γίνει και τις προηγούμενες μέρες, ενώ η Ισπανική Βουλή είχε απορρίψει την «προκαταρκτική»  συμφωνία της 7ης Μαρτίου).

ΥΓ2: Το άρθρο δημοσιεύεται στα έντυπα «Ενθέματα»  σε πιο συνεπτυγμένη μορφή, καθώς, αρχικά, γράφτηκε «επί του πιεστηρίου» (η συμφωνία ανακοινώθηκε Παρασκευή απόγευμα).

Τουρκία: οι «Πανεπιστημιακοί για την ειρήνη» και οι εχθροί του κράτους

Standard

του Φράνσις Ο’ Κόνορ και του Σεμίχ Τσελικ

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Πανεπιστημιακοί και φοιτητές σε διαμαρτυρία, έξω από το Πανεπιστήμιο Kocaeli. Πηγή: ODA TV-ROAR

Πανεπιστημιακοί και φοιτητές σε διαμαρτυρία, έξω από το Πανεπιστήμιο Kocaeli. Πηγή: ODA TV-ROAR

«Είμαι εντάξει με τα πάντα εκτός από τη φυλακή», λέει ένας πρόσφατα διορισμένος επίκουρος καθηγητής σε ένα από τα πιο γνωστά πανεπιστήμια της χώρας στην Άγκυρα. «Όλα έγιναν τόσο γρήγορα. Υπογράψαμε τη δήλωση, την επόμενη ημέρα ο Πρόεδρος Ερντογάν μας καταδίκασε χρησιμοποιώντας τους χειρότερους χαρακτηρισμούς και αμέσως μετά άρχισαν οι ανακρίσεις».

Η προσωπική αγωνία του απέναντι στην πρόσφατη καταστολή των πανεπιστημιακών στην Τουρκία είναι ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα του κλίματος ανάμεσα σε εκατοντάδες νέους επιστήμονες που έχουν γίνει μέρος του κινήματος «Πανεπιστημιακοί για την Ειρήνη» με την υπογραφή τους σε μια δήλωση.

Κουρδικές περιοχές υπό πολιορκία

Από τον Αύγουστο του περασμένου έτους, η τουρκική κυβέρνηση έχει επιβάλει κατά καιρούς στρατιωτική απαγόρευση της κυκλοφορίας σε μια σειρά από κουρδικές πόλεις στο πλαίσιο της εκστρατείας της εναντίον των νεαρών μαχητών του YDG-H[i], το οποίο συνδέεται με το ΡΚΚ. Ωστόσο οι απαγορεύσεις κλιμακώθηκαν δραματικά από τα μέσα Δεκεμβρίου, όταν ένας αριθμός πόλεων – με πιο σημαντικές την συνοικία Σουρ του Ντιγιαρμπακίρ, και τις Σίζρε, Σιλβάν, Σιρνάκ και Σιλόπι – τέθηκαν υπό στρατιωτική πολιορκία. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Ερντογάν διώκει τους «προδότες» πανεπιστημιακούς

Standard

του Φώτη Μπενλίσοϋ 

Από εκδήλωση της πρωτοβουλίας «Ακαδημαϊκοί για την Ειρήνη»

Κωνσταντινούπολη, 15.1.2016. Τις τελευταίες μέρες στη Τουρκία εξελίσσεται ένα κυνήγι μαγισσών: μια διαδικασία αλά τούρκα Μακαρθισμού, μια εκστρατεία εκφοβισμού κατά των πανεπιστημιακών που κάλεσαν με επιστολή τους την κυβέρνηση να σταματήσει τις πολεμικές επιχειρήσεις στις κουρδικές περιοχές. Η επιστολή υπεγράφη από περίπου 1200 ακαδημαϊκούς και αμέσως προκάλεσε ένα κύμα αντιδράσεων. Όπως πια συνηθίσαμε να βλέπουμε τα  τελευταία χρόνια, το σήμα το έδωσε ο πανίσχυρος πρόεδρος Ερντογάν όταν αποκάλεσε τους πανεπιστημιακούς «προδότες» και κάλεσε ή μάλλον έδωσε ευθέως εντολή στο δικαστικό σώμα να πράξει αναλόγως. Αμέσως μετά το Ανώτατο Συμβούλιο Πανεπιστημίων, η Εισαγγελία της Κωνσταντινούπολης κατηγόρησε τους πανεπιστημιακούς για εξύβριση του τουρκικού έθνους και για συμμετοχή και υποστήριξη τρομοκρατικής οργάνωσης. Την Παρασκευή προσήχθησαν περίπου 20 ακαδημαϊκοί και αναμένεται να υπάρξουν συλλήψεις. Τις επόμενες μέρες ο αριθμός μπορεί να αυξηθεί. Οι διοικήσεις ιδιωτικών πανεπιστημίων ξεκίνησαν ένα κύμα απολύσεων, ενώ στα δημόσια πανεπιστήμια οι πρυτανείες καλούν τους υπογράφοντες να ανακαλέσουν τις υπογραφές τους. Φασιστικές οργανώσεις και τοπικοί παράγοντες στις επαρχιακές πόλεις έχουν κινητοποιηθεί κατά των εκεί πανεπιστημιακών και με απειλές στον τοπικό τύπο, στο ίντερνετ ή ακόμα και με επιθέσεις στα γραφεία των υπογραφόντων δημιουργούν ένα κλίμα τρομοκρατίας. Στα σόσιαλ μήντια κυκλοφορούν ονόματα των πανεπιστημιακών μαζί με απειλές – μία από τις οποίες προέρχεται απ’ τον γνωστό μεγαλομαφιόζο Σεντάτ Πεκέρ (κάτι σαν τον Εσκομπάρ της Τουρκίας) που γράφει ότι θα «λούσει τους πανεπιστημιακούς στο αίμα τους». Από την άλλη ένα κύμα αλληλεγγύης απλώνεται. Ο αριθμός των υπογραφών μετά τις απειλές και συλλήψεις δεν μειώθηκε αλλά αυξήθηκε και έφτασε περίπου στις 2.000. Δικηγόροι, φοιτητές λογοτέχνες, κινηματογραφίστες κ.ά. έχουν βγάλει δικές τους επιστολές με υπογραφές στήριξης στους τούρκους πανεπιστημιακούς. Σε πολλές πόλεις υπήρξαν και κινητοποιήσεις, μικρές μεν, αλλά αν υπολογίσει κανείς το κλίμα τρόμου που καλλιεργείται, σημαντικές. Συνέχεια ανάγνωσης

Τζιχαντιστές, Ερντογάν και HDP στο φόντο των εκλογών

Standard

Άγκυρα: η σφαγή και η επόμενη μέρα-3

συνέντευξη του Αχμέτ Ινσέλ

μετάφραση: Μαρία Καλαντζοπούλου

Γιατί στοχοποιήθηκε το φιλοκουρδικό Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα (HDP) σ’ αυτό το διπλό χτύπημα στην Άγκυρα; 

Είναι δύσκολο να πούμε αν αυτό το κόμμα, που εκπορεύεται από το κουρδικό κίνημα αλλά είναι ανοιχτό σε όλες τις διαφοροποιήσεις εντός της τουρκικής κοινωνίας, υπήρξε ο κύριος στόχος των δολοφόνων. Η διαδήλωση για την ειρήνη που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα το Σάββατο, συγκέντρωνε πολλές άλλες συνιστώσες της κοινωνίας των πολιτών, όπως συνδικάτα του δημόσιου τομέα, ο δικηγορικός και ο ιατρικός σύλλογος Τουρκίας. Επίσης, μετείχαν κομμάτια της Αριστεράς όπως το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), η κύρια αντιπολιτευτική δύναμη, που δηλώνει κληρονόμος της παράδοσης του Μουσταφά Κεμάλ, του ιδρυτή της λαϊκής κοσμικής δημοκρατίας που δημιουργήθηκε πάνω στα συντρίμμια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Φωτό: Λευτέρης Πιταράκης

Φωτό: Λευτέρης Πιταράκης

Επιπλέον, δεν έχουν περάσει παρά λίγες εβδομάδες από τότε που το HDP υπήρξε στόχος συστηματικών επιθέσεων εκ μέρους των πιστών της ισλαμο-συντηρητικής εξουσίας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Πάνω από 400 τοπικά γραφεία του κόμματος υπέστησαν επίθεση ή καταστράφηκαν. Στελέχη του –κυρίως στα νοτιοανατολικά της χώρας, που κατοικούνται κατά πλειοψηφία από Κούρδους– συνελήφθησαν. Αν και το κόμμα αυτό έλαβε 13% των ψήφων και 80 έδρες στις εκλογές της 7ης Ιουνίου, έχει στοχοποιηθεί από το ΑΚΡ (το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης) και τον Ερντογάν, ο οποίος το καταγγέλλει ταυτίζοντάς το πλήρως με το ΡΚΚ (Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν), το οποίο έχει κηρύξει ένοπλο αγώνα εναντίον της Άγκυρας από το 1984. Είναι μια επιχείρηση ποινικοποίησης του ΗDΡ, με σκοπό να μεταστραφούν οι συντηρητικοί Κούρδοι ψηφοφόροι, κι ακόμα περισσότερο τα μη θρησκευτικά και κεμαλικά μεσοστρώματα των πόλεων. Οι ομάδες αυτές ψήφισαν το HDP, πιθανότατα, προκειμένου να μην αποκτήσει την απόλυτη πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο το ΑΚΡ και να μην μπορέσει έτσι ο Ερντογάν να επιβάλλει την προεδρική δημοκρατία που επικαλείται στις εξαγγελίες του. Αν το HDP δεν περάσει το κατώφλι του 10% στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου, δεν θα εκλέξει κανέναν βουλευτή και το ΑΚΡ θα αποκτήσει, αν μη τι άλλο, την πλειοψηφία που θα του επιτρέψει να παραμείνει στην εξουσία. Συνέχεια ανάγνωσης

Από δω και στο εξής, τίποτα δεν θα είναι ίδιο

Standard

Άγκυρα: η σφαγή και η επόμενη μέρα-1

της Εσρά Σερτ

μετάφραση από τα τουρκικά: Κωνσταντίνα Ανδριανοπούλου

Άγκυρα, Σάββατο 10 Οκτωβρίου 2015. Μετά το κάλεσμα συνδικάτων, επαγγελματικών ενώσεων και εργατικών συλλόγων (ανάμεσα στα άλλα των μηχανικών, των αρχιτεκτόνων, των γιατρών, των δημοσίων υπαλλήλων), καθώς και φιλειρηνικών οργανώσεων συγκεντρωθήκαμε στην Άγκυρα. Εκεί ζήσαμε δύο απανωτές εκρήξεις μπροστά στον σιδηροδρομικό σταθμό, ένα σημείο με ιστορικό και κοινωνικό συμβολικό βάρος στην ιστορία της σύγχρονης Τουρκικής Δημοκρατίας. Το ρολόι έδειχνε 10.04 ακριβώς.

Το σύνθημα στον τοίχο γράφει «Είμαστε οι στίχοι του Τουργκούτ Ουγιάρ».

Το σύνθημα στον τοίχο γράφει «Είμαστε οι στίχοι του Τουργκούτ Ουγιάρ».

Τα λεπτά και οι ώρες που ακολούθησαν ήταν στιγμές που δεν πρέπει κανένας άνθρωπος να ζήσει και να δει. Εμείς τις ζήσαμε, τις είδαμε. «Aπό δω και στο εξής, τίποτα δεν θα είναι το ίδιο»: αυτό ή κάτι παρεμφερές έγραψε ένας φίλος μου στο λογαριασμό του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης… Πλέον, τίποτε δεν θα ’ναι το ίδιο. Οι ωραίοι, εγκάρδιοι άνθρωποι που ήταν στην Άγκυρα, εκείνα τα δέντρα και τα συντριβάνια μπροστά στον σταθμό έγιναν μάρτυρες των απεγνωσμένων προσπαθειών των γιατρών του τουρκικού Ιατρικού Συλλόγου και όλων εκείνων που θέλησαν να κρατήσουν στη ζωή και να βοηθήσουν τους τραυματισμένους, τους ανθρώπους που σε κατάσταση σοκ περιφέρονταν απλώς ή έτρεχαν από δω και από κει, ενώ οι αστυνομικοί μόνο δυσχέραιναν την κατάσταση, έκαναν επιθέσεις με χημικά και χτυπούσαν αυτούς που προσπαθούσαν να κρατηθούν στη ζωή. Όλα αυτά τα είδαμε και τα καταγράψαμε σε μια άκρη του μυαλού μας όλοι μας.

Στην προσπάθειά μας να απομακρυνθούμε όσο γινόταν πιο μακριά, στην προσπάθειά μας να αναπνεύσουμε, είδαμε κάτω στο δρόμο κομματιασμένα ανθρώπινα μέλη. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο σουλτάνος των ελιγμών και το επικίνδυνο παιχνίδι του

Standard

της Λίιλα Τζάσιντο

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Δεν είχε προλάβει να στεγνώσει το μελάνι στα πρωτοσέλιδα που διακήρυσσαν την αλλαγή σκηνικού με την καθυστερημένη είσοδο της Τουρκίας στον πόλεμο κατά του  Ισλαμικού Κράτους (ISIS), όταν Κούρδοι ακτιβιστές προειδοποίησαν στο twitter για το αντίθετο. Το hashtag #TurkeyIsAttackingKurdsNotISIS (η Τουρκία χτυπάει τους Κούρδους, όχι το ISIS) εμφανίστηκε πριν από το ξημέρωμα του Σαββάτου, 25 Ιουλίου, λίγες ώρες μετά τον βομβαρδισμό των θέσεων του ΡΚΚ στο βόρειο Ιράκ από τουρκικά πολεμικά αεροπλάνα.

Σκίτσο του Latuff

Σκίτσο του Latuff

Έτσι, αν η Παρασκευή 24 Ιουλίου άρχισε με μια δραματική αλλαγή στην περιοχή –η Τουρκία ανέλαβε απευθείας δράση ενάντια στο ISIS– τελείωσε με ένα γνώριμο σφυροκόπημα ενός παλιού εχθρού, εναντίον του οποίου η Άγκυρα έχει εμμονή από δεκαετίες. Ένα σφυροκόπημα  που φανερώνει την τουρκική ακαμψία σχετικά με το Κουρδικό Ζήτημα, ανεξαρτήτως από το αν στην εξουσία βρίσκεται ένας δικτάτορας στρατιωτικός, ένας κεμαλικός ή ένας ισλαμιστής. Δυστυχώς, αυτό συνέβη παρά την κατάπαυση του πυρός μεταξύ της Τουρκίας και του ΡΚΚ, που ίσχυε από τον Μάρτιο του 2013. Υπήρχαν ακόμα ελπίδες για μια σημαντική ειρηνευτική συμφωνία. Τώρα όλα αυτά τα όνειρα για ειρήνευση πνίγηκαν μέσα σε μια τούρκικη λεκάνη.

Κηρύσσοντας τον μονομερή τερματισμό της εκεχειρίας αυτή την εβδομάδα, ο Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε ότι «δεν είναι δυνατόν να συνεχίσει την [ειρηνευτική] διαδικασία με εκείνους που βάζουν στο στόχαστρο στην εθνική μας ενότητα και την αδελφοσύνη», αναφερόμενος στο εκτός νόμου ΡΚΚ. Συνέχεια ανάγνωσης

Τουρκία: Αναγνώσεις των εκλογών μέσα από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης

Standard

της Έφης Κάννερ

Πανηγυρισμοί για τη νίκη, 7.6.2015. Φωτογραφία της Julia Buzaud, από το flickr

Πανηγυρισμοί για τη νίκη, 7.6.2015. Φωτογραφία της Julia Buzaud, από το flickr

Είναι σίγουρα νωρίς να μιλάμε για κατάρρευση του ΑΚΡ (Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης) με βάση τα αποτελέσματα των εκλογών της 7ης Ιουνίου. Παραμένει το πρώτο κόμμα της Τουρκίας, ενώ το ποσοστό 40,66% που έλαβε (σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση των οριστικών αποτελεσμάτων) δεν είναι μικρό, δεδομένων μάλιστα των σκανδάλων διαφθοράς που το βαραίνουν και του απίστευτου αυταρχισμού που είχε επιδείξει το προηγούμενο διάστημα. Ωστόσο, το 13% σχεδόν που πέτυχε το ΗDP (Κόμμα της Δημοκρατίας των Λαών), ξεπερνώντας τα προγνωστικά και εξασφαλίζοντας 80 βουλευτές στην τουρκική Εθνοσυνέλευση είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρο. Η νέα Εθνοσυνέλευση έχει χαρακτηριστεί ως μια από τις πιο πολύχρωμες στην τουρκική ιστορία, περιλαμβάνοντας 97 γυναίκες, αριθμό πρωτοφανή για τα τουρκικά δεδομένα, από τις οποίες μία Γιεζιντί, έναν Συρορθόδοξο, έναν Ρομά και τρεις Αρμένιους βουλευτές.[1] Το ΗDP, σύμφωνα με το καταστατικό του απευθυνόταν σε όλα τα καταπιεσμένα τμήματα της τουρκικής κοινωνίας (εργάτες, μετανάστες, αγρότες, συνταξιούχους, γυναίκες, ομοφυλόφιλους, ΑΜΕΑ), κάτι που τοποθετεί το κόμμα αυτό στον πολιτικό χώρο της νέας κινηματικής Αριστεράς, ο οποίος προβάλλει τόσο οικονομικά όσο και ευρύτερα ταυτοτικά αιτήματα (αιτήματα που σχετίζονται με το φύλο, την εθνότητα κλπ). Με μια τέτοια ατζέντα το ΗDP κατάφερε να αποτελέσει κάτι παραπάνω από ένα φιλοκουρδικό κόμμα και να αναδειχθεί σε φορέα διαμαρτυρίας πολλών ομάδων που αισθάνονταν αποκλεισμένες στην Τουρκία του ΑΚΡ. Εκτός του ότι το 48,7% των υποψηφίων του ήταν γυναίκες, στα ψηφοδέλτιά του εμφανίζονταν Αρμένιοι, Αραβόφωνοι χριστιανοί, ομοφυλόφιλοι, καθώς και μέλη των επαναστατικών ομάδων της δεκαετίας του 1970. Συνέχεια ανάγνωσης

Τουρκία: Η νίκη του HDP, φραγμός στην απολυταρχία

Standard

του Γιόρις Λέβερινκ

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Κωνσταντινούπολη, 8.6.2015. Η Τουρκία πρέπει να είναι μια από τις ελάχιστες χώρες στον κόσμο όπου οι υποστηρικτές του μικρότερου κοινοβουλευτικού κόμματος πανηγυρίζουν λες και είναι κυρίαρχοι του σύμπαντος. Την Κυριακή το βράδυ, όταν άρχισαν να βγαίνουν τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών, ο κόσμος δεν άργησε να καταλάβει ότι το φιλοκουρδικό Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών (HDP) είχε περάσει το κατώφλι του 10%. Οι υποστηρικτές του κόμματος βγήκαν στους δρόμους για να λάβουν μέρος στους αυθόρμητους πανηγυρισμούς που ξεσπούσαν από δω κι από κει, χορεύοντας τον παραδοσιακό χορό χαλάι, ανεμίζοντας κουρδικές σημαίες, κορνάροντας και φωνάζοντας συνθήματα όπως «Είμαστε το HDP, κι είμαστε πια στη Βουλή!»

Πανηγυρισμοί για τη νίκη, 7.6.2015. Φωτογραφία της Julia Buzaud, από το flickr

Πανηγυρισμοί για τη νίκη, 7.6.2015. Φωτογραφία της Julia Buzaud, από το flickr

Η εορταστική διάθεση των ψηφοφόρων και των φίλων του HDP προερχόταν από το γεγονός ότι ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία του τουρκικού κράτους που ένα φιλοκουρδικό κόμμα μπαίνει στο κοινοβούλιο. Το κερασάκι στην τούρτα της επιτυχίας του HDP ήταν η συνειδητοποίηση ότι οι περισσότερες έδρες που θα καταλάβουν πλέον οι εκπρόσωποι του HDP ανήκαν, την προηγούμενη περίοδο, στο κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), το οποίο έχασε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία για πρώτη φορά στα δεκατρία χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Ερντογάν και οι άλλοι: Οι προεδρικές εκλογές κι ο επαναπροσδιορισμός της διεθνούς θέσης της Τουρκίας

Standard

της Ιλεάνας Μορώνη

Την επόμενη Κυριακή, στις προεδρικές εκλογές στην Τουρκία η επιλογή των ψηφοφόρων, όπως ωραία το έθεσε ο Αχμέτ Ινσέλ (εφημ. Radikal, 18.7.2014), δεν είναι απλώς ανάμεσα σε τρεις υποψήφιους, αλλά ανάμεσα σε τρεις αντιλήψεις της δημοκρατίας. Η μία είναι η αυταρχική-λαϊκιστική δημοκρατία του ηγέτη του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) και σημερινού πρωθυπουργού Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η δεύτερη η συντηρητική δημοκρατία του Εκμελεντίν Ιχσάνογλου, κοινού υποψήφιου της αξιωματικής αντιπολίτευσης (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα – CHP) και του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHP), και η τρίτη αντίληψη είναι αυτή του Σελαχατίν Ντεμιρτάς, υποψήφιου του κουρδικού κινήματος μέσω του νέου κόμματός του, του Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών (HDP).

O Ντεμιρτάς απαντάει σε ερωτήσεις του κόσμου στο πάρκο Γιογουρττσού της Κωνσταντινούπολης (σ'αυτό το πάρκο γινόταν κι ένα απ'τα πιο δραστήρια φόρα κατά τη διάρκεια του Γκεζί

O Ντεμιρτάς απαντάει σε ερωτήσεις του κόσμου στο πάρκο Γιογουρττσού της Κωνσταντινούπολης (πάρκο όπου γινόταν κι ένα απ’ τα πιο δραστήρια φόρα κατά τη διάρκεια του κινήματος του Γκεζί)

Συνέχεια της αυταρχικής δημοκρατίας;

   Η αξιωματική αντιπολίτευση επέλεξε έναν υποψήφιο ο οποίος μπορεί να αναμετρηθεί με τον Ερντογάν, καθώς απευθύνεται στις συντηρητικές αξίες και αντιλήψεις που ασπάζεται μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων: ο Ιχσάνογλου είναι ένας συντηρητικός πανεπιστημιακός, μέχρι πρόσφατα Γενικός Γραμματέας του Οργανισμού Ισλαμικής Διάσκεψης. Το CHP έκανε λοιπόν μια «ασφαλή» επιλογή, συνεργαζόμενο μάλιστα με το εθνικιστικό MHP. Απογοήτευσε έτσι όσους το έβλεπαν ως όχημα αλλαγής του πολιτικού σκηνικού, εφόσον κατάφερνε να ξαναπιάσει το αριστερό νήμα της ιστορίας του, απομακρυνόμενο όμως από τον εθνικισμό και (τουλάχιστον εν μέρει) από τον κεμαλισμό, με τους οποίους ήταν συνυφασμένο αυτό το νήμα στο παρελθόν. Το HDP, νέο κόμμα με το οποίο το κουρδικό κίνημα προσπαθεί να ανοιχτεί σε νέα στοιχεία και συνεργασίες, με την υποψηφιότητα του Ντεμιρτάς και τον τρόπο που διεξάγει την εκστρατεία του μέχρι στιγμής (παρεμπιπτόντως, ακριβώς λόγω του τρόπου που διεξάγεται, θα ήταν ωφέλιμο να την παρακολουθήσει και ο ΣΥΡΙΖΑ), συνεχίζει το άνοιγμά του προς ευρύτερα στρώματα της Αριστεράς και της οικολογίας. Κίνηση σίγουρα ελπιδοφόρα — άλλωστε, το κουρδικό κίνημα έχει πολλά να προσφέρει στην εμβάθυνση της δημοκρατίας στην Τουρκία· ωστόσο, πολλοί αριστεροί προσάπτουν στο κουρδικό κίνημα το ότι διεξάγει μυστικές συνομιλίες με την κυβέρνηση (σε συνεννόηση και με τον φυλακισμένο ηγέτη του Αμπντουλλάχ Οτζαλάν), με αποτέλεσμα την πλήρη αδιαφάνεια στη διαδικασία επίλυσης του Κουρδικού.

demirtas-kader

Από συζήτηση του Ντεμιρτάς με γυναικείες οργανώσεις.

   Πάντως, το (μακράν) πιο πιθανό είναι να εκλεγεί πρόεδρος ο Ερντογάν, ενδεχομένως κι από τον πρώτο γύρο. Αυτό σημαίνει ότι η αυταρχική δημοκρατία (ή «δημοκρατικός αυταρχισμός») –ή, αλλιώς η «πουτινοποίηση»– της Τουρκίας θα συνεχιστεί. Ταυτόχρονα, δημιουργεί ερωτήματα: για το ίδιο το ΑΚΡ, τα πολιτικά πράγματα της χώρας, την εξωτερική της πολιτική, τη στιγμή μάλιστα που στη Μέση Ανατολή υπάρχουν δραματικές εξελίξεις.

   Τα ερωτήματα αυτά έχουν να κάνουν με το αν έχει πετύχει –και ακόμα κι αν έχει πετύχει, αν θα μπορέσει να έχει διάρκεια– η σύνθεση Ισλάμ και νεοφιλελευθερισμού που επιχείρησε το ΑΚΡ υπό τον χαρισματικό ηγέτη του. Προς το παρόν, το μοντέλο φαίνεται πετυχημένο: όσο κι αν η φτώχεια παραμένει μεγάλη (με κοινωνικό κράτος ανεπαρκέστατο και εργατικά δικαιώματα σχεδόν ανύπαρκτα — και σχεδόν 1.000 νεκρούς σε εργατικά ατυχήματα μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2014!), η χώρα φαίνεται να βρίσκεται σε τροχιά ανάπτυξης. Αυτό, μαζί με τη ρητορική του ΑΚΡ (βλ. το σχόλιο «Η εκδίκηση της λαϊκής Δεξιάς» της υπογράφουσας, «Ενθέματα», 6.4.2014) και τις πολιτικές του στο επίπεδο των τοπικών κοινωνιών (πολιτικές που εστιάζονται στη φιλανθρωπία), χαρίζουν στο κόμμα του Ερντογάν τη μία εκλογική νίκη μετά την άλλη, εξασφαλίζοντάς του ακόμα, παρά τα σκάνδαλα και τη σύγκρουση με το κίνημα Γκιουλέν (εκ των βασικών του συμμάχων μέχρι πρότινος), πολύ μεγάλη δημοτικότητα. Είναι εμφανές ότι έχει δημιουργηθεί μια συναίνεση μεγάλου μέρους της τουρκικής κοινωνίας, συναίνεση την οποία η κοινωνική αντιπολίτευση, ακόμα και με το κίνημα του πάρκου Γκεζί πέρυσι το καλοκαίρι, δεν έχει καταφέρει να σπάσει. Συνέχεια ανάγνωσης

Μνημείο του Αγνώστου Μαθητή – Στη μνήμη του Μπερκίν Ελβάν

Standard
Αφίσα που κυκλοφόρησε στην Κωνσταντινούπολη μετά τον θάνατο Μπερκίν Ελβάν. Ο δεκατετράχρονος τραυματίστηκε θανάσιμα από δακρυγόνο, ενώ πήγαινε στο φούρνο να πάρει ψωμί.

Αφίσα που κυκλοφόρησε στην Κωνσταντινούπολη μετά τον θάνατο Μπερκίν Ελβάν. Ο δεκατετράχρονος τραυματίστηκε θανάσιμα από δακρυγόνο, ενώ πήγαινε στο φούρνο να πάρει ψωμί.

Δημοσιεύουμε σήμερα το ποίημα του Ece Ayhan, με τίτλο «Το Μνημείο του Άγνωστου Φοιτητή» στη μνήμη του. Ο Ετζέ Αϋχάν (1931-2002) το έγραψε το 1973. Όταν ρωτήθηκε ποιο ήταν το έναυσμα, απάντησε: «Ένας φοιτητής που λεγόταν Battal Mehetoğlu δολοφονήθηκε από την αστυνομία Ήταν ο ηγέτης των φοιτητών στη Σχολή Αρχιτεκτόνων και Μηχανικών τη δεκαετία του 1970. Στην κηδεία, κάποιος ρώτησε τη μητέρα του πώς ένιωθε. Κι εκείνη είπε: “Πέταξαν το μόχθο του γιού μου στα σκουπίδια”. Αυτό είναι το μνημείο του αγνώστου φοιτητή».

Οι επιμελητές των σελίδων για την Τουρκία του σάιτ jadaliyya

***

Μνημείο του Αγνώστου Φοιτητή 

Εδώ κοιτάξτε, εδώ, κάτω απ’ αυτήν τη μαύρη πλάκα

Είναι θαμμένο ένα παιδί· αν είχε ζήσει για ένα ακόμη διάλειμμα

Θα είχε σηκωθεί στον πίνακα, στο μάθημα της φύσης.

Σκοτώθηκε στο μάθημα του κράτους.

 

Η συνήθης λάθος ερώτηση τόσο της φύσης όσο και του κράτους:

–Πού κυλάει η Υπερωξιανή;

Η μόνη σωστή απάντηση από ένα υψωμένο χέρι στο βάθος:

–Στην καρδιά της χλωμής εξέγερσης των παιδιών.

 

Ο ρακοσυλλέκτης πατέρας του, δένοντας ένα μωβ κεντητό μαντήλι στο λαιμό του

Για να πνίξει έναν ακόμα θάνατο, έγραψε:

Και τον είχα κάνει να πιστεύει ότι έχει παιχνίδια.

 

Η μάνα του, η γυναίκα που έπλενε τις νύχτες, και από τότε είναι ντυμένη στο χακί

Βυζαίνοντας στα κρυφά ένα μικρό ελαφάκι, έγραψε:

Αχ, πέταξαν το μόχθο του γιού μου στα σκουπίδια.

 

Οι φίλοι της ύφαναν αυτό το ποίημα από πικροδάφνες:

Μη σε νοιάζει, 128! Στα οικοτροφεία των μικρών στρατιωτών, στα σχολεία της αυτοκτονίας,

Μέσα σε κάθε παιδική καρδιά βρίσκεται ένας μεγάλος.

Κάθε χρόνο, όλη η τάξη θα σου στέλνει περιστέρια χωρίς γράμματα,

στη γιορτή των παιδιών. Συνέχεια ανάγνωσης

Τέλος εποχής για την Τουρκία

Standard

του Αχμέτ Ινσέλ

μετάφραση: Μαρία Καλαντζοπούλου

Ευχαριστούμε θερμά την Ιλεάνα Μορώνη για τη βοήθειά της, ιδίως  στα πραγματολογικά του άρθρου

"Λουδοβίκος Ερντογάν"

«Λουδοβίκος Ερντογάν»

Με αφετηρία το σκάνδαλο διαφθοράς, η Τουρκία βυθίζεται σε μια άνευ προηγουμένου κρατική κρίση. Οι αστυνομικοί αρνούνται να ακολουθήσουν τις εντολές των εισαγγελέων, οι εισαγγελείς παραιτούνται απ’ τις έρευνες για τη διαφθορά και μετατίθενται. Έχοντας υποστεί το σοκ του πρώτου κύματος αμφισβήτησης από τους πλησιέστερους στην εξουσία στις 17 Δεκεμβρίου, ο τούρκος πρωθυπουργός αντέδρασε εξαπολύοντας μια εκτεταμένη εκστρατεία εκκαθάρισης στη δημόσια διοίκηση. Kατάφερε έτσι να μπλοκάρει προσωρινά ένα δεύτερο κύμα συλλήψεων, που έθετε στο στόχαστρο ακόμα και τον ίδιο του τον γιο.

Η κορύφωση του πολέμου ανάμεσα στο κόμμα του Ερντογάν και την Αδελφότητα του Γκιουλέν, αυτές τις δύο βασικές δυνάμεις της ισλαμο-συντηρητικής εξουσίας που κυριαρχούν στην Τουρκία εδώ και δώδεκα χρόνια, έχει πάρει τη μορφή ενός τεράστιου κυνηγιού μαγισσών. Ενός κυνηγιού πρωτοφανούς στην Τουρκία, εκτός από την περίοδο μετά τα πραξικοπήματα — αλλά  ακόμα και τότε δεν διεξαγόταν μ’ αυτό τον τρόπο. Επιπλέον, ο πρωθυπουργός δεν καταγγέλλει τίποτα λιγότερο από την ύπαρξη ενός «πραξικοπήματος οργανωμένου από μια συμμορία αστυνομικών και εισαγγελέων», μια συνωμοσία καθοδηγούμενη απ’ το εξωτερικό (ο επικεφαλής της Αδελφότητας Φετουλάχ  Γκουλέν κατοικεί στις ΗΠΑ). Και αγωνίζεται να διαφύγει απ’ αυτή την καλοστημένη ενέδρα, που μοιάζει να στηρίζεται σε πολύ τεκμηριωμένους φακέλους στοιχείων. Συνέχεια ανάγνωσης

Ερντογάν, ο ιμάμης

Standard

Ένας ξεκάθαρος και κοντινός κίνδυνος για τη δημοκρατία

του Αχμέτ Ινσέλ

Μετάφραση από τα τουρκικά: Ιλεάνα Μορώνη

8b-insel Πριν περίπου δέκα χρόνια, στην υποστήριξη μιας διατριβής στην οποία συμμετείχαμε κι οι δύο, ο Γάλλος πολιτικός επιστήμονας, Ολιβιέ Ρουά (Olivier Roy), ειδικός στο θέμα των ισλαμιστικών κινημάτων, είχε παρομοιάσει το ΑΚΡ[1] με την ισχυρή στη Βαυαρία Χριστιανοκοινωνική Ένωση.[2] Εγώ, από την άλλη, είχα υποστηρίξει ότι ομοιάζει πιο πολύ στον συντηρητισμό του αμερικανικού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος. Ο Ρουά, σε μια συνέντευξή του που δημοσιεύτηκε στις αρχές του τρέχοντος μηνός, λέει: «Η δύναμη του ΑΚΡ βρίσκεται στο ότι, εγκαταλείποντας τις αναφορές στο ισλαμικό κράτος και στη Σαρία, μετέφρασε τις θρησκευτικές νόρμες σε συντηρητικές αξίες. Το μοντέλο του ΑΚΡ βρίσκεται πιο κοντά όχι στο μοντέλο των Αδελφών Μουσουλμάνων, αλλά σ’ αυτό της αμερικανικής θρησκευτικής Δεξιάς. Άλλωστε, σε θέματα όπως η υπεράσπιση του γάμου και της οικογένειας, η έκτρωση, ακόμα και ο δημιουργισμός (creationism) ή ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ στον δημόσιο χώρο, οικειοποιείται δικά της θέματα. Ο Ερντογάν, ακόμα και στο θέμα της γραβάτας, είναι πιο κοντά στους Μορμόνους, παρά στον σαλαφισμό».[3]

Από τη στιγμή που ο πρωθυπουργός διακήρυξε ότι έχει την αρμοδιότητα, σαν αστυνομία ηθών, να ελέγχει και να εμποδίζει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες που θέλουν να νοικιάζουν σπίτια άντρες και γυναίκες μαζί, ειπώθηκαν όλα όσα μπορούσαν να ειπωθούν σε σχέση με το ότι οι δηλώσεις αυτές αποτελούν επέμβαση στην ιδιωτική ζωή. Ο Ερντογάν διέψευσε εντονότατα όσα στελέχη του ΑΚΡ, γνωρίζοντας πώς μια τέτοια προσπάθεια θα απειλούσε τα βασικά δικαιώματα και ελευθερίες, προσπάθησαν να αποσοβήσουν τον κίνδυνο, είτε ισχυριζόμενοι αμέσως ότι η εν λόγω δήλωση ήταν εξ ολοκλήρου ψευδής είτε λέγοντας ότι αφορούσε όσους λειτουργούν πανσιόν χωρίς άδεια. Ένα στέλεχος του ΑΚΡ που συνάντησα την επομένη εξέφραζε τη σαστιμάρα του με τη φράση: «Ο πρωθυπουργός τρελάθηκε! Κανείς δεν μπορεί πια να τον συγκρατήσει».

Συνέχεια ανάγνωσης

Στα «Ενθέματα» αύριο 17 Νοεμβρίου

Standard

Κείμενα των: Στέφαν Κολίνι, Άρη Καλαντίδη, Δημήτρη Παπανικολάου, Ηλία Νικολακόπουλου, Κωνσταντίνου Τσουκαλά, Λεωνίδα Καλλιβρετάκη, Αχμέτ Ινσέλ 

40 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ

Λάιονελ Φάινινγκερ, «Ατμομηχανή 4», 1933

Λάιονελ Φάινινγκερ, «Ατμομηχανή 4», 1933

Από την κρίση των δικτατοριών στην κρίση της δημοκρατίας. Ο Ηλίας Νικολακόπουλος και ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς συζητάνε για  τη σημασία του Πολυτεχνείου, τη «φιλελευθεροποίηση» Μαρκεζίνη,  τη στάση του Κ. Καραμανλή, τη συμβολή του Πουλαντζά στη μελέτη των δικτατοριών, γιατί σήμερα δεν ζούμε μια «νέα χούντα», αλλά τον εκφυλισμό της δημοκρατίας. Νικολακόπουλος: «[Ξαναγυρίζουμε στην εποχή] Πιουριφόι που έκανε δηλώσεις για το πότε πρέπει να γίνουν εκλογές, με ποιο εκλογικό σύστημα κ.ο.κ. Τέτοιου είδους παρεμβάσεις βλέπουμε και σήμερα, με την τρόικα — προσωπικά δεν καταλαβαίνω ούτε καν σε επικοινωνιακό επίπεδο πώς φτάσαμε σε αυτό το χάλι… […] Δεν έχουμε παρασύνταγμα σήμερα, αλλά μπορούμε να πούμε ότι αυτό τον ρόλο τον παίζει, όχι το Μνημόνιο, αλλά η συμπεριφορά και οι εμμονές της Τρόικας». Κ. Τσουκαλάς: «Τα δημοκρατικά ελλείμματα πολλαπλασιάζονται, οι πολιτικές εξουσίες γίνονται πιο αυταρχικές, καταπιεστικές, ανεξέλεγκτες και τελικά βλακώδεις. Όπως ο Πουλαντζάς μιλούσε για τη δημοκρατική ρήξη, υπάρχει και ένα άλλο όριο, αντίστροφο: Από ποιο σημείο και πέρα μπορεί να μιλάμε για ανεπίστρεπτη αυταρχική ρήξη, δικτατορική ρήξη; Δεν έχουμε φτάσει εκεί, αλλά ας το έχουμε κατά νου».

Το «Γενικό Λαϊκό Ιατρείο» του Πολυτεχνείου (Νοέμβρης 1973). Ο Λεωνίδας Καλλιβρετάκης ανασυστήνει την ιστορία του ιατρείου του Πολυτεχνείου, που στήθηκε τις μέρες τις εξέγερσης από εθελοντές γιατρούς και φοιτητές: «Η έρευνα έχει πιστοποιήσει μέχρι στιγμής ότι τουλάχιστον τέσσερις από τους εικοσιτέσσερις τεκμηριωμένους νεκρούς των ημερών εκείνων χτυπήθηκαν από τα πυρά των δυνάμεων ασφαλείας στην ευρύτερη περίμετρο του Πολυτεχνείου, τις βραδινές ώρες της Παρασκευής, 16 Νοεμβρίου. […]. Ταυτόχρονα, είναι γεγονός ότι στο χώρο του Πολυτεχνείου μεταφέρθηκαν και αρκετοί αιμόφυρτοι τραυματίες από σφαίρες (έχουν ταυτοποιηθεί επωνύμως τουλάχιστον δεκαέξι που τελικώς επιβίωσαν), ορισμένοι από τους οποίους είχαν χάσει τις αισθήσεις τους».

Ανώτατη εκπαίδευση: Επωλήθη. Σαράντα χρόνια μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου δημοσιεύουμε αποσπάσματα από το δοκίμιο του  καθηγητή λογοτεχνίας στην Οξφόρδη Stefan Collini,  για την ιδιωτικοποίηση των πανεπιστημίων. Γιατί, παρά τις εθνικές ιδιαιτερότητες, ο αγώνας για την υπεράσπιση της δημόσιας εκπαίδευσης είναι κοινός: «Το να ασκούμε κριτική στην πολιτική που εφαρμόζεται σήμερα στα πανεπιστήμια δεν σημαίνει ότι πιστεύουμε πως παλιότερα όλα είχαν καλώς ή πως αναπολούμε κάποια χρυσή εποχή στην οποία πρέπει να επιστρέψουμε, ούτε, τέλος πως τα πανεπιστήμια δεν είναι υπόλογα στην κοινωνία — κατηγορίες, όλες αυτές, που απαγγέλλουν οι υπερασπιστές της  εν λόγω πολιτικής προκειμένου να απαξιώσουν τη δικαιολογημένη κριτική που τους γίνεται. Με άλλα λόγια, η επιλογή δεν έγκειται ανάμεσα στην υποστήριξη της σημερινής πολιτικής και σε κάποια αίσθηση κεκτημένων δικαιωμάτων που ισοδυναμεί με στρουθοκαμηλισμό» (μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου).

Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΔΔΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΟΜΟΦΥΛΑ ΖΕΥΓΑΡΙΑ

Ομόφυλα ζευγάρια: Μονίμως «εκτός προτεραιότητας»; Γράφει ο Άρης Καλαντίδης: «Ναι, γνωρίζω το επιχείρημα: υπάρχουν “πολύ σημαντικότερα προβλήματα αυτή τη στιγμή” από το σύμφωνο συμβίωσης για τα ομόφυλα ζευγάρια.  Μια στιγμή που κρατάει χρόνια… Και, με κάποιον μυστήριο τρόπο, το θέμα πάει πάντοτε στον πάτο της λίστας με τις προτεραιότητες, λες και οι νομοθέτες δεν δουλεύουν πάντοτε πολλά θέματα ταυτόχρονα. Πολύ φοβάμαι πως πρόκειται μόνον για δικαιολογία, που ίσα-ίσα κρατάει τα προσχήματα για να μη φανεί  η βαθιά ομοφοβία μεγάλου κομματιού μιας κοινωνίας που κρύβεται πίσω από το δάχτυλό της».

Στην Ευρώπη, στην Ευρώπη! Γράφει ο Δημήτρης Παπανικολάου: «Ρε παιδιά, οι υπόλοιποι; Στην ιδανική μου ατζέντα αυτό θα έπρεπε να είναι το βασανιστικό ερώτημα σε κάθε πολιτική εκφορά του ομοφυλόφιλου κινήματος, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ελλάδα σήμερα. Η βαθιά κατανόηση, δηλαδή, του ότι η καταπίεση, η εκμετάλευση, ο αποκλεισμός και η άρνηση δικαιωμάτων, η υπονόμευση της αυτονομίας, είναι πλέγματα που εγκλωβίζουν πολλές κατηγορίες ανθρώπων και πολλές πλευρές της ζωής των ίδιων ανθρώπων ταυτόχρονα. Η αίσθηση ότι στην υποτέλεια και την αποστέρηση είμαστε από πολλές μπάντες συνδεδεμένοι. Και η απόφαση αυτή η σύνδεση να γίνει η βάση της ελευθεριακής μας πολιτικής».

Ερντογάν, ο ιμάμης. Ένας ξεκάθαρος και κοντινός κίνδυνος για τη δημοκρατία. Ο Αχμέτ Ινσέλ γράφει για την προσπάθεια Ερντογάν να ελέγξει την προσωπική ζωή, απαγορεύοντας τη συγκατοίκηση φοιτητών αντίθετου φύλου: «[Ας θυμηθούμε τι είχε πει ο Ερντογάν το 1994]. Ο Αλπέρ Γκιορμούς, μετά την απαγόρευση πώλησης αλκοόλ σε όλα τα καφέ και τα εστιατόρια που ανήκουν στον δήμο, είχε ρωτήσει τον Ερντογάν, νεοεκλεγέντα τότε δήμαρχο Κωνσταντινούπολης: “Γιατί δεν αφήνετε τους ανθρώπους μόνους τους ενώπιον των αμαρτιών τους;”. Η απάντηση που έλαβε έκανε, όπως είπε ο  Γκιορμούς, «το αίμα του να παγώσει»: “Γιατί εγώ είμαι ταυτόχρονα και ιμάμης αυτής της πόλης. Και το να εμποδίζω τους ανθρώπους να διαπράττουν αμαρτίες συγκαταλέγεται στα καθήκοντά μου”. Αυτό που εννοούσε δεν ήταν ο ιμάμης του τζαμιού της γειτονιάς που λέει την προσευχή, αλλά ο λειτουργός της θρησκείας που ερμηνεύει τον νόμο, που θεωρείται θρησκευτική αυθεντία – από εκείνους τους ιμάμηδες που έχουν φτιάξει τις νομικές σχολές του Ισλάμ». (μετάφραση: Ιλεάνα Μορώνη).

 

 

 

Σε ποιον ανήκει το δικαίωμα στην πόλη;

Standard

O ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΙΟΥΝΗΣ ΤΟΥ 2013: ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΤΑΞΙΜ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ-1

POULIIIIΗ εξέγερση στην Τουρκία που συνεχίζεται μας αφορά, μας συνεπαίρνει, μας φλογίζει: για τα αιτήματα, τους τρόπους αυτοοργάνωσης, για το πώς ξεπήδησε και εν μια νυκτί κλόνισε το βάθρο του ηγεμόνα Ερντογάν. Προσπαθώντας να καταλάβουμε το πώς και το γιατί ζητήσαμε τρία κείμενα από τον Βαγγέλη Κεχριώτη, την Ιλεάνα Μορώνη και την Ντενίζ Οζντενίζ.

Επίσης, δημοσιεύουμε το άρθρο του Αχμέτ Ινσέλ που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Ραντικάλ, 4.6.2013.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ


της Ντενίζ Οζντενίζ

μετάφραση: Μάνος Αυγερίδης

Φωτογραφία από #occupygezi

Κωνσταντινούπολη, 6.6.2013. Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Πριν από αρκετούς μήνες ήρθε στο φως το σχέδιο της κυβέρνησης για την αναμόρφωση της πλατείας Ταξίμ, κι ένας μικρός αριθμός ανθρώπων αρχίσαμε να αντιδρούμε. Αρχικά, προσπαθήσαμε να ευαισθητοποιήσουμε τον κόσμο, ενημερώνοντας και μαζεύοντας υπογραφές. Στη συνέχεια πραγματοποιήσαμε μικρές ή μεγαλύτερες συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας στην πλατεία και το πάρκο. Και μετά; Τι συνέβη και ξαφνικά αφυπνίστηκε η «αστική» συνείδηση (urban consciousness) των κατοίκων της Κωσταντινούπολης;

Ξέρουμε ότι τα μαζικά κινήματα των πόλεων μπορεί να ξεσπάσουν τη στιγμή που κανείς δεν το περιμένει, κάτι που έγινε ιδιαίτερα εμφανές τα τελευταία χρόνια, τόσο με τα κινήματα Occupy όσο και με την Αραβική Άνοιξη. Ωστόσο, αν και χάρη στα social media μπορούμε πλέον να μάθουμε τι συμβαίνει σε κάθε γωνιά του πλανήτη, όταν ένα μαζικό κίνημα γεννιέται μπροστά στα μάτια σου, και μάλιστα μετέχεις σ’ αυτό, τα πάντα αποκτούν καινούργιο νόημα.

Τι συμβαίνει λοιπόν σήμερα στην Τουρκία; Το κίνημα ξεκίνησε ως αντίδραση στο πρότζεκτ ανάπλασης της πλατείας· ένα πρότζεκτ στην καρδιά της πόλης, που δεν έλαβε καθόλου υπόψη την γνώμη των κατοίκων της. Τη μέρα που θα ξεκινούσαν οι εργασίες, με το κόψιμο των δέντρων, μια ομάδα ανθρώπων καταλαμβάνει το πάρκο· στήνει σκηνές και, σε ένα κλίμα αξιοθαύμαστης συντροφικότητας και αλληλεγγύης, διαμαρτύρεται ειρηνικά. Η απάντηση ήταν μια πρωτοφανής σε αγριότητα επίθεση των ειδικών δυνάμεων της αστυνομίας. Ωστόσο, πραγματικά, κανείς μας δεν μπορούσε να φανταστεί ότι αυτό θα εξελισσόταν σε ένα μαζικό λαϊκό κίνημα, ότι η διαμαρτυρία και η καταστολή της θα κινητοποιούσαν τόσες χιλιάδες ανθρώπους, σε ολόκληρη τη χώρα, παρά το πλήρες μπλακ-άουτ των μίντια και την αστυνομική βαρβαρότητα. Δεδομένου, μάλιστα, ότι η νέα γενιά στην Τουρκία συχνά λοιδωρείται ως απολίτικη και αδιάφορη, το γεγονός ότι αυτή ακριβώς η υποτιμημένη γενιά έβαλε τη σπίθα γι’ αυτό το μεγάλο κίνημα, αποκτά και μια ειρωνική διάσταση.

Το γεγονός ότι οι κάτοικοι μιας μητρόπολης όπως η Κωνσταντινούπολη και οι υπόλοιποι πολίτες της Τουρκίας, μιας χώρας με βαθιές πολιτικές και πολιτισμικές διαφορές, βρήκαν κοινό τόπο απέναντι στον αυταρχισμό της εξουσίας ήταν για μένα μια πρωτόγνωρη εμπειρία. Μάλιστα, πολλοί άνθρωποι της προηγούμενης γενιάς, και άλλοι που έχουν πάρει μέρος στα αντικαπιταλιστικά κινήματα των δεκαετιών του 1960 και του 1980 συμφώνησαν σε αυτό. Όχι μόνο όσον αφορά το εύρος του κινήματος, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι κατάφεραν να συνυπάρξουν. Ήταν εντυπωσιακό να βλέπεις όλες αυτές τις διαφορετικές και πολλές φορές αντιμαχόμενες ιδεολογίες (κομμουνιστές και αναρχικοί, οικολόγοι, ομοφυλόφυλοι ακτιβιστές, αριστεροί μουσουλμάνοι, εθνικιστές, οπαδοί ποδοσφαιρικών ομάδων, φεμινίστριες κλπ.) με τους τόσο διαφορετικούς τρόπους έκφρασης, να αγωνίζονται πλάι πλάι. Για το δικαίωμα στην πόλη, ενάντια στον αυξανόμενο αυταρχισμό της εξουσίας. Συνέχεια ανάγνωσης

Η ανάδειξη του πολίτη στην Τουρκία

Standard

O ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΙΟΥΝΗΣ ΤΟΥ 2013: ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΤΑΞΙΜ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ-2

της Ιλεάνας Μορώνη

Τοίχος στην Τουρκία: "Αντισταθήκαμε. Κάναμε έκτρωση στον νεκρό πολίτη μέσα μας"

Τοίχος στην Τουρκία: «Αντισταθήκαμε. Κάναμε έκτρωση στον νεκρό πολίτη μέσα μας»

 Το βασικό μήνυμα των κινητοποιήσεων στην Τουρκία είναι η εναντίωση στον αυταρχισμό και τον πατερναλισμό της εξουσίας, και η διεκδίκηση της διαφορετικότητας, του πλουραλισμού. Μετά από μια δύσκολη κι αντιφατική πορεία εκσυγχρονισμού, που ξεκίνησε τα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και δημιούργησε ένα τουρκικό έθνος του οποίου ο χαρακτήρας επιβαλλόταν από τα πάνω, από την εκάστοτε εθνική ελίτ, σήμερα οι πολίτες της Τουρκίας, παρά το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΚΔΑ) του πρωθυπουργού Ερντογάν –και, ταυτόχρονα, μ’ έναν φαινομενικά αντιφατικό τρόπο, χάρη στο ΚΔΑ– διεκδικούν να συνομολογήσουν οι ίδιοι τους όρους συγκρότησης της πολιτικής τους κοινότητας, του πολιτικού έθνους της Τουρκίας.

***

Οι κινητοποιήσεις δεν έχουν ηγεσία. Συμμετέχουν σ’ αυτές ετερόκλητες ομάδες και άτομα, με απόψεις όχι πάντα διαμορφωμένες και ενίοτε αντιφατικές. Ούτε και τα αιτήματα είναι απολύτως διαμορφωμένα. Ξεκίνησαν από την εναντίωση στην καταστροφή του φυσικού και αστικού περιβάλλοντος της Κωνσταντινούπολης (όπου αυτή τη στιγμή πραγματοποιούνται πολλά «μεγάλα έργα») και την αντίδραση στην αστυνομική βία. Ταυτόχρονα, οι Τούρκοι πολίτες διεκδικούσαν την παρουσία τους στον δημόσιο χώρο: είναι χαρακτηριστικό ότι στο Ταξίμ της Κωνσταντινούπολης, κεντρικό σημείο των συγκεντρώσεων, εδώ και λίγο καιρό απαγορεύονταν οι συναθροίσεις. Παράλληλα, εναντιώνονται στον αυταρχισμό και τον πατερναλισμό μιας εξουσίας –του ίδιου του Ερντογάν αλλά και άλλων υψηλόβαθμων αξιωματούχων– που ισχυρίζεται ότι αυτή ξέρει ποιο είναι το καλό του λαού (σ’ όλα τα θέματα, απ’ τα μεγάλα έργα της Κωνσταντινούπολης ως τους περιορισμούς στην πώληση και κατανάλωση αλκόλ και την αντισύλληψη), και υιοθετεί ένα διδακτικό και αλαζονικό ύφος. Και, τελικά, ζητώντας ν’ ακούγεται η φωνή τους, θέτουν το θέμα της δημοκρατίας και της ουσιαστικής πολιτικής συμμετοχής.

Περδινούμενος – όχι δερβίσης, αλλά διαδηλωτής με αντιασφυξιογόνα μάσκα

Η συνάντηση όλων αυτών των διαφορετικών ομάδων και ατόμων στους δρόμους και η δυναμική διεκδίκηση του δημόσιου χώρου και λόγου απέναντι σε μια εξουσία για την οποία η δημοκρατία περιορίζεται στη διεξαγωγή ελεύθερων εκλογών δείχνει μια τάση και δημιουργεί μια δυναμική. Μια δυναμική οριοθέτησης του δημόσιου χώρου απ’τους ίδιους τους πολίτες: «Είμαστε ο λαός», «Αυτή η πόλη μας ανήκει», δηλώνουν. Τα συλλογικά κείμενα που αρχίζει να παράγει το αυθόρμητο κίνημα δείχνουν ακριβώς αυτή την τάση. Η πληρωμένη από πολίτες –μέσω crowd funding— καταχώρηση που δημοσιεύτηκε στις 7 Ιουνίου στους New York Times δηλώνει: «Εκπροσωπούμε διαφορετικές εθνότητες, δόγματα, θρησκείες και ιδεολογίες. […] Απαιτούμε […] ανοιχτό διάλογο». Το κείμενο της «Αλληλεγγύης Ταξίμ», δομής που συνενώνει συνδικάτα (συμπεριλαμβανομένων των δύο μεγάλων DİSK και KESK), επαγγελματικές ενώσεις, κόμματα (από το κεμαλιστικό Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα και το φιλοκουρδικό Κόμμα Ειρήνης και Δημοκρατίας ως τα αριστερά Κόμμα Ελευθερίας και Αλληλεγγύης και Κόμμα Εργασίας) και κάθε είδους συλλογικότητες (φεμινιστικές, ΛΟΑΤ, περιβαλλοντικές, καλλιτεχνικές κ.α.), χωρίς να θέτει πολύ συγκεκριμένα αιτήματα, δείχνει ξεκάθαρα τη διάθεση όλων των συνιστωσών της Αλληλεγγύης Ταξίμ να σεβαστούν τις διαφορές τους και ταυτόχρονα να διεκδικήσουν την ύπαρξή τους ως λαού με την πολιτική έννοια του όρου: ως συνόλου που διεκδικεί την παρουσία του στον δημόσιο χώρο και δικαιούται να ελέγχει την εξουσία. Συνέχεια ανάγνωσης

Γιατί ξημεροβραδιάζεται ο κόσμος στην πλατεία Ταξίμ;

Standard

O ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΙΟΥΝΗΣ ΤΟΥ 2013: ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΤΑΞΙΜ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ-3

Γράφει ο Βαγγέλης Κεχριώτης από την Κωνσταντινούπολη

 peristeri6.6.2013. Οι αναλύσεις που γίνονται, τις μέρες αυτές, σχετικά με τα αίτια που οδήγησαν στην κοινωνική έκρηξη στην Τουρκία μπορούν να καταταχθούν σε δύο κατηγορίες. Από τη μια είναι εκείνοι που διαπιστώνουν την προσπάθεια εξισλαμισμού και συντηρητικοποίησης της κοινωνίας, επιχείρημα που βασίζεται κυρίως στην πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση περί περιορισμού της δημόσιας χρήσης του αλκοόλ, την προσπάθεια απαγόρευσης των εκτρώσεων πέρυσι το καλοκαίρι, την ηθικόλογη ρητορεία του Ερντογάν και των συνεργατών του. Από την άλλη, είναι εκείνοι που διαπιστώνουν το έλλειμμα δημοκρατίας που διαπερνά τους θεσμούς, από τη Βουλή ως τα δημαρχιακά συμβούλια: μια αλαζονική αντίληψη στηριγμένη σε έναν ξεπερασμένο ορισμό της δημοκρατίας, με βάση τον οποίο όποιος εξασφαλίσει την πλειοψηφία στις εκλογές αδιαφορεί για οποιαδήποτε άλλη άποψη, ενώ η κάθε μορφή ακτιβισμού, από τη συνδικαλιστική δράση έως τη διεκδίκηση δημόσιου χώρου, κηρύσσεται περίπου παράνομη. Και στα δύο επιχειρήματα, η διαφορετικότητα προβάλεται ως αξία αυτή καθεαυτή.

Στην πρώτη περίπτωση, η έμφαση δίνεται στην πολιτισμική διαφορετικότητα, στο δικαίωμα να διάγει κανείς στην καθημερινότητά του όπως επιθυμεί, στα δικαιώματα των γυναικών κλπ., ενώ στη δεύτερη τονίζεται η διαφορά στις πολιτικές πεποιθήσεις, όχι όσον αφορά την κομματική ένταξη, αλλά τις αρχές και τις εφαρμογές της δημοκρατίας.

Πλατεία Ταξίμ

Πλατεία Ταξίμ

Και οι δύο αναγνώσεις είναι βάσιμες, ωστόσο υπάρχει κάτι που χρειάζεται να τονιστεί ξανά. Αν οποιαδήποτε ερμηνεία περιοριστεί στον ισλαμικό κίνδυνο, κινδυνεύει να υιοθετήσει ξεπερασμένες διατυπώσεις που εδώ και μια δεκαετία επαναφέρει, με διάφορους τρόπους, η κεμαλική αντιπολίτευση και το τμήμα αυτό των ηγετικών ομάδων που έχασαν την κυριαρχία τους εξαιτίας των πολιτικών της κυβέρνησης Ερντογάν. Επιπλέον, κινδυνεύει να αποκλείσει τη δυνατότητα σύγκρισης της εξέγερσης αυτής με άλλες αντίστοιχες στον δυτικό κόσμο, από την Νέα Υόρκη ως την Αθήνα. Ακόμη και η αντιστοίχιση Τάξιμ-Ταχρίρ, που δεν επιθυμούν καθόλου οι κεμαλιστές, μπορεί να λειτουργήσει εδώ ως επιχείρημα για την –φυσιολογική, για μεγάλο τμήμα του δυτικού κόσμου– αντιμετώπιση της Τουρκίας ως τμήμα της Μέσης Ανατολής. Με την έννοια αυτή, το παραπάνω ερμηνευτικό σχήμα εξυπηρετεί συντηρητικές αναγνώσεις της εξέγερσης.

Είναι σημαντικό, αντιθέτως, να τονιστεί πως ο αγώνας στο Ταξίμ έχει ως πρόταγμά του την καταγγελία του ελλείμματος δημοκρατίας, πόσο μάλλον που στα πρώτα της χρόνια της, κατά γενική ομολογία, η κυβέρνηση Ερντογάν είχε στο ενεργητικό της μια σειρά ανοίγματα που ξηλώθηκαν, ένα ένα, στο κλίμα αυταρχισμού των τελευταίων ετών. Είναι κοινός τόπος πως οι εκρήξεις συνήθως συμβαίνουν όταν μια περίοδο σχετικής βελτίωσης την ακολουθεί απότομη ανάσχεση. Περί αυτού ακριβώς πρόκειται. Συνέχεια ανάγνωσης

H εξέγερση της αξιοπρέπειας

Standard

O ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΙΟΥΝΗΣ ΤΟΥ 2013: ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΑΤΕΙΑ ΤΑΞΙΜ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ-4 

 του Αχμέτ Ινσέλ

 μετάφραση από τα τουρκικά: Ιλεάνα Μορώνη

Λουυδοβίκος Ερντογάν

Λουυδοβίκος Ερντογάν

Κωνσταντινούπολη, 4.6.2013. H εξέγερση στο πάρκο Γκεζί δεν μοιάζει με τις αραβικές εξεγέρσεις. Δεν είναι μια εξέγερση εναντίον μιας οικογένειας που έχει εγκατασταθεί στην κορυφή του κράτους εδώ και δεκαετίες, δεν είναι μια εξέγερση εναντίον ενός δικτάτορα που κατέχει την εξουσία με στημένες εκλογές και χωρίς αντιπολίτευση· ούτε μια εξέγερση που διεκδικεί δίκαιες και ελεύθερες εκλογές. Η αντίσταση που ξεκίνησε στο πάρκο Γκεζί είναι η έκφραση της οργής ενός μέρους του λαού, μιας οργής που γιγαντώθηκε λόγω της απερίσκεπτης και δυσανάλογης χρήση της βίας από την εξουσία. Με αυτή την έννοια, είναι πιο σωστό να παρομοιάσουμε το κίνημα των ανθρώπων που αντιστέκονται με αποφασιστικότητα στις επεμβάσεις της αστυνομίας, και ξεχύνονται στους δρόμους, όχι μόνο στην Κωνσταντινούπολη αλλά και σε εκατοντάδες μέρη σε όλη την Τουρκία, με το «κίνημα των Αγανακτισμένων», στην Ισπανία, τη Γαλλία και τις ΗΠΑ. Είναι μια «εξέγερση για την αξιοπρέπεια», που υπερβαίνει τις παραπάνω εξεγέρσεις, από την άποψη της συμμετοχής.

Το μισό του εκλογικού σώματος. Πρώτα απ’ όλα, αυτή η αντίδραση –που δεν μπορεί να εξηγηθεί επαρκώς αν την αντιμετωπίσουμε σαν αντίδραση σε μια σειρά πολιτικές του κυβερνώντος κόμματος σε τοπικό και εθνικό επίπεδο– είναι μια αντίδραση εναντίον μιας προσωπικότητας που κομπάζει διαρκώς για το απόλυτο της εξουσίας της, που αντιλαμβάνεται την αντιπολίτευση και την κριτική με τους κώδικες της νοοτροπίας ενός μάγκα που του χαλάνε το κομμάτι του, που έχει διαμορφωθεί μέσα στην κουλτούρα της υποταγής. Είναι η εξέγερση εκείνων που δεν μπορούν να ανεχτούν αυτό το επιθετικό και δεσποτικό ύφος της πολιτικής, αυτό τον περιφρονητικό τόνο, η εξέγερση εκείνων που πιστεύουν ότι θίγεται η αξιοπρέπειά τους ως πολιτών. toyrkia 5Γι’ αυτό τον λόγο, δεν είναι μια επανάσταση κατά του καθεστώτος· είναι μια εξέγερση για την αξιοπρέπεια. Αν το σύνθημα «Ταγίπ, παραιτήσου!» είναι το σύνθημα που φωνάζει πιο συχνά και πιο δυνατά ο λαός που έχει ξεχυθεί στους δρόμους, στην πλατεία Ταξίμ, στο πάρκο Γκεζί και άλλα μέρη, σε όλη την Τουρκία, αυτό δεν συνεπάγεται μια αμφισβήτηση της νομιμοποίησης του Ερντογάν, που πήρε την εξουσία με εκλογές. Με αυτό το σύνθημα, εκατοντάδες χιλιάδες, ίσως και εκατομμύρια άνθρωποι που έχουν βγει στους δρόμους δηλώνουν ότι οι πράξεις του Ταγίπ Ερντογάν είναι στα όρια, τα ξεπερνάνε μάλιστα, της δημοκρατικής νομιμοποίησης (όχι της νομιμότητας, της νομιμοποίησης!). Ο Ερντογάν ξεπερνάει αυτό το όριο της νομιμοποίησης όχι μόνο μ’ αυτά που κάνει αλλά, πολύ περισσότερο, με τον τρόπο που τα κάνει, με τον λόγο του, με την στάση του, με το ύφος του. Επαιρόμενος διαρκώς ότι έχει πίσω του τους μισούς ψηφοφόρους, με τα ίδια του τα χέρια, με τα ίδια του τα λόγια, τοποθετεί το άλλο μισό εναντίον του. Τους αποκλείει. Δηλώνει ξεκάθαρα πως δεν τους λαμβάνει υπόψη. Θίγει την αξιοπρέπεια των μισών ψηφοφόρων ως πολιτών. Η εξέγερση του πάρκου Γκεζί είναι η έκφραση αυτής της πληγωμένης αξιοπρέπειας των πολιτών. Συνέχεια ανάγνωσης

Η τουρκική πολιτική στη Συρία και οι επιπτώσεις της

Standard

του Νίκου Μούδουρου

Το θεωρητικό πλαίσιο

erdoganΜιλώντας στη σύνοδο της κοινοβουλευτικής ομάδας του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΚΔA), στις 26 Ιουνίου 2012, ο Τ. Ερντογάν υποστήριξε: «Η Τουρκία κατάφερε να ξεπεράσει ένα ένα τα εικονικά σύνορα και τα ψυχολογικά εμπόδια και να μεταφέρει το μήνυμα της αλληλεγγύης και της συνεργασίας σε κάθε χώρα και λαό που έφτασε».[1] Με αυτά τα λόγια, ο τούρκος πρωθυπουργός συμπυκνώνει το ιδεολογικό περίβλημα μέσα από το οποίο η Άγκυρα προωθεί την εξωτερική της πολιτική. Μια πολιτική που, μέσα από την ακύρωση των «εικονικών συνόρων», επιδιώκει την μετατροπή της Τουρκίας σε φορέα ενσωμάτωσης του ισλαμικού κόσμου στον παγκόσμιο καπιταλισμό. Εξετάζοντας το σημερινό στάδιο αντιπαράθεσης Τουρκίας-Συρίας, είμαστε υποχρεωμένοι να αποκωδικοποιήσουμε το πρίσμα μέσα από το οποίο το τουρκικό πολιτικό Ισλάμ αντιλαμβάνεται τον κόσμο. Συνέχεια ανάγνωσης

Ένα παράδειγμα νεοφιλελεύθερου εθνικισμού: η Τουρκία του Ερντογάν

Standard

της Σίας Αναγνωστοπούλου

Στη γειτονιά του Τσαρσαμπά, Κωνσταντινούπολη. Φωτογραφία του Ντάνιελ Μπριανκ, από το flickr

Ένα από τα σημαντικά χτυπήματα που καταφέρει η οικονομική κρίση δεν είναι μόνο ότι στερεί την αξιοπρέπεια και την υπερηφάνεια μιας κοινωνίας, αφήνοντάς την έρμαιο στα χέρια είτε πολιτικών δυνάμεων που διαχειρίζονται ως ιεραπόστολοι την κρίση –για να μην έρθει η κόλαση– είτε φασιστικών μορφωμάτων που επωφελούνται για να παίξουν τον ρόλο του Μπάτμαν. Είναι και ότι την εγκλωβίζει στα προβλήματά της, στερώντας της το δικαίωμα να οραματίζεται τον εαυτό της σε σχέση με τον κόσμο γύρω της. Αυτή η εσωστρέφεια, την οποία υποδαυλίζουν πολιτικές και μιντιακές ελίτ που αναπαράγουν την εξουσία τους μέσα από τον φόβο και τον επαρχιωτισμό («να κάνουμε αυτό, για να είμαστε Ευρωπαίοι») αποκόπτει την κοινωνία από την επαφή με τον κόσμο στον οποίο ανήκει, της στερεί το δικαίωμα να διεκδικεί δυναμικά το μέλλον της. Τη γνώση και το πεπρωμένο της κοινωνίας το αναλαμβάνουν προνομιακά και αδιαφανώς πολιτικές και πνευματικές ελίτ οι οποίες, όπως διαχειρίζονται την οικονομική κρίση, διαχειρίζονται και την ένταξη μιας αποκαμωμένης από τα προβλήματα κοινωνίας στον κόσμο γύρω της: μέσα από μια διαδικασία υποταγής στο όραμα ενός νέου κόσμου που άλλοι ετοίμασαν γι’ αυτήν. Συνέχεια ανάγνωσης