Από τη Λαμπεντούζα στη Λέσβο: η πολιτική στρατηγική του Πάπα

Standard

του Μαρτιν Λαφοργκε

μετάφραση: Μαρία Δαμηλάκου

Ο Πάπας στο στρατόπεδο της Μόριας. Φωτογραφία: Getty Images

Ο Πάπας στο στρατόπεδο της Μόριας. Φωτογραφία: Getty Images

Η πρόσφατη επίσκεψη του Πάπα στη Λέσβο δεν ήταν ούτε τυχαία ούτε είχε καθαρά θρησκευτικό χαρακτήρα. Από όταν ο Φραγκίσκος ανέλαβε το παπικό αξίωμα τον Μάρτιο του 2013, επανέκτησε, για λογαριασμό της Καθολικής Εκκλησίας, τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο πεδίο των διεθνών σχέσεων τον οποίο τόσο έντονα είχε επιτελέσει ο Ιωάννης Παύλος Β΄ κατά την πρώτη δεκαετία της μακράς θητείας του (1978-2005). Αλλά ενώ η πολιτική παρακαταθήκη του πολωνού Πάπα είναι κυρίως η αποφασιστική συμβολή του στην πτώση των κομμουνιστικών καθεστώτων και η καταδίωξη των εκπροσώπων της λατινοαμερικανικής Θεολογίας της Απελευθέρωσης –έχοντας εξασφαλίσει τη συμμαχία των αμερικανών ρεπουμπλικανών προέδρων Ρέιγκαν και Μπους–, ο αργεντινός Πάπας ξεδιπλώνει μια πολιτική και κοινωνική ατζέντα που έχει ξαφνιάσει και ενθουσιάσει τους προοδευτικούς κοινωνικούς τομείς ενώ αντίθετα προκαλεί την απόρριψη συντηρητικών τμημάτων της κοινωνίας λόγω του περιεχομένου της, του τολμηρού της χαρακτήρα και της αποτελεσματικότητάς της. Συνέχεια ανάγνωσης

Τα μελλοντικά ερείπια της ΕΕ

Standard

Το κέντρο εγκλεισμού στη Μόρια

 του Γιάννη Χαμηλάκη

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Μόρια, Απρίλιος 2016. Φωτογραφία του Γιάννη Χαμηλάκη

Μόρια, Απρίλιος 2016. Φωτογραφία του Γιάννη Χαμηλάκη

«Τσιπς!» είπε το αγόρι από την άλλη πλευρά του μεταλλικού φράκτη, σπρώχνοντας ένα δίευρο μέσα από μια τρύπα του φράχτη. Φαινόταν γύρω στα εννιά με δέκα. Ίσως νόμισε ότι δούλευα σε μια από τις κινητές καντίνες που είναι σταθμευμένες σε κοντινή απόσταση, μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις που έχουν ξεφυτρώσει σαν τα μανιτάρια το τελευταίο διάστημα τριγύρω. Όσο το σκέφτομαι όμως, αμφιβάλλω. Με είχε δει μόλις λίγα λεπτά πριν να βγαίνω από ένα αυτοκίνητο μαζί με δύο φίλους, όταν έπαιζε μπάλα με ένα τσούρμο άλλα παιδιά σε μια κατηφορική τσιμεντένια επιφάνεια, ακατάλληλη για οποιοδήποτε άθλημα. Είναι πιο πιθανό ότι αυτό το αγόρι, μαντρωμένο στο κέντρο κράτησης της Μόρια, μου δίδασκε ένα μάθημα αξιοπρέπειας: «Δεν ζητιανεύω. Είσαι απ’ εκείνη τη μεριά του φράκτη, είμαι απ’ αυτήν. Σου ζητώ να πάς απέναντι και να μου αγοράσεις ένα πακέτο τσιπς».

«Φωτογραφία, φωτογραφία!» επέμενε ένα άλλο αγόρι όταν είδε το κινητό μου. Κάμποσα αγόρια συγκεντρώθηκαν γύρω του και πόζαραν χαμογελώντας και κάνοντας το σήμα της νίκης. Δεν λογάριαζα να φωτογραφήσω ανθρώπους, και δίστασα. Όμως αυτό ήταν κάτι άλλο. Τούτα τα παιδιά ζητούσαν να συνάψουν αυτό που η καλλιτέχνης και θεωρητικός Ariella Azoulay ονόμασε «πολιτικό συμβόλαιο» της φωτογραφίας»: Πρόσφεραν τους εαυτούς τους ως θέμα της φωτογράφησης, ενώ ο όρος του συμβολαίου που έπρεπε να τηρήσω εγώ ήταν να διαδώσω τη φωτογραφία στον έξω κόσμο. Επιθυμούσαν να γίνουν ορατά, να τα δούμε, αλλά να τα δούμε χαμογελαστά, διεκδικητικά, θαρραλέα. Μ’ άλλα λόγια, δρώντα υποκείμενα που κατανοούν πολύ καλά την παγκοσμιοποιημένη δύναμη των εικόνων. Συνέχεια ανάγνωσης

Η συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας και ο παραμερισμός του Ευρωκοινοβουλίου

Standard

του Μααρτεν τεν Χάιερ και του Τόμας Σπαϊκερμπούρ

Κέντρο κράτησης ΒΙΑΛ Χίου - 4 Απριλίου 2016 (Λουίζα Γουλιαμάκη-AFP-Getty)

Κέντρο κράτησης ΒΙΑΛ Χίου – 4- Απριλίου 2016 (Λουίζα Γουλιαμάκη-AFP-Getty)

H Βirgit Sippel, Γερμανή ευρωβουλευτής των Σοσιαλδημοκρατών, κατέθεσε στις 22 Μαρτίου ερώτηση στο Ευρωκοινοβούλιο με θέμα τη νομική φύση και τον δεσμευτικό χαρακτήρα της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας. Η Sippel θέτει τρία ερωτήματα, απευθυνόμενη στο ευρωπαϊκό Συμβούλιο: α) αν η συμφωνία (που τυπικά εμφανίστηκε με τη μορφή δήλωσης των ηγετών της Ε.Ε.) έχει δεσμευτικό χαρακτήρα, β) αν ναι, γιατί δεν αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και σύναψης σύμφωνα με το άρθρο 218 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γ) αν όχι, έχει ενημερωθεί η τουρκική πλευρά για τον μη δεσμευτικό χαρακτήρα της και για το ότι ορισμένες πτυχές της μπορεί να μην εφαρμοσθούν, όπως αναμένεται; Ο Maarten den Heijer και ο Thomas Spijkerboer (αναπληρωτής καθηγητής διεθνούς δικαίου και καθηγητής μεταναστευτικού δικαίου στο Vrije Universiteit του Άμστερνταμ, αντίστοιχα), σε μια εκτενή ανάλυσή τους (που δημοσιεύτηκε στο eulawanalysis.blogspot.gr) δείχνουν ότι, εφόσον πρόκειται ουσιαστικά για συνθήκη, το Συμβούλιο έπρεπε να έχει εξασφαλίσει τη σύμφωνη γνώμη του Ευρωκοινοβουλίου. Επιπλέον, οι όροι της είναι νομικά δεσμευτικά και για τα δύο μέρη, επομένως η συμφωνία μπορεί να προσβληθεί στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Και καταλήγουν: Συνέχεια ανάγνωσης

Η συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας απαιτεί βία. Το θέλουμε;

Standard

Η προκαταρκτική συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας για το προσφυγικό-3

της Μαίρυ Ντεζέφσκι

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Ένα αεράκι ευφορίας έπνευσε στην αίθουσα. Η συμφωνία που επιτεύχθηκε στις Βρυξέλλες, μετά από οκτώ ώρες συνομιλιών, προσέφερε την πρώτη ελπίδα εδώ και έξι μήνες ότι η ΕΕ θα μπορούσε να βρει ένα λειτουργικό σχέδιο για την αντιμετώπιση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης που εκτυλίσσεται στις ακτές της.

Συκαμνιά Λέσβου, 24.11.2015. Φωτογραφία: Giles Duley/UNHCR

Συκαμνιά Λέσβου, 24.11.2015. Φωτογραφία: Giles Duley/UNHCR

Η κεντρική ιδέα είναι ότι όλοι οι «παράτυποι μετανάστες», συμπεριλαμβανομένων των Σύρων, οι οποίοι φθάνουν στην ελληνική επικράτεια από την Τουρκία, θα σταλούν πίσω. Για κάθε ένα άτομο που θα επιστρέφει στην Τουρκία, ένας Σύρος πρόσφυγας που αναγνωρίζεται ως τέτοιος εκεί, θα επανεγκατασταθεί στην ΕΕ. Είναι ένα ευφυές σύστημα, σχεδιασμένο για να καταστρέψει το επιχειρηματικό μοντέλο των διακινητών και να σπάσει το σύνδεσμο –όπως το έθεσε ο Ντέιβιντ Κάμερον– μεταξύ επιβίβασης σε πλοίο και άφιξης στην Ε.Ε. Εκείνοι που θα επιστραφούν στην Τουρκία θα μπουν στο τέλος της λίστας επανεγκατάστασης. Συνέχεια ανάγνωσης

Oκτώ ερωτήσεις και απαντήσεις για τη συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας

Standard

Η προκαταρκτική συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας για το προσφυγικό-2

του Πάτρικ Κίνγκσλεϋ και της Τζένιφερ Ράνκιν

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Είναι νόμιμη η επιστροφή στην Τουρκία των ανθρώπων που φτάνουν στην Ελλάδα;

Συκαμνιά Λέσβου, 24.11.2015. Φωτογραφία: Giles Duley/UNHCR

Συκαμνιά Λέσβου, 24.11.2015. Φωτογραφία: Giles
Duley/UNHCR

Η Συνθήκη του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες του 1951 απαγορεύει τις απελάσεις, εκτός αν γίνονται για λόγους δημόσιας τάξης. Οι διεθνείς κανόνες ασύλου ορίζουν πως όλες οι αιτήσεις πρέπει να εξετάζονται κανονικά, και πως δεν επιτρέπεται οι αιτούντες άσυλο να επιστρέφονται σε μια χώρα που δεν προσφέρει την προσήκουσα προστασία. Για την πρόσφατη συμφωνία, ο Μπιλ Φρέλικ, εκ μέρους του Human Rights Watch, είπε τα εξής: «Τα συμβαλλόμενα μέρη άφησαν αδιευκρίνιστο το πώς οι εξατομικευμένες ανάγκες διεθνούς προστασίας θα αξιολογηθούν με δίκαιο τρόπο κατά τη διάρκεια των μαζικών και γρήγορων απελάσεων που συμφωνήθηκαν».

Το σχέδιο δεν είναι καν συμβατό με τους κανόνες της ίδιας της Ε.Ε.: το άρθρο 19 του Χάρτη της Ε.Ε. για τα Θεμελιώδη Δικαιώματα απαγορεύει τις μαζικές απελάσεις. Συνέχεια ανάγνωσης

Ε.Ε.-Τουρκία: Μια μη συμφωνία

Standard

Η προκαταρκτική συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας για το προσφυγικό-1

του Πωλ Μέισον

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Παραθέτω τα κύρια σημεία από τη δήλωση των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, μαζί με τον δικό μου σχολιασμό, σημεία που αναφέρονται ως «αρχές»:

«Να εξασφαλίζουν την επιστροφή όλων των νέων παράτυπων μεταναστών που μεταβαίνουν από την Τουρκία στα ελληνικά νησιά· το σχετικό κόστος θα καλύπτεται από την ΕΕ».

Αυτό δεν είναι νόμιμο. Εάν αυτοί οι «παράτυποι μετανάστες» αιτηθούν άσυλο, θεωρούνται πρόσφυγες και το διεθνές δίκαιο τους προστατεύει από την επιστροφή, έως ότου εξεταστεί το αίτημά τους. Η διάταξη θα προσβληθεί στα δικαστήρια αμέσως.

«Για κάθε Σύρο που θα γίνεται εκ νέου δεκτός στην Τουρκία από τα ελληνικά νησιά, ένας άλλος Σύρος θα επανεγκαθίσταται από την Τουρκία στα κράτη μέλη της ΕΕ, στο πλαίσιο των υφισταμένων δεσμεύσεων».

Συκαμνιά Λέσβου, 24.11.2015. Φωτογραφία: Giles Duley/UNHCR

Συκαμνιά Λέσβου, 24.11.2015. Φωτογραφία: Giles Duley/UNHCR

Αυτό ξεκινά κατά πάσα πιθανότητα κατά την εφαρμογή της συμφωνίας και δεν έχει αναδρομική ισχύ. Αφήνει περίπου 30.000 πρόσφυγες και μετανάστες εγκαταλελειμμένους στην Ελλάδα, κατάσταση η οποία είναι διαχειρίσιμη. Αλλά αυτό αντικαθιστά το νόμο με την αυθαιρεσία της εξουσίας. Ποιος αποφασίζει ποιους πρόσφυγες θα πάρει από την Τουρκία για να έρθουν στην Ευρώπη; Γιατί να μην βάλουμε, απλά, αυτούς που θέλουν να εγκαταλείψουν την Τουρκία και να πάνε στην Ευρώπη σε ένα λεωφορείο ή σε μια πτήση προς το Βερολίνο, αποφεύγοντας το ρίσκο του περάσματος στη Λέσβο, την επιστροφή πίσω και -προφανώς– την ένταξη στη συνέχεια σε μια αυθαίρετη λίστα ανθρώπων στην Τουρκία; Το όλο πράγμα θα μπορούσε να οργανωθεί καλύτερα μέσω του ασφαλούς περάσματος που απαιτούν οι ΜΚΟ. Συνέχεια ανάγνωσης

Η πραγματική αιτία της προσφυγικής κρίσης είναι η έλλειψη αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών

Standard

Συνέντευξη του Ράινερ Μπάουμπεκ στον Δημήτρη Χριστόπουλο

Μιλάει για τις πολιτικές ιθαγένειας στην Ε.Ε, την ένταξη των μεταναστών, τις προοπτικές του προσφυγικού και τον ρόλο της Ελλάδας

6-baubock-AO Rainer Bauböck είναι ένας από τους διακεκριμένους πολιτικούς επιστήμονες στην Ευρώπη στον τομέα της ιδιότητας του πολίτη και της μετανάστευσης στην Ευρώπη, την περίοδο έπειτα από τον Ψυχρό Πόλεμο. Κατέχει την έδρα Πολιτικής και Κοινωνικής Θεωρίας στο Τμήμα Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημια­κού Ινστιτούτου στη Φλωρεντία. Το 2009 πήρε την πρωτοβουλία για την ίδρυση του Eudo, του παρατηρητηρίου για την ιθαγένεια στην Ευρώπη, το οποίο έκτοτε συντονίζει. Το Eudo Citizenship είναι στις μέρες μας η μεγαλύτερη ακαδημαϊκή δομή τεκμηρίωσης των σπουδών ιδιότητας του πολίτη σε όλη την Ευρώπη. Ο Ράινερ Μπάουμπεκ θα μιλήσει στην Αθήνα στις 9 Μαρτίου, στις 19:00, στο Gazarte (Βουτάδων 32-34, Γκάζι· Μετρό: Κεραμεικός), με θέμα «Δημοκρατική ένταξη: οι προκλήσεις της μετανάστευσης και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης». Θα υπάρχει ταυτόχρονη μετάφραση αγγλικά-ελληνικά. Η διάλεξη εντάσσεται στη σειρά RethinkingEurope, που οργανώνει το Παράρτημα Ελλάδας του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ, σε συνεργασία με την Πρωτοβουλία για την Υπεράσπιση της Κοινωνίας και Δημοκρατίας (περισσότερες πληροφορίες στο rosalux.gr). Με την ευκαιρία αυτή, με τον με τον Ρ. Μπάουμπεκ συζήτησε ο Δημήτρης Χριστόπουλος (Πάντειο Πανεπιστήμιο, αντιπρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας για τα δικαιώματα του Ανθρώπου-FIDH). 

Έχετε αφιερώσει το ακαδημαϊκό σας έργο στις στρατηγικές της ιδιότητας του πολίτη και στην ένταξη των μεταναστών. Πώς αξιολογείτε τον τρόπο που η Ε.Ε. αντιμετωπίζει τα εν λόγω θέματα μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου;

Η Ε.Ε. έχει πολύ περιορισμένες αρμοδιότητες σε αυτά τα θέματα. Το 1992 η Συνθήκη του Μάαστριχτ εισήγαγε μια κοινή ενωσιακή ιθαγένεια αλλά δεν υπήρξε η φυσιολογική συνέχεια της εναρμόνισης των εθνικών νομοθεσιών που ρυθμίζουν την πρόσβαση στο καθεστώς ιθαγένειας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε το 1999 προώθησε μια κοινή πολιτική ασύλου και μια προσέγγιση των δικαιωμάτων των επί μακρόν διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών σε αυτά των πολιτών, αλλά την επόμενη δεκαετία η ατζέντα μετατοπίστηκε, δίνοντας έμφαση στις προϋποθέσεις και τις δοκιμασίες απόδοσης ιθαγένειας. Ο αργός και ημιτελής εξευρωπαϊσμός των πολιτικών αυτών στο παρελθόν έχει δημιουργήσει σήμερα έναν πραγματικό κίνδυνο ριζοσπαστικής εθνικής αναδίπλωσης. Η αποτυχία των κρατών-μελών να συμφωνήσουν σε έναν διαμοιρασμό ευθυνών στην προσφυγική κρίση μπορεί να πυροδοτήσει την κατάρρευση της Συμφωνίας Σένγκεν για τα ανοιχτά σύνορα, και η απειλή εξόδου της Βρετανίας χρησιμεύει ως δικαιολογία για πολλά κράτη-μέλη ώστε να προτείνουν νέους περιορισμούς της ελεύθερης μετακίνησης των Ευρωπαίων πολιτών. Το δίδαγμα που πρέπει να αντλήσουμε είναι: Δεν μπορούμε πλέον να διαχωρίζουμε τις πολιτικές που ακολουθούμε για τους μη Ευρωπαίους και τους Ευρωπαίους μετανάστες. Γιατί αν αποτύχουν οι πρώτες, θα κλονιστούν αναμφίβολα και οι δεύτερες. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο μεταναστευτικός «ηθικός πανικός» και οι (κατα)χρήσεις του

Standard

του Ζύγκμουντ Μπάουμαν

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Οι τηλεοπτικές ειδήσεις, τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, οι ομιλίες των πολιτικών, τα «τιτιβίσματα», όλα τα μέσα που χρησιμοποιούνται για να εστιάσουν ή να εκτονώσουν τα άγχη και τις φοβίες του κοινού, ξεχειλίζουν πλέον από αναφορές στη «μεταναστευτική κρίση» –η οποία υποτίθεται πως πλημμυρίζει την Ευρώπη και προμηνύει την κατάρρευση και τον χαμό του τρόπου ζωής που αυτή γνωρίζει, εξασκεί και λατρεύει. Αυτή η κρίση χρησιμεύει προς το παρόν ως ένα είδος πολιτικώς ορθού κωδικού ονόματος για την τρέχουσα φάση του αέναου αγώνα που διεξάγουν οι καθοδηγητές της κοινής γνώμης για την κατάκτηση και την υποταγή των σκέψεων και των συναισθημάτων των ανθρώπων. Ο αντίκτυπος των ειδήσεων που μεταδίδονται από το εν λόγω πεδίο μάχης κοντεύει πια να προκαλέσει έναν πραγματικό «ηθικό πανικό» (φαινόμενο το οποίο, σύμφωνα με τον πιο κοινά αποδεκτό ορισμό που καταγράφει η Wikipedia, είναι «ένα αίσθημα φόβου που εξαπλώνεται σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων ότι κάτι κακό απειλεί την κοινωνική ευημερία»).[1]

Πειραιάς. Φωτογραφία Vadim Ghirda

Καθώς γράφω αυτές τις λέξεις, μια ακόμα τραγωδία –συνοδευόμενη από σκληρή αδιαφορία και ηθική τύφλωση- είναι έτοιμη να ξεσπάσει. Ολοένα και πυκνώνουν τα σημάδια ότι η κοινή γνώμη, σε αγαστή σύμπνοια με τα εντυπωσιοθηρικά ΜΜΕ, σταδιακά αλλά αναπόδραστα πλησιάζουν το σημείο της «κούρασης με την προσφυγική τραγωδία». Τα πνιγμένα παιδιά, τα βιαστικά υψωμένα τείχη, τα αγκαθωτά συρματοπλέγματα, τα υπερπλήρη στρατόπεδα συγκέντρωσης («κέντρα υποδοχής») και οι κυβερνήσεις που διαγωνίζονται στη ρίψη αλατιού στις πληγές της εξορίας, του παρά τρίχα γλυτωμού και των εξουθενωτικών κινδύνων του ταξιδιού προς την ασφάλεια αντιμετωπίζοντας τους πρόσφυγες σαν καυτές πατάτες – όλα αυτά τα ηθικά αίσχη αποτελούν ολοένα και λιγότερο «ειδήσεις» και πετιούνται ολοένα και συχνότερα κάπου «μέσα στις ειδήσεις». Αλίμονο, η μοίρα όλων των συγκλονισμών είναι η μετατροπή τους σε μια βαρετή ρουτίνα κανονικότητας –κι η μοίρα των ηθικών πανικών είναι η περιτύλιξή τους σ’ ένα πέπλο λησμοσύνης, η κατανάλωση και η εξαφάνισή τους από τα μάτια και τις συνειδήσεις μας. Ποιος θυμάται πια τους Αφγανούς πρόσφυγες που ζητούσαν άσυλο στην Αυστραλία κι έριχναν τα κορμιά τους πάνω στα συρματοπλέγματα της Woomera ή έλιωναν κλεισμένοι στα μεγάλα κέντρα κράτησης που η Αυστραλιανή κυβέρνηση έχτισε στο Nauru και το Νησί των Χριστουγέννων «για να εμποδίσει την είσοδό τους στα χωρικά της ύδατα»; Ή τους δεκάδες Σουδανούς εξόριστους που σφαγιάστηκαν από την αστυνομία στο κέντρο του Καΐρου «αφού απεκδύθηκαν των δικαιωμάτων τους από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ»;[2] Συνέχεια ανάγνωσης

Γιατί η δράση του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο αντίκειται στο διεθνές δίκαιο

Standard

Με βάση τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, του ΟΗΕ και τις διεθνείς συμβάσεις

 του Τόμας Σπιγκερμπόερ

μετάφραση: Αγάπιος Λάνδος, Γιάννης Χατζηδημητράκης

Την Πέμπτη 11 Φεβρουαρίου, το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε ότι τα πλοία του θα αναπτυχθούν τάχιστα στο Αιγαίο προκειμένου να καταπολεμηθεί η παράνομη μετανάστευση, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές και τη Frontex. Στις 23 Φεβρουαρίου, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γ. Στόλτενμπεργκ δήλωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: «Όταν διασώζουμε αυτούς τους ανθρώπους, εκείνο που συμφωνήσαμε με την Τουρκία, σε επίπεδο υπουργών, είναι ότι αν αυτοί οι άνθρωποι ήρθαν από την Τουρκία, τότε μπορούμε να τους επιστρέψουμε στην Τουρκία». Ο Στόλτενμπεργκ επανέλαβε τις ίδιες δηλώσεις την επόμενη μέρα. Είναι κάτι τέτοιο συμβατό με το διεθνές δίκαιο;

Syrian refugees on a dinghy drift in the Aegean sea off the Greek island of Kos in Greece

Μια διαφορετική πανσέληνος στο Αιγαίο, 11.8.2015. Σύροι πρόσφυγες αντικρίζουν το γεμάτο φεγγάρι, καταμεσής του πελάγους, καθώς το σκάφος τους έχει ξεμείνει έξω από την Κω. Φωτογραφία: Γιάννης Μπεχράκης/ Reuters

Το Politico.eu ανέφερε ότι μια ομάδα πέντε πλοίων (από τη Γερμανία, την Ιταλία, τον Καναδά, την Τουρκία και την Ελλάδα) βρίσκονται ήδη στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Δανία και η Ολλανδία λέγεται ότι έχουν υποσχεθεί να στείλουν σκάφη. Ο γ.γ. του ΝΑΤΟ δήλωσε ότι η Τουρκία και η Ελλάδα δεν θα δρουν η μία στα χωρικά ύδατα της άλλης, αντιμετωπίζοντας έτσι ένα θέμα πολιτικά ευαίσθητο. Η εντολή της αποστολής δεν θα είναι να αναχαιτίζει ή να επιστρέφει τα σκάφη με τους πρόσφυγες αλλά να συμμετάσχει σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης (οι οποίες όμως, όπως κατέστησε σαφές ο Στόλτενμπεργκ στις 23 και 24 Φεβρουαρίου, μπορεί να περιλαμβάνουν την αναχαίτιση και την επιστροφή). Οι ενέργειες αυτές επρόκειτο να λάβουν χώρα εντός των τουρκικών χωρικών υδάτων.

Μια σειρά ερωτήματα ανακύπτουν, προκειμένου να εκτιμηθεί η νομιμότητα της πράξης αυτής υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου: Τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ ασκούν δικαιοδοσία; Υπάρχουν εμπόδια που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο; Υπάρχουν τρόποι να παρακαμφθούν οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τη δικαιοδοσία και την τήρηση του διεθνούς δικαίου; Συνέχεια ανάγνωσης

Μια απόφαση επικίνδυνη και μυωπική

Standard

Οι πρόσφυγες «υπό την αιγίδα» του ΝΑΤΟ-3

 της Ορελί Ποντιέ

Περισσότεροι από 300 άνθρωποι, άντρες, γυναίκες και παιδιά,έχουν πνιγεί στο Αιγαίο στην απελπισμένη τους προσπάθειά τους να φτάσουν στην Ευρώπη — κι αυτό μονάχα φέτος. Στο πλαίσιο αυτό, η συμμετοχή του ΝΑΤΟστην «επιτήρηση τηςπαράνομης διέλευσης» είναι επικίνδυνα μυωπική. Οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή τους, αναζητώντας ασφάλεια και προστασία, ανεξάρτητα από τα εμπόδια που θα ορθώνουν στον δρόμο τους η Ε.Ε. και τώρα οι ηγέτες του ΝΑΤΟ. Πόσοι θάνατοι θα χρειαστούν, μέχρις ότου η Ευρώπη, η Τουρκία και οι υπόλοιποι εστιάσουν τη δράση τους στην παροχή ανθρωπιστικής λύσης και όχι στα μέτρα αποτροπής, που ολοφάνερα αποτυγχάνουν;

Η Aurelie Ponthieu είναι σύμβουλος για τη μετανάστευση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα. Το κείμενο δημοσιεύθηκε στα αγγλικά στην ιστοσελίδα των ΓΧΣ.

Το πρόβλημα είναι πολιτικό

Standard

Οι πρόσφυγες «υπό την αιγίδα» του ΝΑΤΟ-2

του Ντάνιελ Τρίλινγκ

Αντί να στέλνουμε πολεμικά πλοία, ένας άλλος τρόπος για να αντιμετωπίσουμε τη λαθραία διακίνηση ανθρώπων είναι να ανοίξουμε μια δίοδο ασύλου στην Ε.Ε. Κάτι τέτοιο δεν είναι, καταρχάς, τόσο περίπλοκο:

Σκίτσο του Γιάννη Καλαϊτζή. Πήγή www.efsyn.gr

Σκίτσο του Γιάννη Καλαϊτζή. Πήγή http://www.efsyn.gr

1. Ας πούμε στους ανθρώπους ότι μπορούν να έρθουν και να ζητήσουν άσυλο στα χερσαία σύνορα της Τουρκίας με την Ελλάδα και τη Βουλγαρία.

2. Ας δημιουργήσουμε ένα σωστό πανευρωπαϊκό σύστημα υποδοχής των αιτούντων άσυλο που προστατεύει να τους ευάλωτους και να προωθεί την ένταξη, όχι το στοίβαγμα και την αποθήκευση των ανθρώπων.

3. Ας πούμε στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. είτε να αναλάβουν το μερίδιο της μετεγκατάστασης προσφύγων που τους αναλογεί, είτε να πληρώσουν, στηρίζοντας τις άλλες χώρες που θα τους φιλοξενήσουν.

4. Ας αναγνωρίσουμε ότι δεν υπάρχει κάποια (οριστική) «λύση» στην προσφυγική κρίση για όσο διάστημα υπάρχουν πρόσφυγες — ωστόσο, υπάρχουν τρόποι διαχείρισής της.

5. Επίσης, ας δεχτούμε ότι το να κρατάμε τους ανθρώπους μακριά από τα σύνορα της Ε.Ε. δεν αποτελεί λύση· κάτι τέτοιο, αντίθετα, αναγκάζει άλλες, πιο φτωχές χώρες να ασχοληθούν με το θέμα. Συνέχεια ανάγνωσης

Όπισθεν ολοταχώς

Standard

Οι πρόσφυγες «υπό την αιγίδα» του ΝΑΤΟ-1

της Μάρθας Πασχαλίδου

Xαρακτικό του Λώρενς Χάιντ, από το λεύκωμα «Σταυρός του Νότου», 1951

Xαρακτικό του Λώρενς Χάιντ, από το λεύκωμα «Σταυρός του Νότου», 1951

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, που δημοσιεύθηκε στις 11.2.2016, σε πολλά ελληνικά μέσα ενημέρωσης, πηγές του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας ανέφεραν ότι «η νατοϊκή δύναμη (η Μόνιμη Ναυτική Δύναμη Μεσογείου SNMG 2) θα δρα ανατολικά των ελληνικών νησιών με σκοπό την άμεση επιστροφή στην Τουρκία όσων προσώπων περνούν και καταφέρουν να βγουν από τα χωρικά ύδατα της Τουρκίας και φτάσουν στα ελληνικά χωρικά ύδατα. Στην περιοχή αυτή ισχύει η αρχή της εξ ημισείας απόστασης. Τα νατοϊκά πλοία θα εντοπίζουν το ίχνος (συντεταγμένες του πλοίου των διακινητών) και άμεσα θα ειδοποιούν ή την τουρκική ακτοφυλακή ή την Frontex, και το σκάφος θα επιστρέφει στην Τουρκία. Σε περίπτωση που περάσει τη μέση γραμμή και έλθει προς Ελλάδα τότε το Λιμενικό Σώμα-Ελληνική Ακτοφυλακή θα επιστρέφει τη βάρκα στο νατοϊκό πλοίο και αυτό στην Τουρκία». Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε, σε πρώτη μορφή, στο facebook, ως σχόλιο πάνω στην είδηση αυτή. Συνέχεια ανάγνωσης

Η βιομηχανία της ασφάλειας των συνόρων

Standard

του Μάρτιν Λέμπεργκ Πέτερσεν

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Το Border Criminologies (ένα διεθνές δίκτυο ερευνητών, ακτιβιστών και μελετητών, με βάση το Κέντρο Εγκληματολογίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης) εγκαινίασε, στις 26 Οκτωβρίου, μια σειρά άρθρων με γενικό τίτλο «Τhe Industry of Illegality», με συντονιστή τον Ruben Andersson (μεταδιδακτορικό ερευνητή στο LSE και στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης). Τα άρθρα θα είναι αφιερωμένα στο «επικίνδυνο εγχείρημα» της κατασκευής διαχείρισης της κατάστασης του «παράνομου» μετανάστη, από τα ευρωπαϊκά κράτη και την Ε.Ε. Δημοσιεύουμε σήμερα το πρώτο από τα άρθρα αυτά, γραμμένο από τον Martin Lemberg-Pedersen (μεταδιδακτορικό ερευνητή στο Centre for Advanced Migration Studies του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης), που δημοσιεύθηκε στις 28.10.2015, με τίτλο «Unravelling the Drivers behind EU Border Militarization». Eυχαριστούμε την Αναστασία Χαλκιά που μας το υπέδειξε.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Καθ’ όλη τη διάρκεια της τωρινής προσφυγικής κρίσης, οι Ευρωπαίοι πολιτικοί επιμένουν ότι οι διακινητές φέρουν ακέραια την ευθύνη για τις τραγικές απώλειες στα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε. Αντί να αναζητούν τους λόγους στο συστηματικό κλείσιμο των νόμιμων οδών προσφύγων (και κατά συνέπεια στην αιτία που οι πρόσφυγες αναγκαστικά προσφεύγουν στους διακινητές), οι ηγέτες της ηπείρου προτιμούν να μεταφέρουν την ευθύνη προς τα έξω, χαρακτηρίζοντας τους διακινητές «δουλέμπορους». Βέβαια, δέχτηκαν έντονη κριτική γι’ αυτή τη βολική για τους ίδιους επιχειρηματολογία, από περισσότερους από 700 επιστήμονες που ασχολούνται με τη μετανάστευση και τη (σύγχρονη) δουλεία.

Σύρος πρόσφυγας πηδάει τον φράχτη, στα ουγγροσερβικά σύνορα, κοντά στο Ασοθάλομ. Φωτογραφία: Laszlo Balogh/Reuters

Σύρος πρόσφυγας πηδάει τον φράχτη, στα ουγγροσερβικά σύνορα, κοντά στο Ασοθάλομ.
Φωτογραφία: Laszlo Balogh/Reuters

Μέχρι στιγμής, οι πολιτικοί της Ε.Ε. έχουν οδηγήσει σε σημείο παραλογισμού αυτή τη λογική: επίθεση στους μοναδικούς φορείς που έχουν απομείνει να βοηθήσουν τους πρόσφυγες να διαφύγουν από τις εμπόλεμες ζώνες, με αιτιολογία ότι έτσι προστατεύουν τους πρόσφυγες! Η επιχείρηση της Ε.Ε. Νavfor Med, μια στρατιωτική επέμβαση εναντίον των Λίβυων διακινητών, βρίσκεται σήμερα στο δεύτερο από τα τρία στάδια της, πράγμα που συνεπάγεται την ανάπτυξη σκαφών, ελικοπτέρων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και υποβρυχίων, καθώς και μέχρι 950 Γερμανών στρατιωτών προκειμένου να καταστραφούν τα σκάφη των διακινητών. Παρά το ότι η έρευνα καταδεικνύει πως οι σκληρότερες πρακτικές ελέγχου των συνόρων στην πραγματικότητα ενισχύουν την παράνομη διακίνηση, παρά το ότι ακόμα και στρατιωτικές πηγές προβλέπουν υψηλό κίνδυνο «παράπλευρων απωλειών» στους πρόσφυγες, οι ηγέτες της Ε.Ε. εξακολουθούν να υιοθετούν τα σχέδια στρατιωτικής δράσης. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο τουρκικός ελιγμός της Μέρκελ

Standard

Χρησιμοποιώντας τους πρόσφυγες

 του Μπίνοϋ Κάμπμαρκ

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Το μέτωπο στην κίνηση των προσφύγων εντός της Ευρώπης μετατοπίζεται. Η κατάσταση ωστόσο σε πολλές περιπτώσεις, παραμένει η ίδια: η ουγγρικού τύπου αντιμετώπιση, που συνεπάγεται κλείσιμο των συνόρων, μια σύντομη χαλάρωση και ξανά μεγαλύτερο κλείσιμο. Το κλείσιμο των συνόρων με την Κροατία σήμανε  μια αναπόφευκτη κίνηση προς τη Σλοβενία, η κυβέρνηση της οποίας έχει ανακοινώσει περιορισμούς  στη διέλευση: 2.500 άτομα την ημέρα.

Γκράφιτι με τον Αϋλάν, στη Σοροκάμπα της Βραζιλίας, 5 Σεπτεμβρίου 2015. Φωτογραφία: Nelson Almeida/AFP

Γκράφιτι με τον Αϋλάν, στη Σοροκάμπα της Βραζιλίας, 5 Σεπτεμβρίου 2015. Φωτογραφία: Nelson Almeida/AFP

Τώρα, περνάμε στο επόμενο στάδιο του προσφυγικού προβλήματος: τη χρήση των προσφύγων ως διαπραγματευτικού όπλου στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή. Ενώ η Γερμανία δεν μπορεί να κατηγορηθεί ότι επιδίωκε να βρει τρόπους μείωσης των τεράστιων αριθμών, ακόμη και όταν άλλα κράτη δεν τηρούσαν τις δεσμεύσεις τους, ήταν αναπόφευκτο ότι η λογική «να τους κρατήσουμε μακριά» θα ερχόταν, αργά ή γρήγορα. Η απουσία ενιαίας πολιτικής για το προσφυγικό στην Ευρώπη κάνει κάθε χώρα να κοιτάζει τα στενά συμφέροντα της.

Ακόμη και οι γερμανικές αρχές σκλήρυναν την στάση τους, αν και αυτή δεν είναι η στάση που ευνοεί η κυβέρνηση Μέρκελ. Ο επικεφαλής της Ένωσης Αστυνομικών, Rainer Wendt, εξέφρασε στην κυριακάτικη Welt την άποψη ότι η Γερμανία θα πρέπει να φτιάξει έναν φράχτη κατά μήκος των συνόρων της με την Αυστρία. «Αν κλείσουμε τα σύνορα με αυτόν τον τρόπο, η Αυστρία επίσης θα κλείσει τα σύνορά της με τη Σλοβενία —  και αυτό ακριβώς χρειαζόμαστε». Ομοψυχία κρατών, με άλλα λόγια, εις βάρος της απόγνωσης των προσφύγων. Συνέχεια ανάγνωσης

The Migrants’ Files, 2: H Ευρώπη-Φρούριο κοστίζει ακριβά

Standard

2000-2015: 1,6 δισ. σε προγράμματα τεχνολογιών επιτήρησης συνόρων, 11,3 δισ. για απελάσεις, 15,7 δισ. ευρώ σε διακινητές

2000-2015: 30.000 νεκροί, προσπαθώντας να περάσουν τα σύνορα της Ευρώπης

Φράχτης του Έβρου: 3.161.586 ευρώ για την κατασκευή του 

της Κατερίνας Σταυρούλα

Άρθουρ Ντόουβ, «Κόκκινος ήλιος», 1935

Άρθουρ Ντόουβ, «Κόκκινος ήλιος», 1935

Σύμφωνα με στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, περίπου έξι εκατομμύρια άνθρωποι μετακινούνται αυτή την περίοδο ανά τον πλανήτη, ψάχνοντας καταφύγιο. Εκδιωγμένοι από τις εστίες τους είτε λόγω του πολέμου είτε λόγω της φτώχειας οι περισσότεροι πρόσφυγες και μετανάστες δεν φτάνουν στην Ευρώπη. Από τα 5,5 εκατομμύρια που εγκατέλειψαν τις εστίες τους τούς πρώτους έξι μήνες του 2014, μόνο 600.000 αναζήτησαν άσυλο στην Ευρώπη. Κι όμως, μόλις λίγες μέρες πριν, οι υπουργοί Εσωτερικών της Ε.Ε. συνεδρίασαν άδοξα στο Λουξεμβούργο για το θέμα της κατανομής 40.000 προσφύγων από την Ιταλία και την Ελλάδα στις άλλες χώρες-μέλη. Κανείς δεν φαίνεται να θέλει να τους υποδεχτεί.

Η Ευρώπη έχει εμπεδώσει τα τελευταία χρόνια την εφαρμογή μιας πολιτικής που κλείνει τις πόρτες εισόδου σε πρόσφυγες και μετανάστες. Η πολιτική απόφαση της δημιουργίας μιας Ευρώπης-Φρούριο είναι πλέον μετρήσιμη: κόστος σε ζωές, κόστος σε χρήμα. Αν αναζητήσει όμως κανείς τις επίσημες μετρήσεις και εκτιμήσεις κρατών και οργανισμών σε σχέση με το κόστος της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μετανάστευση, θα δυσκολευτεί να βρει απαντήσεις. Η Ε.Ε. εφαρμόζει μεν πολιτικές, δυσκολεύεται όμως να λογοδοτήσει γι’ αυτές.

Τον Αύγουστο του 2013 μια ευρωπαϊκή ομάδα δημοσιογράφων, στατιστικολόγων και προγραμματιστών (ανάμεσά τους και η ομάδα του rbdata.gr), ξεκίνησε την έρευνα δημοσιογραφίας δεδομένων The Migrants’ Files. Πρώτος στόχος ήταν να διερευνηθεί το κόστος σε ζωές των ευρωπαϊκών πολιτικών μετανάστευσης. Στα αποτελέσματα της έρευνας, για πρώτη φορά καταγράφεται ένας ανατριχιαστικός αριθμός: από το 2000 ως σήμερα πάνω από 30.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στην προσπάθειά τους να περάσουν τα τείχη της Ευρώπης-Φρούριο. Συνέχεια ανάγνωσης