Change4all: Χτίζοντας γέφυρες

Standard

Γέφυρες μεταξύ των κινημάτων, πέρα από τα σύνορα, μεταξύ της θεωρίας και της πράξης

συνέντευξη της Κατερίνας Αναστασίου, συντονίστριας του Change4all

Μιλάει για τον συντονισμό των κινημάτων, τη διεθνή αλληλεγγύη στην Ελλάδα και το ΟΧΙ, την «Ευρωπαϊκή άνοιξη» και τους πρόσφυγες, την αυστριακή Ακροδεξιά, το Νuit Debout

 

4-katerinaΠότε και γιατί ξεκινήσατε το Change4all;  

 To Φλεβάρη του 2015 το transform!europe  οργάνωσε στη Βιέννη μια συνάντηση, μεταξύ διεθνών οργανώσεων, κομμάτων της ευρωπαϊκής Αριστεράς και κινημάτων με σκοπό τον συντονισμό της διεθνούς αλληλεγγύης προς την Ελλάδα και την τότε νεοεκλεγμένη κυβέρνηση. Κοινός τόπος όλων, η προφανής έλλειψη επαρκούς ενημέρωσης για τους αγώνες στην Ελλάδα, αλλά και το επικοινωνιακό μονοπώλιο των επί το πλείστον αντιδραστικών διεθνών ΜΜΕ. 

 Ακόμα και μεταξύ μας, ήταν ξεκάθαρο πως τα κανάλια επικοινωνίας μας ήταν ανεπαρκή – πόσο μάλλον που εκτός Ελλάδας, η ελληνική γλώσσα είναι τόσο οικεία όσο τα… ιερογλυφικά της αρχαίας Αιγύπτου. Έπρεπε, λοιπόν, να φροντίσουμε δύο πράγματα: αφενός να δοθεί περισσότερη προσοχή και χώρος στην προβολή του κινήματος  αντίστασης στη λιτότητα στην Ελλάδα, και αφετέρου να βρούμε οι εκδηλώσεις αλληλεγγύης των άλλων ευρωπαϊκών λαών προς την Ελλάδα να φτάνουν σε όσο το δυνατόν ευρύτερο κοινό. 

 Το Change4all γεννήθηκε από αυτή τη συνάντηση, με σκοπό συμβάλει στην προσπάθεια να σπάσουμε την δαιμονοποίηση κάθε πολιτικής εναλλακτικής και αντιθετικής στο νεοφιλελευθερισμό, όχι μόνο προβάλλοντας την Ελλάδα σαν πρότυπο αντίστασης στην λιτότητα και τις ανελεύθερες αντιδημοκρατικές πολιτικές της ΕΕ, αλλά και βρίσκοντας γέφυρες με αντίστοιχους αγώνες σε άλλες χώρες.  Χρησιμοποιώντας τα εργαλεία που μας δίνει το ίντερνετ, αποφασίσαμε να φτιάξουμε με πλατφόρμα-κόμβο επικοινωνίας μεταξύ των κινημάτων της Ευρώπης και, όπως ανακαλύψαμε στην πορεία, και του κόσμου. Η πυκνότητα του πολιτικού χρόνου, οι συμπληγάδες των ΜΜΕ που αποσιωπούν τις κοινωνικές αντιδράσεις, η αποστράτευση μετά το δημοψήφισμα του Ιουλίου μας έκαναν συχνά να αισθανόμαστε σαν σταγόνα στον ωκεανό.  Η Ευρωπαϊκή Άνοιξη, όπως ονομάζουμε εδώ στο Βορρά τον ερχομό των προσφύγων και μεταναστών, και ό,τι ακολούθησε και συμβαίνει αυτή τη στιγμή, μας έδειξε ότι κόμβοι σαν το change4all είναι απαραίτητοι στους διεθνιστικούς αγώνες. 

changeΠερίγραψέ μας τη δομή και τη λογική του σάιτ; Ποιοι ήταν οι βασικοί σας στόχοι;   Ποιο ρόλο θέλατε και θέλετε να παίξει

Πρώτα από όλα, ας πω ότι το change4all αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε μεταβατική φάση. Σε περίπου ένα μήνα θα έχουμε έτοιμη μια νέα έκδοση, πολύ πιο διαδραστική, λειτουργική και ανοιχτή στον κόσμο των κινημάτων και το σύμπαν της διαδικτυακής ζωής. Θα προσπαθήσω να εξηγήσω συνοπτικά το βασικό σκεπτικό. 

Ξεκινάμε με το αξίωμα ότι στους αγώνες μας για ελευθερία, κοινωνική δικαιοσύνη, ισότητα και αξιοπρέπεια όλα έχουν σημασία: οι λέξεις, οι πράξεις, η πολιτική ανάλυση, τα βιώματα, οι δράσεις, καθώς και η εμπειρική συλλογική γνώση. Οι αγώνες ποικίλουν σε μορφή, δομή, οργάνωση, μεθοδολογία κτλ. Υπάρχει όμως μια κοινή πυξίδα· μόνο που στη θέση του Βορρά βρίσκεται η χειραφέτηση του ανθρώπου και η ανατροπή του συστήματος από τα κάτω. Συνέχεια ανάγνωσης

Κολυμπώντας στην ανασφάλεια και αναζητώντας άγκυρα

Standard

Πώς οι κυβερνήσεις χρησιμοποιούν την τρομοκρατία και τους μετανάστες στο παιχνίδι της «ασφαλειοποίησης»

 του Ζύγκμουντ Μπάουμαν

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Ένας άγνωστος μέχρι τώρα όρος στον κοινωνικοπολιτικό λόγο, μη καταγεγραμμένος ακόμα στα λεξικά που διατίθενται στα βιβλιοπωλεία, η «ασφαλειοποίηση» (securitization) εμφανίστηκε πρόσφατα σε συζητήσεις σχετικά με μια άλλη «αντιστάθμιση κινδύνων»[1] και γρήγορα υιοθετήθηκε στο λεξιλόγιο της πολιτικής και των μέσων ενημέρωσης. Αυτό που επιδιώκει να συλλάβει και υποδηλώσει αυτός ο νεοεισαγόμενος όρος, είναι η ολοένα και πιο συχνή αναταξινόμηση μιας κατάστασης λόγω της «ανασφάλειάς του», με σχεδόν αυτόματο αποτέλεσμα τη μεταφορά της στον τομέα, την ευθύνη και την εποπτεία των οργάνων ασφαλείας. Χωρίς να αποτελεί φυσικά την αιτία αυτού του αυτοματισμού, η προαναφερθείσα εννοιολογική ασάφεια τον καθιστά χωρίς αμφιβολία πιο εύκολο.

Έργο του Έγκον Σίλε

Έργο του Έγκον Σίλε

Τα εξαρτημένα αντανακλαστικά μπορούν να λειτουργούν χωρίς να χρειάζονται μακρά επιχειρηματολογία και διαδικασίες επεξεργασμένης πειθούς: η αυθεντία του «das Man» του Χάιντεγκερ ή του «l’On» του Σαρτρ τα καθιστά τόσο προφανή και αυταπόδεικτα, που στην πράξη γίνονται σχεδόν αόρατα και δεν επιδέχονται καμιά διερώτηση. Τα εξαρτημένα αντανακλαστικά υφίστανται εφ’ εαυτών, με ασφάλεια, χωρίς σκέψη – σε ασφαλή απόσταση από τους προβολείς της λογικής. Αυτός είναι ο λόγος που οι πολιτικοί ευχαρίστως καταφεύγουν στην ασάφεια του όρου: κάνοντας το έργο τους ευκολότερο και τις δράσεις τους να τυγχάνουν εκ των προτέρων της λαϊκής έγκρισης, ακόμη και αν δεν έχουν τα υποσχεθέντα αποτελέσματα, βοηθά τους πολιτικούς να πείσουν τους ψηφοφόρους τους ότι παίρνουν τα παράπονά τους στα σοβαρά και να ενεργούν έγκαιρα σύμφωνα με την εντολή που υποτίθεται ότι τους έχει δοθεί. Έτσι, μετά το τρομοκρατικό χτύπημα του Νοεμβρίου στο Παρίσι, οι διαλυμένες πόρτες, από ορδές ένστολων αστυνομικών, η διάλυση συγκεντρώσεων και η εισβολή σε σπίτια χωρίς την έγκριση των ενοίκων τους, οι στρατιώτες που περιπολούν στους δρόμους στο φως της ημέρας, όλα αυτά προκαλούν ισχυρή αίσθηση σαν απόδειξη της αποφασιστικότητας της κυβέρνησης να «πιάσει τον ταύρο από τα κέρατα» και να αμβλύνει και να σκορπίσει την έντονη ανησυχία της ανασφάλειας που βασανίζει τους πολίτες. Συνέχεια ανάγνωσης

Φυσάμε να πέσουν ή ψάχνουμε ομπρέλα;

Standard

Αριστερά με νέα αντίληψη

του Κωστή Καρπόζηλου

5-kostis

Στέφανος Ρόκος, «14 ρόδια», 2006

«Ένα φύσημα θέλει και πέφτει», με διαβεβαίωνε την άνοιξη του μακρινού 1994 ο σοφός και σίγουρα μεγαλύτερος σε ηλικία σύντροφος, αφού πρώτα είχε εκθέσει επακριβώς τις δομικές αντιφάσεις του παγκόσμιου καπιταλισμού. Λίγο να φυσούσαν οι καταπιεσμένοι της Γης και τότε ο φαινομενικός θριαμβευτής της ανθρώπινης Ιστορίας θα κατέρρεε σαν άλλος χάρτινος πύργος. Μερικές εβδομάδες αργότερα, ο ίδιος αγαπητός σύντροφος μου εξηγούσε ότι ένα απογοητευτικό εκλογικό αποτέλεσμα ήταν η φυσική απόρροια του καταθλιπτικού συσχετισμού δυνάμεων: «Τι τα θες, είναι πανίσχυροι… Θέλει να κάνουμε υπομονή, να περάσει η μπόρα». Από εκεί που το μόνο που χρειαζόταν ήταν ένα «φου», τώρα χρειαζόμασταν εμείς μια ανθεκτική ομπρέλα — δεν το λες και επιτυχία ακριβώς.

  Η ταλάντευση ανάμεσα στον βολονταρισμό και τον φαταλισμό περιγράφει μια από τις κύριες αντιφάσεις στη σκέψη και στη δράση της Αριστεράς, η οποία ιστορικά μετεωρίζεται ανάμεσα στην αστόχαστη αισιοδοξία και στην παθητική ενσωμάτωση των αποτυχιών της. Οι τελευταίοι έξι μήνες συνιστούν ένα εξαιρετικό παράδειγμα για τις καταστροφικές συνέπειες της ταλάντευσης αυτής. Πριν τις εκλογές του 2015 ο ΣΥΡΙΖΑ υποστήριζε ότι οι εσωτερικές αντιφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η εγνωσμένη αποτυχία των Μνημονίων επέτρεπαν μια ιδεατή και άνευ κόστους διευθέτηση: την επικράτηση ενός εναλλακτικού σχεδίου που θα οδηγούσε στη ριζική αναθεώρηση των πολιτικών της λιτότητας, δίχως να διακινδυνεύει η θέση της Ελλάδας στον πυρήνα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Σήμερα, η υπόσχεση αυτή έχει ηττηθεί, και η ήττα, με τη σειρά της, οδηγεί στην άλλη όψη του βολονταρισμού: στην εκ των υστέρων παραδοχή ότι ο αντίπαλος ήταν πανίσχυρος, τα περιθώρια για μια εναλλακτική πρόταση εξαρχής ελάχιστα, και οι επιλογές της κυβέρνησης της Αριστεράς, σε αυτό το πλαίσιο, αναγκαστικές. Συνέχεια ανάγνωσης

Ε.Ε./Δ.Ν.Τ: εγκλωβισμένοι σε ένα αυτοκαταστροφικό παιχνίδι

Standard

του Αλέξανδρου Ανδρέου

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Ο Alex Andreou είναι ηθοποιός, συγγραφέας και δημοσιογράφος που μένει στο Λονδίνο. Γράφει για την Guardian, το Νew Statesman, συνεργάζεται τακτικά με το BBC Radio 4 και διατηρεί το μπλογκ sturdyblog.wordpress.com. Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύθηκε στα αγγλικά στο sturdyblog.wordpress.com, στις 4.6.2015, και δημοσιεύεται στα «Ενθέματα» με μικρές αλλαγές του συγγραφέα. Ο Alex Andreou θα εμφανιστεί στο Ηρώδειο στις 3 και 4 Ιουλίου, στο Jesus Christ Superstar.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Φωτογραφία: Λουίζα Γκουλιαμάκη

Φωτογραφία: Λουίζα Γκουλιαμάκη

Πολλά έχουν γραφτεί για τις διαπραγματεύσεις που συνεχίζονται μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και ΕΕ/ΔΝΤ, και ο όγκος των αντικρουόμενων πληροφοριών συχνά συσκοτίζει την κατάσταση. Πρόθεσή μου, στο σημείωμα αυτό, είναι να φιλτράρω τα γεγονότα και να επικεντρωθώ σε ορισμένα πολύ βασικά σημεία. Δεν πρόκειται, ασφαλώς, για μια τελειωτική καταγραφή· πιστεύω, ωστόσο, ότι περιέχει μια σειρά κεφαλαιώδη ζητήματα, τα οποία δεν έχω δει να τίθενται ξεκάθαρα και με σαφήνεια.

1. Η κρίση δεν είναι οικονομική, αλλά πολιτική. Κοιτώντας τη μεγάλη εικόνα, τα ποσά που χωρίζουν την πρόταση της ελληνικής κυβέρνησης και τις αντιπροτάσεις ΕΕ/ΔΝΤ είναι ασήμαντα και γελοία. Απογυμνωμένα από την πολιτική τους σημασία, δεν αποτελούν ούτε σταγόνα στον ευρωπαϊκό, πόσο μάλλον στον παγκόσμιο, οικονομικό ωκεανό. Το ότι δεν έχει επιτευχθεί λύση οφείλεται στο γεγονός ότι Ε.Ε./ΔΝΤ υπερασπίζονται συνολικά την πολιτική της λιτότητας. Το να υποχωρήσουν, θα σήμαινε ότι παραδέχονται πως έκαναν λάθος.

2. Τα μέτρα που αντιπροτείνει η Ε.Ε. είναι ατελέσφορα και τιμωρητικά. Αρκεί μόνο να κοιτάξει κανείς τις προτάσεις της σχετικά με τον ΦΠΑ, για να συνειδητοποιήσει ότι στην Ε.Ε. είτε είναι ανίδεοι είτε δεν ενδιαφέρονται για μια συμφωνία. Οι προτεινόμενοι συντελεστές του ΦΠΑ (από το 11% σε βασικά τρόφιμα έως και 23% στο ηλεκτρικό και το νερό), δεν είναι μόνο δυσβάσταχτοι και δυσανάλογοι (καθώς επιβαρύνουν περισσότερο τους φτωχούς), αλλά θα παγιδέψουν την Ελλάδα σε έναν επιταχυνόμενο θανατηφόρο φαύλο κύκλο, αποθαρρύνοντας τον τουρισμό και ενθαρρύνοντας το παράνομο εμπόριο, με κόστος σε απολεσθέντα έσοδα πολύ μεγαλύτερο από ό,τι τα κέρδη από τις αυξήσεις. Η πρόταση να καταργηθεί ο μειωμένος συντελεστής στα νησιά δείχνει έλλειψη κατανόησης βασικών δεδομένων της οικονομικής πραγματικότητας, όπως το κόστος της θαλάσσιας μεταφοράς εμπορευμάτων για χιλιάδες μικρά, απομακρυσμένα νησιά. Είναι μια τυφλή απόπειρα εφαρμογής της γερμανικής πολιτικής. Οι προτάσεις δεν είναι οικονομικά ρεαλιστικές· είναι τιμωρητικές, για το γεγονός ότι εκλέχθηκε μια «λάθος» κυβέρνηση.

Συνέχεια ανάγνωσης

Η Ευρώπη σε παγίδα;

Standard

Συνέντευξη με του Κλάους Όφφε

μετάφραση: Μαίρη Ζαμπετάκη

Έχετε διατυπώσει την άποψη πως, στην προσπάθειά της να αντιμετωπίσει την κρίση, η Ευρώπη έπεσε μόνη της σε μια παγίδα. 

Τη λέξη «παγίδα» τη χρησιμοποιώ για να περιγράψω ένα σημείο από το οποίο δεν μπορεί κανείς να προχωρήσει, και στο οποίο οι συνθήκες είναι αφόρητες. Στο βιβλίο μου «Europe entrapped» υποστηρίζω, ότι η υιοθέτηση του ευρώ, το ξεκίνημα μιας νομισματικής ένωσης που δεν συνδυαζόταν και δεν εντασσόταν σε μια πολιτική ένωση, ήταν σαφώς λάθος· και, ταυτόχρονα, υποστηρίζω ότι μια πιθανή «οπισθοχώρηση», δηλαδή εγκατάλειψη του ευρώ και επιστροφή των κρατών-μελών σε εθνικά νομίσματα, θα ήταν ακόμα μεγαλύτερο λάθος.

Τιντορέτο, «Η Σωσάννα στο λουτρό», π. 1555

Τιντορέτο, «Η Σωσάννα στο λουτρό», π. 1555

Παρά τις καταστροφικές του συνέπειες, το ευρώ είναι πλέον πρακτικά αμετάκλητο. Επέτρεψε την ανάπτυξη ενός διακρατικού συστήματος καταμερισμού εργασίας και οικονομικής ολοκλήρωσης στην Ευρώπη, το οποίο θα κατέρρεε χωρίς το κοινό νόμισμα. Οι συνθήκες δεν προβλέπουν τη διαδικασία εξόδου ενός κράτους-μέλους από την ευροζώνη με παράλληλη παραμονή στην Ε.Ε. Η Γερμανία, η οικονομία της οποίας στηρίζεται κυρίως στις εξαγωγές, έχει ωφεληθεί σημαντικά από το ευρώ, καθώς το κοινό νόμισμα προσφέρει μια πολύ ευνοϊκότερη συναλλαγματική ισοτιμία διεθνώς από ό,τι ένα νέο γερμανικό μάρκο. Συνεπώς, είναι λογικό να περιμένει κανείς ότι η Γερμανία είναι διατεθειμένη να καταβάλει ένα μεγάλο τίμημα για τη διάσωση του ευρώ. Συνέχεια ανάγνωσης

Το σύστημα έχει φτάσει στα ιστορικά του όρια

Standard

«Μια αριστερή κυβέρνηση στην Ελλάδα θα είναι πολύ σημαντική για όλο το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι»

συνέντευξη του Κωνσταντίνου Τσουκαλά, με την ευκαιρία της κυκλοφορίας της «Γυμνής βασίλισσας» (εκδ. Καστανιώτη)

4-tsoykalas

Ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς σπίτι του. Φωτογραφία του Γιώργου Οικονομόπουλου.

Η Γυμνή βασίλισσα. Έργα και ημέρες του οικονομικού λόγου, που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Καστανιώτη, παρότι μιλάει για την οικονομία και την κυριαρχία της, δεν είναι ένα βιβλίο οικονομικό. Είναι ένα έργο συνολικό, με το οποίο ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς επιβεβαιώνει, για άλλη μια φορά, ότι είναι ένας πολιτικός στοχαστής, με όλη τη σημασία του όρου, και επίσης κατεξοχήν Ευρωπαίος: τόσο επειδή η οπτική του είναι ευρωπαϊκή και διεθνής όσο και γιατί συνομιλεί, όπως και με τα προηγούμενα έργα του, με τους μεγάλους ευρωπαίους ομοτέχνους του. Η Γυμνή Βασίλισσα (που είναι, βέβαια, η οικονομία, και ιδίως η νεοφιλελεύθερη οικονομία) υπερβαίνει τις επιστημονικές εξειδικεύσεις και κλάδους, μέσα από ένα συνολικό πρίσμα. Και το κάνει με γραφή σαφή και απλή (σε σχέση και με προηγούμενα βιβλία του), και συγχρόνως πλούσια, που αντλεί από πολλές επικράτειες, πέραν της θεωρίας και της φιλοσοφίας, όπως η τέχνη, η λογοτεχνία, η ιστορία. Ένα έργο που, με βαθιά πολιτική αγωνία, ανοίγει ζητήματα και θέτει καίρια ερωτήματα, χωρίς να δίνει εύκολες ή τελεσίδικες απαντήσεις. Γιατί, όπως λέει, «είτε το θέλουμε, είτε όχι, η πανούργα Ιστορία μάς περιμένει στη γωνία».

Στρ. Μπ.

Ανιόλο Μπροντζίνο, «Αλληγορία του Χρόνου (λεπτομέρεια), 1545

Ανιόλο Μπροντζίνο, «Αλληγορία του Χρόνου (λεπτομέρεια), 1545

Θα ξεκινήσω από μια διαπίστωση η οποία, όπως γράφεις, αποτελεί κεντρικό άξονα της Γυμνής βασίλισσας ότι το σύστημα έχει φτάσει στα έσχατα ιστορικά του όρια.

Το κεντρικό ερώτημα που θέτω στο βιβλίο δεν είναι επιστημονικό, αλλά πολιτικό: Αν και υπό ποίους όρους το παγκοσμίως εξελισσόμενο νεοφιλελεύθερο σύστημα είναι δυνατόν να αναπαραχθεί. Και όταν λέω αναπαραχθεί, εννοώ αν οι ολοένα οξυνόμενες υφέρπουσες αντιφάσεις είναι δυνατόν να θεραπευθούν ή να αρθούν με τα μέσα τα οποία δίνει το σύστημα στις πολιτικές εξουσίες.

Μέχρι τώρα, στο πλαίσιο των εθνικών κρατών, είτε αυτά ήταν δημοκρατικά είτε αυταρχικά είτε φιλελεύθερα είτε ακόμα φασιστικά, το καπιταλιστικό κράτος είχε μια θεμελιώδη ευθύνη: την ευθύνη να αναπαραγάγει το σύστημα. Kαι το έκανε μέσα από θεσμούς και μηχανισμούς, εν ανάγκη μετατρεπόμενο σε κράτος έκτακτης ανάγκης. Εδώ, ακριβώς, πιστεύω, έγκειται η κρισιμότητα των σημερινών καιρών. Η παγκοσμιοποίηση, αν δεν έχει καταλύσει, έχει αμβλύνει εξαιρετικά, σε σημείο πρωτοφανές, την παρεμβατική ικανότητα των κατεστημένων πολιτικών εξουσιών, των κρατών και, κατ’ επέκταση, των οργανωμένων κοινωνών. Το αποτέλεσμα είναι οι μεγάλες αποφάσεις για το παρόν και το μέλλον των λαών να μην παίρνονται από τα κράτη – εξαιρώ τα πολύ μεγάλα κράτη (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα)· μιλάω για όλα τα άλλα, τα περισσότερα, και προφανώς για την Ελλάδα.

Οι μεγάλες αποφάσεις, λοιπόν, λαμβάνονται από αυτό που ονομάζουμε αγορές. Οι αγορές δεν είναι η αγορά. Η αγορά ήταν μια ιδέα, μια fictio, ένα πλάσμα, ένα αφηρημένο σύστημα ισορροπιών ανάμεσα σε ελεύθερα αναπτυσσόμενες δυνάμεις. Ενώ οι αγορές είναι ένα κέντρο λήψης αποφάσεων, το οποίο προσπαθεί να επιβάλει –και το καταφέρνει σε μεγάλο βαθμό– τα συγκροτημένα και εξειδικευμένα συμφέροντα, τα οποία εκπροσωπεί. Συνέχεια ανάγνωσης

Το ευρώ, ο Νότος και η Ελλάδα

Standard

Όλα τα λάθη της ΟΝΕ, η ίδια η αποτυχία της ως νεοφιλελεύθερου σχεδίου, φορτώθηκαν στις κοινωνίες του Νότου

συνέντευξη της Μαριάννας Τόλια

Τζόρτζιο ντε Κίρικο, "Ο τροβαδούρος"

Τζόρτζιο ντε Κίρικο, «Ο τροβαδούρος»

Τη Μαριάννα Τόλια τη γνωρίζω από τις παλιές καλές μέρες της εφημερίδας «Η Εποχή», όταν και οι δυο μετείχαμε σε αυτό το σπουδαίο εργαστήρι, εργαστήρι γραφής, πολιτικής και σκέψης, που ήταν και συνεχίζει να είναι η «Εποχή». Δεν είναι όμως αυτός ο λόγος που της ζητήσαμε να μας μιλήσει για το βιβλίο της «Το ευρώ, ο Νότος και η Ελλάδα», το οποίο κυκλοφόρησε πριν λίγο καιρό από τις Μεταμεσονύκτιες Εκδόσεις. Αλλά το ότι πρόκειται για ένα βιβλίο τεκμηριωμένο και παρεμβατικό μαζί, που παρακινεί όποιον θέλει να σκεφτεί κριτικά για την κρίση, την οικονομία και την πολιτική. Πέρα από τα στοιχεία που μας προσφέρει για την κρίση της Ελλάδας (που την εντάσσει στη γενικότερη κρίση του Ευρωπαϊκού Νότου, διακρίνοντας όμως την περίπτωση της Ελλάδας και της Πορτογαλίας από τις αντίστοιχες της Ιταλίας και της Ισπανίας) προτείνει προοπτικές για το αύριο ή μάλλον το «μεθαύριο», όπως λέει και η ίδια. Ο αναγνώστης –και ο τόμος έχει το προσόν ότι δεν χρειάζεται να είσαι ειδικός για να τον προσπελάσεις– θα βρει στοιχεία, ιδέες και σκέψεις για τη χάραξη ενός σχεδίου ανασυγκρότησης, πάνω από τα χαλάσματα της κρίσης. Δεν θα μιλήσω εδώ για το περιεχόμενο, το εξηγεί η ίδια η Μαριάννα Τόλια, στη συνέντευξη που ακολουθεί. Θα σταθώ μόνο σε δυο σημεία από τον Πρόλογό της, χαρακτηριστικά της οπτικής της. Πρώτον, μας λέει, «αυτή η αφήγηση δεν προτείνεται μόνο για λόγους θεωρητικού ενδιαφέροντος· προτείνεται κυρίως για να εμπνεύσει την πολιτική πράξη». Και, έπειτα, ότι «η ψυχολογική πηγή για τη συγγραφή του βιβλίου ήταν η αγωνία· η ίδια αγωνία που διακατέχει μεγάλα κομμάτια της ελληνικής κοινωνίας». Θα πω μόνο ότι, στις σελίδες του τόμου, καταφέρνει να μετατρέψει την αγωνία σε προβληματισμό και σκέψη, με τρόπο γόνιμο και χρήσιμο.

Στρ. Μπ.

Τζόρτζιο ντε Κίρικο, «Σχολή μονομάχων», 1953

Τζόρτζιο ντε Κίρικο, «Σχολή μονομάχων», 1953

Το βιβλίο καταρρίπτει το κυρίαρχο επιχείρημα ότι το κόστος εργασίας στην Ελλάδα και στις χώρες του Νότου είναι αυτό που ευθύνεται για την κρίση του ευρώ. Μπορείς να μας το εξηγήσεις;

Το ότι η άνοδος του κόστους εργασίας ευθύνονταν για την κρίση του ευρώ το υποστήριζε η Γερμανία όταν άναβε η κρίση. Είχε διατυπωθεί τότε –τέλη 2010– μια πρώτη ανάλυση για το τι ήταν όλο αυτό που συνέβαινε στην Ευρώπη η οποία είχε καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η αιτία ήταν η απώλεια ανταγωνιστικότητας του Ευρωπαϊκού Νότου έναντι του Βορρά. Από ένα ολόκληρο αναλυτικό σχήμα όμως η γερμανική ηγεσία ξεχώρισε μια παράμετρο, την αύξηση του μοναδιαίου εργασιακού κόστους, και ανήγαγε το πρόβλημα της ανταγωνιστικότητας σε αυτήν, γιατί με αυτό το επιχείρημα μπορούσε να στηρίξει την οικονομική πολιτική που επέβαλε και να αποτρέψει άλλες που ήθελε, π.χ., μια όντως ευρωπαϊκή αντιμετώπιση του προβλήματος των τραπεζών. Συνέχεια ανάγνωσης