Φαρμακονήσι: Τι προβλέπουν οι θεσμοί για την απόγνωση;

Standard

της Μαρίας Καλαντζοπούλου

Η άφιξη στον Πειραιά, 23.1.2013. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα από το left.gr

Η άφιξη στον Πειραιά, 23.1.2013. Φωτογραφία του Άγγελου Καλοδούκα από το left.gr

Τι προηγείται της απόφασης να μεταναστεύσει κανείς; Απόγνωση, ανέχεια, φόβος για την επιβίωση εξαιτίας διώξεων για όσα πιστεύει (πολιτικά, θρησκευτικά, μικρή σημασία έχει), γι’ αυτό που «είναι», ακόμα-ακόμα φόβος για το μέλλον των παιδιών, αν ήδη έχει. Πόσο εύκολη είναι μια τέτοια απόφαση; Ξέρουμε απ’ τις ιστορίες των παππούδων και των γιαγιάδων μας, τα βιβλία, τον κινηματογράφο, το θέατρο, πόσο δύσκολο είναι να την πάρεις και να τη φέρεις εις πέρας. Και πόσο πιο «εύκολη» την κάνει μόνο η απόγνωση που αισθάνεσαι στην ιδέα ότι είσαι καταδικασμένος να μείνεις για πάντα εκεί που ζεις, να μην μπορείς ούτε καν να ελπίζεις για κάτι καλύτερο κάπου αλλού, σε μια γη «επαγγελίας».

Τι είναι οι θεσμοί; Τι είναι ακόμα και η θρησκεία; Τι είναι, αν όχι η κωδικοποίηση κάποιων κανόνων για όλους ανεξαιρέτως; Ας δούμε μ’ αυτό το πρίσμα τι ισχύει για τη μετανάστευση στην Ε.Ε.: μια επιλογή περιτοίχισης, απώθησης, έως και βάρβαρης μεταχείρισης (τι ειρωνεία να μιλάμε για «βαρβαρότητα» της Ε.Ε. στην προσπάθειά της να απωθήσει τους «βαρβάρους») των ξένων «εισβολέων». Όχι όλων φυσικά, των φτωχότερων, των απεγνωσμένων, αυτών που βλέπουν ήλιο και μοίρα μόνο σε τούτο το απελπισμένο ταξίδι προς την Ευρώπη. Συνέχεια ανάγνωσης

«Ευρωπαϊκός προσανατολισμός» και τήρηση του δικαίου της Ε.Ε.

Standard

Με αφετηρία το πάγωμα του αντιρατσιστικού νόμου

 του Ρογήρου

Μαξ Μπέκμαν, «Η αρπαγή της Ευρώπης», 1933

Μαξ Μπέκμαν, «Η αρπαγή της Ευρώπης», 1933

Πόση αξιοπιστία μπορεί να έχει ένα πολιτικό κόμμα, το μεγαλύτερο του κυβερνητικού συνασπισμού, όταν, ενώ εμφανίζεται ως θεματοφύλακας του ευρωπαϊκού προσανατολισμού της χώρας, υποστηρίζει τη λογική της ήσσονος προσπαθείας όσον αφορά την ενσωμάτωση του δικαίου της ΕΕ; Όταν πιστεύει ότι η χώρα μας δεν υπέχει καμία υποχρέωση μεταφοράς στην εσωτερική έννομη τάξη, ενώ το ίδιο το ενωσιακό νομοθέτημα ορίζει ρητά ότι «τα κράτη-μέλη θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν με τις διατάξεις της παρούσας απόφασης πλαισίου έως τις 28 Νοεμβρίου 2010» (κι εμείς βρισκόμαστε αισίως στο σωτήριο έτος 2013); Όταν πιστεύει ότι αρκεί ένα νομοθέτημα του 1979, μολονότι η χρονική απόσταση μεταξύ της θέσπισής του και της έκδοσης της οικείας απόφασης, καθώς και οι προφανείς διαφορές όσον αφορά την έκταση και το περιεχόμενο καταδεικνύουν το αντίθετο;

***

Στην πραγματικότητα, η στάση αυτή είναι απολύτως σύμφωνη με την πάγια αντιμετώπιση την οποία επιφύλαξαν οι ελληνικές κυβερνήσεις στο δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η οποία κυμαινόταν μεταξύ αδιαφορίας, στην καλύτερη περίπτωση, και περιφρόνησης, στη χειρότερη. Η διαπίστωση επιβεβαιώνεται όχι μόνο σε σχέση με την ενσωμάτωση και εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ, αλλά και την (κατά κανόνα αναιμική) ελληνική συμμετοχή στις προπαρασκευαστικές εργασίες για την έκδοση ευρωπαϊκών νομοθετημάτων, χωρίς να παραβλέπεται η συνήθης πρακτική της θέσπισης εθνικών διατάξεων αντίθετων προς το δίκαιο της Ένωσης. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο ηγεμόνας, η ηγεμονία και η θέση της Γερμανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Standard

του Θόδωρου Παρασκευόπουλου

Έργο του Τατλίν, 1913

Όταν μιλάμε για ηγεμονία και ηγεμόνες, προβάλλει αναπόφευκτα το ερώτημα γιατί υπάρχουν ή πρέπει να υπάρχουν ηγεμονικές διεκδικήσεις, ηγεμόνες και ηγεμονίες. Το ερώτημα διαφέρει από το ερώτημα προς τι υπάρχουν ηγεμονικές δυνάμεις, στο οποίο εν πολλοίς απαντάμε αν παρουσιάσουμε τις λειτουργίες που επιτελούν στο παγκόσμιο οικοδόμημα οι μεγάλες και οι περιφερειακές δυνάμεις, οι οποίες τοποθετούνται ηγεμονικά. Το ερώτημα όμως εκ μέρους της κριτικής επιστήμης πρέπει να τίθεται ως εξής: γιατί είναι έτσι κατασκευασμένο το παγκόσμιο οικοδόμημα, ώστε να πρέπει να επιτελούνται οι λειτουργίες αυτές; — η εξασφάλιση των θαλασσίων οδών δικαίως αναφέρεται ως παράδειγμα. Υπάρχουν όμως άλλες πιθανότητες συνύπαρξης ανθρώπων και ανθρώπινων κοινοτήτων, οι οποίες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ένα πιο φιλικό παγκόσμιο οικοδόμημα; Και εκεί, κατά τη γνώμη μου, θα έρθουμε αντιμέτωποι με το ερώτημα που θέτουμε εμείς οι μαρξιστές, το ερώτημα για τις σχέσεις ιδιοκτησίας.

Για να προλάβω τις παρεξηγήσεις: η τυπολογία, η ιστορία, η συγκριτική ιστορική μελέτη είναι πολύτιμες. Χωρίς τη γνώση που παρέχουν αυτοί οι επιστημονικοί κλάδοι δεν μπορούν να απαντηθούν θεμελιώδη ερωτήματα, συνήθως δε δεν μπορούν καν να τεθούν. Μόνο στη βάση των αποτελεσμάτων τέτοιων ερευνών μπορεί να τεθεί η ερώτηση που θέτω. H επιστήμη δεν μπορεί να την αποφύγει, γιατί αλλιώς θα χάσει την κριτική της –δηλαδή τη χειραφετητική της– λειτουργία. Συνέχεια ανάγνωσης

Το Νόμπελ, η ειρήνη και ο εμπαιγμός

Standard

Ο Ταρίκ Αλί μιλάει στην Έιμυ Γκούντμαν για το Νόμπελ Ειρήνης στην Ε.Ε, την Ελλάδα και τον ΣΥΡΙΖΑ

 μετάφραση: Ιωάννα Βόγλη

Ποια ήταν η αντίδρασή σας μόλις ακούσατε ότι απονεμήθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση το Νόμπελ Ειρήνης;

Ξέσπασα σε γέλια. Η Νορβηγική Επιτροπή για το Νόμπελ Ειρήνης, που απαρτίζεται κυρίως από παροπλισμένους παλιούς Νορβηγούς πολιτικούς, καταφέρνει πάντα να μας εκπλήσσει και να μας απογοητεύει. Συμπεριφέρονται διαρκώς με αυτό τον τρόπο. Οι επιλογές της Επιτροπής τα τελευταία είκοσι χρόνια είναι για γέλια, και σε κάποιες περιπτώσεις τερατώδεις. Δίνουν το βραβείο στην Ε.Ε. σε μια στιγμή που, ουσιαστικά, προωθεί σε οικονομικό επίπεδο την ανεργία και δημιουργεί πραγματικές ταξικές διαιρέσεις σε όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρώπης. Σε μια στιγμή που οι πολιτικές τις οποίες προωθεί έχουν προκαλέσει ένα τεράστιο κύμα βίας στους δρόμους της Ελλάδας, ενώ υπάρχει τεράστιο δημοκρατικό έλλειμα. Η συμμετοχή στις ευρωεκλογές, σε ολόκληρη την Ευρώπη, έχει σημειώσει πτώση πάνω από 40% τα τελευταία είκοσι χρόνια. Ψηφίζουν μόνο το 43% των ευρωπαίων πολιτών, ενώ οι νέοι δεν ψηφίζουν σχεδόν καθόλου.

Πριν μερικά χρόνια, η Ευρωπαϊκή Συνθήκη ψηφίστηκε οριακά, ενώ οι πολιτικοί που την υπέγραψαν ούτε καν την είχαν διαβάσει. Ας μην ξεχνάμε, επίσης, ότι κάθε χώρα που γίνεται μέλος της Ε.Ε. αυτομάτως γίνεται και μέλος του ΝΑΤΟ. Με άλλα λόγια, όταν απονέμεις το βραβείο στην Ε.Ε. βραβεύεις και το ΝΑΤΟ. Ως προς αυτό, αξίζει να θυμηθούμε ότι σχεδόν όλες οι μεγάλες χώρες της Ε.Ε. διατηρούν στρατεύματα στο Αφγανιστάν. Όλες οι μεγάλες χώρες της Ε.Ε. στήριξαν και επικύρωσαν την κατοχή του Ιράκ, αν και κάποιες ήταν αντίθετοι στον πόλεμο. Πρόκειται λοιπόν για τον απόλυτο εμπαιγμό, ιδίως αυτή την περίοδο, που οι δρόμοι της Νότιας Ευρώπης σείονται από τις διαδηλώσεις. Αποδεικνύει επίσης ότι αυτοί οι Νορβηγοί πρώην πολιτικοί, οι οποίοι απαρτίζουν την επιτροπή, δεν έχουν καμία επαφή με την πραγματικότητα. Και είμαι βέβαιος ότι θα υπάρξουν αντιδράσεις και εντός της Νορβηγίας, όπως συμβαίνει σχεδόν κάθε φορά που ανακοινώνεται το Νόμπελ Ειρήνης. Συνέχεια ανάγνωσης

Η Ελβετία, οι ελληνικές οφσόρ και το μοντέλο «Ρούμπικ»

Standard

του Γιώργου Καλπαδάκη

Xαρακτικό του Ότο Νίκελ, από το λεύκωμα «Πεπρωμένο», 1930

 Το τελευταίο διάστημα εντείνονται οι διαπραγματεύσεις για μια νέα ελληνοελβετική συμφωνία, με δεδηλωμένο στόχο την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, ενώ επίκειται η συνομολόγηση αντίστοιχων διμερών συμβάσεων της Ελβετίας με την Ιταλία, το Βέλγιο και την Ολλανδία. Όπως δείχνει η αποσπασματική πληροφόρηση, η συμφωνία θα έχει ως κανονιστικό πρότυπο το μοντέλο «Ρούμπικ», που εφαρμόσθηκε στις συμβάσεις της Ελβετίας με τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστρία. Το μοντέλο επινοήθηκε από κύκλους της Ένωσης Ελβετικών Τραπεζιτών (ΕΕΤ) το 2009, ενώ ένα από τα σημαντικότερα ελβετικά λόμπι δημοσίων σχέσεων της βιομηχανίας διαχείρισης πλούτου δεν δίστασε να το χαρακτηρίσει «ιστορικό ορόσημο για τη νομιμοποίηση της εχεμύθειας». Τον περασμένο Αύγουστο, μάλιστα, προκειμένου να καταλαγιάσει τις όποιες ανησυχίες των μελών της ότι μπορεί και να έχει παρέλθει η εποχή των σκανδαλωδών φοροαπαλλαγών, η ίδια η ΕΕΤ αποκάλυψε, με ισχνώς συγκεκαλυμμένους θριαμβολογικούς τόνους, ότι το μοντέλο δεν αποτελεί παρά ένα «ανεξάρτητο αντισχέδιο» που σχεδιάσθηκε ακριβώς για να αποτρέψει την επαπειλούμενη αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών που προβλέπει η κοινοτική οδηγία φορολόγησης εισοδημάτων από αποταμιεύσεις (European Savings Tax Directive – ESTD). Η οδηγία αποβλέπει στην επιβολή ενιαίου φορολογικού καθεστώτος στις χώρες της ΕΕ, ενώ οι τροποποιήσεις αναμένεται να κλείσουν τα υφιστάμενα νομικά ‘παραθυράκια’ τα οποία εμποδίζουν την ανταλλαγή πληροφοριών φορολογικής φύσης για τους καταθέτες τραπεζών. Συνέχεια ανάγνωσης

Ένα σωσίβιο από μολύβι

Standard

του Θόδωρου Παρασκευόπουλου

Aντρέ Ντεραίν, «Σπουδή στο γυμνό», 1906

Όλη η συζήτηση που γίνεται για την «επιμήκυνση» του ελληνικού προγράμματος δημοσιονομικής προσαρμογής επιβεβαιώνει πλήρως όσα υποστήριζε όχι μόνο η ελληνική αλλά και η ευρωπαϊκή Αριστερά: Ότι αυτό το πρόγραμμα βοήθειας, υποτίθεται, προς την Ελλάδα ήταν, πρώτον, όπως το είχε αποκαλέσει ένας γερμανός βουλευτής της Αριστεράς, ένα «σωσίβιο από μολύβι», το οποίο τραβάει τη χώρα προς τα κάτω. Και, δεύτερον, ότι τα λεφτά τα οποία δόθηκαν για την εξυπηρέτηση του ελληνικού χρέους είναι πεταμένα. Οι ευρωπαίοι φορολογούμενοι επιβαρύνθηκαν χωρίς λόγο ή, ακριβέστερα, για έναν και μοναδικό λόγο: να βοηθηθούν οι τράπεζες. Αυτά έλεγε και ο ΣΥΡΙΖΑ και αυτά ήταν μέρος της επιχειρηματολογίας του όταν καταψήφισε στη Βουλή μνημόνια και εφαρμοστικούς νόμους· τα ίδια είπαν οι βουλευτές του Μετώπου της Αριστεράς στη Γαλλία και του Die Linke στη Γερμανία. Αυτή ήταν επίσης η επιχειρηματολογία της ολλανδικής Αριστεράς, του Σοσιαλιστικού Κόμματος, στις πρόσφατες εκλογές. Επιμήκυνση του προγράμματος σημαίνει άλλα δύο χρόνια θυσίες προς όφελος των τραπεζιτών. Συνέχεια ανάγνωσης

Το ΔΝΤ στην Ελλάδα: η θεραπεία είναι πιο επικίνδυνη από την ασθένεια

Standard

 

του Κώστα Δουζίνα

Νταβίντ Μπουρλιούκ, "Γυμνό", 1914

Κατά τη διάρκεια μιας επίσημης επίσκεψης στο London School of Economics, τον Νοέμβριο του 2008, η βασίλισσα Ελισάβετ ρώτησε έναν καθηγητή γιατί οι οικονομολόγοι δεν είχαν προβλέψει την οικονομική κρίση, το πιο δραματικό γεγονός στην πρόσφατη οικονομική ιστορία. Δεν ξέρουμε τι της απάντησε ο καθηγητής. Ένα χρόνο αργότερα, σε ένα σεμινάριο της Βρετανικής Ακαδημίας, διαπρεπείς οικονομολόγοι απάντησαν στο ερώτημα, μιλώντας για «την αποτυχία του συλλογικού φαντασιακού πολλών ευφυών ανθρώπων, τόσο σε αυτή τη χώρα όσο και διεθνώς, να συλλάβει τους κινδύνους για το σύστημα στο σύνολό του».

Την Τετάρτη, η έκθεση του ΔΝΤ ανέφερε ότι η ελληνική οικονομία σημείωσε «μια ακόμα επιδείνωση», παρά τις προηγούμενες προβλέψεις του. Η πρόβλεψη για την ανάπτυξη  αναθεωρήθηκε προς τα κάτω από  το μείον 4% στο μείον 6% για το 2011, και στο μείον 3% για το 2012. Το έλλειμμα του 2011, το οποίο η πρόβλεψη το εκτιμούσε στο 7,5% του ΑΕΠ, αναθεωρήθηκε στο 9%, ενώ έλληνες αξιωματούχοι αναμένουν ότι θα υπερβεί το 10%. Το δημόσιο χρέος ανερχόταν στο 130% του ΑΕΠ το 2009. Το ΔΝΤ προβλέπει τώρα ότι θα κορυφωθεί στο 187% το 2013 και θα πέσει στο 152% του ΑΕΠ μέχρι το 2020, κι αυτό εφόσον επιτύχουν όλα τα μέτρα που έχουν επιβληθεί στην Ελλάδα. Κάτι τέτοιο όμως είναι απίθανο. Το ξεπούλημα των περιουσιακών στοιχείων που έχουν απομείνει στο δημόσιο έχει αποφέρει ελάχιστα, και οι διαπραγματεύσεις με τους ιδιώτες πιστωτές, οι οποίοι κλήθηκαν να αποδεχθούν το  κούρεμα κατά 50% με βάση την απόφαση της ΕΕ τον Οκτώβριο, έχουν βαλτώσει. Θα χρειαστούν δέκα χρόνια, σημειώνει το ΔΝΤ στην έκθεσή του, προκειμένου η Ελλάδα να μπορέσει να γεφυρώσει το χάσμα της ανταγωνιστικότητας. Θα χρειαστεί όμως πολύ λιγότερος χρόνος για να καταστρέψει την Ελλάδα που ξέρουμε.

Το ΔΝΤ αποδέχεται ότι οι προβλέψεις του διαψεύστηκαν πλήρως και μέμφεται την ελληνική κυβέρνηση που δεν ακολούθησε πιστά το πρόγραμμα, τα θεσμικά και νομικά εμπόδια για τη μεταρρύθμιση, καθώς και την έλλειψη σθεναρής βούλησης στην είσπραξη των φόρων. Σύμφωνα με τον Πωλ Τόμσεν, τον επικεφαλής της αντιπροσωπείας του ΔΝΤ στην Ελλάδα, το ΔΝΤ δεν ευθύνεται για  την αποτυχία του πακέτου μέτρων λιτότητας που επέβαλε. Αλλά, σε αντίθεση με τους συνομιλητές της βασιλίσσης, το ΔΝΤ δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι αυτή η αποτυχία ήταν ξαφνική  ή απρόβλεπτη. Αυτό θα είναι το πέμπτο διαδοχικό έτος ύφεσης, με την ελληνική οικονομία να συρρικνώνεται μέχρι και κατά 20% στη διάρκεια αυτής της περιόδου.

Ωστόσο, το ΔΝΤ ανακοίνωσε την αύξηση της δοσολογίας του ίδιου φαρμάκου, ακολουθώντας τη ρήση της Mae West  (ποτέ δεν χορταίνει κανείς ένα καλό πράγμα). Περαιτέρω λιτότητα με περικοπές δημοσίων δαπανών που θα φτάσουν στα 20 δισ. ευρώ θα επιβληθεί μεταξύ 2012 και 2015. Περίπου 150.000 δημόσιοι υπάλληλοι θα χάσουν τη δουλειά τους, η ανεργία θα αυξηθεί στο 19% (αλλά ποιος πιστεύει πια τις προβλέψεις του ΔΝΤ;), ενώ οι ήδη συρρικνωμένοι μισθοί, συντάξεις και κοινωνικές δαπάνες θα συρρικνωθούν ακόμα περισσότερο. Ο κατώτατος μισθός θα μειωθεί και θα καταργηθούν οι συλλογικές διαπραγματεύσεις. Αυτή είναι μια εικόνα Κόλασης, που πλασάρεται ως η λεωφόρος προς τον Παράδεισο.

Το ΔΝΤ έχει παραδεχθεί την αποτυχία των προβλέψεών του, αλλά δεν αποδέχεται την ευθύνη του. Πόσο περισσότερο πρέπει να αποτύχουν οι πολιτικές του για να  παραδεχτεί ότι η θεραπεία είναι πιο επικίνδυνη από την ασθένεια; Δεν χρειάζεται να είσαι κάτοχος του Νόμπελ Οικονομίας για να  αντιληφθείς ότι αν  παίρνεις χρήματα από ανθρώπους που οδηγούνται στη φτώχεια (οι μισθοί των δημοσίων υπαλλήλων έχουν μειωθεί μέχρι και 50%) θα βαθύνεις την ύφεση και θα καταστρέψεις κάθε προοπτική ανάκαμψης. Αλλά οι τεχνοκράτες του ΔΝΤ αδυνατούν να παραδεχτούν ότι οι θεωρίες τους φανερώνουν μια «αποτυχία του συλλογικού φαντασιακού». Συνέχεια ανάγνωσης

Μια μικρή ψηφίδα σε μια μεγάλη εικόνα

Standard

 του Χριστόφορου Παπαδόπουλου

Αμεντέο Μοντιλιάνι, "Γυμνό με κολιέ", 1917

Το ευρώ, όπως το ξέραμε, χαροπαλεύει και η ευρωζώνη τρίζει συθέμελα. Αυτή είναι η κοινή διαπίστωση πολιτικών αναλυτών και πρωτοσέλιδων μεγάλων εφημερίδων. Η κρίση χρέους δεν αγκαλιάζει πλέον μόνο τον ευρωπαϊκό Νότο, αλλά εγκαθίσταται και στις ηγέτιδες δυνάμεις του Βορρά, οι μηχανισμοί αντιμετώπισης της κρίσης απαξιώνονται προτού ακόμα τεθούν σε εφαρμογή. Κανένα θεσμικό σχήμα δεν μπορεί να «καθησυχάσει» τις αγορές, πόσο μάλλον όταν οι πολιτικές ελίτ είναι εντελώς απρόθυμες να περιορίσουν την κερδοσκοπία, να αμφισβητήσουν δηλαδή την «οικονομία του χρέους», ενώ οι ενδοευρωπαϊκές διαφορές κάνουν αβέβαιη οποιανδήποτε ενδιάμεση λύση βραχυπρόθεσμης διαχείρισής της.

Οι αντιθέσεις για το ρόλο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, τα ευρωομόλογα, το ευρώ των δύο ταχυτήτων κλπ., εικονογραφούν περισσότερο αντιθέσεις μερίδων του κεφαλαίου και λιγότερο κρατικές ιδεοληψίες.Οι διαφωνίες στη διαχείριση της οικονομικής κρίσης δεν στέκουν εμπόδιο στις συμφωνίες για τη διαχείριση της κρίσης της πολιτικής. Με σύμπνοια, οι πολιτικές ελίτ συνομολογούν την αναστολή της δημοκρατίας στο θεσμικό οικοδόμημα της Ε.Ε., με την ενίσχυση της «διακυβερνητικής» έναντι της αντιπροσώπευσης –αρχιτεκτονική που ο Χάμπερμας ονομάζει «πολιτικό δεσποτισμό»–, τη θεσμοθέτηση των δημοσιονομικών ελέγχων από το «Διοικητικό Συμβούλιο» των Βρυξελλών και της Φραγκφούρτης, με την τροποποίηση των ιδρυτικών συμφωνιών της Ένωσης.

Ο Ετιέν Μπαλιμπάρ, αναφερόμενος στην ολιγαρχική σκλήρυνση των ευρωπαϊκών θεσμών, μιλάει για την «προληπτική στρατηγική» των αρχουσών τάξεων, μια «επανάσταση από τα πάνω», που συντελείται με το μαστίγιο της «αναγκαιότητας», υπό τον φόβο του χάους από την κατάρρευση του ενιαίου νομίσματος. Εκτιμά όμως ότι αυτή η στρατηγική δεν λαμβάνει υπόψη της σημαντικές παραμέτρους, που μπορούν υπό όρους να την ακυρώσουν. Παραμέτρους όπως η παγκοσμιοποίηση της καπιταλιστικής κρίσης, οι ενδοευρωπαϊκοί ανταγωνισμοί και, η πιο σημαντική,η επιστροφή των μαζών στην πολιτική, η ειρηνική «επανάσταση των πολιτών» που ξεδιπλώνεται όχι μόνο στη γηραιά ήπειρο, αλλά και στις μητροπόλεις του καπιταλισμού, και, βεβαίως, την Αφρική και την Ασία. Συνέχεια ανάγνωσης

Δεν αρκεί να ρίξεις τον «καβαλιέρε» — πρέπει να πέσει και το άλογο

Standard

Την περασμένη Παρασκευή, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Χέρμαν βαν Ρομπέι, θα μιλούσε στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας (ΕUI), στην εναρκτήρια τελετή του ακαδημαϊκού έτους. Θα ήταν μια περίλαμπρη εορτή, μια ομιλία για τα πιο βαθιά (και περίλαμπρα) χασμουρητά, με τον Βαν Ρομπέι να εξηγεί το «πολυτιμότατο αγαθό» της δημοκρατίας  –και το ακόμα πιο πολυτιμότατο, της δημοσιονομικής πειθαρχίας–, την αναγκαιότητα των μεταρρυθμίσεων στον Νότο κ.ο.κ.  Ωστόσο, τα πράγματα πήραν, αίφνης, μια εξόχως ενδιαφέρουσα τροπή. Με πρωτοβουλία της Collettivo Prezzemolo, καμιά εικοσαριά φοιτητές, μέσα στην αίθουσα, σήκωσαν χαρτόνια με την επιγραφή «Δημοκρατία;», φωνάζοντας συνθήματα (collettivoprezzemolo.blogspot.com/2011/11/dies-irae-evening-with-van-rompuy.html). «Η Ευρώπη είναι η Ευρώπη των πολιτών της, και όχι μια πομπώδης, αυτοδιοριζόμενη, θεμελιωδώς αντιδημοκρατική ελίτ. Η Ευρώπη μας στηρίζεται, και θα στηρίζεται πάντοτε, στις θεμελιώδεις αρχές της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της ισότητας και της αλληλεγγύης», έγραφε το κείμενο που διάβασαν. Την ίδια ώρα,  άλλοι φοιτητές αφισοκολλούσαν, σε όλο το πανεπιστήμιο, τις «95 θέσεις για την ασθένεια της Ευρώπης» collettivoprezzemolo.blogspot.com/2011/11/95-theses-on-ills-of-europe.html.Με την ευκαιρία, ζητήσαμε, με τη βοήθεια του Μιχάλη Μάτσα, από τη Collettivo Prezzemolo ένα κείμενο για την κατάσταση στην Ιταλία. Το έγραψαν, εκ μέρους της συλλογικότητας, εκφράζοντας τις απόψεις της, ο Pietro Castelli και η Caterina Froio, υποψήφιοι διδάκτορες στο EUI.

Στρ. Μπ.

Από την παρέμβαση στην ομιλία Ρομπάι

«Αλληλούια!» ήταν η λέξη που ψιθύρισαν χιλιάδες άνθρωποι το προηγούμενο Σάββατο στις 21.45, όταν ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι παραιτήθηκε από τη θέση του πρωθυπουργού της Ιταλίας. Η εικόνα της μαύρης λιμουζίνας που τρυπώνει στο Προεδρικό Μέγαρο προκειμένου να αποφύγει τα συνθήματα των διαδηλωτών και τα κέρματα του ενός ευρώ που ρίχνονταν εναντίον της, θα εγγραφεί αναπόφευκτα στη συλλογική μνήμη των Ιταλών για τη δεκαετία που έρχεται.

Η εκπαραθύρωση του Μπερλουσκόνι

Για ένα μεγάλο μέρος των πολιτών αυτής της χώρας, η παραπάνω στιγμή ήταν η εκπλήρωση μιας βαθιάς επιθυμίας, η έκρηξη μιας καταπιεσμένης εδώ και πολύ καιρό χαράς, η στιγμή απελευθέρωσης απ’ την «dicta-blanda»[1] που κυβέρνησε την Ιταλία για περισσότερα από 17 χρόνια. Μολαταύτα, τα γαϊτανάκια στις πλατείες και τους δρόμους της Ρώμης, τα πλήθη των καθημερινών ανθρώπων που τραγουδούσαν αγκαλιασμένοι κάτω απ’ όλα τα κυβερνητικά κτίρια, δεν μπορούν να κρύψουν το γεγονός ότι για ένα ολοένα μεγαλύτερο τμήμα της Ιταλικής Αριστεράς αυτό το «Αλληλούια» ήταν ψίθυρος, και όχι κραυγή. Περιμέναμε και ονειρευόμασταν αυτή τη στιγμή για πολλά χρόνια, όμως σήμερα δεν μπορούμε να αποφύγουμε την πικρή γεύση μιας Πύρρειου Νίκης.

Πράγματι, ο τρόπος και η δυναμική της κατάρρευσης του μπερλουσκονικού σουλτανάτου καταδεικνύουν ότι οι έντονες μέρες που ζούμε είναι περισσότερο μια αφετηρία, παρά ένα τέλος. Συνέχεια ανάγνωσης

Η ευρωπαϊκή συμφωνία του «κουρέματος»: μια ακόμα μεγαλειώδης τρύπα στο νερό

Standard

του Γιάνη Βαρουφάκη

Φωτογραφία του Χέρμπετ Λιστ, Ρώμη, 1951

Καθώς ο βόμβος της συζήτησης σχετικά με το τι ακριβώς σημαίνει η νέα «συμφωνία» της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση της κρίσης αντηχεί ακόμα στ’ αυτιά μας, έπειτα από μια μακρά νύχτα κατά την οποία παρακολουθούσαμε γεμάτοι ανησυχία τις διαπραγματεύσεις των ηγετών μας, είναι εξαιρετικά εύκολο να χάσουμε από τα μάτια μας τη μοναδική αλήθεια για τη νέα αυτή εξέλιξη στο σήριαλ της κρίσης του ευρώ: δεν υπήρξε καμιά συμφωνία.

Η Ευρώπη είχε δεσμευτεί να δώσει μια μακρόπνοη λύση σε τρία αλληλοσυνδεόμενα προβλήματα: τον τραπεζικό της κλάδο που καταρρέει, το πρόβλημα του ιταλικού και του ισπανικού δημόσιου χρέους (με τις εν δυνάμει καταστροφικές επιπτώσεις του στη βαθμολογία της Γαλλίας με ΑΑΑ), καθώς και τη ρημαγμένη ελληνική οικονομία. Κανένα από τα τρία αυτά προβλήματα δεν αντιμετωπίστηκε, έστω και σε μικρό βαθμό, το βράδυ της Τετάρτης.

Ο τραπεζικός κλάδος θα χρειαζόταν μια επιθετική, υποχρεωτική αύξηση κεφαλαίου, σε κεντρικό ευρωπαϊκό επίπεδο. Κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί. (Όχι μόνο επειδή το ποσό που προορίζεται γι’ αυτό τον σκοπό είναι ισχνό, αλλά κυρίως επειδή θα δοθούν πάμπολλες ευκαιρίες στους τραπεζίτες να μη χάσουν τον έλεγχο των χρεοκοπημένων τραπεζών τους, με ποικίλα μέσα που θα καταστήσουν την ανακεφαλαιοποίηση νεκρό γράμμα.) Συνέχεια ανάγνωσης

Βραδιά Αντιμνημονιακής Ποίησης στο μπαρ των «Ενθεμάτων»

Standard

Την Παρασκευή 28 Οκτωβρίου, από τις 9 το βράδυ κι ώσπου ο κόκορας ν΄ αναφωνήσει τρ(ε)ις, τα «Ενθέματα» και το Red Notebook τιμούν το έπος του ΄40 με μια ξεχωριστή βραδιά, αφιερωμένη στην αντιμνημονιακή ποιητική δημιουργία.

Αφουγκραζόμενοι τις αγωνίες των σύγχρονων Καρυωτάκηδων, παραμερίζοντας για να περάσουν οι Σεφέρηδες του καιρού μας και κλίνοντας το γόνυ ευλαβικά μπροστά στις νέες Μυρτιώτισσες, βάζουμε το λιθάρι μας στην οικοδόμηση του νέου ΕΑΜ, υψώνοντας το λάβαρο του λογισμού και του ονείρου, ανοίγοντας τα παραθύρια της ψυχής, να μπούνε μέσα οι στίχοι.

Θα απαγγελθούν ποιήματα γραμμένα αποκλειστικά για τη βραδιά ανάλεκτα ΟΑΚΚΕ, αποσπάσματα από συνθέσεις της Βιργινίας Δαπόντε-Ρεκτιφιέ, αλλά και στίχοι του σημαντικού αντιμνημονιακού ποιητή Πότη Κατράκη, σε μια προσπάθεια υπέρβασης των παρωχημένων διαιρέσεων που μάτωσαν, σ΄ άλλους καιρούς, το εθνικό μας σώμα.

Το δεύτερο μέρος της βραδιάς θα είναι αποκλειστικά αφιερωμένο στους υπερρεαλιστές,  ενώ στο τρίτο και τελευταίο μέρος θα διαβαστούν, με κριτική διάθεση, έργα δημιουργών της άλλης όχθης: ερωτικός Θόδωρος Πάγκαλος, λυρικός Σπύρος Βούγιας, μεταπολιτικός Τηλέμαχος Χυτήρης.

Χορηγός επικοινωνίας της βραδιάς: Εκδόσεις Τροϊκανός. Συνέχεια ανάγνωσης

Η Ευρώπη μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις

Standard

του Γιούργκεν Χάμπερμας

μετάφραση: Αλέξανδρος Κεσσόπουλος, Σταυρούλα Μανώλη

Με αφετηρία την ελληνική κρίση, ο μεγάλος γερμανός στοχαστής (στο άρθρο του «Europa am Scheideweg», που δημοσιεύθηκε στην οικονομική εφημερίδα της Φραγκφούρτης Handelsblatt, στις 18.6.2011) διατυπώνει τις σκέψεις του για το μέλλον της Ευρώπης, που εκτιμά ότι μπαίνει σε μια πολύ σκληρή δοκιμασία. Το επόμενο βήμα, προς μια ενιαία Ένωση, λέει, μπορεί να επιτευχθεί μόνο αν υπάρξει η πολιτική απόφαση για μια πιο ουσιαστική ένταξη των πολιτών. Οι μεσότιτλοι είναι των «Ενθεμάτων».

«Ε»

Στη συγκυρία της σημερινής κρίσης τίθεται το ερώτημα γιατί πρέπει να εμμένουμε στη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στοχεύοντας μάλιστα σε μια πιο ολοκληρωμένη πολιτική ενοποίηση. Το αρχικό κίνητρο, η αποτροπή δηλαδή ενός πολέμου στην Ευρώπη, έχει ήδη ξεθωριάσει. Παρ’ όλα αυτά, υπό ένα καντιανό πρίσμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να γίνει αντιληπτή ως ένα βήμα στην πορεία για τη δημιουργία μιας συντεταγμένης παγκόσμιας πολιτικής κοινότητας. Από αυτή την οπτική μπορεί να προκύψει μια νέα πειστική αφήγηση.

Σε κάθε περίπτωση, το σχέδιο για το μέλλον της Ένωσης, το οποίο μέχρι σήμερα επεξεργάζονται οι πολιτικές ελίτ πίσω από κλειστές πόρτες, θα έπρεπε να αποτελέσει αντικείμενο σύγκρουσης απόψεων που θα κατατίθενται μεγαλόφωνα στη δημόσια σφαίρα. Ενόψει αυτού του στόχου όμως, οι κυβερνήσεις κάνουν πίσω. Στο μέσον μιας θάλασσας που την ταράζουν τα ισχυρά ρεύματα της οικονομίας της αγοράς, όλοι καταφεύγουν και γαντζώνονται στο δικό τους μικρό νησί της εθνικής κυριαρχίας, το οποίο βέβαια κινδυνεύει να πλημμυρίσει. Και τα πολιτικά κόμματα προωθούν τον λαϊκισμό, τον οποίο καλλιεργούν μέσα στο νεφελώδες τοπίο των πολύπλοκων και μη δημοφιλών θεμάτων.

Η έλλειψη πολιτικών αρμοδιοτήτων στην ευρωζώνη

 Στο μεταξύ η Πανουργία του οικονομικού Λόγου (List der Oekonomischen Vernunft) ανακινεί το θέμα και το φέρνει στο φως. Από την ευρωζώνη λείπουν οι πολιτικές αρμοδιότητες που θα μπορούσαν να επιφέρουν την αναγκαία εναρμόνιση των εθνικών οικονομιών. Αυτό το θεσμικό έλλειμμα μπορεί να καλυφθεί μόνο μακροπρόθεσμα, εκτός του πλαισίου της παρούσας κρίσης, και σίγουρα όχι μέσω ενός «Συμφώνου για την Ευρώπη»», που θα αποτελούσε μια νομικά μη δεσμευτική συμφωνία των προέδρων των κυβερνήσεων. Εάν το ψήφισμα της 25ης Μαρτίου 2011, που θίγει τον πυρήνα της κυριαρχίας των κρατών-μελών, παρά τις αντίθετες προβλέψεις, τελεσφορήσει, τα δημοκρατικά πολιτεύματα θα πρέπει να καταβάλουν το τίμημα της απίσχνανσής τους σε εθνικό επίπεδο. Με δυο λόγια, στο κατώφλι της ευρωπαϊκής ενοποίησης, η οποία από οικονομική τείνει να μετεξελιχθεί σε πολιτική, η Πολιτική φαίνεται να κρατά την αναπνοή της και να σταματά. Γιατί κυριαρχεί αυτή η τρομακτική ακαμψία;

Το πυκνό δίκτυο υπερεθνικών οργανισμών γεννά τον φόβο, από τη μια πλευρά, ότι θα διαταραχθεί η κατοχυρωμένη στο εθνικό επίπεδο συνάρθρωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με τη δημοκρατία και, από την άλλη, ότι θα αλλοιωθεί η έννοια της λαϊκής κυριαρχίας μέσω της απαλλαγής της εκτελεστικής εξουσίας από κάθε είδους δημοκρατικό έλεγχο, παγκοσμίως. Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση, κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος μια σκέψη η οποία εκτρέφει την πολιτική ηττοπάθεια: δεν είναι εφικτό η λαϊκή κυριαρχία να λάβει υπερεθνική μορφή χωρίς έναν αντίστοιχο περιορισμό της δημοκρατικής νομιμοποίησης της πολιτικής εξουσίας, καθώς μια τέτοια νομιμοποίηση μπορεί να εδραιωθεί μόνο στο πλαίσιο του έθνους-κράτους.

Στο πλαίσιο ενός δημοκρατικού πολιτεύματος οι πολίτες υπόκεινται μόνο σε νόμους στην ψήφιση των οποίων έχουν συμμετάσχει και οι ίδιοι μέσω μιας δημοκρατικής διαδικασίας. Αυτή η διαδικασία οφείλει τη νομιμοποιητική της δύναμη τόσο στη συμμετοχή όλων των πολιτών στη διαδικασία λήψης των πολιτικών αποφάσεων όσο και στον συνδυασμό της λήψης των αποφάσεων βάσει της αρχής της πλειοψηφίας (που μπορεί να είναι και ενισχυμένη, εάν κριθεί απαραίτητο) με τη διαδικασία της διαβούλευσης, προκειμένου να διαμορφωθεί η γνώμη της πολιτικής κοινότητας. Κατ’ αυτό τον τρόπο, λοιπόν, πρέπει να επιδρά μια ενεργή κοινωνία των πολιτών πάνω στο κράτος, προκειμένου να πραγματώνει τους όρους της ίδιας της ύπαρξής της. Επειδή κάτι τέτοιο προϋποθέτει την ύπαρξη ενός αντίστοιχου πλαισίου για τον πολιτικό μετασχηματισμό των βιοτικών σχέσεων, υφίσταται μια εννοιολογική σύνδεση μεταξύ της λαϊκής και της κρατικής κυριαρχίας. Εάν η πολυπλοκότητα της παγκόσμιας κοινωνίας, χωρίς πολιτικό έλεγχο, ενταθεί, περιορίζοντας ακόμη περισσότερο το πεδίο δράσης των εθνών-κρατών, τότε θα προκύψει, από την ίδια την κανονιστική έννοια της δημοκρατίας, το αίτημα για την επέκταση της δυνατότητας άσκησης πολιτικής πέρα από τα εθνικά σύνορα.

Τα κράτη αντισταθμίζουν εν μέρει την απώλεια της δυνατότητάς τους να επιλύουν προβλήματα με τη βοήθεια διεθνών οργανισμών. Αυτό όμως το πληρώνουν στην πραγματικότητα με τη δραματική μείωση του επιπέδου νομιμοποίησής τους. Επειδή το καθεστώς των διεθνών συμβάσεων έχει πάψει πια να αποτελεί κρίκο της αλυσίδας που καταλήγει στη δημοκρατική νομιμοποίηση και οι θεσμοθετημένες διαδικασίες στο πλαίσιο του έθνους-κράτους έχουν μαραθεί, ενισχύονται οι ακόλουθες δύο τάσεις: η πολιτική αναγκαιότητα να επεκταθεί η δημοκρατική διαδικασία πέρα από τα σύνορα του έθνους-κράτους και, ταυτόχρονα, η αμφιβολία εάν κάτι τέτοιο είναι εφικτό.

Από το έθνος-κράτος σε υπερεθνικές αρχές: το κρίσιμο ζήτημα της συνταγματοποίησης της κρατικής εξουσίας

Ο περιορισμός της εθνικής κυριαρχίας, προκειμένου να μεταβιβασθούν κυριαρχικά δικαιώματα σε υπερεθνικές αρχές, δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να υλοποιείται, ακόμη και εάν συχνά συμβαίνει έτσι, μέσω της στέρησης της ελευθερίας της έκφρασης από τους πολίτες. Αυτή η μεταβίβαση προϋποθέτει τη συνταγματοποίηση της κρατικής εξουσίας, στην οποία οι πολίτες οφείλουν την προστασία των θεμελιωδών ελευθεριών τους στο πλαίσιο ενός έθνους-κράτους. Οι αρμοδιότητες, οι οποίες είτε μεταβιβάζονται εξ ολοκλήρου από το έθνος-κράτος σε υπερεθνικές αρχές είτε ασκούνται πλέον από κοινού, πρέπει όχι απλώς να υπαχθούν σε κανόνες δικαίου, αλλά σε κανόνες δικαίου μιας δημοκρατικής πολιτικής κοινότητας. Σε αυτή την περίπτωση δεν συρρικνώνεται το πεδίο της αυτονομίας των πολιτών, από τη στιγμή που οι ίδιοι οι πολίτες συμμετέχουν στη διαδικασία ψήφισης των νόμων στο υπερεθνικό επίπεδο, σύμφωνα με τους κανόνες μιας δημοκρατικής διαδικασίας. Με μια εδαφική επέκταση της επικράτειας και μια αύξηση του αριθμού των πολιτών δεν αλλάζει ουσιαστικά τίποτε άλλο πέρα από τον βαθμό πολυπλοκότητας της διαδικασίας διαμόρφωσης της συλλογικής γνώμης και της βούλησης της πολιτικής κοινότητας. Δεν μπορεί, δηλαδή, να γίνει λόγος για περιορισμό της λαϊκής κυριαρχίας, από τη στιγμή που η διαδικασία παραμένει άθικτη.

Από την άλλη πλευρά, το διεθνές δίκτυο, που έχει εν τω μεταξύ δημιουργηθεί, θα εκδημοκρατισθεί μόνο στην περίπτωση που τα γνωστά συστατικά στοιχεία της δημοκρατίας συναρμολογηθούν, χωρίς βέβαια να υποστούν απώλειες στο πεδίο της νομιμοποίησης, με τρόπο διαφορετικό από τον ισχύοντα στο πλαίσιο του έθνους-κράτους. Από αυτή την άποψη, η δοκιμασία στην οποία πρέπει να υποβληθεί σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να αποδειχθεί πλούσια σε διδάγματα. Μέσα από αυτήν θα κριθεί η βούληση και η ικανότητα των πολιτών, των πολιτικών ελίτ και των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης να πραγματοποιήσουν, τουλάχιστον στην ευρωζώνη, το επόμενο βήμα στον δρόμο της ολοκλήρωσης, ούτως ώστε να προωθήσουν τον εκπολιτισμό της άσκησης της πολιτικής κυριαρχίας.

 Η θεσμοθέτηση της ιδιότητας του πολίτη της Ένωσης 

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη αποκρυσταλλωθεί μια πολιτικά συντεταγμένη κοινότητα, η οποία, χωρίς να καλύπτεται από μια αντίστοιχη κρατική εξουσία, ασκεί κυριαρχική εξουσία έναντι των κρατών-μελών. Ενώ στην αρχή της ευρωπαϊκής ενοποίησης η εκπολιτιστική στιγμή εκφράστηκε προπάντων με την ειρήνευση μιας αιματοκυλισμένης ηπείρου, έκτοτε εκδηλώνεται στην πάλη για τη συγκρότηση ικανοτήτων του πράττειν. Οι λαοί μιας ηπείρου με συρρικνούμενο πολιτικό και οικονομικό εκτόπισμα προσπαθούν, έτσι, να αποκτήσουν ένα περιθώριο πολιτικής δράσης απέναντι στις πολιτικές δυνάμεις και τους συστημικούς καταναγκασμούς μιας παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας. Ο τρόπος με τον οποίο η ομοσπονδιακή δημοκρατία αντιλαμβάνεται τον εαυτό της θα πρέπει να προσαρμοστεί σε αυτή την κατάσταση.

Αντιλαμβάνομαι τη θεσμοθέτηση της ιδιότητας του πολίτη της Ένωσης, έστω και αν αυτό εξακολουθεί να αντιβαίνει στο πρώην άρθρο 48 της Συνθήκης της Λισαβόνας, ως εξής: το σύνολο των ευρωπαίων πολιτών αναδεικνύεται σε συλλογικό συντακτικό νομοθέτη πλάι στα κράτη. Στην ισχύουσα Συνθήκης της Λισαβόνας, η κατάτμηση της κυριαρχίας ανάμεσα στους πολίτες και τα κράτη προκύπτει ήδη από το γεγονός ότι, σε περίπτωση τροποποίησης της Συνταγματικής Συνθήκης, το Κοινοβούλιο εμπλέκεται στη σχετική διαδικασία, καθώς και από το ότι στην «κανονική νομοθετική διαδικασία» αναγνωρίζεται ως ισότιμο όργανο έναντι του Συμβουλίου. Συνέχεια ανάγνωσης

Η (παγκόσμια) κρίση, οι ιδέες και η Ευρωπαϊκή Ένωση

Standard

του Χριστόφορου Παπαδόπουλου

Βέρνερ Τύμπκε, «Εργατική τάξη και ιντελιγκέντσια», 1972-1973

O δημόσιος (εθνικός) λόγος περί της κρίσης περιστρέφεται αποκλειστικά στα προβλήματα της χώρας και της Ευρώπης. Εστιάζεται στις ανισότητες των οικονομιών και της πολιτικής ισχύος μεταξύ (ευρωπαϊκού) Βορρά και Νότου, όταν δεν αναπαράγεται ο λόγος της εξουσίας περί της ασωτίας των Ελλήνων και της πελατειακής δομής του πολιτικού συστήματος. Απουσιάζει η μεγάλη εικόνα, ο κόσμος, και μάλιστα σε μια στιγμή που τα διακυβεύματα παγκοσμίως δεν είναι μόνο οικονομικά, αλλά και πολιτικά και σε αρκετές περιπτώσεις χειραφετητικά, όπως δείχνουν οι πρόσφατες πληβειακές εξεγέρσεις στην Αφρική και την Ασία, με αιτήματα την ελευθερία, την αξιοπρέπεια, την ισότητα. Ο Α. Μπαντιού γράφει ότι ο λαός μπορεί να συμπυκνώσει την ύπαρξή του σε μια πλατεία, μια λεωφόρο, μερικά εργοστάσια, ένα πανεπιστήμιο. Υπογραμμίζει δε ότι μια λαϊκή εξέγερση έχει τα χαρακτηριστικά μιας κίνησης κομμουνισμού, ακόμα και όταν απουσιάζει το κόμμα, η ηγεμονική οργάνωση, ο αναγνωρισμένος ηγέτης, γιατί κομμουνισμός πάει να πει δημιουργία από κοινού του συλλογικού πεπρωμένου. Συνέχεια ανάγνωσης

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Αριστερά

Standard

του Χρήστου Λάσκου

 

Πωλ Ντελβώ, "Γυμνές αγκαλιασμένες γυναίκες", 1935-1940

Σε μια συνέντευξή του στα «Ενθέματα», στις 7 Μαρτίου του 2010, ο Γεράσιμος Μοσχονάς υποστήριζε πως, σε ό,τι αφορά την τοποθέτηση της Αριστεράς έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπάρχουν δύο και μόνο συνεκτικές στάσεις. Σημείωνε συγκεκριμένα: «Προσωπικά, μου προκαλούν μεγάλο σεβασμό οι προσεγγίσεις που διακρίνονται από εσωτερική συνοχή. Η Ευρώπη είναι, το επαναλαμβάνω, ένα βαθύτατα συντηρητικό θεσμικό και οικονομικό σύστημα. Μου προκαλεί συνεπώς σεβασμό, έστω κι αν διαφωνώ, η θέση “έξω η Ελλάδα από την Ε.Ε.”. Τη θεωρώ πνευματικά και πολιτικά συνεκτική, θεωρώ δε ότι έχει ισχυρά επιχειρήματα υπέρ της. Μου προκαλεί επίσης σεβασμό η αντίθετη επιλογή, η στρατηγική για μια ομοσπονδιακή Ευρώπη και ο αριστερός ευρωπαϊσμός. Διαθέτει και αυτή το πλεονέκτημα της συνοχής, εκφράζει πολύ καλύτερα, κατά τη γνώμη μου, τα συμφέροντα της σημερινής Ελλάδας, έχει διαμορφωμένες εστίες και αιχμές κριτικής στο ευρωπαϊκό σύστημα, προσδιορίζει χωρίς διφορούμενα το πλαίσιο […]. Κατανοώ όμως λιγότερο τον ασπόνδυλο πολυσυλλεκτισμό –ο οποίος είναι ταυτόχρονα προϊόν και τακτικισμού και σύγχυσης– του κυρίαρχου λόγου του ΣΥΡΙΖΑ. Μου είναι λιγότερο κατανοητή η θέση “κριτική σε όλα και σε όλους, κριτική σε ο,τιδήποτε ευρωπαϊκό, αλλά παραμένουμε εντός Ε.Ε., είμαστε μια ευρωπαϊκή πολιτική δύναμη” […]. Αυτή η αμφισημία, που δεν αναγνωρίζεται ως τέτοια (αυτό είναι ο ορισμός του πολυσυλλεκτισμού), εμποδίζει την παραγωγή συγκροτημένης και καινοτόμου πολιτικής είτε στη μία κατεύθυνση, την ευρωπαϊκή, είτε στην άλλη, την εκτός Ευρώπης». Συνέχεια ανάγνωσης

Υπάρχει ζωή μετά τον ευρωπαϊσμό;

Standard

του Στάθη Κουβελάκη

Όσιπ Ζάντκιν, «Ο κιθαρίστας», 1964

Είναι γνωστή η ρήση του Αμερικάνου μαρξιστή Φρέντρικ Τζέημσον, σύμφωνα με την οποία, στις μέρες μας, είναι πιο εύκολο να φανταστούμε τη συντέλεια του κόσμου παρά κάτι κατ’ αρχήν πολύ λιγότερο δραματικό όπως το τέλος του καπιταλισμού. Η εγχώρια εκδοχή αυτού του ρητού θα μπορούσε να είναι ότι, στην Ελλάδα, για ένα μεγάλο της ριζοσπαστικής Αριστεράς, η συντέλεια της χώρας μοιάζει ένα ενδεχόμενο πιο ρεαλιστικό από κάτι κατ’ αρχήν πολύ λιγότερο δραματικό όπως το τέλος της ένταξής της σε οργανισμούς σαν την Ευρωπαϊκή Ένωση ή σε σκέλη τους όπως η ΟΝΕ.

Για να το πούμε διαφορετικά, αυτό που βιώνει σήμερα η ελληνική κοινωνία είναι το τέλος ενός μεγάλου μύθου, ίσως του μόνου (αλλά θεμελιακού), στον οποίο κοινωνούσαν το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του λαϊκού κορμού και οι διάφορες ελίτ, ανάμεσα σ’ αυτές και το σύνολο σχεδόν της εκτός ΚΚΕ Αριστεράς, τον μύθο του ευρωπαϊσμού. Η πεποίθηση δηλαδή ότι, παρά τις όποιες επιφυλάξεις (ή και ανοιχτές διαφωνίες) για πολιτικές και θεσμικές πλευρές της Ε.Ε., η ένταξη της Ελλάδας στη λέσχη των ανεπτυγμένων ευρωπαϊκών χωρών αποτελεί αναγκαία συνθήκη της όποιας εκδοχής κοινωνικού συμβολαίου, και μάλλον την πιο λογική και ασφαλή οχύρωση του πολιτικοκοινωνικού συμβιβασμού της μεταπολίτευσης. Η νεοφιλελεύθερη θεραπεία-σοκ του διαβόητου πλέον Μνημονίου σηματοδοτεί την κατάρρευση αυτής της ιδέας, κάτι που, ανάμεσα στα άλλα, ανοίγει το δρόμο σε πρωτόγνωρες ιδεολογικές ανακατατάξεις. Σ’ αυτό το πλαίσιο πρέπει να δούμε και τους καινούργιους όρους της συζήτησης που διαμορφώνονται στην Αριστερά. Οι βασικές τάσεις που αναδεικνύει η καινούργια συγκυρία φαίνεται, ως τώρα, να είναι οι εξής: κρίση των ευρωπαϊστικών επιλογών, σε όλους τις εκδοχές τους, και ειδικότερα στις μεταρρυθμιστικές. Εμφάνιση λογικών ρήξης με βασικούς πυλώνες της υπαρκτής Ε.Ε. (πιο συγκεκριμένα με την ΟΝΕ), με όρους ωστόσο διαφορετικούς από τον αριστερό αντιευρωπαϊσμό της δεκαετίας του 1980 (ή σήμερα του ΚΚΕ). Συνέχεια ανάγνωσης

Σύνταγμα, μνημόνιο, εργασιακές σχέσεις και «σωτηρία της πατρίδας»

Standard

του Δημήτρη Α. Τραυλού-Τζανετάτου

Στη φάση πλήρους και καθολικής αποσύνθεσης και σήψης που διανύει η χώρα, η οποία, ύστερα από την εναπόθεση των ελπίδων ανόρθωσης στους εκπροσώπους της διεθνούς «χρηματοπιστωτικής τρομοκρατίας», βρίσκεται αντιμέτωπη με εφιαλτικές εξελίξεις, η επισήμανση περιπτώσεων πολιτικής και όχι μόνο υποκρισίας και φαρισαϊσμού, ανακατεμένων συχνά με στοιχεία ευήθειας και αλαζονείας, φαντάζει προκλητική πολυτέλεια. Ωστόσο τα πράγματα πέραν της γελοιογραφικής ή απλώς απωθητικής και απαξιωτικής τους πλευράς εμφανίζουν συχνά μια τραγική διάσταση. Αυτό συμβαίνει όταν παραβιάζεται κατάφωρα το Σύνταγμα και η Δημοκρατία κινδυνεύει να χάσει κάθε ίχνος αξιοπιστίας.

Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, "Ο διαμερισμός των ιματίων του Ιησού (Espolio)", Καθεδρικός ναός του Τολέδου (λεπτομέρεια)

Πρόσφατα απασχόλησε Κυβέρνηση και Τύπο η δήθεν έλλειψη σεβασμού του ΚΚΕ προς το Σύνταγμα. Και τούτο όταν είναι ευδιάκριτη, αν όχι αυτονόητη, η κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στην έμπρακτη υπονόμευση και παραβίαση του Συντάγματος και στην πολιτικοϊδεολογική αμφισβήτησή του μέσω του χαρακτηρισμού του ως ταξικού. Ποιος άλλωστε σοβαρός συνταγματολόγος θα αμφισβητούσε ότι το Σύνταγμα, εκφράζοντας τον συσχετισμό των κοινωνικοπολιτικών δυνάμεων και των αντικειμενικών οικονομικών συνθηκών της συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου, εντός της οποίας γεννιέται και τίθεται σε λειτουργία, παραμένει ανοικτό στις κοινωνικές εξελίξεις; Αρκεί γι’ αυτό η ενδεικτική αναφορά στον πρύτανη των Ελλήνων συνταγματολόγων, τον αείμνηστο Αριστόβουλο Μάνεση. Είναι άλλωστε τουλάχιστο αφελές να πιστεύει κάποιος, ότι το ΚΚΕ, που υπέστη τα πάνδεινα στις συνθήκες διώξεων και παρανομίας, δεν αναγνωρίζει την πολιτική αλλά και τη θεσμική σημασία της νομιμοποίησής του και μέσω αυτής την αξία και χρησιμότητα του «αστικοδημοκρατικού Συντάγματος».

Οι αιτιάσεις, ωστόσο αυτές, πέραν του αστήρικτου και πολιτικά απαράδεκτου έως επικίνδυνου για τη δημοκρατία χαρακτήρα τους, εμπεριέχουν απύθμενη δόση υποκρισίας, η οποία προφανώς στοχεύει στη συγκάλυψη και στον αποπροσανατολισμό κραυγαλέων αντισυνταγματικοτή- των και ακραίων αντιδημοκρατικών και αντικοινωνικών συμπεριφορών και πρακτικών της πολιτικής εξουσίας. Αλήθεια τι να πρωτοϋπογραμμίσει κανείς, όταν η άκριτη και χωρίς όρια υιοθέτηση της λαίλαπας των γνωστών και δοκιμασμένων για την κοινωνική μονομέρεια και αναλγησία αλλά και απροσφορότητά τους «μέτρων διάσωσης» της ελληνικής οικονομίας του περιβόητου μνημονίου, παρασέρνει στη δίνη της ακόμη και στοιχειώδεις προστατευτικές εργατοδικαιϊκές ρυθμίσεις των αρχών του 20ού αιώνα, όπως είναι εκείνες του Ν. 2112/20 για την προστασία των απολύσεων! (απορρύθμιση μέχρι ουσιαστικής κατάργησης των αποζημιώσεων καταγγελίας). Συνέχεια ανάγνωσης

Εισαγωγικά ερωτήματα για την κρίση στην Ελλάδα και την Ευρώπη

Standard

Σχέδιο του Γιώργου Ιωάννου (περ. "η λέξη", τχ. 14, Μάης 1982)

του Ετιέν Μπαλιμπάρ

Θα ήθελα να ευχαριστήσω ειλικρινά τα «Ενθέματα» της Αυγής για τη δημοσίευση του κειμένου μου  «Κρίση της Ευρώπης, τέλος της Ευρώπης;»  ενόψει της συζήτησης που θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 14 Ιουνίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Η συζήτηση αυτή λαμβάνει χώρα μέσα σε εξαιρετικά δυσμενείς συγκυρίες, που πλήττουν ιδιαίτερα την Ελλάδα, αλλά όχι μόνον. Στην πραγματικότητα, πλήττεται ολόκληρη η Ευρώπη και  τα περιθώρια αισιοδοξίας είναι μικρά. Μπορεί λοιπόν η συζήτηση αυτή να είναι τεταμένη, καθώς δεν υπάρχει a priori κανένας λόγος να συμφωνούμε όλοι στην ανάλυση  της κατάστασης και στις καταλληλότερες λύσεις.  Αλλά είμαι βέβαιος ότι θα είναι μια συζήτηση εγκάρδια και παραγωγική. Η θέληση να δημιουργήσουμε νέες προοπτικές και να σκεφτούμε από κοινού διαφαίνεται από το ίδιο  το αντικείμενο της συζήτησης, καθώς και από τους συμμετέχοντες.

Στο κείμενο που κατέθεσα την 21η Μαΐου [και δημοσιεύεται σήμερα μεταφρασμένο στην Αυγή], με σκοπό ν’ ανοίξουμε αυτή τη συζήτηση, πήρα ηθελημένα το ρίσκο της απλούστευσης: επέμεινα ιδιαίτερα στην άποψη ότι η κρίση της ελληνικής οικονομίας εγγράφεται σε μια συγκυρία βίαιης απορρύθμισης (αλλά όχι και κατάρρευσης) του παγκόσμιου καπιταλισμού· στο γεγονός ότι η ελληνική κρίση, ως συνέπεια των εγγενών αδυναμιών που σηματοδοτεί,  θέτει το ερώτημα  της ίδιας της ύπαρξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως πολιτικού μορφώματος και προγράμματος.Είτε η Ευρωπαϊκή Ένωση θα βρει το δρόμο μιας επανίδρυσης που αφορά την αλληλεγγύη μεταξύ των μελών της, το στίγμα των θεσμών της, τη θέση της μέσα στον κόσμο· είτε θα γίνει το παιχνίδι δυνάμεων που την ξεπερνούν και όμηρος των ίδιων των εσωτερικών της συγκρούσεων που θα την οδηγήσουν  στη διάλυση. Όμως, το πρώτο ενδεχόμενο είναι εξαιρετικά αμφίβολο: πηγαίνει κόντρα σε ιστορικές τάσεις με μεγάλη βαρύτητα (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι και αναπόφευκτες), προϋποθέτοντας μια αναθεώρηση των «δογμάτων» και των «σιωπηλών συμβιβασμών» στη βάση των οποίων λειτουργεί σήμερα το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Θα προϋπέθετε επίσης μια σπάνια σύζευξη διαύγειας, θέλησης, θάρρους και συλλογικής στράτευσης στην υπηρεσία των δημοκρατικών αξιών. Όμως, είναι το μόνο ενδεχόμενο, νομίζω, που μπορεί να νοηματοδοτήσει τη συνεισφορά μας στη δημόσια συζήτηση.

Συνέχεια ανάγνωσης

Κρίση της Ευρώπης, τέλος της Ευρώπης; Έξι θέσεις

Standard

του Ετιέν Μπαλιμπάρ

Πωλ Ντελβώ, "Η κόκκινη κουρτίνα ανάμεσα στις δύο φίλες", π. 1939

I. Αυτή είναι μόνο η αρχή της κρίσης

Μέσα σε ένα μόνο μήνα, είδαμε τον πρωθυπουργό της Ελλάδας Γ. Παπανδρέου να δηλώνει την αδυναμία του δημόσιου ταμείου να αντιμετωπίσει τα δάνεια και τα τοκοχρεολύσια της χώρας του· την επιβολή ενός σχεδίου άγριας δημοσιονομικής λιτότητας, ως τίμημα για ένα ευρωπαϊκό δάνειο διάσωσης· τις «υποβαθμίσεις» της πιστοληπτικής ικανότητας της Πορτογαλίας και της Ισπανίας· να απειλείται η αξία, αλλά και η ίδια η ύπαρξη του ευρώ· τη δημιουργία (υπό την έντονη πίεση των ΗΠΑ) ενός ευρωπαϊκού ταμείου στήριξης αξίας 750 δισ. ευρώ· την απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ενάντια στους κανονισμούς της) να εξαγοράσει τα χρέη των κυβερνήσεων· και, τέλος, την ανακοίνωση μέτρων λιτότητας σε αρκετά κράτη-μέλη της Ευρώπης.

Είναι ξεκάθαρο πως πρόκειται μόνο για την αρχή, καθώς αυτά τα τελευταία επεισόδια μιας κρίσης, που ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια με την κατάρρευση της αγοράς ακινήτων στις ΗΠΑ, θα έχουν συνέχεια. Δείχνουν ότι ο κίνδυνος μιας οικονομικής κατάρρευσης είναι υπαρκτός περισσότερο από ποτέ και εντείνεται, καθώς προκαλείται από την τεράστια ποσότητα τοξικών ομολόγων, τα οποία συσσωρεύονταν κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών μέσω του συνδυασμού μη εγγυημένων δανείων και της μετατροπής των Credit Default Swaps σε επενδυτικά προϊόντα από τις τράπεζες. Ο «Black Peter», το συνολικό ποσό των μη καλύψιμων χρεών, καλπάζει με ρυθμούς που τα κράτη δεν μπορούν να παρακολουθήσουν. Η κερδοσκοπία, τώρα πια, θέτει στο στόχαστρό της τις ισοτιμίες και τα δημόσια χρέη. Αλλά το ευρώ είναι ο αδύναμος κρίκος, και μαζί του η ίδια η Ευρώπη. Δεν θα έπρεπε να έχουμε καμιά αμφιβολία για την καταστροφή που επέρχεται.

II. Οι Έλληνες διαμαρτύρονται: καλά κάνουν!

Μια πρώτη άμεση συνέπεια της «θεραπείας» που εφαρμόστηκε στην ελληνική κρίση ήταν η οργή του ελληνικού πληθυσμού. Υπάρχει μια μεγάλη δημόσια συζήτηση επ’ αυτού: Έχουν άδικο οι Έλληνες που αρνούνται τις «ευθύνες » τους; Έχουν δίκιο που καταγγέλλουν τη «συλλογική τιμωρία»; Αφήνοντας κατά μέρος τα εγκληματικά επεισόδια που τις στιγμάτισαν, θεωρώ πως οι διαμαρτυρίες των Ελλήνων ήταν εντελώς δικαιολογημένες, για τρεις τουλάχιστον λόγους. Πρώτον, γίναμε μάρτυρες ενός ολοκληρωτικού στιγματισμού του ελληνικού λαού: η διαφθορά και τα ψεύδη των πολιτικών (οι ωφελούμενοι από τα οποία, όπως και παντού, είναι κυρίως οι πιο πλούσιοι, οι οποίοι επιδόθηκαν σε μεγάλης έκτασης φοροδιαφυγή), αποδόθηκαν συλλήβδην στον λαό, αδιακρίτως. Συνέχεια ανάγνωσης

Η τρόικα, το μνημόνιο, οι κόκκινες γραμμές

Standard

ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

του Νίκου Σαραντάκου

Πάμπλο Πικάσο, «Τρεις καθισμένες γυμνές», 1933

Κάποιες φορές η λέξη του μηνός είναι μία και επιβάλλει αμέσως την παρουσία της, κάποτε οι υποψήφιες λέξεις είναι πολλές και δυσκολεύομαι να διαλέξω, όπως τούτο το μήνα. Και η αναβολή της μιας εβδομάδας, που έγινε για το αφιέρωμα στη μνήμη του Άγγελου Ελεφάντη, αντί να βοηθήσει να κατασταλάξω μάλλον περιέπλεξε τα πράγματα, αφού μπήκαν στη μέση κι άλλες λέξεις που έγιναν κομμάτι της επικαιρότητας. Θα μπορούσα να μιλήσω για την πειρατεία, ας πούμε, αλλά προτιμώ να μείνω στα δικά μας.

Οπότε, στην εσωτερική επικαιρότητα, μία από τις λέξεις που κυριαρχούν είναι κι αυτή η τρόικα, που έχει αφηνιάσει και ζητάει όλο και σκληρότερα μέτρα — κι αμέσως μόλις έντρομοι οι υπουργοί μας συμμορφωθούν, η τρόικα κάνει ρελάνς στον εαυτό της, κατά παράβαση κάθε χαρτοπαιχτικής δεοντολογίας, και ζητάει τρίδιπλα. Αλλά παρασύρομαι, εμείς εδώ λεξιλογούμε. Η λέξη τρόικα λοιπόν είναι δάνειο από τα ρώσικα, μάλλον μέσω των γαλλικών. Στα ρώσικα, τρόικα είναι το αμάξι ή το έλκηθρο που το σέρνουν τρία άλογα, είναι όμως και το τριάρι στα χαρτιά. Μεταφορικά, πήρε τη σημασία της ομάδας τριών ατόμων που ασκούν από κοινού κάποια εξουσία.

Οι πρώτες εφαρμογές της λέξης με τη μεταφορική σημασία στις ευρωπαϊκές γλώσσες φαίνεται να είναι σε ρωσικά συμφραζόμενα: στη δεκαετία του 1920 στα γαλλικά, για τους Στάλιν-Ζηνόβιεφ-Κάμενεφ που είχαν κάνει μέτωπο κατά του Τρότσκι, αλλά και μεταπολεμικά, στα αγγλικά, για την τριανδρία που άσκησε την εξουσία στη μεταβατική περίοδο μετά τον θάνατο του Στάλιν. Τότε πρέπει να πέρασε και στα ελληνικά σε μεταφορική χρήση, στη δεκαετία του 1950 δηλαδή. Με τον καιρό, η λέξη εφαρμόστηκε σε κάθε λογής περιπτώσεις τριών προσώπων στην εξουσία: διάσημη τρόικα ήταν της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αντιπροσώπευε την Ε.Ε. σε θέματα εξωτερικής πολιτικής. Αλλά αυτή που μας νοιάζει και μας καίει είναι η τωρινή τρόικα, που λέγεται έτσι διότι περιλαμβάνει τρεις εκπροσώπους, έναν από την Ε.Ε., έναν από το ΔΝΤ κι έναν από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Συνέχεια ανάγνωσης

Οικονομικές και πολιτικές διαστάσεις της κρίσης στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ

Standard

Συνέντευξη του Ρίτσαρντ Γουλφ στον Χάρη Κωνσταντινίδη

Βέρνερ Τύμπκε, "Αστική τάξη και ιντελιγκέντσια", 1972-73

Ο Richard Wolff είναι ένας από τους γνωστότερους αμερικανούς μαρξιστές οικονομολόγους, ομότιμος καθηγητής του University of Massachusetts Amherst και επισκέπτης καθηγητής του New School University. Σε συνεργασία με τον καθηγητή Στήβεν Ρέζνικ, έγραψε πλήθος βιβλίων και άρθρων, διατυπώνοντας μια καινοτόμα προσέγγιση στην πολιτική οικονομία μέσω των εργαλείων της ταξικής διαδικασίας και του επικαθορισμού. To πιο πρόσφατο βιβλίο του Capitalism Hits the Fan (2009) αξιοποιεί αυτό το πλαίσιο για την ανάλυση της τρέχουσας οικονομικής κρίσης. Στα ελληνικά κυκλοφορεί το βιβλίο του (σε συνεργασία με τον Stephen Resnick) Ταξική θεωρία και Ιστορία. Καπιταλισμός και κομμουνισμός στην ΕΣΣΔ (μετ. Θανάσης και Βίκτωρας Τσακίρης, Ελληνικά Γράμματα, 2005).

Ο Richard Wolff βρέθηκε στην Ελλάδα την προηγούμενη εβδομάδα, προσκεκλημένος του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο Χάρης Κωνσταντινίδης, υποψήφιος διδάκτωρ οικονομικών στο University of Massachusetts Amherst, τον συνάντησε και μίλησε μαζί του.

«Ε»

Οι ΗΠΑ βίωσαν τα τελευταία τρία χρόνια μια ύφεση και πρόσφατα μια «ανάκαμψη χωρίς θέσεις εργασίας». Πώς αξιολογείτε τις προοπτικές της αναθέρμανσης;

Υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν πως υπάρχει μια δυσχέρεια στην ανάκαμψη, αν όχι ότι έρχεται το τέλος της. Από τις αρχές Απριλίου, οι χρηματιστηριακοί δείκτες έχουν σταματήσει να ανεβαίνουν, ενώ επανεμφανίστηκαν τα προβλήματα στον τραπεζικό και τον στεγαστικό τομέα. Το πρόβλημα της ανεργίας μεγάλωνε διαρκώς, ενώ βρισκόμαστε μόλις στην πρώτη φάση του αντίκτυπου της κρίσης όσον αφορά τις περικοπές θέσεων εργασίας και υπηρεσιών του δημοσίου, ιδιαίτερα στις μεγάλες πολιτείες, όπως στη Νέα Υόρκη και την Καλιφόρνια, όπου έχουν ήδη γίνει δεκάδες χιλιάδες απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων. Τα δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα έχουν πληγεί ιδιαιτέρως, κάτι που θέτει σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα των ΗΠΑ, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του αμερικανικού ειδικευμένου εργατικού δυναμικού εκπαιδεύεται στα δημόσια πανεπιστήμια.

Δεν υπάρχει τρόπος να προβλέψουμε το μέλλον. Ωστόσο, η πτώση του ευρώ καθιστά τις αμερικάνικες εξαγωγές λιγότερο ανταγωνιστικές σε πολλούς τομείς, πράγμα που σημαίνει ότι οι εξαγωγές δεν μπορούν να στηρίξουν μια ανάκαμψη της παραγωγής (όχι μόνο του τραπεζικού τομέα και του χρηματιστηρίου). Για αυτό το λόγο η Γερουσία ήδη διαβουλεύεται για ένα δεύτερο πακέτο τόνωσης, οριοθετημένο στα 200 εκατομμύρια δολάρια, ενώ προσπαθεί να αποφύγει την παραδοχή της αποτυχίας του πρώτου πακέτου. Η αμερικάνικη κυβέρνηση πλέον λειτουργεί ως το βασικό στήριγμα του αμερικανικού καπιταλισμού. Συνέχεια ανάγνωσης