Η «ελληνοφοβία» του ιταλικού κράτους και η υπόθεση των πέντε φοιτητών

Standard

#Free5

του Μάρκου Βογιατζόγλου

Από τη συγκέντρωση διαμαρτυρίας έξω από το Συμβούλιο Εφετών, Αθήνα 7.1.2016

Από τη συγκέντρωση διαμαρτυρίας έξω από το Συμβούλιο
Εφετών, Αθήνα 7.1.2016

Αυτές τις μέρες το Συμβούλιο Εφετών εξετάζει μια περίεργη υπόθεση. Προ διμήνου, οι δικαστικές αρχές του Μιλάνου εξέδωσαν Ευρωπαϊκό Ένταλμα Σύλληψης (ΕΕΣ) ζητώντας την έκδοση πέντε Ελλήνων φοιτητών για την υποτιθέμενη συμμετοχή τους σε επεισόδια, κατά την διαδήλωση της Πρωτομαγιάς του 2015 στην ιταλική πόλη. Το Συμβούλιο Εφετων πρέπει να αποφασίσει εάν υφίσταται νομική βάση για την έκδοση των φοιτητών ή εάν θα δικαστούν στη χώρα μας, βάσει των στοιχείων που έχουν συλλέξει οι ιταλικές αρχές.

Ας το ξεκαθαρίσουμε ευθύς εξαρχής: οι Πέντε δεν πρέπει, σε καμία περίπτωση, να εκδοθούν στην Ιταλία. Σημειώνω περιληπτικά τα κύρια επιχειρήματα που στηρίζουν αυτήν τη θέση: Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Πιέτρο Ινγκράο και η πρακτική της αμφιβολίας

Standard

του Κλαούντιο Καρνιέρι

μετάφραση: Τόνια Τσίτσοβιτς

Οι εκδόσεις Επέκεινα, με έδρα τα Τρίκαλα, μας χάρισαν αυτές τις δύσκολες μέρες, ένα ακόμα ωραίο βιβλίο: τη συζήτηση μεταξύ του Πιέτρο Ινγκράο και του Κλαούντιο Καρνιέρι με τίτλο «Η πρακτική της αμφιβολίας» (μετάφραση από τα ιταλικά: Τόνια Τσίτσοβιτς, πρόλογος: Κώστας Δουζίνας, επιμέλεια: Βαγγέλης Γαλάνης). Όπως γράφει ο Κ. Δουζίνας, η συνέντευξη αποτελεί «μια συναισθηματική συμπύκνωση και μια αναζωογονητική περιήγηση στην ιστορία της Ιταλικής και της Ευρωπαϊκής Αριστεράς του δευτέρου μισού του 20ου αιώνα. Στις πυκνές σελίδες αυτού του κομμουνιστικού οδοιπορικού παρελαύνουν, μεταξύ Ρώμης, Μόσχας και Καμπούλ, μυστικές συναντήσεις με φίλους και ηγετικές μορφές, όπως ο Ενρίκο Μπερλίνγκουερ, ο Μπρούνο Κράισκι, ο Μπρούνο Τρεντίν, η Λουτσιάνα Καστελίνα, ο Στέφανο Ροντότα», ενώ η «πολιτική διάψευση και η θεωρητική χρεοκοπία δεν σβήνουν τον ονειρικό οπτιμισμό του Ινγκράο, σταθερά προσανατολισμένο προς το μέλλον της αριστεράς, της εργασίας, το μέλλον του κράτους πρόνοιας και της Ευρώπης». Δημοσιεύουμε εκτενή αποσπάσματα από την εισαγωγή του Κλάουντιο Καρνιέρι (παλιού μέλους του PCI και σήμερα μέλους του SEL και προέδρου της Εταιρείας Ερευνών της Ούμπρια).

Στρ. Μπ.

Cent’anni. Tanti ne compie Pietro Ingrao, e gli auguri affettuosi a questa vecchia quercia della sinistra e della Repubblica sono un piacevole dovere. La vulgata, diffusa anche da molti suoi vecchi compagni-avversari di partito, lo rappresenta ormai da mezzo secolo come un acchiappa nuvole astratto e inconcludente. Nel migliore dei casi, come un poeta, troppo a lungo prestato alla politica prima di ricongiungersi, ormai vecchio, a se stesso.

Πολλές φορές, διαβάζοντας τις ωραίες και πυκνές σελίδες [της αυτοβιογραφίας του Ινγκράο] Ήθελα το φεγγάρι, έτυχε να φανταστώ την προσπάθεια του Πιέτρο Ινγκράο, ενώ έγραφε, να ξεπεράσει μια επιφυλακτικότητα, μια συστολή να μιλήσει για τον εαυτό του, για τη ζωή του, που είναι τόσο στενά συνδεδεμένη με πάθη, με συλλογικές υποθέσεις, και επομένως να την λαξέψει μέσα στη μοναδικότητά της, και να την επανασυνδέσει με μεγαλύτερες υποθέσεις, φορτωμένες με τα σημάδια του εθνικού βίου και των τραγωδιών του κόσμου του χίλια εννιακόσια.

Γνωρίζω αυτή τη συστολή από τότε που ήμουν νέος και ηγετικό στέλεχος της Κομμουνιστικής Νεολαίας στο Τέρνι: το Τέρνι ήταν μια πόλη που αγαπούσε πολύ ο Ινγκράο. Ερχόταν κάθε φορά εκεί για να κλείσει την προεκλογική του εκστρατεία. Έτυχε τότε, που ακόμη ήμουν νεαρός μαθητής λυκείου, να τον παρουσιάσω στο θέατρο της πόλης, στην αρχή της δεκαετίας του εξήντα, σε έναν εορτασμό της ίδρυσης του κόμματος. Συνέχεια ανάγνωσης

[Ιταλία]: Μια ασπόνδυλη Aριστερά;

Standard

του Γιώργου Σουβλή και της Τάνια Toφανίν

Bενετία, Απρίλιος 2014

Bενετία, Απρίλιος 2014

Ο Πέρρυ Άντερσον, σε μια απόπειρά του να κριτικάρει την πορεία της μεταπολεμικής ιταλικής Αριστεράς, χρησιμοποίησε τον παραπάνω τίτλο, χωρίς ερωτηματικό ωστόσο. [1] Επίκεντρο της κριτικής του ήταν η ανικανότητά της να αρθρώσει αυτόνομο λόγο και πρακτικές, οι οποίες να τη διαφοροποιούν ουσιωδώς από την ιταλική νεοφιλελεύθερη Δεξιά. Ωστόσο, από τον Μάρτιο του 2009, οπότε γράφτηκε το άρθρο του, έχουν σημειωθεί δυο κεφαλαιώδεις αλλαγές στην Ευρώπη συνολικά. Η πρώτη είναι η παγκόσμια καπιταλιστική κρίση υπερσυσσώρευσης που ξέσπασε το 2008, οι οικονομικές συνεπαγωγές της οποίας για την Ευρώπη γίνονται πλήρως ορατές μόλις την τελευταία τριετία. H δεύτερη –στενά συνδεδεμένη με την πρώτη, και δη τις πολιτικές λιτότητας που επιβλήθηκαν– είναι η αναδιάρθρωση του ευρωπαϊκού πολιτικού σκηνικού: κατάρρευση των σοσιαλδημοκρατικών (στην πλειονότητά τους) κυβερνήσεων που διαχειρίστηκαν το ξέσπασμα της κρίσης και διαδοχή τους από κυβερνητικούς σχηματισμούς όπου κυριαρχούν τα κόμματα της χριστιανοδημοκρατίας. Ταυτόχρονα, ενίσχυση πολιτικών δυνάμεων στα αριστερά της σοσιαλδημοκρατίας, και ανάδειξη συλλογικοτήτων και κινημάτων, τα οποία –άλλοτε σε συνεργασία με τα κόμματα αυτά και άλλοτε όχι–, αμφισβήτησαν τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές.
tsipraΣε αυτό το ευρύτερο ιστορικό συγκείμενο πρέπει να εγγραφεί και η λίστα «Η άλλη Ευρώπη με τον Τσίπρα», που θα συμμετάσχει στις ευρωεκλογές και μάχεται, για μια εναλλακτική Ευρώπη ενάντια στην κυριαρχή λογική της λιτότητας. Περιλαμβάνει 71 υποψήφιους, από κόμματα της Αριστεράς (Κομμουνιστική Επανίδρυση, Αριστερά Οικολογίας και Ελευθερίας και άλλα ελάσσονος εμβέλειας κόμματα), συλλογικότητες της κοινωνίας των πολιτών και κοινωνικά κινήματα ενεργά για χρόνια στους αγώνες για τα κοινά αγαθά (Ιταλικό φόρουμ των κινημάτων για το νερό). Η μέχρι τώρα παρουσία της Λίστας μπορεί να χαρακτηριστεί ικανοποιητική, καθώς κατάφερε, μέσα σε ένα μήνα, χάρη στην επιτυχή ενεργοποιήση ενός δικτύου εθελοντών, να συλλέξει 220.000 υπογραφές (70.000 παραπάνω από όσες απαιτεί ο ιταλικός νόμος για τη συμμετοχή στις ευρωεκλογές). Συνέχεια ανάγνωσης

Η παράδοξη κίνηση της Σπινέλλι

Standard

Πώς «Η Άλλη Ευρώπη με τον Τσίπρα» θα μπορούσε να επανενώσει την ιταλική Αριστερά

του Λορέντσο Ζαμπόνι

μετάφραση: Μάρκος Βογιατζόγλου

Τζόρτζιο ντε Κίρικο, "Ένας τροβαδούρος"

Τζόρτζιο ντε Κίρικο, «Ένας τροβαδούρος»

Φλωρεντία, 20.2.2014. Η Μπάρμπαρα Σπινέλι γράφει στην μεγάλη κεντροαριστερή εφημερίδα La Repubblica· είναι μια απ’ τις διασημότερες ιταλίδες δημοσιογράφους. Είναι, επίσης, κόρη του Αλτιέρο Σπινέλι, εκ των συνιδρυτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καθόλου τυχαία, λοιπόν, όταν εξέφρασε την έντονη διαφωνία της με την πολιτική της Ε.Ε. και ειδικότερα με τις πολιτικές λιτότητας που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα προκάλεσε αίσθηση στον ιταλικό δημόσιο διάλογο. Λίγους μήνες πριν, ο σοσιαλδημοκράτης κοινωνιολόγος Λουτσιάνο Γκαλίνο εξέδιδε το τελευταίο του βιβλίο υπό τον εύγλωττο τίτλο Το πραξικόπημα των τραπεζών και των κυβερνήσεων: Επίθεση στη δημοκρατία στην Ευρώπη.

Η «αυτομόληση» δύο προσωπικοτήτων τέτοιου βεληνεκούς απ’ το στρατόπεδο της λιτότητας (στο οποίο εντάσσονται τα δύο μεγάλα κόμματα της Ιταλίας, όπως και όλες οι μεγάλες εφημερίδες) ήταν, πράγματι, σπουδαία είδηση. Το μεγάλο σοκ ήρθε, όμως, στις 21 Ιανουαρίου, όταν, μαζί με τους Πάολο Φλόρες ντ’ Αρκάις, Μάρκο Ρεβέλλι, Γκουίντο Βιάλε και τον αγαπητό σε όλους Αντρέα Καμιλλέρι, η Σπινέλλι και ο Γκαλίνο δημοσίευσαν ένα ανοιχτό κάλεσμα για τη δημιουργία μιας «λίστας πολιτών για μιαν άλλη Ευρώπη», που θα αντιταχθεί στη λιτότητα, υποστηρίζοντας τον Τσίπρα για τη θέση του προέδρου της Κομισιόν.

Επρόκειτο για μια κίνηση αν μη τι άλλο παράδοξη. Λίγους μήνες πριν τις ευρωεκλογές, μια δράκα ιταλών διανοούμενων, ορισμένοι εκ των οποίων ουδέποτε ανήκαν στη ριζοσπαστική Αριστερά, προτείνουν τον αρχηγό ενός ελληνικού κόμματος ως την κατάλληλη ενωτική φιγούρα για μια μη κομματική λίστα που θα διεκδικήσει την ψήφο μας. Συνέχεια ανάγνωσης

Κάποια νεώτερα απ’ το ιταλικό μέτωπο

Standard

Κινηματικές και πολιτικές εξελίξεις στην Ιταλία

 του Μάρκου Βογιατζόγλου

Αμεντέο Μοντιλιάνι, «Καρυάτιδα», π. 1919

Αμεντέο Μοντιλιάνι, «Καρυάτιδα», π. 1919

Φλωρεντία, 14.1.2014. Όταν μετακόμισα στην Ιταλία, το 2011, είχα την αίσθηση πως εγκαταστάθηκα στην πλέον σκοτεινή γωνιά μιας Μεσογείου που φλεγόταν. Απ’ όπου κι αν το ’πιανε κανείς, η σύγκριση ήταν απογοητευτική: Στην Πορτογαλία κάθε μήνα πορεύονταν μισό εκατομμύριο άνθρωποι ενάντια στα μέτρα λιτότητας. Σε Ελλάδα και Ισπανία, το κίνημα των πλατειών παρέσερνε στο διάβα του όλα τα δεδομένα που ’χει κανείς για το πώς πρέπει να μοιάζει ένα μαζικό κίνημα. Σε Αίγυπτο και Τυνησία, οι λαϊκές εξεγέρσεις γκρέμιζαν δικτατορίες δεκαετιών. Ακόμα και στην Τουρκία του αυτοκράτορα Ερντογάν, η οργασμική πολιτική και πολιτιστική δραστηριότητα της νεολαίας των πόλεων θα τροφοδοτούσε, λίγα χρόνια αργότερα, το κίνημα του πάρκου Γκεζί.

Στην Ιταλία, ουδέν το αξιοσημείωτο. Κι ας αφήσουμε κατά μέρος τα κινηματικά — που, όπως και να ’χει, είναι ως ένα βαθμό εφήμερα. Στο κεντρικό πολιτικό σκηνικό του Ευρωπαϊκού Νότου καταγράφηκε, τα τελευταία τρία χρόνια, μια σημαντική ριζοσπαστικοποίηση του πληθυσμού και ενίσχυση των σχηματισμών της Αριστεράς. Πέραν της Ελλάδας, όπου ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται ένα βήμα πριν την ανάληψη της κυβέρνησης, στην Ισπανία οι δημοσκοπήσεις δίνουν την Ενωμένη Αριστερά κάπου στο 15%-17%. Στην Πορτογαλία, οι δύο αριστεροί συνασπισμοί μαζεύουν αθροιστικά από 16% έως 18%.

Στην Ιταλία, το μόνο άξιο λόγου «αριστερό» κόμμα (το SEL του Νίκι Βέντολα) μπήκε οριακά στη Βουλή με 3,2%, τον Φλεβάρη του 2013 — κι αυτό μόνο χάρη σ’ έναν ανίερο εκλογικό συνασπισμό με το Δημοκρατικό Κόμμα. Όλοι οι υπόλοιποι (της Κομμουνιστικής Επανίδρυσης συμπεριλαμβανομένης) καταβαραθρώθηκαν.

Τρία χρόνια μετά, μπορώ με χαρά να σας γράψω πως υπάρχουν, πλέον, αισιόδοξα νέα από το ιταλικό μέτωπο. Ανάμεσα στα πολλά που συμβαίνουν εδώ, ξεχωρίζω δύο κινηματικές διαδικασίες μείζονος κλίμακας.

Πρώτον, το κίνημα NOTAV, ενάντια στην κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής υψηλής ταχύτητας Τορίνο-Λυών. Κόντρα σε όλες τις προβλέψεις, το NOTAV όχι μόνο δεν υπέκυψε στην τερατώδη προπαγάνδα και καταστολή των αστυνομικών αρχών, των μαφιόζων εργολάβων που έχουν αναλάβει το έργο, του μηντιακού κατεστημένου και της πολιτικής εξουσίας, αλλά αντιθέτως θέριεψε, μετατρέποντας το ζήτημα της σιδηροδρομικής γραμμής σε σύγκρουση εθνικής εμβέλειας. Εικάζεται, μάλιστα, από αρκετούς, ότι εντέλει το NOTAV θα επικρατήσει. Αν συμβεί κι αυτό, θα μιλάμε για απίστευτη έκπληξη, δεδομένου του συσχετισμού δυνάμεων. Σε κάθε περίπτωση, όπως και στην Ελλάδα –λ.χ. στην Κερατέα και στη Χαλκιδική– το NOTAV σηματοδοτεί τη μετεξέλιξη των λεγόμενων «NIMBY» κινημάτων[1] σε μια μορφή επαγωγικών κινητοποιήσεων, όπου οι συμμετέχοντες, εκκινώντας από τοπικά ζητήματα, καταλήγουν να επεξεργάζονται και να προτείνουν εναλλακτικά μοντέλα ανάπτυξης και δημοκρατίας — για όλους μας. Συνέχεια ανάγνωσης

Λαμπεντούζα: Η τραγωδία και η απάτη

Standard

 του Αντρέα Νταβόλο

μετάφραση: Μαρία Καλαντζοπούλου

1-Italia

Χαρακτικό του Λώρενς Χάυντ, από το λεύκωμα «Σταυρός του Νότου», 1951

Η πρόσφατη τραγωδία έξω απ’ τις ακτές της Λαμπεντούζα, τόσο εξαιτίας του μεγέθους όσο και εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο εκτυλίχθηκε η καταστροφή, έχει προκαλέσει τη γενική οργή και αγανάκτηση, συναίσθημα που ξεπερνά τα υποκριτικά λόγια και τα κροκοδείλια δάκρυα των κυρίαρχων τάξεων και πολιτικών της Ιταλίας –και της Ευρώπης–, των πραγματικών ενόχων γι’ αυτή τη δυστυχία.

Δυστυχώς, δεν είναι η πρώτη τραγωδία αυτού του είδους σε τούτη τη λωρίδα θάλασσας που χωρίζει την ακτή της Αφρικής απ’ την Ιταλία και την Ευρώπη. Είναι, αντίθετα, μέρος μιας συνεχιζόμενης εκατόμβης που, τα τελευταία είκοσι πέντε χρόνια εκτιμάται πως αριθμεί είκοσι χιλιάδες θύματα. Ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι ακόμα μεγαλύτερος, καθώς οι διαθέσιμες καταγραφές βασίζονται αποκλειστικά στα δημοσιεύματα του διεθνούς Τύπου.

Είδαμε κυβερνητικούς αξιωματούχους και βουλευτές να χύνουν κουβάδες δάκρυα. Κι όμως είναι οι ίδιοι ακριβώς που υποστήριξαν και ψήφισαν όλους τους νόμους ενάντια στη μετανάστευση τα τελευταία χρόνια. Όλα αυτά τα χρόνια, παρακολουθούσαμε, στην πραγματικότητα, μια μακρά αντιμεταναστευτική εκστρατεία, που ξεκίνησε δύο δεκαετίες πριν, με πρωτοβουλία τόσο της κεντροαριστεράς όσο και της κεντροδεξιάς, μέσω των σχετικών νομοθετημάτων. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο θάνατος του παρελθόντος σημαίνει και θάνατο της ιδέας ενός διαφορετικού μέλλοντος

Standard

Συνέντευξη της Λουτσιάνα Καστελίνα  στον Γιώργο Σουβλή και την Ντανιέλα Κιρόνι

Η Λουτσιάνα Καστελίνα μιλάει στα «Ενθέματα» για την εμπειρία του Il Manifesto, τον Λ. Μάγκρι, τη σημασία του Γκράμσι και τα συμβούλια του 21ου αιώνα. Επίσης, για τον κομβικό ρόλο ενός σύγχρονου αριστερού κόμματος στην υπέρβαση των ασυνεχειών του κινήματος, και τους κινδύνους της άμεσης δημοκρατίας. Και, τέλος, εκτιμά ότι η εκλογική επιτυχία του ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί κορυφαίο γεγονός για ολόκληρη την ευρωπαϊκή Αριστερά.

 

Την εποχή του "Il Manifesto"

Την εποχή του «Il Manifesto»

Υπήρξατε ένα από τα ιδρυτικά μέλη της ομάδας που συσπειρώθηκε γύρω από την εφημερίδα Il Manifesto, έναν από τους σημαντικότερους πυρήνες διαφωνούντων κομμουνιστών στην Ευρώπη μετά το 1968. Θεωρείτε ότι υπάρχει κάτι στη συγκεκριμένη ιστορική εμπειρία το οποίο μπορεί να εμπνεύσει την σύγχρονη ευρωπαϊκή ριζοσπαστική Αριστερά;

 Κάθε εποχή έχει την ιδιαιτερότητά της. Θα ήταν λάθος να σκεφτούμε ότι αυτό το οποίο κάναμε με την εφημερίδα Il Manifesto και το Κόμμα Προλεταριακής Ενότητας για τον Κομμουνισμό (PdUP), τη δεκαετία του 1970, μπορεί να επαναληφθεί σήμερα. Είχαμε τότε την τύχη να βρισκόμαστε σε μια ιστορική συγκυρία όπου: Πρώτον, οι συσχετισμοί δύναμης για την Αριστερά, στην Ιταλία και στον υπόλοιπο κόσμο, ήταν ιδιαιτέρως ευνοϊκοί. Δεύτερον, έπειτα από τη δεκαετία του 1960, πλούσια σε εμπειρίες αγώνων, πολιτισμικών ζυμώσεων και θεωρητικών συζητήσεων, υπήρχε επιτέλους το πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη ιδεών που υπερέβαιναν τις ορθόδοξες και αποστεωμένες εκδοχές του μαρξισμού. Γι’ αυτό τον λόγο το Ιταλικό 1968, του οποίου αποτελούσαμε μέρος –παρότι διαφοροποιούμασταν σε σχέση με τις άλλες ομάδες της Νέας Αριστεράς, καθώς η ηγετική ομάδα μας είχε προηγουμένως υπηρετήσει επί μακρόν στις τάξεις του ΚΚΙ– ήταν ένα κίνημα καλλιεργημένο, καθόλου ενστικτώδες ή πρωτόγονο όπως ισχυρίστηκαν ορισμένοι. Και, τρίτον, υπήρχε στην ιταλική πολιτική σκηνή ένα κυρίαρχο αριστερό κόμμα (ΚΚΙ), έναντι του οποίου τηρούσαμε κριτική στάση, έχοντας, ταυτόχρονα, απόλυτη συνείδηση του κομβικού του ρόλου. Γι’ αυτό και πάντα είχαμε την αυτοαντίληψη μιας προσωρινής οργάνωσης: βασική μας επιδίωξη δεν ήταν να δημιουργήσουμε ένα μεγάλο κόμμα, ένα νέο κομμουνιστικό κόμμα, αλλά να συμβάλουμε σε μια επανίδρυση ολόκληρης της Αριστεράς.

Η Λουτσιάνα Καστελίνα με τον Λούτσιο Μάγκρι

Η Λουτσιάνα Καστελίνα με τον Λούτσιο Μάγκρι

O στόχος αυτός δεν επετεύχθη: εν μέρει λόγω των λαθών μας, και σε μεγάλο βαθμό επειδή η σημαντικότερη πολιτική δύναμη την οποία είχαμε ως σημείο αναφοράς, το ΚΚΙ, μετά τον θάνατο του Μπερλινγκουέρ ήταν ανίκανη να αντιληφθεί τις νέες αντιφάσεις της εποχής (το περιβαλλοντικό ζήτημα, το ζήτημα του φύλου κλπ.) υπέστη μια εκφυλιστική διαδικασία, μέχρι τη διάλυση του. Και όμως, πιστεύω ότι η υπόθεση για την οποία αγωνιστήκαμε ήταν σωστή και βοήθησε να αποφύγουμε οποιουδήποτε είδους σεχταριστική ή αυτοαναφορική συμπεριφορά.

 Και όσον αφορά την ευρωπαϊκή Αριστερά σήμερα;

 Σε αντίθεση με τις πολιτικές δυνάμεις που γεννήθηκαν από το κύμα του 1968, τα αριστερά κόμματα και κινήματα της Ευρώπης δρουν σήμερα με δεδομένη τη βαριά ήττα της Αριστεράς, σε μια κατάσταση δυσμενή λόγω της εγγενούς αδυναμίας της αλλά και της εσκεμμένης αυτοκτονίας που διέπραξε. Κάθε κομμουνιστική εμπειρία, πλέον, έχει ακυρωθεί, σαν ο 20ός αιώνας να ήταν μόνο μια συσσώρευση λαθών και φρικαλεοτήτων, παραγνωρίζοντας εντελώς το ότι ήταν επίσης μια εποχή σημαντικών κατακτήσεων και επαναστάσεων (οι οποίες, αν και τελείωσαν με άδοξο τρόπο, όπως στην περίπτωση της Σοβιετικής Ένωσης, είναι πολύ καλύτερο που συνέβησαν καθώς μας βοηθούν να σκεφτούμε το αδιανόητο, πηγαίνοντάς μας πέρα από τα λιμνάζοντα ύδατα του παρόντος). Συνέχεια ανάγνωσης