Τερατώδεις φούσκες: η κρίση του καπιταλισμού ξανά στην επιφάνεια

Standard

Plus ça change, plus c’est la meme 

του Ζερόμ Ρόος

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Αν υπάρχει ένα δίδαγμα από την ιστορία των οικονομικών κρίσεων, πανικών και καταρρεύσεων, είναι ότι οι τραπεζίτες ποτέ δεν επιλύουν τις κρίσεις που οι ίδιοι δημιουργούν: απλώς πετούν την καυτή πατάτα σε άλλους και συστηματικά μετατοπίζουν το βάρος της προσαρμογής στις πλάτες των ασθενέστερων μελών της κοινωνίας. Ως εκ τούτου, ο τρόπος με τον οποίο μια συγκεκριμένη κρίση «επιλύεται» αναπόφευκτα καταλήγει στο να φυτεύει τους σπόρους για την επόμενη. Ούτε αυτή τη φορά συνέβη κάτι διαφορετικό.

Mίκαελ Χάφτκα, «Γενική πρόβα», 2001

Mίκαελ Χάφτκα, «Γενική πρόβα», 2001

Τους τελευταίους μήνες, εν τω μέσω αυξανόμενου ενθουσιασμού για μια αρχόμενη ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας, ορισμένοι επενδυτές και ρυθμιστικές αρχές έχουν αρχίσει να εκφράζουν τις ανησυχίες τους για την εξάπλωση μιας νέας σειράς από μεγάλες φούσκες σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Είτε πρόκειται για την εκτόξευση των τιμών των ακινήτων στο Λονδίνο και τα ρεκόρ ανόδου στην αγορά της Wall Street, είτε τον ανεξέλεγκτο δανεισμό υπερχρεωμένων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και αμφίβολης ευρωστίας νεοσύστατων επιχειρήσεων ενέργειας και τεχνολογίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα πράγμα είναι σαφές: βρισκόμαστε στη μέση ενός ακόμη σημαντικού κερδοσκοπικού παροξυσμού.

Αυτό μπορεί να παραξενέψει ορισμένους. Δεν υποτίθεται ότι βρισκόμαστε στο τελικό στάδιο της τελευταίας κρίσης; Γιατί να θέλει να ρισκάρει κανείς με τα κεφάλαιά του, αν οι επικερδείς επενδυτικές ευκαιρίες εξακολουθούν να είναι τόσο λίγες; Αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα: οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων έχουν πλέον πλήρως αποσυνδεθεί από τα βασικά οικονομικά μεγέθη. Τα τελευταία χρόνια, η κρίση του καπιταλισμού-καζίνο έχει επιβραδυνθεί επιτυχώς μέσω της εξάπλωσης μιας νέας σειράς από τερατώδεις φούσκες σε ακίνητα, μετοχές και ομόλογα, με την καθοδήγηση Κεντρικών Τραπεζών. Ενώ όλοι οι υπόλοιποι παραμένουμε θεατές, οι κερδοσκόποι έχουν την τιμητική τους. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο καπιταλισμός-καζίνο, η διάλυση του κοινωνικού κράτους και ο επικείμενος θάνατος της δημοκρατίας

Standard

του Henry A. Giroux και του Χ. Ι. Πολυχρονίου

Μαξ Μπέκαμν, «Νύχτα», 1918-1919

Zούμε στην εποχή του φονταμενταλισμού της αγοράς. Η εξέλιξη από τον βιομηχανικό καπιταλισμό στην χρηματιστικοποίηση της οικονομίας έχει προκαλέσει βαθιές ρωγμές στον κοινωνικοοικονομικό ιστό των δυτικών  καπιταλιστικών κοινωνιών, με το χρέος και τη μόχλευση, τη λιτότητα και τις ακραίες οικονομικές ανισότητες, τη συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους και τη διάλυση των δημοκρατικών θεσμών να αποτελούν μόνο μερικά από τα εξέχοντα χαρακτηριστικά του «γενναίου νέου κόσμου» της νεοκαπιταλιστικής τάξης πραγμάτων.  Πρόκειται για τη διαμόρφωση μιας νέας δυστοπίας, αν και στο φαινόμενο αυτό υπάρχει ένα ιστορικό ανάλογο — η «επίχρυση εποχή» του καπιταλισμού στις ΗΠΑ και η δεκαετία του 1920.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, και ένα όλο και μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, με την περιφέρεια της ευρωζώνης να βρίσκεται ήδη σε μια εξελιγμένη φάση, έχουν εισέλθει σε μια εποχή που σημαδεύεται από την αποεπένδυση στο κοινωνικό κράτος, τα δημόσια αγαθά και την κοινή πολιτειακή κουλτούρα. Ζητήματα πολιτικής, εξουσίας, ιδεολογίας, διακυβέρνησης, και οικονομικής πολιτικής μεταφράζονται τώρα με μη απολογητικό τρόπο σε μια συστημική αποεπένδυση στους θεσμούς και τις πολιτικές που οδηγούν σε περαιτέρω κατάρρευση των δημοσιών σφαιρών που παραδοσιακά παρείχαν τους ελάχιστους όρους για κοινωνική συνοχή, κοινωνική δικαιοσύνη, και δημοκρατική έκφραση.  Ο θεσμοποιημένος καπιταλισμός-καζίνο έχει γίνει το «νέο κανονικό πρότυπο». Συνέχεια ανάγνωσης