Των αφανών

Standard

ME  ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΚΡΙΣΙΜΗ ΤΕΧΝΗ-ΤΕΧΝΗ ΣΕ ΚΡΙΣΗ

του Βαγγέλη Καραμανωλάκη

Η έκθεση «Κρίσιμη Τέχνη-Τέχνη σε Κρίση» (με έργα Άννας Κινδύνη, Βλάση Κανιάρη, Γιάννη Ψυχοπαίδη, Δημήτρη Κατσούδα) συνεχίζεται μέχρι την Παρασκευή 7 Μαρτίου, στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων (Γερμανικού και Μυλλέρου, Μεταξουργείο). Δημοσιεύουμε σήμερα την ομιλία του ιστορικού Βαγγέλη Καραμανωλάκη στην εκδήλωση «Κρίση και σύγχρονη πόλη», που οργάνωσε, στο πλαίσιο της έκθεσης, η Πρωτοβουλία για την υπεράσπιση της Κοινωνίας και της Δημοκρατίας, στις 25.2.2014.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Έργο του Δημήτρη Κατσούδα, από την έκθεση

Έργο του Δημήτρη Κατσούδα, από την έκθεση

Κρίσιμη τέχνη-τέχνη στην κρίση. Κρίση και πόλη. Ιστορία, το παρελθόν: οδός Πειραιώς νυν Παναγή Τσαλδάρη, Πλατεία Κουμουνδούρου νυν Ελευθερίας, το Παλιό Βρεφοκομείο, η παλιά Δημοτική Πινακοθήκη, το παλιό μεταξουργείο, η νυν. Πώς μιλάς για το σήμερα έχοντας το νου σου στο χθες; Ιστορικός· ιστορώ στα μεταβυζαντινά χρόνια σήμαινε ζωγραφίζω. Οι άγιοι των εκκλησιών. Στον Άγιο Γεώργιο, το ναό που απόμεινε από το Ορφανοτροφείο Χατζηκώστα, εδώ δίπλα, απέναντι από την τράπεζα, παλιά Εμπορική τώρα Alpha Bank, στα παγκάκια του περιβόλου τα βράδια κοιμούνται άστεγοι. Το κτίριο, μετέπειτα φυλακή για ποινικούς, έχει πια γκρεμιστεί. Στη θέση του μια τεράστια πολυκατοικία, γεμάτη δορυφορικά πιάτα και Ασιάτες που κατακλύζουν τα διαμερίσματά της. Οι ανοιχτές τηλεοράσεις μιλούν κινέζικα στο πεζοδρόμιο. Το Oρφανοτροφείο έχει μεταφερθεί εδώ και χρόνια, τώρα κινδυνεύει να κλείσει λόγω οικονομικών προβλημάτων. Τα ορφανά στους δρόμους. Ο Τζων Χιλλ, προτεστάντης ιεραπόστολος στην κατεστραμμένη Αθήνα του 1830, έγραφε στους συγγενείς του στην Αμερική ότι δεκάδες ορφανά ζητιανεύουν, έχοντας χάσει τους δικούς τους στην Επανάσταση. Οι ανέστιοι πένητες διέτρεχαν την πόλη στα μέσα του 19ου αιώνα. Η αστυνομία τους συγκέντρωνε σε δυο τμήματα, στο Κακουργοδικείο και το 6ο, μαζί με φρενοβλαβείς και ποινικούς. Συνέχεια ανάγνωσης

Οι τόποι του ρατσισμού

Standard

του Κωστή Χατζημιχάλη

Από το έργο του Ενκί Μπιλάλ, «Η τριλογία του Νικοπόλ»

 Το ιστορικό κέντρο της Αθήνας, οι πλατείες του Αγ. Παντελεήμονα, της Αμερικής και της Αττικής αναφέρονται συχνά ως τόποι εκδήλωσης ρατσιστικών επιθέσεων της Χρυσής Αυγής σε μετανάστες, εκεί εντοπίζεται η παράνομη και απροκάλυπτη βία, το αντριλίκι, η εθνικοφροσύνη, η ομοφοβία και ο σεξισμός των «λεβεντόπαιδων», όπως τους αποκαλεί έγκριτη πρωινή εφημερίδα. Μάλιστα η κυρίαρχη αφήγηση χρησιμοποιεί την παρουσία μεταναστών ως την κύρια αιτία υποβάθμισης των παραπάνω περιοχών. Η κατασκευή του προβλήματος οδηγεί και στις πολιτικές επίλυσής του και έτσι η εξουσία «νομιμοποιεί» τον Ξένιο Δία και τις φαραωνικές πεζοδρομήσεις και αναπλάσεις, εκεί ακουμπά και η Χρυσή Αυγή.

Ωστόσο οι τόποι του ρατσισμού έχουν και άλλες διαστάσεις. Είναι περιοχές όπου η παρουσία των μεταναστών είναι ορατή: τα σώματα τους με το διαφορετικό χρώμα δέρματος συναντιόνται με τους «άσπρους» γηγενείς, τα ρούχα, η ομιλία και το φέρσιμο είναι διαφορετικά, τα ονόματα είναι ξενικά, το ίδιο και τα μαγαζιά. Η επιτέλεση αυτών των δραστηριοτήτων στο δημόσιο χώρο της πόλης τους κάνει ορατούς, ενώ την ίδια στιγμή είναι αόρατοι για τη δικαιοσύνη και για τα πιο στοιχειώδη δικαιώματα, ακόμη και για το δικαίωμα στη ζωή. Φανταστείτε τώρα για μια στιγμή τους μετανάστες και τις μετανάστριες σαν αόρατους/ες και ως προς τα σώματα αλλά υπαρκτούς/ες: να δουλεύουν σε υπόγειες σήραγγες για τους «επάνω», σε ειδικά φτιαγμένους χώρους παραγωγής και κατοικίας, κάτω από την επιφάνεια αλλά στο κέντρο της πόλης. Όπως στα κόμικς του Μπιλάλ την εποχή που οι κυρίαρχοι των πόλεων είχαν κεφάλι γερακιού και ατσάλινα χέρια και οι επιζώντες άνδρες και γυναίκες δουλεύουν γι’ αυτούς στα υπόγεια του μετρό που έχει καταστραφεί. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Nτέιβιντ Χάρβεϋ και η πολιτική οικονομία του δημόσιου χώρου της Αθήνας

Standard

Ο Nτέιβιντ Χάρβεϋ βρέθηκε τις προηγούμενες μέρες στην Αθήνα και έδωσε τρεις πολύ επιτυχημένες ομιλίες. Την τρίτη από αυτές, με τίτλο «Οι πολιτικές επιπτώσεις της καπιταλιστικής κρίσης: Ο νεοφιλελευθερισμός ενάντια στη δημοκρατία» (που συνδιοργάνωσαν το Ινστιτούτο «Νίκος Πουλαντζάς», το RedNotebook και τα «Ενθέματα» στο κηπάκι της Τσαμαδού 10, μπορείτε να την παρακολουθήσετε στο https://enthemata.wordpress.com/harvey_video/ ‎). Με την ευκαιρία αυτή, δημοσιεύουμε ένα σχετικό κείμενο του Γ. Βελεγράκη.

EΝΘΕΜΑΤΑ

 του Γιώργου Βελεγράκη

Ρόι Λίχτενστάιν, «Οφθαλμαπάτη με κεφάλι Λεζέ και πινέ-
λο», 1973

Ένα από τα λιγότερο γνωστά, αλλά πολύ σημαντικά κατά τη γνώμη μου «χωρικά έργα» του Χάρβεϋ είναι το κείμενο Η πολιτική οικονομία του δημόσιου χώρου (The political economy of public space) που εκδόθηκε το 2006 στις ΗΠΑ ως μέρος του συλλογικού έργου Οι πολιτικές του δημόσιου χώρου (The politics of public space) υπό την επιμέλεια των Neil Smith και Setha Low.1 Το κείμενο διερευνά τη σχέση μεταξύ της φυσικής υπόστασης του αστικού δημόσιου χώρου και των πολιτικών αυτού που νοείται ως δημόσια σφαίρα. Η δημόσια σφαίρα για τον Χάρβεϋ, όπως και για το σύνολο των ριζοσπαστών γεωγράφων, δεν είναι καθολική και αχωρική, ώστε στο πλαίσιό της να τελείται απρόσκοπτα ο δημόσιος δημοκρατικός διάλογος της αστικής δημοκρατίας, αλλά, αντίθετα, υπόκειται στις συγκεκριμένες γεωγραφικές και ιστορικές δεσμεύσεις του φυσικού χώρου. Γι’ αυτό ο σχεδιασμός και η φυσική υλικότητα της χωρικής οργάνωσης δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύον ζήτημα ή εκτός θέματος. Οι διάφορες γεωγραφίες του χώρου (και ειδικά στην πόλη ο σχεδιασμένος και οργανωμένος δημόσιος χώρος) είναι αυτές που επιβεβαιώνουν, αναιρούν ή αλλάζουν τις κοινωνικές και πολιτικές σχέσεις της δημόσιας σφαίρας. Συνεπώς, είναι εύλογα τα ερωτήματα πώς ο φυσικός σχεδιασμός του δημόσιου χώρου της πόλης αντιστοιχεί σε πιο αυταρχικές ή πιο δημοκρατικές μορφές διακυβέρνησης2 και πώς σχετίζεται με τη δυνατότητα πολιτικής κινητοποίησης.

Ο Χάρβεϋ, μελετώντας την εμβληματική προσπάθεια αναδόμησης του Παρισιού από τον Οσμάν τις δεκαετίες του 1850 και του 1860, αναδεικνύει τη σχέση της οργάνωσης του δημόσιου χώρου με τις μεγάλες κοινωνικοοικονομικές αλλαγές εκείνης της περιόδου. Οι νέες τεράστιες λεωφόροι και τα εμπορικά κέντρα που τότε ξεφυτρώνουν, συνδέονται και υπηρετούν την ανάδειξη της μεσαίας τάξης, τον ευρύτερο χωρικό διαμοιρασμό του πληθυσμού με ταξικά κριτήρια και τη διακυβέρνηση μέσω της εικόνας του μεγαλείου και της νέας καπιταλιστικής αφθονίας.

To Παρίσι εισέρχεται στην κατά Χομπσμπάουμ «εποχή του κεφαλαίου». Τα έργα ανοικοδόμησής του ήταν μεγάλες δημόσιες δαπάνες, σχεδιασμένες για να αναζωογονήσουν την οικονομία και, μέσω κυρίως της εξασφάλισης του ιδιωτικού κέρδους και την εκμετάλλευση της αστικής γης. Δημιουργείται μια νέα φαντασιακή αναπαράσταση για την πόλη: η πόλη του θεάματος (νέα μπαρ, καφέ, καμπαρέ και θέατρα), του ιμπεριαλιστικού μεγαλείου της Γαλλίας (στις μεγάλες λεωφόρους πραγματοποιούνται δημοτικές τελετές, στρατιωτικές παρελάσεις, «αριστοκρατικοί» γάμοι) και του κατά Μπένγιαμιν «προσκυνήματος του φετιχισμού του εμπορεύματος»3 (νέα μεγάλα εμπορικά κέντρα). Συνέχεια ανάγνωσης

Φόβος πάνω από την πόλη

Standard

 Τα αδιέξοδα του εξωραϊσμού και της αυτορρύθμισης

 

της Φωτεινής Μαργαρίτη

 

Η πόλη Πάλμα, 16ος αιώνας. Τείχη και οπλισμένοι φύλακες προστατεύουν την πόλη από τον έξωθεν κίνδυνο.

Τελευταία,  με άξονα την μαζική συγκέντρωση των ξένων σε κεντρικές συνοικίες της Αθήνας, εδραιώθηκε η κουλτούρα της σύγκρουσης, του φόβου και της απειλής στην πόλη. Οι πρόσφατες θεαματικές επιχειρήσεις κάθαρσης και καταστολής, αναβιώνουν το πρωτόγονο δόγμα πως η εγκληματικότητα είναι συνδεδεμένη με τους ξένους και τους αποκλεισμένους. Το θέαμα συμπληρώνει η δυναμική εμφάνιση της «Χρυσής Αυγής», με τα εκφοβιστικά κλισέ των χιτλερικών παρελάσεων. Όμως ακόμη και αν  η κατάσταση παραπέμπει στην άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, ένα κορυφαίο γεγονός –ο όλεθρος του πολέμου που επακολούθησε– μάλλον δημιουργεί μια υγιή αντίδραση στον εκφοβισμό!

Οι ξένοι στο κενό του κέντρου. Το κέντρο της Αθήνας εγκαταλείφθηκε μαζικά από τη μικρομεσαία τάξη και όσοι Έλληνες απέμειναν ήταν οι εκτοπισμένοι μιας άγριας ανάπτυξης. Η εγκατάσταση της πρώτης γενιάς μεταναστών συνέπεσε με την εξέλιξη αυτή και συμπλήρωσε τα αστικά κενά. Δούλεψαν σκληρά για να καλύψουν πραγματικές ανάγκες (π.χ. οικοδομή), αλλά και για να εμπλουτίσουν το κέντρο της πόλης με δραστηριότητες,  τις οποίες, πριν από τον θρίαμβο του «shopping center», φιλοξενούσε (επί ένα αιώνα τουλάχιστον) η παραδοσιακή αγορά της Αθήνας.

Απουσία δημόσιας παρέμβασης. Η Αθήνα έχασε μια ευκαιρία αυτή την εποχή. Η υποχώρηση της κοινωνικής πολεοδομίας σε όφελος των εξωραϊστικών παρεμβάσεων και η ανεύθυνη πανάκεια της αυτορρυθμιζόμενης πόλης, οδήγησαν στην γκετοποίηση του κέντρου και όχι οι μετανάστες!

Στο έκτρωμα της Ομόνοιας αποδεικνύεται αυτό που ο Άγγλος αρχιτέκτονας R.Rogers («Cities for a small planet») θα μας θυμίσει: πως οι περιμετρικές χρήσεις  και τα ανθρώπινα δικαιώματα, επηρεάζουν τη λειτουργία μιας πλατείας πολύ πιο αποφασιστικά από το οδόστρωμα.

Οι μετανάστες, όπως οι επαρχιώτες μετά τον Εμφύλιο, έλυσαν μόνοι τους το πρόβλημα κατοικίας και επεδίωξαν να δημιουργήσουν «νησίδες» της πατρίδας στην Αθήνα. Υποκαθιστώντας την έλλειψη κοινωνικής συνοχής στις περιοχές εργασίας ή κατοικίας,  έκαναν εντατική χρήση του δημόσιου χώρου –του δρόμου, της πλατείας, των πάρκων– ανατρέποντας τις συμβατικές του λειτουργίες. Συνέχεια ανάγνωσης

Μικροί ουρανοξύστες στην Αθήνα

Standard

Όψιμη… ανακάλυψη της Αμερικής

της Φωτεινής Μαργαρίτη

Κατεδάφιση «μικρών ουρανοξυστών» σε προάστιο του Παρισιού.

Τελευταία έχουν έρθει συχνά στη δημοσιότητα απόψεις που υπεραμύνονται  της  οικοδόμησης «μικρών ουρανοξυστών» στην Αθήνα. Ο αναπληρωτής υπουργός περιβάλλοντος  Ν. Σηφουνάκης παρουσιάζοντας το νέο γενικό οικοδομικό κανονισμό (ΓΟΚ), τόνισε πως «πρέπει να διαμορφωθεί μια νέα στρατηγική που θα προτάσσει την καθ’ ύψος οικοδόμηση προκειμένου να υπάρξει συμπύκνωση της δόμησης και απελευθέρωση του εδάφους».

Σύμφωνα με την παραπάνω άποψη, η στρατηγική αυτή προϋποθέτει την μεγάλης κλίμακας κατεδάφιση κτιρίων που έχουν κλείσει τον «φυσιολογικό» κύκλο της ζωής τους: «Πρέπει να αναβαθμίσουμε το κτιριακό απόθεμα λαμβάνοντας υπόψη ότι ο χρόνος εξάντλησης της ζωής των κτιρίων από οπλισμένο σκυρόδερμα ολοένα και πλησιάζει. Βρισκόμαστε ένα βήμα πριν την υποχρέωση κατεδάφισης των πρώτων προβληματικών πολυκατοικιών» (Τα Νέα, 29.2.2012).

Το πρόσχημα της διάρκειας ζωής του σκυροδέματος. Η παραπάνω άποψη για τη διάρκεια ζωής των κτιρίων από σκυρόδεμα δεν μπορεί όμως να γενικευθεί. Η ανθεκτικότητα μιας κατασκευής δεν εξαρτάται μόνο από το υλικό, αλλά και την ποιότητά της, τη χρήση και τη συντήρηση των κτιρίων κλπ.  Η διεθνής μάλιστα εμπειρία από την κατεδάφιση ανάλογων κτιρίων αποδεικνύει  πως συχνά δεν γίνεται για τεχνικούς λόγους, αλλά για λόγους κοινωνικής δυσλειτουργίας της πόλης, με χαρακτηριστικό το παράδειγμα των προαστίων του Παρισιού, όπου κτίρια είκοσι  μόλις ετών κατεδαφίστηκαν..

Από την κοινωνική στην επιχειρηματική πολεοδομία. Μετά το 1945 και  την αποτυχία της καθολικής ουτοπίας του Μεσοπολέμου στην Ευρώπη,  δόθηκε προβάδισμα στην επιχειρηματική διάσταση της πόλης και στη σταδιακή εγκατάλειψη της κοινωνικής πολεοδομίας. Αυτή η λογική  επικράτησε στην Αμερική, η οποία ας μην ξεχνάμε πως βιώθηκε σαν την παρθένα γη, όπου μπορείς να ξαναρχίσεις την ιστορία από το μηδέν, όπου η «καινοτομία» είναι αξία και έκφραση μιας συνεχούς αντίστασης  εναντίον του παρελθόντος. Ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα, οι ουρανοξύστες λειτούργησαν ως μοντέλο ανοικοδόμησης μιας ολόκληρης πόλης. Σήμερα, το μοντέλο της επιχειρηματικής πόλης, με επίκεντρο τα ψηλά κτίρια, επεκτείνεται με ταχύτατους ρυθμούς στις αναδυόμενες παγκόσμιες μητροπόλεις, συμπαρασύροντας σαν «τσουνάμι» όλες τις  ιδιαιτερότητες.

Από τη δεκαετία του 1980, στον ευρωπαϊκό χώρο αναπτύσσονται γόνιμες απόψεις και εφαρμογές, οι οποίες αντιτάσσουν στο αμερικανικό μοντέλο της καθ’ ύψος οικοδόμησης, το μοντέλο της αστικής πυκνότητας και της ανάμιξης των χρήσεων που χαρακτήριζαν την παλιά ευρωπαϊκή πόλη.

Η ευρωπαϊκή εξαίρεση. Στην Ευρώπη δεν έγινε ποτέ  μαζική ανοικοδόμηση ουρανοξυστών. Σοβαρός όμως είναι και ο κριτικός αντίλογος για την παγκόσμια γενίκευση των ουρανοξυστών, η οποία διαφοροποιείται ακόμη και από το αμερικανικό μοντέλο. Η πρώτη κάθετη ανοικοδόμηση των αμερικανικών πόλεων (Σικάγο, Ν. Υόρκη κλπ.) εμπεριείχε, σ’ ένα βαθμό, τα ψήγματα της κοινωνικής πολεοδομίας, εργαζόταν δηλαδή με την έννοια της αστικής πυκνότητας. Οι παλιοί ουρανοξύστες Art Deco, με τη χωροθέτησή τους, αλλά και με τη διαμόρφωση μιας διαφορετικής όψης στο επίπεδο του δρόμου, φρόντιζαν να δημιουργήσουν την οικειότητα και φυσικότητα των κοινωνικών αποστάσεων, εναρμονίζονταν με τα περιβάλλοντα κτίρια, διατηρούσαν ένα χαρακτήρα «πολιτισμένο», στοιχεία που σήμερα έχουν πλήρως εγκαταλειφθεί.

Ελληνική περιχαράκωση. Τις τελευταίες δεκαετίες η Ελλάδα φαίνεται να μην παρακολουθεί τον παραπάνω προβληματισμό. Προηγήθηκε μια περίοδος όπου κυριάρχησε  ένα είδος υβριδικής σκέψης, που εκφράστηκε κατεξοχήν με μια μιντιακή γλώσσα «θανάτου του κοινωνικού». Εξιδανίκευσε την εικόνα μιας Αθήνας-Μητρόπολης σε σαθρές βάσεις, όπως αποδεικνύει το πρόβλημα του κέντρου (και όχι μόνο), με ευθύνη κατεξοχήν της πολιτείας, αλλά και των ειδικών επιστημόνων (αρχιτεκτόνων κλπ.), οι οποίοι πάσχουν συχνά από ένα είδος μεγαλομανίας, που  αγνοεί ότι η τέχνη τους είναι έντονα «μολυσμένη» από την ζωή και την κοινωνία. Συνέχεια ανάγνωσης

Στο απόκεντρο της πόλης

Standard

ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ

του Βαγγέλη Καραμανωλάκη

Πέριξ της Πλατείας Κουμουνδούρου. Φωτογραφία της Αγγελικής Χριστοδούλου

…κι όταν ακούω τους υποψήφιους δημάρχους των δήμων της Αττικής να μιλούν στην τηλεόραση για τάξη, καθαριότητα, ασφάλεια, κλείνω τον ήχο.

Γιατί είναι δεκαπέντε χρόνια που κατεβαίνω σχεδόν καθημερινά στο κέντρο, δεκαπέντε χρόνια τώρα που ζω και βλέπω τις αλλαγές που υπέστη η πλατεία Ομονοίας και η ενδοχώρα της. Δεκαπέντε χρόνια στα ΑΣΚΙ, στην πλατεία Κουμουνδούρου, είδα τα κορίτσια να διαδέχονται τα αγόρια στις πιάτσες, τις πρόχειρες σκηνές των Κούρδων και το βίαιο ξερίζωμά τους ένα πρωί, τους Αλβανούς και τελευταία τους Κινέζους εμπόρους να εκπορθούν κάθε μέρα άλλο ένα μαγαζί που οι ενοικιαστές του το εγκαταλείπουν. Έκλεισαν με τη σειρά η τράπεζα, το βιβλιοπωλείο, ο φούρνος της γειτονιάς για να αντικατασταθούν από κινέζικα ρουχάδικα. Εκεί που οι άνθρωποι δουλεύουν δωδεκάωρα με ελάχιστα χρήματα, για να γυρίσουν το βράδυ και να κοιμηθούν σε κάποιου είδους τρώγλη δέκα-δέκα μαζί. Είδα το τουριστικό «θαύμα» του Ψυρρή να στήνεται, ώσπου ήρθε η πρέζα να καλύψει τα χέρια, τα πόδια, κι όλα τα σημεία όπου μπορεί να τρυπηθεί ένα εξαθλιωμένο ανθρώπινο σώμα. Είδα γυναίκες να τραβάν τα παιδιά στην αγκαλιά τους την ώρα που τα πρεζόνια τσακώνονταν γύρω από το νιγηριανό βαποράκι, τις κοπέλες που φεύγουν από τις δουλειές τους όλες μαζί, μην τους τύχει κάτι στο δρόμο.

Είδα μια γειτονιά, ό,τι είχε μείνει από αυτήν, να αποσυντίθεται σταδιακά, διώχνοντας τους μόνιμους κατοίκους της, αφήνοντας τα σπίτια της να ερημώσουν. Σε έναν χορό στον οποίον συμμετέχουν όλοι: υπουργεία, αστυνομία, ο δήμαρχος Νικήτας Κακλαμάνης που περηφανεύεται για την καθαριότητα της πόλης του. Μόνο που όλα αυτά γίνανε μπροστά στα μάτια όλων μας. Και δεν το λέω ενοχικά. Ούτε γιατί θεωρώ ότι δεν έχει την ευθύνη το κράτος. Και βέβαια την έχει. Και μάλιστα τεράστια, έτσι που όλα μοιάζουν, προμελετημένα σχεδόν, να έχουν εγκαταλειφθεί, να βουλιάζουν σε ένα βρόμικο γκέτο.

 

Πέριξ της Πλατείας Κουμουνδούρου. Φωτογραφία της Αγγελικής Χριστοδούλου

Μα από την άλλη μεριά δεν μπορώ να μην σκεφτώ ότι δεκαπέντε χρόνια τώρα, βλέποντας την πλατεία από τα ΑΣΚΙ, σωπαίνω, ότι είκοσι και χρόνια που στεγάζεται ο Συνασπισμός σε αυτή την περιοχή, είναι σαν να μην μπορέσαμε να βρούμε κανένα δίαυλο επικοινωνίας με τους γύρω μας, με εκείνους που αντιστέκονται διεκδικώντας τη γειτονιά τους, προσπαθώντας να σταθούν ψύχραιμοι, την ώρα που οι κραυγές κυριαρχούν και τα κανάλια αναζητούν την καλύτερη θέα για το γύρισμα της φρίκης. Την ώρα που η γειτονιά τους έγινε το αποθετήριο των τακτοποιημένων δικών μας προαστίων, σαν να σπρώχνουμε τα σκουπιδάκια κάτω από το χαλί για να είναι καθαρό το δωμάτιο.

Μόνο που το δωμάτιο και πάλι δεν είναι καθαρό. Όχι γιατί ορδές τοξικομανών θα ανέβουν στην υπόλοιπη πόλη. Αλλά γιατί η φρίκη συνηθίζεται, γιατί η έκπτωση της ανθρώπινης ζωής και κυρίως της αξιοπρέπειας αγγίζει όλους εμάς και τα παιδιά μας, μας εθίζει σε αυτό που είναι ο φόβος ή η απόρριψη. Και αυτό δεν είναι ειδήσεις των οχτώ.