«Δημοσιογραφία των πολιτών» και ανεξάρτητη ενημέρωση

Standard

του Στέλιου Κούλογλου

Τα σεμινάρια, στην αίθουσα των Γενικών Αρχείων του Κράτους στην Ερμούπολη

Πιστεύω ότι χρειάζεται μια σχετική απομυθοποίηση του ρόλου που έπαιξε και παίζει το διαδίκτυο στις πολιτικές εξελίξεις. Έθεσα πρόσφατα σε Αιγύπτιους και Τυνήσιους μπλόγκερ το ερώτημα τι θα γινόταν αν δεν υπήρχε διαδίκτυο. H απάντησή τους ήταν ότι η εξέγερση θα ξεσπούσε, ίσως λίγο διαφορετικά, ίσως όχι τόσο γρήγορα, αλλά θα ξεσπούσε. Το διαδίκτυο αποτελεί ένα νέο μέσο επικοινωνίας και διαθέτει μερικά καινούργια χαρακτηριστικά, με βασικότερο την αλληλεπίδραση, τα οποία προσδίδουν στοιχεία περισσότερης δημοκρατίας στη σχέση ανάμεσα στον πομπό και τους δέκτες μιας είδησης. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, πάντα μπαίνει ένα βασικό ζήτημα: το ζήτημα της εξουσίας. Και, καθώς αυτό θα υφίσταται όσο υπάρχουν οι κοινωνίες μας, το ουσιαστικό ερώτημα είναι τι στάση διαμορφώνει κανείς απέναντι στις σχέσεις εξουσίας.

Όταν ξεκινήσαμε το tvxs, σκεφτόμασταν ότι θα μπορούσε να επιτευχθεί ένας αρκετά καλός συνδυασμός μιας επαγγελματικής προσέγγισης της ενημέρωσης και της συνεισφοράς, ειδήσεων κυρίως, από ανθρώπους που παρακολουθούσαν το σάιτ. Μάλιστα, στην αρχή στο tvxs υπήρχε ένα είδος ψηφοφορίας για σχόλια και άρθρα, από το ίντερνετ και άλλα μέσα ενημέρωσης, και εκείνα που θα έπαιρναν τις περισσότερες ψήφους θα αποτελούσαν την κύρια θεματολογία της ημέρας. Συνέχεια ανάγνωσης

Δημοσιογραφία των πολιτών και κοινωνικά μέσα: μια –όχι και τόσο– καινούρια ιστορία

Standard

του Μιχάλη Μουζουράκη

Roswitha Schumacher-Kuckelkorn, «Άντρας με κόκκινο πανωφόρι», 2008

Τα τελευταία χρόνια ακούγονται και συζητούνται ολοένα και περισσότερο οι όροι «δημοσιογραφία των πολιτών» και «νέα κοινωνικά μέσα». Κοινωνικά κινήματα –όπως αυτό της Αιγύπτου– αποδίδονται στο facebook, το twitter και γενικότερα σε αυτό που πλέον ονομάζεται Web 2.0. Ιστοτόπους δηλαδή, όπου το περιεχόμενο το παράγουν οι ίδιοι οι επισκέπτες τους. Είναι όμως το Web 2.0, και ειδικότερα η κοινωνική δικτύωση και ενημέρωση από τους χρήστες ενός μέσου κάτι το τόσο νέο;

Δώδεκα χρόνια νωρίτερα, στις διαδηλώσεις του Σηάτλ ενάντια στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, γεννιέται το πρώτο Indymedia. Στόχος του, ακριβώς αυτό: η αλληλοενημέρωση των ανθρώπων απευθείας από τους δρόμους. Η ενημέρωση δηλαδή από άνθρωπο σε άνθρωπο, χωρίς τη διαμεσολάβηση της πολιτικής, οικονομικής ή εκδοτικής εξουσίας. Ακόμα νωρίτερα όμως, ακόμη και πριν την έλευση του web στις πρώιμες μορφές του διαδικτύου, τα newsgroups και το usenet τελούσαν ακριβώς τον ίδιο ρόλο. Ο όρος web 2.0, που άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως μετά το 2003, ήρθε τελικά να περιγράψει την εμπορευματοποίηση της παραπάνω διαδικασίας, και όχι τη δημιουργία της. Συνέχεια ανάγνωσης

«Αθηναίοι στην πράξη»: η μετα-πολιτική των ψηφιακών πολιτών.

Standard

Η περίπτωση των atenistas

της Πηνελόπης Παπαηλία

Από το σάιτ των atenistas, http://www.atenistas.com

Αν σε μια πρώιμη φάση του διαδικτύου ο όρος netizen (ψηφιακός πολίτης) αναφερόταν στο υποκείμενο μιας κοινότητας συμμετοχής, προσφοράς και αλληλοσεβασμού στον κυβερνοχώρο, η οποία υποσχόταν μια νέα εμπειρία της πολιτικής, όπου το «net» θα έπαιρνε τη θέση του «cit», και το διαδικτυακό φόρουμ αυτήν της πλατείας, σήμερα βλέπουμε μια σύνθετη διαντίδραση. Από τις νυχτερινές ποδηλατοπορείες στις συγκεντρώσεις των Αγκανακτισμένων που οργανώνονται και σχολιάζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, είναι προφανές ότι έχουμε αποκτήσει μια νέα σχέση με τις πόλεις μας. Κυκλοφορούμε και συζητάμε, μαζί με άλλους, στους χώρους της πόλης και του διαδικτύου, βιώνοντας την πόλη μέσα από το διαδίκτυο και το διαδίκτυο μέσα από την πόλη. Δεν μπορούμε πια να υποστηρίξουμε ότι είναι ξεχωριστοί χώροι.

Στα Σεμινάρια της Ερμούπολης, είχα την ευκαιρία να παρουσιάσω κάποιες πρώτες σκέψεις για τις νέες μορφές τεχνοκοινωνικότητας, αστικότητας και πολιτικής που αναπτύσσονται τον τελευταίο καιρό, με αναφορά στην περίπτωση των atenistas, κατεξοχήν νέου τύπου netizens. Από την εμφάνιση τους τον Σεπτέμβριο του 2010, οι «Αθηναίοι στην πράξη» έχουν προκαλέσει ποικίλες αντιδράσεις, ένθερμες και απορριπτικές, με τις «δράσεις» που έχουν εκτελέσει σε διάφορα σημεία της Αθήνας (καθαρισμοί οικοπέδων, φυτεύσεις, βάψιμο παιδικών χαρών, νυχτερινές συναυλίες, συλλογή ρουχισμού για φτωχούς, σήμανση ιστορικών κτιρίων κ.ά.). Τα social media αποτελούν σήμα-κατατεθέν της ομάδας, η οποία έχει φτάσει σε περισσότερα από 42.000 likes στο facebook. Η υπόσχεση μιας αντι-πολιτικής (δεν είναι κομματικός οργανισμός, δημοτική παράταξη) ως μετα-πολιτικής (ομάδα χωρίς καθοδήγηση, καταστατικό, ιεραρχία, μέλη) συνδέεται άμεσα με την υπόσχεση (αν όχι απαραίτητα την πραγματοποίηση) της ανοικτής πρόσβασης («γίνε κι εσύ μέλος») και μη διαμεσολάβησης (αυτο-ρύθμισης) μέσω νέων τεχνολογιών. Συνέχεια ανάγνωσης

365 μέρες με τα κινήματα

Standard

του Ι. Δραγουμάνου

Αν και στα βιβλιοπωλεία τα ημερολόγια και οι ατζέντες δεν είναι πια σε πρώτη θέα, κάνω μια πολύ σύντομη παρουσίαση μερικών τέτοιων εκδόσεων, γιατί πιστεύω πως μέσα στην πληθώρα ημερολογίων που κυκλοφορούν, αν είναι να αγοράσουμε για τον εαυτό μας ή να χαρίσουμε, ας πηγαίνουν τουλάχιστον τα χρήματα για καλό σκοπό. Η παρουσίαση δεν αξιώνει βέβαια να είναι πλήρης.

Όπου γης πατρίς; Οι «δικοί» μας ξένοι στην Αμερική τιτλοφορείται το ημερολόγιο του Δικτύου Κοινωνικής Υποστήριξης Προσφύγων και Μεταναστών. Έχει δυο μέρες ανά σελίδα, τις μέρες και τους μήνες σε τέσσερις γλώσσες (ελληνικά, αγγλικά, αλβανικά, αραβικά), και συνοδεύεται από πλούσιο υλικό σε κείμενα και φωτογραφίες από τα χρόνια της μετανάστευσης των Ελλήνων στην Αμερική. Αξιοπρόσεκτη έκδοση, μια μικρή έκθεση. Αξίζει να το πάρετε και ως βιβλίο.

Ατζέντα έβγαλε και ο νεοσύστατος Σύλλογος Μεταφραστών-Επιμελητών-Διορθωτών, σε τετράγωνο σχήμα, καλαίσθητο, με αρκετό χώρο στην κάθε μέρα. Στην αρχή κάθε μήνα έχει μια ασπρόμαυρη καλλιτεχνική φωτογραφία, ταιριασμένη όμορφα με ένα ποίημα.

Η μικρή ατζέντα τσέπης της Ελευθεριακής Συνδικαλιστικής Ένωσης Αθήνας, που κυκλοφορεί με τέσσερα διαφορετικά εξώφυλλα, περιέχει χρήσιμες και απλές εξηγήσεις για όρους της εργατικής νομοθεσίας, όπως τι ορίζουμε ως κλαδικά σωματεία, απόλυση, γονική άδεια κ.ο.κ. Εμπλουτίζεται με ασπρόμαυρες φωτογραφίες του Μπρεσόν, του Κουντέλκα κ.ά.

Πολύχρωμο και χαρούμενο το ημερολόγιο τοίχου του περιοδικού Αλάνα με τίτλο «Όλα για όλους. Τίποτα για εμάς». Έχει ολοζώντανες ναΐφ ζωγραφιές και ένα αγωνιστικό απόφθεγμα των Ζαπατίστας κάθε μήνα.

Και φέτος έβγαλε ημερολόγιο τοίχου ο Πανελλαδικός Σύνδεσμος Αγωνιστών Εαμικής Εθνικής Αντίστασης, με θέμα «Το θέατρο στο βουνό», μπόλικες φωτογραφίες από παραστάσεις ανταρτών και κείμενα παλιών αγωνιστών.

Τα έσοδα όλων των ημερολογίων που αναφέρουμε διατίθενται για την προώθηση των στόχων του εκάστοτε συλλόγου ή συλλογικότητας.

Αν λοιπόν έχετε ακόμη όρεξη να αγοράσετε ημερολόγιο, προτιμήστε μια τέτοια έκδοση. Κι αν δεν την βρείτε στο βιβλιοπωλείο ζητήστε την, επιμείνετε. Αξίζει.

Ι. Δραγουμάνος

H Aριστερά, τα κινήματα, το κράτος και η κρίση

Standard

Για τα κοινωνικά κινήματα, το κράτος, την παγκοσμιοποίηση, τον Μπαντιού, τον Νέγκρι και τον Χαρτ, την ελληνική κρίση και την Ευρώπη

Μια συζήτηση του Κώστα Δουζίνα με τον Σλάβοϊ Ζίζεκ

μετάφραση: Ιωάννα Δρόσου

H επίσκεψη του Σλάβοϊ Ζίζεκ στην Αθήνα αποτέλεσε σημαντικό γεγονός για τον κόσμο της Αριστεράς, όπως έδειξε και το κατάμεστο Μεγάλο Αμφιθέατρο Χημικών του Μετσόβιου, όπου μίλησε στις 19 Δεκεμβρίου, προσκεκλημένος του Αριστερού Βήματος Διαλόγου και Κοινής Δράσης. Ο Ζίζεκ μαζί με τον Κώστα Δουζίνα (αντιπρύτανη και διευθυντή του Birkbeck Institute for the Humanities, στενό φίλο και έναν από τους βασικούς συντελεστές της πρόσκληση του Ζίζεκ στην Ελλάδα) μίλησαν, σε μια κοινή συνέντευξη, αποκλειστικά στην Αυγή, την Εποχή και το RedNotebook, απαντώντας σε ερωτήματα που τους θέσαμε. Είναι η μοναδική συνέντευξη που έδωσε ο Σλοβένος στοχαστής σε ελληνικές εφημερίδες όσο βρισκόταν στη χώρα μας. Ευχαριστούμε τους δύο συνομιλητές για την ωραία κουβέντα στο φιλόξενο σπίτι του Κ. Δουζίνα, όπου νιώσαμε αμέσως μεγάλη οικειότητα και μπορέσαμε να μιλήσουμε σε φιλικό κλίμα, με χιούμορ, απαλλαγμένη από κάθε ίχνος ακαδημαϊσμού, σοβαροφάνειας και αυθεντίας.

Στη συζήτηση ήταν παρούσες η Ιωάννα Δρόσου, η Όλγα Μπαλαούρα και ο Θωμάς Τσαλαπάτης από την Εποχή, η Ιωάννα Μεϊτάνη από τα «Ενθέματα», ο Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος και ο Χρήστος Σίμος από το RedNotebook.

Ευχαριστούμε θερμά τον Κώστα Δουζίνα για τη βοήθειά του, χάρη στην οποία και πραγματοποιήθηκε η συζήτηση.

Δημοσιεύουμε το ένα μέρος της συζήτησης, αυτό το οποίο αναφέρεται κυρίως στα κοινωνικά κινήματα και τη σχέση τους με το κράτος, την Αριστερά και την παρούσα συγκυρία· το υπόλοιπο μέρος, με βασικές αναφορές στην Ευρώπη και τα ανθρώπινα δικαιώματα, δημοσιεύεται σήμερα στην Εποχή, ενώ στο RedNotebook (www.rednotebook.gr) μπορείτε να παρακολουθήσετε ολόκληρη τη συζήτηση.

«ΕΝΘΕΜΑΤΑ»

Ο Κώστας Δουζίνας και ο Σλάβοϊ Ζίζεκ, κατά τη διάρκεια της συζήτησης, στο σπίτι του πρώτου, Αθήνα, 21.12.2010

Άμεση δημοκρατία, κινήματα και κρατική εξουσία

Σλάβοϊ Ζίζεκ: Δεν υποτιμώ τα κινήματα, χωρίς φυσικά να θεωρώ ότι θα φέρουν την επανάσταση. Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία δεν αρκεί. Για να υπάρξουν πραγματικές ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις χρειαζόμαστε μια κυβέρνηση που δεν θα στηρίζεται απλώς στη προσέλευση των πολιτών στις κάλπες κάθε τέσσερα χρόνια, αλλά θα βρίσκεται σε ανοιχτό διάλογο με τα κινήματα. Στη Βραζιλία, για παράδειγμα, ο Λούλα παραχωρεί στις γυναίκες φάρμες και νομίζω ότι κάτι παρόμοιο κάνει και ο Μοράλες στη Βολιβία.

Το πρωί είχα μια συνεργασία με το Verso, τον εκδοτικό μου οίκο στα αγγλικά. Μου είπαν ότι χρειάζεται κάποια επιμέλεια για το καινούργιο μου βιβλίο, βελτιώσεις στο ύφος, να διορθωθούν λάθη στα αγγλικά. Όποτε γίνεται αυτό, πάντα κάνουν κάποια ιδεολογική λογοκρισία. Λογόκριναν ένα σημείο όπου ανέφερα ότι το 1990 δεν ηττήθηκε μόνο η κομμουνιστική αριστερά αλλά και η παραδοσιακή σοσιαλδημοκρατία. Ενώ οι σοσιαλδημοκράτες κοκορευόντουσαν ότι ήρθε η σειρά τους να ηγεμονεύσουν, εξαφανίστηκαν. Η μεγαλύτερη παγίδα που μπορούμε να πέσουμε είναι να πιστέψουμε την παλιά αριστερίστικη άποψη ότι ο σταλινισμός και η σοσιαλδημοκρατία είναι κακά επειδή στην εφαρμογή τους, είτε ως μονοκομματικό κράτος είτε ως κοινοβουλευτική δημοκρατία, στηρίζονται στην ύπαρξη του κράτους, ενώ αυτό που χρειάζεται είναι η άμεση δημοκρατία, συμβούλια κλπ.: θα καταρρεύσουν κι αυτά. Δεν πιστεύω ότι υπάρχει μια αυθεντική προοπτική που αποκαλείται άμεση δημοκρατία.

Ας δούμε το παράδειγμα του Πόρτο Αλέγκρε, που είναι η μετεξέλιξη και ανάπτυξη του Σιάτλ. Αυτό που με σόκαρε είναι η απόλυτη –το τονίζω, απόλυτη– έλλειψη σοβαρού εναλλακτικού προγράμματος· όπως ξέρετε, όταν υπάρχει κενό ο εχθρός βρίσκει τον τρόπο να το καλύψει. Ο φίλος μου Μάικλ Χάρτ, ο οποίος συμμετείχε στο Πόρτο Αλέγκρε όλα τα χρόνια, μου είπε ένα καταπληκτικό ανέκδοτο. Την πρώτη χρονιά υπήρχε άμεση δημοκρατία, όλοι παίρναν το λόγο και όλοι συνεργάζονταν. Την επόμενη χρονιά συνέβη κάτι παράξενο. Ξαφνικά, στο κέντρο του Πόρτο Αλέγκρε υπήρξε μια ζώνη VIP και γύρω γύρω αστυνομία που την προστάτευε. Κι όταν ο Μάικλ μου είπε «ήταν υπέροχα, υπήρχε πλουραλισμός, και όχι λενινιστικές πρακτικές οργάνωσης», του απάντησα: «Φυσικά, γιατί απλώς διαμαρτυρόσασταν. Τη στιγμή που θα πλησιάσετε έστω και ελάχιστα την εξουσία, αναρωτιέμαι τι θα συμβεί, γιατί δεν είναι δυνατόν να κυβερνήσετε όταν όλοι παίρνουν τον λόγο». Συνέχεια ανάγνωσης