Ο πόλεμος ενάντια στην κλιματική αλλαγή

Standard

της Κεϊτ Αρόνοφ

Μετάφραση: Χάρης Κωνσταντάτος

Ο Μπέρνι Σάντερς έχει ήδη αποκαλέσει την κλιματική αλλαγή ως «τη μεγαλύτερη απειλή για την εθνική ασφάλεια» των ΗΠΑ. Πρώτα, στη διάρκεια του εναρκτήριου ντιμπέιτ των υποψηφίων των Δημοκρατικών στις 13 Οκτωβρίου. Και ένα μήνα μετά, στη συνέχιση του ίδιου ντιμπέιτ που προβλήθηκε, με συγκριτικά μικρότερη τηλεθέαση, λίγες ώρες μετά τις δολοφονικές επιθέσεις οκτώ Ευρωπαίων υπηκόων – μελών του ISIS στο Παρίσι:

«Η κλιματική αλλαγή σχετίζεται άμεσα με την άνοδο της τρομοκρατίας» είπε ο Σάντερς. «Αν δεν συσπειρωθούμε και δεν ακούσουμε τι λένε οι επιστήμονες, θα δούμε χώρες σε όλο τον κόσμο […] να διαγκωνίζονται για περιορισμένες ποσότητες νερού και καλλιεργήσιμης γης. Θα δούμε όλα τα είδη διεθνών συγκρούσεων».

Αυτές τις ημέρες, η γαλλική πρωτεύουσα φιλοξενεί την 21η ετήσια Διάσκεψη για το κλίμα (COP21). Ηγέτες από όλο τον κόσμο και ομάδες της κοινωνίας των πολιτών αναζητούν πώς θα περιοριστούν οι εκπομπές άνθρακα και, ιδεωδώς, η άνοδος της θερμοκρασίας.

Άρθουρ Ντόουβ, «Κόκκινος ήλιος», 1935

Άρθουρ Ντόουβ, «Κόκκινος ήλιος», 1935

Μετά την απόλυτη κατάρρευση των διαπραγματεύσεων το 2009 στην Κοπεγχάγη, η COP21 έχει χαρακτηριστεί ως η τελευταία ευκαιρία για τις κυβερνήσεις να συνομολογήσουν μια δεσμευτική συνθήκη που μπορεί να αποτρέψει τις χειρότερες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Αυτό που συνδέει τις συνομιλίες για το κλίμα με την ειδεχθή επίθεση του ISIS δεν είναι κατ’ ανάγκη η ίδια η τρομοκρατία, όπως θα μπορούσαν να υποδηλώνουν οι δηλώσεις Σάντερς. Είναι το πώς ορισμένα επιθετικά, καλά εξοπλισμένα κράτη αντιδρούν σε αυτή, αλλά και σε οτιδήποτε άλλο προσλαμβάνουν ως υπαρξιακή απειλή. Συνέχεια ανάγνωσης

Η μάχη κατά της κλιματικής Αλλαγής, 2014

Standard

Μια έκθεση, μια συνάντηση κορυφής και μια μοναδική διαδήλωση

της Νατάσσας Ρωμανού

Έργο του Αντρέ Ντεραίν, 1906

Έργο του Αντρέ Ντεραίν, 1906

Η επιτομή των τριών εκθέσεων της Διακυβερνητικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) δόθηκε στη δημοσιότητα στα μέσα του 2014.[1]Αποτελεί σύνοψη των ερευνών διακεκριμένων επιστημόνων από πολλές χώρες, οι οποίοι, σε συνεργασία με κυβερνητικούς φορείς και διεθνείς οργανισμούς, περιγράφουν τις επιπτώσεις των εκλύσεων των αερίων του θερμοκηπίου στο κλίμα. Η αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου, λόγω χρήσης ορυκτών καυσίμων, έχει ήδη οδηγήσει στην υπερθέρμανση του πλανήτη σε επίπεδα πρωτοφανή για τα τελευταία 800.000 χρόνια, στη μείωση της παγοκάλυψης, την αύξηση της στάθμης της θάλασσας, σε καύσωνες και πλημμύρες σε πολλές περιοχές του κόσμου. Η έκθεση προβλέπει ότι στο μέλλον η ανθρωπότητα απειλείται από ασθένειες, εκτοπίσεις πληθυσμών λόγω φυσικών καταστροφών, ελλείψεων τροφής και νερού που μπορεί να οδηγήσουν σε περιφερειακές συγκρούσεις, μείωση της βιοποικιλότητας, ακόμη και εξαφάνιση ειδών. Οι κίνδυνοι αυτοί έχουν ήδη αρχίσει και θα συνεχίσουν να απειλούν ασύμμετρα τις πιο μειονεκτικές κοινωνικές ομάδες, σε πολλές χώρες, ανεπτυγμένες και μη. Συνέχεια ανάγνωσης

Κίνημα για την κλιματική αλλαγή: Να μιλήσουμε για το σωστό και το λάθος, την αγάπη και την αγανάκτηση

Standard

ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΗΣ ΝΑΟΜΙ ΚΛΑΪΝ «Ο ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ»

 της Ναόμι Κλάιν

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Οι μεγάλες πορείες για την κλιματική αλλαγή σε όλο τον κόσμο, την προηγούμενη Κυριακή αποτελούν ένα αξιοπρόσεκτο γεγονός. Όχι μόνο για τη μαζικότητά τους (σύμφωνα με εκτιμήσεις, μόνο στη Νέα Υόρκη διαδήλωσαν πάνω από 300.000), αλλά και για τα θέματα που ανοίγουν (βλ., λ.χ. την κριτική που τους ασκήθηκε  για τον  μη πολιτικό χαρακτήρα των καλεσμάτων των οργανωτών, την έλλειψη αιτημάτων, το είδος μη «απολιτικής πολιτικής» που προωθούν οι καμπάνιες του Avaaz, τους τρόπους χρηματοδότησης). Στον απόηχο αυτών των  συζητήσεων, δημοσιεύουμε αποσπάσματα από το καινούργιο βιβλίο τής Naomi Klein This Changes Everything: Capitalism vs. the Climate, που μόλις  κυκλοφόρησε από τον οίκο Simon & Schuster.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Γιόχαν Βαν Χελ, «Μέλλον 14», 1928

Το μεγαλύτερο εμπόδιο που ορθώνεται απέναντι στην ανθρωπότητα, στην προσπάθειά της να αντιμετωπίσει την κλιματική αλλαγή, δεν είναι, όπως συχνά πιστεύουμε, ότι είναι ήδη πάρα πολύ αργά ή ότι δεν ξέρουμε τι να κάνουμε. Υπάρχει ακόμα αρκετός χρόνος και επιπλέον έχουμε κατακλυσθεί με πράσινη τεχνολογία και σχέδια πράσινης ανάπτυξης. Και όμως, ο λόγος που πολλοί από εμάς αντιμετωπίζουν αυτή την απειλή με τάσεις παραίτησης, είναι ότι  οι πολιτικοί και το πολιτικό μας σύστημα φαίνονται εντελώς ανίκανοι να εκμεταλλευτούν αυτά τα εργαλεία και να εφαρμόσουν τα σχετικά σχέδια. Και  αυτό δεν αφορά μόνο τους ανθρώπους τους οποίους ψηφίζουμε για να καταλάβουν αξιώματα για να διαμαρτυρόμαστε στη συνέχεια εναντίον τους· αφορά και μας τους ίδιους. Οι περισσότεροι από εμάς, ζώντας σε μεταβιομηχανικές κοινωνίες, όταν παρακολουθούμε ξεθωριασμένα ασπρόμαυρα πλάνα από γενικές απεργίες της δεκαετίας του 1930, victory gardens[1] της δεκαετίας του 1940 και Freedom Rides[2] της δεκαετίας του 1960, είναι βέβαιο ότι δεν μπορούμε να φανταστούμε τον εαυτό μας ως μέρος οποιασδήποτε κινητοποίησης τέτοιου βάθους και κλίμακας. Αυτό το πράγμα τους ταίριαζε, αλλά σίγουρα όχι σε μας – με τα μάτια κολλημένα στα smartphones μας, την προσοχή μας να απασχολούν  τα διάφορα κλικς, και όλη την προσοχή μας να μοιράζεται μεταξύ του βάρους του χρέους και της εργασιακής ανασφάλειας. Πού θα οργανωθούμε; Ποιον θα εμπιστευτούμε να ηγηθεί; Εκτός αυτών, ποιους περιλαμβάνει το «εμείς»;

Με άλλα λόγια, είμαστε γέννημα της εποχής μας και ενός κυρίαρχου ιδεολογικού προγράμματος– ενός προγράμματος που μας μαθαίνει συνήθως να βλέπουμε τους εαυτούς μας ως εντελώς μοναδικούς, που αναζητούν την προσωπική ικανοποίηση και τη μεγιστοποίηση της ατομικής μας ωφέλειας. Οδήγησε επίσης τις κυβερνήσεις μας να στέκουν για πάνω από δύο δεκαετίες ανήμπορες, καθώς η κλιματική αλλαγή μεταμορφωνόταν από «ένα πρόβλημα για τα εγγόνια μας» σε ένα πρόβλημα που μας χτυπάει την πόρτα. Συνέχεια ανάγνωσης

Eλλάδα, κλιματική αλλαγή και ενέργεια: Ποια είναι η αριστερή πρόταση;

Standard
Kαρλ Σμιντ-Ρότλουφ, «Σπίτια τη νύχτα», 1912

Kαρλ Σμιντ-Ρότλουφ, «Σπίτια τη νύχτα», 1912

 του Γιώργη Βουγιουκαλάκη

Με αφορμή ένα άρθρο της Νατάσσας Ρωμανού («Ενθέματα», 24.11.2013: wp.me/sT5Wh-romanou), και με στόχο τη συμβολή στην «επαναθεμελίωση και επαναπροσδιορισμό του νοήματος του σοσιαλισμού», καθώς και την «επαν-οριοθέτηση της Αριστεράς σε κοινωνικοκεντρικό άξονα», όπως πολύ εύστοχα διατυπώνεται από τον Γιάννη Δραγασάκη στις «Αναγνώσεις» του ίδιου φύλλου της Αυγής (goo.gl/U4jJ8t), διατυπώνω ορισμένες σκέψεις, προβληματισμούς και αντιρρήσεις για ζητήματα που θέτει η σ. Ρωμανού.

Η ενέργεια είναι ένα από τα κρισιμότερα ζητήματα, προκειμένου η Αριστερά να επαναθεμελιώσει και να επαναπροσδιορίσει τον σοσιαλισμό. Θέτω λοιπόν, κατ’ ανάγκην λακωνικά, τα κύρια ζητήματα:

1. Η υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων δεν θέτει σε κίνδυνο «τη ζωή πάνω στη Γη». Η θεώρηση αυτή είναι ακραία ανθρωποκεντρική, ταυτίζοντας τη ζωή με την επιβίωση του ανθρώπου. Γεωλόγοι και παλαιοντολόγοι ξέρουν καλά ότι ο πλανήτης έχει γνωρίσει, στα 2 δισ. χρόνια της έμβιας ζωής του, πλήθος «κλιματικές αλλαγές» (που δεν οφείλονταν βέβαια στη δράση του ανθρώπου, που δεν υπήρχε). Αλλαγές πολύ πιο δραματικές από τις διαφαινόμενες σήμερα λόγω της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής, που τροποποίησαν ριζικά τον χάρτη των έμβιων όντων (π.χ. δεινόσαυροι), δεν εξαφάνισαν όμως τη ζωή. Το ζήτημα δεν είναι ακαδημαϊκό: αφορά την προοδευτική ή μη θεώρηση του οργανισμού «πλανήτης Γη». Συνέχεια ανάγνωσης

«Ενεργειακή δημοκρατία»: Μια αριστερή πρόταση για την ενέργεια

Standard

Οικονομικές και οικολογικές επιπτώσεις της κρίσης – Eλλάδα, κλιματική αλλαγή και ενέργεια

 της Νατάσσας Ρωμανού

6-romanoy-2

Βίντσεντ Βαν Γκογκ, «Ηλιοτρόπια», 1887

Έτσι, η κατάσταση «έκτακτης ανάγκης» επεκτείνεται πέρα από τον οικονομικό τομέα: η κρίση γίνεται κοινωνική (με τον ακραίο εθνικισμό που μετατρέπεται σταδιακά σε κοινωνικό ρατσισμό, την κρατική καταστολή και το δημοκρατικό έλλειμμα) αλλά και περιβαλλοντική. Μια περιβαλλοντική κρίση με πολλά αίτια, όπως η ξέφρενη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων με ολοένα και πιο επισφαλείς εξορυκτικές μεθόδους, λ.χ., άντληση πετρελαίου από σχιστολιθικά πετρώματα, ασφαλτική άμμο ή από πολύ μεγάλα βάθη στον ωκεανό. Ταυτόχρονα, οι μεγάλης κλίμακας ιδιωτικοποιήσεις της γης και των φυσικών πόρων οδηγούν ευθέως σε περιβαλλοντική υποβάθμιση. Πάνω απ’ όλα, όμως, η κλιματική αλλαγή στην οποία οδηγούν οι ανθρωπογενείς εκπομπές αερίων θερμοκηπίου φαίνεται να είναι ο θρίαμβος της καπιταλιστικής απληστίας πάνω στη φύση: οι ανθρώπινες δραστηριότητες που εξυπηρετούν την ανάγκη υπερκατανάλωσης, υπερεκμετάλλευσης των φυσικών πόρων και μεγιστοποίησης του κέρδους ( λ.χ. καύση ορυκτών καυσίμων, αποψίλωση των δασών), έχουν οδηγήσει σε πρωτοφανή, στη γεωλογική ιστορία, αύξηση της θερμοκρασίας, η οποία πλέον απειλεί τη ζωή πάνω στη Γη.

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής –περισσότερο γνωστής ως «υπερθέρμανσης του πλανήτη»– αναμένεται να είναι τεράστιες, ιδίως σε περιοχές όπως η Νότια Ευρώπη. Οι προβλέψεις μιλάνε για ερημοποίηση στις υποτροπικές ζώνες εξαιτίας της σημαντικής μείωσης της ετήσιας βροχόπτωσης (έως και 20%) και της αύξησης της θερμοκρασίας κατά 3 βαθμούς περίπου. Η παρατεταμένη ξηρασία και γενική λειψυδρία, οι περισσότεροι και εντονότεροι καύσωνες και πλημμύρες θα αποτελούν πλέον τον κανόνα. Οικονομίες όπως η ελληνική, που βασίζονται στον τουρισμό, την αλιεία και τη ναυτιλία, θα επηρεαστούν σοβαρά από την προβλεπόμενη άνοδο της στάθμης της θάλασσας, τις αλλαγές στις χημικές ισορροπίες στην θάλασσα (οξίνιση) και την ξηρασία, που οδηγούν στη διάβρωση του εδάφους και την αύξηση των δασικών πυρκαγιών.

Συνέχεια ανάγνωσης