Η επίδραση των «Οδηγιών του Φαράκου»:Μια περίπτωση αδιάκριτης γοητείας ή ένα υπερεκτιμημένο μέγεθος;

Standard

του Νίκου Παπαδογιάννη

Προεκλογική αφίσα, 1977

Έχουμε διανύσει σχεδόν τριάντα πέντε χρόνια από το καλοκαίρι του 1977, όταν κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Οδηγητής» το τευχίδιο που έφερε τον τίτλο Για την αγωνιστική ταξική πατριωτική διαπαιδαγώγηση της νεολαίας. Το τευχίδιο αυτό συχνά αναφέρεται στη δημόσια ιστορία και ως το «εγχειρίδιο του καλού Κνίτη» ή οι «Οδηγίες  του Φαράκου», του μέλους του Πολιτικού Γραφείου της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, το οποίο είχε συγγράψει μέρος του έργου αυτού. Για την ακρίβεια, περιλάμβανε τα υλικά της συνεδρίασης του Κεντρικού Συμβουλίου της ΚΝΕ με θέμα τη διαπαιδαγώγηση των νέων, πλατιά περίληψη της εισήγησης, το πλήρες κείμενο της διακήρυξης του Κ.Σ. και ομιλία του Γρηγόρη Φαράκου.  Το συγκεκριμένο έργο αναφερόταν συστηματικά στην επιθυμητή συμπεριφορά του μέλους/στελέχους της ΚΝΕ στο χώρο της εκπαίδευσης, της εργασίας, αλλά και στο πεδίο της οικογένειας και της σεξουαλικότητας, υποστηρίζοντας τις σταθερές, ετεροφυλοφιλικές σχέσεις που οδηγούν σε γάμο. Αρκετοί θεωρούν ότι αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τα μέλη/στελέχη της ΚΝΕ στα πρώτα μεταπολιτευτικά χρόνια, καθώς και βασικό μέσο προσαρμογής στα προωθούμενα από την οργάνωση πρότυπα συμπεριφοράς. Πλήθος τέτοιων αναλύσεων, οι οποίες συνήθως εκφράζουν ευρύτερους προβληματισμούς σχετικά με την έννοια και τα όρια της «μεταπολίτευσης», μπορούν να εντοπιστούν σε άρθρα εφημερίδων ή ιστολόγια.[1]

***

Στο άρθρο αυτό θα επιχειρήσω να ανασκευάσω εν μέρει αυτήν την αναπαράσταση. Θα εστιαστώ στο σκέλος του τευχιδίου περί σεξουαλικών σχέσεων των νέων και θα επιχειρηματολογήσω ότι πράγματι αυτό αναπαρήγαγε ορισμένα κυρίαρχα μοντέλα στην ελληνική κοινωνία της δεκαετίας του ’70. Όμως, οι υποδείξεις αυτές αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και μερικού επανακαθορισμού από τα μέλη/στελέχη της ΚΝΕ, διαδικασίες που αποκαλύπτονται, εάν εξετάσουμε συμπληρωματικά ένα πλήθος πηγών. Θα επικεντρωθώ στην πρώτη περίοδο της μεταπολίτευσης, δηλαδή από την πτώση της δικτατορίας το 1974 μέχρι την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία το 1981. Τα ερευνητικά δεδομένα προέρχονται από τη διδακτορική μου διατριβή που εξέτασε τις κομμουνιστικές οργανώσεις νεολαίας στην Ελλάδα και την πολιτικοποίηση της ψυχαγωγίας στην περίοδο 1974-1981.

Συνέχεια ανάγνωσης