Στα όπλα…

Standard

ΡΗΤΩΣ ΛΕΧΘΕΝΤΑ

του Παναγιώτη Παπίδα

Ζακ-Λουί Νταβίντ, «Ο όρκος του σφαιριστηρίου», 1791

Είχα μια τεράστια λαχτάρα να σας εξηγήσω για ποιο λόγο θα πρέπει να αντισταθούμε στην λαίλαιπα των καιρών, στην προσπάθεια των σημερινών αρχόντων να διαλύσουν  την κοινωνία μας, έτσι όπως την ξέρουμε, έτσι όπως τη φτιάξαμε με κόπους και αγώνες χρόνια τώρα. Μα έχουν ειπωθεί τόσα που οδηγούμαι στο (ασφαλές;) συμπέρασμα ότι απλώς θα σας κουράσω. Ας υποθέσω λοιπόν ότι ξέρετε γιατί… Οπότε ας δαπανήσω τις υπόλοιπες 800 λέξεις για να παραθέσω τους διάφορους τρόπους, κοινώς τα «όπλα», που έχουμε για να πετύχουμε τον σκοπό μας.

Ας μην απομακρυνθούμε πολύ από την σύγχρονη εποχή (τότες παλιά, με  καίριο ζήτημα τις μπανάνες και τη διαχείρισή τους, οι μέθοδοι ήταν κομματάκι διαφορετικές). Στην Γαλλική Επανάσταση, λοιπόν, μαθαίνω από τα χρονικά της εποχής ότι είχανε μαζέψει παλούκια και τσουγκράνες και λοιπά αιχμηρά αντικείμενα και κατευθύνθηκαν προς την Βαστίλη, όπου η φρουρά, ανέλπιδα, παραδόθηκε. Προηγήθηκε βέβαια ο όρκος του σφαιριστηρίου (αρκετά αστείο όνομα για να σηματοδοτήσει μια επανάσταση, αλλά ποιος ασχολείται με αστειότητες τέτοιες στιγμές;) που υπήρξε  το καθοριστικό όπλο, πολύ αποτελεσματικότερο από τα παλούκια και τις τσουγκράνες — οι οποίες, σημειωτέον, υπήρχαν όλες τις εποχές, αλλά δεν βοήθησαν ιδιαίτερα σε κάποια άλλη κοινωνική επανάσταση του μεγέθους και της σημασίας της Γαλλικής. Αυτός ο χαζοόρκος, μια δέσμευση που άλλοι θα θεωρούσαν μέχρι και γελοία, ήταν το όπλο –και μάλιστα τόσο το τσακμάκι όσο και η ίδια η γέμιση– που οδήγησε μέχρι την κατάληψη της Βαστίλης. Η συνέχεια είναι γνωστή. Η Γαλλία έκτοτε είναι μια δημοκρατική χώρα… Συνέχεια ανάγνωσης

Το πολίτευμα σαν εκκρεμές

Standard

του Αλέξανδρου Κεσσόπουλου

της Κατερίνας Νάκου

Ο τρόπος οργάνωσης μιας πολιτείας και οι συνταγματικοί κανόνες βάσει των οποίων λειτουργεί αποτελούν τη θεσμική αποτύπωση της έκβασης κοινωνικών αγώνων, που έχουν ως διακύβευμα την εξασφάλιση της μέγιστης δυνατής πολιτικής ισχύος για καθεμιά από τις αντιμαχόμενες δυνάμεις. Εφόσον, δηλαδή, κάθε νομικό κείμενο πολιτικού χαρακτήρα αποτελεί την επισφράγιση ενός συμβιβασμού που επιτυγχάνεται ανάμεσα στις διάφορες κοινωνικές δυνάμεις και τάξεις, μπορεί να γίνει αντιληπτό ως προοδευτικό ή συντηρητικό, ανάλογα με τον βαθμό στον οποίο ενσωματώνει τις λαϊκές διεκδικήσεις, θεσμικές και κοινωνικές, εντός του δεδομένου πλαισίου βέβαια που της επιτρέπει η κοινοβουλευτική δημοκρατία. Με δεδομένο, λοιπόν, ότι στις μέρες μας ζούμε μια επίθεση που σαρώνει θεμελιώδη κοινωνικά κεκτημένα δεκαετιών, το ερώτημα που τίθεται για τις δυνάμεις της εργασίας είναι αν είναι προς το συμφέρον τους, στην παρούσα συγκυρία, μια αλλαγή στο θεσμικό επίπεδο των ισορροπιών που διαμορφώθηκαν κατά τη μεταπολίτευση. Συνέχεια ανάγνωσης

Η πρόταση για Αναθεώρηση του Συντάγματος απόπειρα παράκαμψης των προβλημάτων

Standard

Η Ιφιγένεια Καμτσίδου μιλάει στον Νίκο Φίλη

για τη συνταγματικότητα του Μνημονίου, τα δημόσια αγαθά, την κρίση του κοινοβουλευτισμού και της πολιτικής, την άμεση και την αντιπροσωπευτική δημοκρατία

Ένα από τα θέματα που συζητήθηκαν το τελευταίο διάστημα ήταν η κυβερνητική πρόταση για αναθεώρηση του Συντάγματος και δημοψήφισμα. Πέρα από τις άμεσες πολιτικές συνεπαγωγές του, το θέμα έχει μια σειρά ευρύτερες θεσμικές και ιδεολογικές παραμέτρους. Με την ευκαιρία αυτή, συζητήσαμε με τη συνταγματολόγο Ιφιγένεια Καμτσίδου, επίκουρη καθηγήτρια στο ΑΠΘ. Η Ι. Καμτσίδου τονίζει ότι η πρόταση για αναθεώρηση δεν είναι απλώς μια λανθασμένη απάντηση στα προβλήματα της χώρας, αλλά και μια προσπάθεια να μετατεθεί ο δημόσιος διάλογος και να παρακαμφθούν τα θέματα για τα οποία οι κυβερνώντες οφείλουν να αναλάβουν την πολιτική ευθύνη. Επίσης, σχολιάζει ότι η πρόταση του πρωθυπουργού για δημοψήφισμα εισάγει τον καισαρισμό στο πολιτικό σύστημα. Και υπογραμμίζει: «Χωρίς οργανωμένη αντιπαράθεση, χωρίς εναλλακτικά σχέδια για το περιεχόμενο της γενικής πολιτικής της χώρας, ο κοινοβουλευτισμός απονεκρώνεται».

«ΕΝΘΕΜΑΤΑ»

Τζιουζέππε Καπογκρόσι, «Γυμνό και πανοπλία», 1931

Η Oλομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, σύμφωνα με πληροφορίες, κρίνει το Mνημόνιο συνταγματικό και απορρίπτει την προσφυγή που έχουν καταθέσει κοινωνικοί φορείς. Πώς σχολιάζετε την εξέλιξη αυτή, όταν μάλιστα ανώτατα δικαστήρια άλλων ευρωπαϊκών χωρών (Ρουμανία, Λετονία) έχουν κρίνει ότι ανάλογες διατάξεις αντίκεινται στα Συντάγματά τους ή στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου;

Η απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ δεν έχει εκδοθεί ακόμη και το αποτέλεσμα δεν είναι γνωστό. Το μόνο που γνωρίζουμε είναι ότι πραγματοποιήθηκαν διασκέψεις της Ολομέλειας του Δικαστηρίου, το περιεχόμενο των οποίων είναι, σύμφωνα με τον νόμο, μυστικό. Δυσκολεύεται λοιπόν κανείς να πιστέψει ότι κάποιος από τους ανώτατους δικαστικούς λειτουργούς που συμμετείχαν στις διασκέψεις παραβίασε τις συνταγματικές υποχρεώσεις του και διέδωσε όσα διεμείφθησαν σε αυτές. Πιθανότερο θεωρώ ότι οι σχετικές «πληροφορίες» δόθηκαν στη δημοσιότητα από αυτούς που ενδιαφέρονται για τη στήριξη και την εφαρμογή των ρυθμίσεων του Μνημονίου και αναζητούν στην δικαστική κρίση πρόσθετη βοήθεια. Αξίζει πάντως να σημειωθεί πως οι έλληνες δικαστές βρίσκονται ενώπιον μιας εξαιρετικά δυσχερούς υπόθεσης: καλούνται να αποφανθούν αν η δανειοδότηση της χώρας με τους όρους του Μνημονίου, η οποία παρουσιάζεται ως αναγκαία προϋπόθεση για την «σωτηρία της πατρίδας», δηλαδή ως λόγος «υπέρτατου δημοσίου συμφέροντος», μπορεί να δικαιολογήσει δραστικούς περιορισμούς των συνταγματικών δικαιωμάτων, να λειτουργήσει στην ουσία ως θεμέλιο μιας «ήπιας», πλην μακρόχρονης, αναστολής του συστήματος των συνταγματικών ελευθεριών. Ωστόσο, η θεσμοθετημένη αναστολή των δικαιωμάτων, αυτό που είναι ευρύτερα γνωστό ως «κατάσταση πολιορκίας», πραγματοποιείται σύμφωνα με το άρθρο 48 Συντ. με πρωτοβουλία της κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής, γεγονός που μαρτυρά ότι ο συντακτικός νομοθέτης αναθέτει τη διαδικασία σε όργανα που προέρχονται από και λογοδοτούν προς τον λαό. Η εμπλοκή της δικαστικής εξουσίας διαφοροποιεί τους όρους με τους οποίους αντιμετωπίζεται πλέον το πρόβλημα· αφενός υπογραμμίζεται πως οι δεσμεύσεις προς τους διεθνείς οργανισμούς βρίσκονται υπό δικαστικό έλεγχο σε ό,τι αφορά τον σεβασμό και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, πως σε ένα κοινωνικό κράτος δικαίου η αρχή salus patriae suprema lex esto δεν μπορεί να εφαρμοστεί, αφετέρου αναγνωρίζεται στον δικαστή η εξουσία να αξιολογεί πολύ πιο ουσιαστικά ποιοι λόγοι συγκροτούν το δημόσιο συμφέρον και να καταφάσκει ή να αρνείται τη συνδρομή τους, έστω και σε ευθεία αντιπαράθεση προς την δημοκρατικά νομιμοποιημένη κυβέρνηση. Συνέχεια ανάγνωσης