Κυπριακό κούρεμα: σε κρίση το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα;

Standard

του Θόδωρου Παρασκευόπουλου

Ζακ-Λουί Νταβίντ, «H Aφροδίτη και οι τρεις Χάριτες αφοπλίζουν τονΔία», 1824

Ζακ-Λουί Νταβίντ, «H Aφροδίτη και οι τρεις Χάριτες αφοπλίζουν τον
Δία», 1824

Παρόλο που οι εξελίξεις τρέχουν και η απόφαση του Eurogroup μοιάζει ήδη παλιά, πρέπει να ξεκινήσουμε από αυτή. Γιατί η απόφαση oδηγεί σε κρίση όχι μόνο το  κυπριακό, αλλά όλο το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα, και περισσότερο των χωρών του Νότου. Το ζήτημα δεν είναι, όπως λέγεται, αν το ποσοστό της Κύπρου στο ΑΕΠ της Ένωσης είναι μόνο 0,2% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ — άρα απορροφήσιμο. Το ζήτημα είναι ότι με αυτή την απόφαση, όσο και αν ο Σόιμπλε ή οι άλλοι ευρωπαίοι ηγέτες λένε ότι η Κύπρος είναι ιδιαίτερη και ανεπανάληπτη περίπτωση, η προοπτική του κουρέματος επικρέμαται απειλητικά σε όλο τον ευρωπαϊκό Νότο. Ποιος καταθέτης στην Ιταλία, λ.χ., θα πιστέψει ότι αν η τράπεζά του (όπως η Banca Monte dei Pasch στη Σιένα) βρίσκεται σε δυσκολία –ή οι τράπεζες γενικότερα ή σε μια περίοδο αβεβαιότητας– δεν πρέπει να ορμήσει να σηκώσει τα λεφτά του, για να τα σώσει; Διότι θα περιμένει ένα κούρεμα, μικρότερο ή μεγαλύτερο.

Υπάρχει μεγάλος κίνδυνος αυτή η αίσθηση να εξαπλωθεί σε όλο το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα — και ο κίνδυνος υπάρχει ακόμα και μετά την απόρριψη του σχεδίου από την κυπριακή Βουλή. Κι αυτό γιατί η απόφαση του Eurogroup (ακόμα κι αν λένε ότι θα ίσχυε «ειδικά» μόνο για την Κύπρο, ακόμα και αν τελικά δεν εφαρμοστεί) υπάρχει και την έμαθαν όλοι, τινάζοντας στον αέρα τις διαβεβαιώσεις περί «εγγυήσεως των καταθέσεων» που είχαν διατυπωθεί στην αρχή της κρίσης.  Άρα, μπορεί να εφαρμοστεί κάποια άλλη στιγμή οπουδήποτε αλλού.

Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο, η θετική ψήφος του Γιάννη Στουρνάρα έχει μεγάλο βάρος, τη στιγμή που οι ελληνικές τράπεζες βρίσκονται στην κατάσταση που βρίσκονται (το ίδιο ισχύει και για τους υπουργούς Οικονομικών της Ισπανίας, της Ιταλίας και της Πορτογαλίας). Φυσικά, όταν λέμε «Στουρνάρας» εννοούμε «Σαμαράς», γιατί είναι προφανές ότι σε τέτοια ζητήματα δεν αποφασίζει ο υπουργός Οικονομικών μόνος του, κανένας υπουργός δεν παίρνει τέτοιες αποφάσεις χωρίς να ενημερώσει τον πρωθυπουργό, ο οποίος έχει την τελική πολιτική ευθύνη — ακόμα και αν πρόκειται για εφαρμογή της «πάγιας εντολής: «Λέμε ναι σε ό,τι πει το Eurogroup».

Κατά τη γνώμη μου, υπάρχουν δύο εξηγήσεις για την απόφαση αυτή του Eurogroup. Συνέχεια ανάγνωσης

Το κυπριακό κούρεμα

Standard

WEB ONLY

του Πωλ Κρούγκμαν

μετάφραση: Αγάπιος Λάνδος

Δεν χρειάζεται να είναι  κανείς νομπελίστας ούτε οικονομικός εγκέφαλος για να αντιληφθείς πως η απόφαση για το κυπριακό «κούρεμα» σημαίνει ότι από Τρίτη τα ταμεία των κυπριακών τραπεζών θα αρχίσουν να αδειάζουν – και δεν αποκλείεται κάτι ανάλογο να γίνει και σε Ελλάδα και Ιταλία. Ο Κρούγκμαν πάντως το λέει απλά (σχεδόν απλοϊκά) και ξεκάθαρα, γι’ αυτό και τον μεταφράσαμε. Από εκεί και πέρα, βέβαια, το  ερώτημα είναι πού αποσκοπούν όσοι έλαβαν αυτή την απόφαση  – θα επανέλθουμε, αν έχουμε κάποια καλή ανάλυση επ’ αυτού.

Α.Λ.

Άγαλμα από τον ναό του Απόλλωνα στο Ιδάλιο, 520 π.Χ.

Άγαλμα από τον ναό του Απόλλωνα στο Ιδάλιο, 520 π.Χ.

Σύμφωνοι, δεν το είχα προβλέψει. Με όλα τα προβλήματα στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία δεν παρακολουθούσα όσα συνέβαιναν στην Κύπρο. Αλλά από την Κύπρο μας έρχεται το μεγάλο νέο για το ευρώ, αυτό το Σαββατοκύριακο: σε αντάλλαγμα για ένα σχέδιο διάσωσης, η Κύπρος υποχρώνεται να επιβάλει ένα μεγάλο κούρεμα –δηλαδή, απώλεια– σε όλες τις καταθέσεις στις τράπεζές της.

Μπορούμε να αντιληφθούμε γιατί το κάνουν αυτό: η Κύπρος είναι ένας φορολογικός παράδεισος, ειδικά για τους Ρώσους χρυσοκάνθαρους – κάτι που συνεπάγεται έναν εξαιρετικά μεγάλο τραπεζικό τομέα (θυμηθείτε  την Ισλανδία)· έτσι, ένα πρόγραμμα διάσωσης χωρίς κούρεμα θα μπορούσε να θεωρηθεί ως διάσωση όχι μόνο της Κύπρου, αλλά και μιας σειράς Ρώσων επιχειρηματιών –πρέπει να το πούμε αυτό– αμφιβόλου εντιμότητας και ήθους. (Παρεμπιπτόντως, βρίσκω αξιοσημείωτο ότι  ο Mohamed El-Erian  κατάφερε να  κάνει μια αρκετά καλή ανάλυση για το ζήτημα [A muddled and risky approach to Cyprus, Financial Times, 17.3.2013: goo.gl/CL15Y),  χωρίς να πει κουβέντα για τους Ρώσους).

Το μεγάλο πρόβλημα, όμως,  είναι ότι το κούρεμα δεν αφορά μόνο τους μεγαλοκαταθέτες· το κούρεμα των μικρών εγχώριων καταθέσεων είναι μικρότερο, αλλά εξακολουθεί να είναι σημαντικό. Είναι σαν οι Ευρωπαίοι ηγέτες να κραδαίνουν μια πινακίδα νέον που γράφει, στα ελληνικά και τα ιταλικά: «Τρέξτε αμέσως στις τράπεζές σας!».

Η αυριανή μέρα και όσες ακολουθήσουν θα είναι εξόχως ενδιαφέρουσες. Συνέχεια ανάγνωσης

Πώς τολμάτε;

Standard

της Σίας Αναγνωστοπούλου

Απεργοί οικοδόμοι, Βενσέν, Ιούνιος 1936

«Kούρεμα», παρελάσεις, αγανάκτηση, οργή, φτώχεια, κραυγές αγωνίας για το μέλλον, υποκρισία, δημοψήφισμα, υπεράσπιση των ιερών και οσίων: στοιχεία που συνθέτουν το υπέροχο σκηνικό της σημερινής Eλλάδας. Πάνω από αυτά υπερίπτατο, πριν κάποιες μέρες,  η σωτήρια επιστολή των τριών (Λοβέρδου, Διαμαντοπούλου, Pαγκούση), αλλά και τα έπεα πάθους για την Ευρώπη και την πορεία της χώρας σ’ αυτήν! Τόσο στην επιστολή, στην οποία  οι τρεις ευαγγελίζονται την Eλλάδα του νέου ήθους, της νέας πολιτικής ηθικής, που συμπυκνώνεται στις μεταρρυθμίσεις που οι ίδιοι προωθούν, όσο και στα έπεα πάθους για μια Ελλάδα ευρωπαϊκή της οποίας φυσικοί ηγέτες μόνο ευρωπαϊστές πολιτικοί μπορούν να είναι (δηλαδή Βενιζέλος-Λοβέρδος κλπ.), δεν έχουμε παρά μόνο μια απάντηση: Πώς τολμάτε;

Στην Ελλάδα των μετά βίας 10.000.000 ανθρώπων, που ο ένας γνωρίζει λίγο-πολύ τα πεπραγμένα του άλλου, εμείς ας παραστήσουμε τους ανίδεους. Aς υποθέσουμε ότι οι συγκεκριμένοι πολιτικοί –κι άλλοι σαν αυτούς– ανήκουν στις υγιείς, ευρωπαϊκές ομάδες αυτού του έθνους. Aς υποθέσουμε ότι δεν είχαν ιδέα για τη διαπλοκή της εξουσίας με τις πιο αυταρχικές, αντιευρωπαϊκές και αντιδραστικές δυνάμεις (την Eκκλησία, το ποδόσφαιρο και τον αθλητισμό γενικά), διαπλοκή η οποία έφερνε επίλεκτα στελέχη των μεγάλων κομμάτων στην πρώτη θέση στις εκλογές. Aς υποθέσουμε επίσης ότι κανένας τους δεν αναρριχήθηκε στην εξουσία μέσα από τον πιο βάρβαρο κομματικό μηχανισμό. Aς υποθέσουμε ότι όλοι υπηρετούσαν το δημόσιο συμφέρον, ότι δεν χρησιμοποίησαν το δημόσιο αγαθό ως εφαλτήριο για την προσωπική καριέρα τους. Aς υποθέσουμε ότι δεν είχαν ιδέα ούτε για τον εκμαυλισμό μεγάλων ομάδων της κοινωνίας ούτε για την κατασπατάληση του δημόσιου –και του ευρωπαϊκού– χρήματος ούτε για το πελατειακό σύστημα προνομίων. Συνέχεια ανάγνωσης

Η ευρωπαϊκή συμφωνία του «κουρέματος»: μια ακόμα μεγαλειώδης τρύπα στο νερό

Standard

του Γιάνη Βαρουφάκη

Φωτογραφία του Χέρμπετ Λιστ, Ρώμη, 1951

Καθώς ο βόμβος της συζήτησης σχετικά με το τι ακριβώς σημαίνει η νέα «συμφωνία» της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση της κρίσης αντηχεί ακόμα στ’ αυτιά μας, έπειτα από μια μακρά νύχτα κατά την οποία παρακολουθούσαμε γεμάτοι ανησυχία τις διαπραγματεύσεις των ηγετών μας, είναι εξαιρετικά εύκολο να χάσουμε από τα μάτια μας τη μοναδική αλήθεια για τη νέα αυτή εξέλιξη στο σήριαλ της κρίσης του ευρώ: δεν υπήρξε καμιά συμφωνία.

Η Ευρώπη είχε δεσμευτεί να δώσει μια μακρόπνοη λύση σε τρία αλληλοσυνδεόμενα προβλήματα: τον τραπεζικό της κλάδο που καταρρέει, το πρόβλημα του ιταλικού και του ισπανικού δημόσιου χρέους (με τις εν δυνάμει καταστροφικές επιπτώσεις του στη βαθμολογία της Γαλλίας με ΑΑΑ), καθώς και τη ρημαγμένη ελληνική οικονομία. Κανένα από τα τρία αυτά προβλήματα δεν αντιμετωπίστηκε, έστω και σε μικρό βαθμό, το βράδυ της Τετάρτης.

Ο τραπεζικός κλάδος θα χρειαζόταν μια επιθετική, υποχρεωτική αύξηση κεφαλαίου, σε κεντρικό ευρωπαϊκό επίπεδο. Κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να συμβεί. (Όχι μόνο επειδή το ποσό που προορίζεται γι’ αυτό τον σκοπό είναι ισχνό, αλλά κυρίως επειδή θα δοθούν πάμπολλες ευκαιρίες στους τραπεζίτες να μη χάσουν τον έλεγχο των χρεοκοπημένων τραπεζών τους, με ποικίλα μέσα που θα καταστήσουν την ανακεφαλαιοποίηση νεκρό γράμμα.) Συνέχεια ανάγνωσης