Η εικόνα της βαρβαρότητας και η βαρβαρότητα της εικόνας

Standard

ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ

του Βαγγέλη Καραμανωλάκη

«Αυτό είναι το χειρότερο». Χαρακτικό του Φρανσίσκο Γκόγια, 1812-1815.

Δεν είναι  ο θάνατος που με τρόμαξε. Ούτε κι η βιαιότητά του. Ακόμη κι αν δεν τον έσυραν απάνω στους αγκαθερούς ασπαλάθους, ο  τύραννος πλήρωσε τα κρίματά του, τα πολλά και άθλια, με τη ζωή του. Συμβαίνει κι αυτό κάποτε, όσοι περιφρόνησαν τόσο επιδεικτικά την ανθρώπινη ύπαρξη κι αξιοπρέπεια να πληρώνονται με το ίδιο νόμισμα. Ούτε κι η σκύλευση της σωρού του: πανάρχαια συνήθεια των νικητών, ήταν σχεδόν αναμενόμενη έτσι όπως συνέβη η θανάτωσή του. Ούτε ακόμη κι αυτή η παράξενη πομπή που σχηματίστηκε από όλους εκείνους που θέλησαν να αγγίξουν να βάλουν το δάχτυλο εις τον τύπον των ήλων για να πειστούν ή για να διηγούνται έπειτα από χρόνια ότι ήταν κι εκείνοι εκεί∙ το σώμα του αντικείμενο διαπόμπευσης, υλικό τεκμήριο της νίκης των εχθρών του, της νίκης της Αυτοκρατορίας.

Δεν είναι τα παραπάνω που με τρόμαξαν τόσο πολύ. Είναι κυρίως η διαχείριση της εικόνας τούτου του θανάτου, η βίαιη εισβολή του στις οθόνες όλου του κόσμου. Μέρες τώρα, αυτές οι σκηνές του τρόμου –χωρίς καμιά παρέμβαση, χωρίς καν την προειδοποίηση του εκφωνητή για τη βιαιότητα των όσων θα ακολουθήσουν– παίζουν στην τηλεόραση, σε εφημερίδες σε ιστοσελίδες, παντού, πρωί μεσημέρι και βράδυ. Στο όνομα της ελευθερίας της πληροφόρησης, που προφανώς δεν αφορούσε λ.χ. την εκτέλεση του Οσάμα Μπιν Λάντεν, η εικόνα του νεκρού Καντάφι συμπλέκεται –δίκαια έγραφε η Πόπη Διαμαντάκου για ύβρι στα Νέα της περασμένης βδομάδας– με την εικόνα της υπερφίαλης αμερικανίδας υπουργού των Εξωτερικών, με τις χαρούμενες  δηλώσεις των ευρωπαίων ηγετών, κι ας μην έχουν ακόμη προλάβει να στεγνώσουν στα χέρια τους τα αποτυπώματα από τα δικά του, από τις χειραψίες στις λογής λογής συναντήσεις των τελευταίων χρόνων. Συνέχεια ανάγνωσης

Γιατί δεν συγκινούν οι δημοκρατικές επαναστάσεις;

Standard

του Νικόλα Σεβαστάκη

Μήνες τώρα οι αραβικές επαναστάσεις κρατούν σταθερό πόστο στη δημοσιότητα. Αρχίσαμε πια να το συνηθίζουμε το θέμα, σαν να πρόκειται για κάποια έκτακτη επικαιρότητα που ανεπαισθήτως μεταβλήθηκε σε τακτική. Τελευταίο από τα επείγοντα: η Συρία του Μπασάρ Αλ Άσαντ και της «αγίας οικογένειας». Η κτηνώδης καταστολή, οι δολοφονίες στη μέση του δρόμου, οι τρεμάμενες λήψεις από το κινητό συνδυασμένες με την πτώση των κορμιών στην άσφαλτο, το κροτάλισμα των πολυβόλων από τις ταράτσες των κτιρίων.

Εικόνες πραγματικής δικτατορίας. Όχι ενός, όπως λέγεται, «αυταρχικού» καθεστώτος αλλά ωμής δικτατορίας. Θα έπρεπε να είναι πρώτος τίτλος. Κυριολεκτικά και συμβολικά. Αλλά δεν είναι.

Δεν έχω σκοπό να επαναλάβω εδώ απορίες που διατύπωσα ήδη με τη λιβυκή εξέγερση και τις περιπλοκές που δημιουργήθηκαν με τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς και τη σχετική συζήτηση περί ιμπεριαλιστικής επέμβασης. Για παράδειγμα μπορώ να καταλάβω –όχι φυσικά να συμμεριστώ– την επιφύλαξη και τη ψυχρότητα όσων κρίνουν και πολιτεύονται με όρους στυγνής real politik για τη μια ή την άλλη περιοχή του κόσμου. Η ανομολόγητη, τις περισσότερες φορές, πεποίθησή τους είναι ότι μια «λειτουργική» δικτατορία παρέχει ένα κάποιο ανάχωμα στις εθνοτικές και θρησκευτικές διαιρέσεις, στις δυνάμεις του φυλετικού χάους. Όταν τα πράγματα «πάνε καλά» –δηλαδή εκεί όπου, γι’ αυτούς, δεν υπάρχει αναβρασμός, εξεγέρσεις, ανακατωσούρα κλπ.– οι ίδιοι άνθρωποι υποστηρίζουν ότι η «πολιτική σταθερότητα» διευκολύνει την «οικονομική ανάπτυξη», τις νέες επενδυτικές ευκαιρίες, τις στρατηγικές συμμαχίες και τους αμοιβαία επωφελείς συνεταιρισμούς. Αυτή είναι βεβαίως η φιλοσοφία μιας Δύσης αλά Πούτιν ή αλά Xoυ Τζιντάο. Μιας Δύσης που το έσχατο όραμά της έχει πια γίνει ένας «ανώτερος κινεζισμός», όπως έγραφε ενάμιση αιώνα πριν ο διορατικός Νίτσε. Συνέχεια ανάγνωσης

Τι μας λένε οι αραβικοί λαοί

Standard

του Ζακ Λυκ Νανσύ

μετάφραση: Μαρία Κακογιάννη

 

Χρόνης Μπότσογλου, «Τρία ρόδια ή γιατί όχι οι τρεις χάριτες», 2009 (από την έκθεση-δημοπρασία «Συμβολή 39 καλλιτεχνών για τα ΑΣΚΙ»)

Για το ζήτημα της επέμβασης στη Λιβύη έχει αναπτυχθεί διεθνώς, στους κόλπους της Αριστεράς και όχι μόνο, μια ζωηρή συζήτηση και αντιπαράθεση. Δημοσιεύουμε σήμερα, μεταφράσεις των άρθρων των γάλλων φιλοσόφων Jean-Luc Nancy και Alain Badiou (Liberation, 28.3.2011) και του υποψήφιου διδάκτορα Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας-Λος Άντζελες (UCLA) και συνεκδότη του σημαντικού σάιτ για τον αραβικό κόσμο Jadaliyya Ziad Abu-Rish (24.3.2011). Eπίσης, κείμενο του Σταύρου Παναγιωτίδη και αναδημοσιεύουμε από το RedNotenook σχετικό άρθρο της Σίσσυς Βωβού και του Μιχάλη Καστρινάκη (http://rnbnet.gr/details.php?id=2232)

«ΕΝΘΕΜΑΤΑ»

Aυτή τη στιγμή, οι αραβικοί λαοί μάς λένε ότι η αντίσταση και η εξέγερση είναι ξανά συνεπείς στο ραντεβού τους, ότι η ιστορία προχωράει πέρα από κάθε Ιστορία. Το κάνουν, ακριβώς, με όλες τις καλές και τις κακές στιγμές τέτοιων εγχειρημάτων. Συντέλεσαν πάντως στο να εμφανιστεί ένα ανεξίτηλο σημάδι που μπορούμε να ελπίσουμε ότι θα επιφέρει κάποια αποτελέσματα στην Αφρική και την αρχαία γη της Χαναάν, όπου διαιωνίζεται το αποτρόπαιο δράμα. Σε ένα από τα μέρη που περιμέναμε λιγότερο να τα αγγίξει η εξέγερση, ένας αρχηγός συμμορίας (μιας επίσημης, κρατικής συμμορίας) την καταστέλλει, διατεθειμένος να αφανίσει ό,τι χρειαστεί από τον κόσμο που υποτίθεται πως είναι ο λαός του.

Την ίδια στιγμή, άλλα κράτη χτυπούν με βάναυσο τρόπο τις δικές τους εξεγέρσεις, μερικές φορές με τη βοήθεια κάποιου ισχυρού άραβα γείτονα. Οι εξεγερμένοι της Βεγγάζης ζητούν βοήθεια: η βοήθεια αυτή δεν είναι απλή, συνεπάγεται προφανείς κινδύνους, τόσο πρακτικούς όσο και πολιτικούς. Η στάθμιση και η αντιμετώπιση τέτοιου είδους περιστάσεων απαιτεί πολιτική υπευθυνότητα. Είναι άραγε η στιγμή να κάνει κανείς μπερδεμένες αναφορές στους παράπλευρους κινδύνους και την υποψία (λίγο ή πολύ) κρυφών σκοπιμοτήτων, στις αρχές της μη επέμβασης και τη βαριά ενοχή της «Δύσης», η οποία αναρωτιόμαστε αν περιλαμβάνει την ίδια τη Λιβύη, τη Σαουδική Αραβία ή τη Συρία — για να μη μιλήσουμε για τη Ρωσία; Συνέχεια ανάγνωσης

Ένας κόσμος ληστών: φιλοσοφικός διάλογος

Standard

του Αλαίν Μπαντιού

Ηλίας Παπαηλιάκης, «Χωρίς τίτλο», 2011 (από την έκθεση-δημοπρασία «Συμβολή 39 καλλιτεχνών για τα ΑΣΚΙ»)

–Αποδέχεστε, μου λέει μια μέρα ο φίλος μου ο φιλόσοφος του δρόμου, ότι σήμερα το κριτήριο κάθε πράγματος, κάτι το οποίο δεν αμφισβητεί κανένας ισχυρός αυτού του κόσμου, είναι το κέρδος;

–Το αποδέχομαι, απαντώ. Αλλά πού θέλετε να καταλήξετε;

–Κάποιος που δηλώνει ανοιχτά «δεν υπάρχω παρά μόνο για το προσωπικό μου συμφέρον και θα εξολοθρεύσω τον μέχρι πρότινος φίλο μου αν με αυτό τον τρόπο μπορώ να διατηρήσω ή να βελτιώσω τον τρόπο ζωής μου» είναι… είναι… Άντε λοιπόν, μια προσπάθεια…

–Λωποδύτης! Πρόκειται για μια ληστρική υποκειμενικότητα.

–Εξαίσια! αναφωνεί ο φιλόσοφος του δρόμου. Ναι λοιπόν, ο κόσμος μας είναι εμφανώς ένας ληστρικός κόσμος. Υπάρχουν λωποδύτες εκτός νόμου και επίσημοι λωποδύτες, αλλά αυτή είναι μια απλή απόχρωση.

–Έστω. Άλλα τι συμπεραίνετε απ’ αυτή την παρατήρηση;

–Ότι έχουμε το δικαίωμα να μιλάμε για οτιδήποτε συμβαίνει χρησιμοποιώντας εικόνες από την πρακτική των ληστών. Νονοί, υπαρχηγοί, αρχισυμμορίτες, δολοφόνοι…

–Θα ήθελα να το δω! αποκρίνομαι, πολύ σκεπτικός.

–Κοιτάξτε τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή: σε διάφορες περιοχές, κόσμος συγκεντρώνεται μαζικά, ειρηνικά, για να πει, μέρα και νύχτα, την αλήθεια: ότι δηλαδή αυτοί που κυβερνούν εδώ και δεκαετίες είναι λωποδύτες. Το πρόβλημα είναι ότι αυτούς τους τοπικούς αρχισυμμορίτες, την αποχώρηση των οποίων απαιτούν τα συγκεντρωμένα πλήθη, τους έχουν εγκαθιδρύσει, πληρώσει, εξοπλίσει, οι πιο ισχυροί Νονοί, οι υψηλά ιστάμενοι, εκλεπτυσμένοι, ληστές: ο Αμερικάνος και οι ανθυπασπιστές του, οι Ευρωπαίοι. Οι περιοχές στις οποίες ο κόσμος εξεγείρεται έχουν στρατηγικό ενδιαφέρον για τους Νονούς, και οι τοπικοί αρχισυμμορίτες ήταν οι σκληροτράχηλοι φρουροί αυτού του υψηλού συμφέροντος. Τι μπορεί να γίνει; Οι δολοφόνοι δεν αρκούν απέναντι στον συγκεντρωμένο πολυπληθή, άοπλο, κόσμο, που όμως μιλάει και λέει την αλήθεια. Ο Αμερικάνος και οι Ευρωπαίοι είναι μάλιστα υποχρεωμένοι να κρατήσουν χαμηλό προφίλ. Με το ζόρι σχεδόν επιδοκιμάζουν το λαϊκό ξεκαθάρισμα. Συνέχεια ανάγνωσης

Μπαχρέιν και Λιβύη: ομοιότητες και διαφορές

Standard

του Ζιαντ Αμπού-Ρις

Νίκος Στεφάνου, «Φανταστικό τοπίο» (από την έκθεση-δημοπρασία «Συμβολή 39 καλλιτεχνών για τα ΑΣΚΙ»)

Το επίκεντρο της προσοχής μας, όσον αφορά την «Αραβική Άνοιξη», έχει μετατοπιστεί από τις επιτυχημένες εξεγέρσεις της Τυνησίας και της Αιγύπτου στις ζοφερές εξελίξεις στο Μπαχρέιν και τη Λιβύη. Τη στιγμή που οι στρατιωτικές δυνάμεις της Βρετανίας και της Γαλλίας, καθώς και οι Ηνωμένες Πολιτείες, λαμβάνουν «όλα τα αναγκαία μέτρα» για να ανατρέψoυν το καθεστώς Καντάφι, τα στρατεύματα που έστειλε το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου συνεχίζουν την επιχείρηση «σταθεροποίησης» του καθεστώτος του Αλ Καλίφα έναντι μιας ειρηνικής δημοκρατικής εξέγερσης στο Μπαχρέιν. Οι διαφορές μεταξύ της επέμβασης για τη διατήρηση του καθεστώτος στο Μπαχρέιν και της επέμβασης για την αλλαγή καθεστώτος

Λιβύη ενισχύονται από το γεγονός ότι οι επεμβαίνοντες, και στις δύο περιπτώσεις είναι, εν τέλει, ακριβώς οι ίδιοι. Τα κράτη που μετέχουν στο Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου και στον Αραβικό Σύνδεσμο, τα οποία έστειλαν τα στρατεύματά τους να στηρίξουν τη μοναρχία στο Μπαχρέιν είναι τα ίδια που συμφώνησαν και δέχτηκαν να συμμετέχουν στη στρατιωτική επιχείρηση εναντίον της Τζαμαχιρίας της Λιβύης. Παρομοίως, οι δυτικές δυνάμεις που επικαλούνται την αρχή της «ευθύνης προστασίας» για να δικαιολογήσουν την επέμβαση στη Λιβύη είναι  οι ίδιες ακριβώς που έχουν καλέσει σε «αυτοσυγκράτηση» στο Μπαχρέιν. Και στις δύο περιπτώσεις –παρά τις διαφορές στο πλαίσιο και τον χαρακτήρα των εξεγέρσεων– αυταρχικά καθεστώτα στρέφονται με βαναυσότητα εναντίον αμάχων με δολοφονικές επιθέσεις, συλλήψεις, φυλακίσεις και εξαφανίσεις. Και στις δύο περιπτώσεις –παρά τις διαφορές στις δικαιολογίες που ανασύρονται και στον χαρακτήρα κάθε επέμβασης– η λογική που υπόκειται στις ενέργειες των αραβικών και των δυτικών δυνάμεων είναι ακριβώς η ίδια. Συνέχεια ανάγνωσης

Αριστερά και Λιβύη: Σε βάζω μπρος στα μάτια μου, να κρύβεις την αλήθεια

Standard

του Σταύρου Παναγιωτίδη

Μίλτος Μιχαηλίδης, «Portrait of the artist as a young dog» (από την έκθεση-δημοπρασία «Συμβολή 39 καλλιτεχνών για τα ΑΣΚΙ»)

Στην επανάσταση της Λιβύης ταχθήκαμε ως Αριστερά από την πρώτη στιγμή υπέρ των εξεγερμένων. Απροϋπόθετα. Όπερ σημαίνει ότι κρίναμε πως όποιο καθεστώς κι αν προκύψει πιθανότατα θα είναι καλύτερο από το υπάρχον. Η επέμβαση της Δύσης όμως μας ανακάτεψε το σκηνικό και μας έκανε να χάσουμε αυτό το μέρος της αλήθειας. Κυρίως, μας έφερε μπροστά σε μια μη αναμενόμενη κατάσταση, που μοιάζει με σύγκρουση περί της προτεραιότητας μεταξύ διεθνισμού και αντιιμπεριαλισμού. Και εξηγούμαι.

Δεν μου αρέσουν τα τσαλαβουτήματα και τα άλματα μέσα στην Ιστορία. Για αυτό και τα παρακάτω τα λέω ενδεικτικά, και όχι με αξίωση απόδειξης. Δεν πρωτοτυπώ αναφέροντας το παράδειγμα της Ναυμαχίας του Ναυαρίνου το 1827, όπου οι στόλοι των τριών ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας, συνέτριψαν τον αιγυπτιακό στόλο και διασφάλισαν την ίδρυση του ελληνικού κράτους. Υποστηρίζω πως με κριτήρια ανθρωπισμού, δημοκρατίας, ακόμη και σοσιαλιστικής προοπτικής, η ίδρυση του νέου κράτους, έστω και ως θεάτρου των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, ήταν προτιμότερη από το να διατηρούνταν ανέπαφη η Οθωμανική Αυτοκρατορία. Συνέχεια ανάγνωσης

Ούτε Καντάφι ούτε βομβαρδισμοί

Standard

Το κείμενο υπογράφουν οι: Μιχάλης Καστρινάκης, Σίσσυ Βωβού, Γιάννης Παπαδημητρίου, Γιάννης Σδράνης,  Σοφία Τσαουσίδου, Δημήτρης Γκιβίσης,  Χρήστος Λάσκος,  Δημοσθένης Παπαδάτος Αναγνωστόπουλος, Παναγιώτης Βωβός, Τόνια Τσίτσοβιτς, Γιάννης Σαρρής, Δημήτρης Λαβατσής, Κατερίνα Αντωνίου.

(αναδημοσίευση από το http://www.rednotebook.com)

Ειρήνη Κανά, "Ανεμώνες" (από την έκθεση-δημοπρασία «Συμβολή 39 καλλιτεχνών για τα ΑΣΚΙ»)

Σίγουρα οι βομβαρδισμοί της Λιβύης από τις δυνάμεις της Δύσης δεν φέρνουν πιο κοντά τη νίκη της εξέγερσης του λιβυκού λαού και του μεγάλου στόχου της, που ήταν και είναι η ανατροπή του δικτατορικού καθεστώτος Καντάφι. Η εντολή του ψηφίσματος του ΟΗΕ είναι η σωτηρία των αμάχων, και όχι η ανατροπή του καθεστώτος. Ακόμα πιο σίγουρα, όταν ο ουρανός βρέχει βόμβες μέρα-νύχτα, αποκλείεται τα θύματα να είναι λιγότερα από όσα θα ήταν τα θύματα της καταστολής που πραγματοποιούσε, σύμφωνα με όλες τις πληροφορίες, ή θα πραγματοποιούσε ο Καντάφι αν δεν υπήρχαν οι βομβαρδισμοί.

Οι δυνάμεις της Δύσης που επεμβαίνουν για να «σώσουν» τους αμάχους και όχι για να ανατρέψουν το καθεστώς, θα μείνουν «εκ των πραγμάτων» η μόνη συγκροτημένη δύναμη που θα μπορεί να δώσει «λύσεις» στην μετα-Καντάφι εποχή (αν υπάρξει τέτοια σε όλη τη Λιβύη ή σε μέρος αυτής). Κατέπληξε μάλιστα ο βαθμός ασυδοσίας των βομβαρδισμών, όπου όποιος ήθελε βομβάρδιζε ό,τι ήθελε, χωρίς συνεννόηση μεταξύ των επιχειρούντων. Όταν δε ο στρατιωτικός εκπρόσωπος των «προθύμων» ανακοίνωσε στις 23 Μαρτίου ότι ολοκληρώθηκε η καταστροφή όλου του αεροπορικού οπλοστασίου του καθεστώτος, το οποίο κατέστη έτσι ανίκανο να σηκώσει αεροπλάνα ή να βομβαρδίσει από αυτά, αναρωτηθήκαμε τι θα κάνουν τώρα οι «πρόθυμοι» για να σώσουν τους αμάχους. Γιατί το καθεστώς άρχισε την καταστολή ή τη σφαγή αμάχων μόνο όταν ξεσηκώθηκε η αντίσταση εναντίον του, και περισσότερο ακόμα όταν αυτή η αντίσταση πήρε ένοπλη μορφή.

Το επίδικο λοιπόν είναι, στην ουσία, η αντίσταση και η εξέγερση. Αν τώρα οι «πρόθυμοι» ζητήσουν από όλα τα μέρη να αφοπλιστούν, θα μείνουν οι μόνοι ένοπλοι που θα κουλαντρίζουν τις εξελίξεις, όπως έχει γίνει και σε τόσες άλλες περιπτώσεις. Συνέχεια ανάγνωσης