Ο λονδρέζικος Αύγουστος

Standard

 Μήνυμα αντίστασης, θρίαμβος του νεοφιλελευθερισμού, κοινωνική εξέγερση ή έκφραση μιας κατακερματισμένης κοινωνίας;

Τα γεγονότα του Λονδίνου συνεχίζουν να απασχολούν όχι μόνο τη δημοσιογραφία, αλλά και τις πολιτικές και επιστημονικές αναλύσεις. Βασικό ζήτημα που κυριαρχεί στη σχετική αντιπαράθεση, ιδίως στους κόλπους της Αριστεράς, είναι τα αίτια και η φύση των «ταραχών», καθώς και ο χαρακτήρας τους: αποτελούν εξέγερση ή όχι; Ορισμένα σημαντικά σχετικά κείμενα (όπως του Σλ. Ζίζεκ, του Α. Αλιζάντεχ, της Ν. Κλάιν, του Ντ. Χάρβεϋ, της Ν. Πάουερ, του Τ. Αλί) μεταφράστηκαν στα ελληνικά και κυκλοφόρησαν ευρέως στο διαδίκτυο (μια πολύ καλή συλλογή είναι προσιτή στο μπλογκ «Η Λέσχη: φτιάχνοντας τα τετράδια της ανυπότακτης θεωρίας»: http://ilesxi.wordpress.com). Παρουσιάζουμε σήμερα, κατ’ ανάγκην αποσπασματικά, ορισμένα μάλλον άγνωστα αλλά αξιόλογα πιστεύουμε, για τον προβληματισμό τους, κείμενα από τον έντονο αυτό δημόσιο διάλογο, θέλοντας να δώσουμε μια εικόνα του εύρους των αντιπαρατιθέμενων απόψεων, σχετικά με το κεντρικό και ανοιχτό ζήτημα των αιτίων και του χαρακτήρα του λονδρέζικου Αυγούστου.

Εξέγερση στα τεμένη του Μαμμωνά

Standard

του Gilad Atzmon

μετάφραση: Στρ. Μπουλαλάκης

Αυτά που συμβαίνουν στη Βρετανία δεν συνιστούν πολιτική διαμαρτυρία. Ούτε έναν αγώνα που τον διέπει οιαδήποτε συνεκτική έκκληση για τη δικαιοσύνη. Ούτε, απλώς, ένα ξέσπασμα φυλετικού μίσους. Δεν είναι τίποτα από όλα αυτά — ωστόσο, αν τα εξετάσουμε ως σύνολο, περιλαμβάνουν και εκφράζουν όλους τους παραπάνω παράγοντες ταυτόχρονα. Πρόκειται, πραγματικά, για μια συνολική απόρριψη του συστήματος. Πρόκειται για μια ξεκάθαρη και ισχυρή έκφραση των γενιών που έχουν χάσει κάθε ελπίδα, σε μια κοινωνία στην οποία δεν υπάρχει κανένα μέλλον, καμία προοπτική γι’ αυτούς. Αυτό που βλέπουμε τώρα στις βρετανικές πόλεις είναι οι νέοι και οι νέες που καθίζουν στο εδώλιο το κρατούν σύστημα. […]

Όταν ήμουν νέος, αναρωτιόμουν τι θα έκανα όταν θα έπρεπε να εξασφαλίσω μόνος μου τα προς το ζην. Υπήρχαν πολλές δυνατότητες επιλογής: η πρόσβαση στην εκπαίδευση ήταν μια για τους περισσότερους από εμάς· αλλά, πάνω απ’ όλα, υπήρχαν θέσεις εργασίας, σε πολλά εργοστάσια διαφόρων κλάδων. Ήξερα, για παράδειγμα, ότι θα μπορούσα, σε κάθε περίπτωση, να βρω μια δουλειά σε κάποιο εργοστάσιο, για να συντηρήσω τον εαυτό μου και την οικογένειά μου. Η Βρετανία όμως δεν προσφέρει πλέον τίποτα από όλα αυτά. Δεν υπάρχουν δουλειές. Δεν υπάρχουν εργοστάσια και, από αυτό το έτος, η ανώτατη εκπαίδευση θα πάψει να αποτελεί υπαρκτή εναλλακτική λύση για τους περισσότερους νέους. […] Συνέχεια ανάγνωσης

Ταραχές, πολιτική, επανάσταση

Standard

του Micah White

Το θεμελιώδες ερώτημα για μένα είναι: Από ποιο σημείο και πέρα οι ταραχές μετατρέπονται σε επανάσταση; Πρέπει πρώτα η λονδρέζικη νεολαία να βάλει τις φορεσιές του μπλακ μπλοκ και να βροντοφωνάζει ουτοπικά αναρχικά συνθήματα καίγοντας ταυτόχρονα τα αυτοκίνητα των μπάτσων, προκειμένου οι πράξεις τους να αναγνωριστούν ως ένα είδος πολιτικής εξέγερσης; Πρέπει να φτιάξουν τον εαυτό τους με τρόπο που να είναι κατανοητός στους αναγνώστες του Αλαίν Μπαντιού, του Τζόρτζιο Αγκάμπεν και του Αντόνιο Νέγκρι, ώστε οι πράξεις τους να αναγνωριστούν ως η υψηλότερη μορφή δικτυωμένης εξέγερσης που έχει επιτευχθεί;

Υποψιάζομαι ότι όταν καταφθάσει η επανάσταση, αυτοί που τόσο καιρό την περίμεναν θα είναι εκείνοι ακριβώς που θα τη χάσουν. Γιατί, ακριβώς, έχουν μάθει τόσο πολύ να κοιτάζουν στη λάθος κατεύθυνση, περιμένοντας τα λάθος λόγια, τους λάθος πρωταγωνιστές, το λάθος είδος πολιτικών πράξεων.

Βρισκόμαστε σε μια επαναστατική στιγμή. Ετοιμαστείτε: αυτή η παγκόσμια εξέγερση θα ξεδιπλωθεί με τρόπους που, σε εμάς τους αριστερούς, μπορεί να μην αρέσουν. Μπορεί να εκδηλωθεί βίαια, παρόλο που είμαστε οπαδοί της τη μη βίας, μπορεί να έχουμε λεηλασίες, παρόλο που επιθυμούμε την ειρηνική μεταβίβαση του πλούτου. Αλλά ας κάνουμε μια στάση για να σκεφτούμε, πριν τις απορρίψουμε μετά βδελυγμίας, τις δυνάμεις που απελευθερώνονται, ακόμα κι αν δεν λειτουργούν με τον τρόπο που θα προτιμούσαμε. […] Συνέχεια ανάγνωσης

Το λυκαυγές της αντίστασης

Standard

του Jeff Sparrow 

μετ. Στρ. Μπουλαλάκης

«Ο καπιταλισμός είναι», εξηγούσε ο Μαρκ Φίσερ πριν από λίγα χρόνια, «αυτό που απομένει όταν τα πιστεύω έχουν καταρρεύσει, στο επίπεδο της τελετουργικής ή συμβολικής επεξεργασίας, και το μόνο που απομένει είναι ο καταναλωτής-θεατής, που σέρνεται ανάμεσα στα ερείπια και τα χαλάσματα». Δεν θα μπορούσα να σκεφτώ καλύτερη περιγραφή των πρόσφατων γεγονότων στη Βρετανία.

Οι ταραχές του Λονδίνου δεν ήταν απόδειξη μιας «κατεστραμμένης κοινωνίας». Αντίθετα, στο βαθμό που οι φτωχοί και όσοι στερούνται πολιτικών δικαιωμάτων εφορμούν ενάντια στις ίδιες τους τις κοινότητες, η συμπεριφορά τους δεν απεικονίζει μια αποτυχία, αλλά μια επιτυχία: αποτελεί μια εντυπωσιακή απόδειξη της εσωτερίκευσης του νεοφιλελευθερισμού. […]

Όταν αντικρίζουμε έναν τέτοιο ηθικό αυτισμό του συστήματος [όταν η κατάρρευση των αγορών καταστρέφει τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων], υπάρχει κανένας που να περιμένει να επιδείξουν υπευθυνότητα οι κάτοικοι των γκέτο; Όπως έχει πει κάποτε ο Πωλ Φουτ, τίποτα δεν διαφθείρει όσο η έλλειψη εξουσίας, και διαφθείρει απόλυτα. Δεν μπορούμε λοιπόν να κατηγορούμε τους απλούς ανθρώπους της πόλης του Λονδίνου επειδή είναι διεφθαρμένοι, όπως και οι χρηματιστές του.

Αλλά εδώ έγκειται το όλον ζήτημα: δεν είναι.

Πράγματι, συνέβησαν φοβερά πράγματα κατά τη διάρκεια των ταραχών. Αλλά ας μην ξεχνάμε ότι η εξέγερση ξεκίνησε ως απάντηση στο θάνατο του Μαρκ Ντάγκαν. Με άλλα λόγια, εκείνο που ξεχωρίζει όσους μετείχαν στις ταραχές δεν ήταν ο αμοραλισμός που έδειξαν κάποιοι απ’ αυτούς. Δεν υπάρχει τίποτα αξιοσημείωτο σ’ αυτό: πρόκειται για την προεπιλεγμένη ρύθμιση (defaut setting) του καπιταλισμού. Εκείνο που τους ξεχωρίζει είναι ότι, σε πείσμα όλων αυτών, απαιτούσαν δικαιοσύνη.

Αυτή η εξέγερση πιθανόν μοιάζει συγκεχυμένη και αντιφατική, από κάθε άποψη. Αλλά γιατί να μην είναι; «Η κρίση», έγραφε ο Γκράμσι, «συνίσταται ακριβώς στο γεγονός ότι, ενώ το παλιό πεθαίνει, το νέο δεν μπορεί να γεννηθεί. Σε αυτό το μεσοδιάστημα κάνει την εμφάνισή της μια μεγάλη ποικιλία νοσηρών συμπτωμάτων».

Καθώς οδεύουμε προς νέα ύφεση, ζούμε, προφανώς, μια εποχή της νοσηρότητας. Οι ταραχές αποτελούν αντανάκλαση αυτού του γεγονότος. Αλλά επίσης αφήνουν να φανεί, τρεμάμενη και αχνή, η αναλαμπή κάτι πιο υγιούς: της διάθεσης για αντίσταση.

Ο Jeff Sparrow είναι εκδότης του περιοδικού Overland και συγγραφέας του βιβλίου Killing: Misadventures in Violence. Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο «Counterpunch», στις 12.8.2011 http://www.counterpunch.org/2011/08/12/fighting-back-in-london

Η βλακώδης αντίληψη του νεοφιλελεύθερου μπαμπούλα

Standard

του Brendan O’Neill

μετ. Στρ. Μπουλαλάκης

Υπάρχει άραγε οποιοδήποτε κακό στον κόσμο για τον οποίο δεν ευθύνεται ο «νεοφιλελευθερισμός»; Το βιβλίο συμβάντων μεγαλώνει μέρα με τη μέρα. Αυτή η νεφελώδης αλλά προφανώς απεχθής ιδεολογία κατηγορείται ότι έχει προξενήσει δύο πολέμους στη Μέση Ανατολή, μια οικονομική Ύφεση, και τη γενική αποσύνθεση της ανθρώπινης ηθικότητας. Και τώρα βρίσκεται στο εδώλιο για την καταστροφή τμημάτων του Τότεναμ, του Χάκνεϋ και άλλων προαστίων του Λονδίνου, καθώς οι αναλυτές σπεύδουν να υποστηρίξουν ότι οι πρόσφατες ταραχές είναι νόθα τέκνα της ένθερμης προώθησης των αξιών της αγοράς. Όσοι μετείχαν στις ταραχές είναι «εγγόνια της Θάτσερ» έγραψε ένας σχολιαστής: η ζωή τους έγινε σμπαράλια και οι εγκέφαλοί τους έχουν υποστεί πλύση από την «ανηθικότητα του νεοφιλελεύθερου πιστεύω», το οποίο «αδιαμφισβήτητα ηγεμόνευσε από την εποχή της Θάτσερ».

Αυτός ο ισχυρισμός, το πλήρες οργής αλλά κενό περιεχομένου επιχείρημα ότι η εξέγερση είναι προϊόν της απελευθέρωσης των δυνάμεων της αγοράς σε όλα τα πεδία του βίου, απεικονίζει πολύ εύγλωττα το τι σημαίνει ο όρος «νεοφιλελευθερισμός» στη δημόσια συζήτηση της εποχής: όχι μια σοβαρή προσπάθεια να αναλύσουμε ή να περιγράψουμε τα γεγονότα, αλλά μια έκφραση της πολιτικής αγανάκτησης, μια εντελώς παιδαριώδη πεποίθηση ότι ένας μπαμπούλας, φορώντας μια θατσερική μάσκα ευθύνεται για οτιδήποτε τρομακτικό που συμβαίνει. Η κραυγή «Νεοφιλελευθερισμός!» θέλει να ακούγεται διεκδικητική, ακόμα και ριζοσπαστική, αλλά στην πραγματικότητα απευθύνεται σε ένα εντελώς παθητικό πνεύμα, απρόθυμο να αντιμετωπίσει τις αληθινές δυνάμεις που οδηγούν στην καταστροφή τις κοινότητες της Βρετανίας. […] Συνέχεια ανάγνωσης

Μια νέα μορφή πολιτικής διαμαρτυρίας

Standard

του Musab Younis

«Mόνος». Έργο του Darkfeign. Από το darkfeign.deviantart.com.

Στην Αγγλία πολύ συχνά λένε, σαν να είναι κάτι εντελώς αυτονόητο, ότι δεν πρέπει να αντιμετωπίζουμε τις ταραχές ως πολιτική ενέργεια ή να θεωρούμε ότι έχουν πολιτικά αίτια. Έχω μπερδευτεί, γιατί αν δεν ανήκουν στη σφαίρα του πολιτικού, φαίνεται ότι αντιπροσωπεύουν απλώς ένα ηθικό έλλειμμα, μια παθολογική τάση μιας ομάδας ατόμων. Έτσι, οι ταραχές μετατρέπονται σε μια συλλογική πράξη τύπου Όσλο: ανεξήγητη καταστροφή. […].

Ο James Scott, ένα πολύ γνωστός ανθρωπολόγος, έχει ασκήσει κριτική στη διάκριση που γίνεται συχνά μεταξύ «πραγματικής» και «συμβολικής» αντίστασης. Συχνά, φαίνεται ότι η πραγματική πολιτική αντίσταση είναι οργανωμένη, συλλογική και ανιδιοτελής, ενώ οι πολιτικές πράξεις που παραμένουν ανοργάνωτες, ατομικές και σκοπεύουν στο ίδιον συμφέρον θεωρούνται ήσσονος σημασίας· ίσως δεν αξίζουν καν τον χαρακτηρισμό «αντίσταση». Ας σκεφτούμε όμως τις μαζικές λιποταξίες σε έναν στρατό ή τη μαζική μη συμμόρφωση σε μια κυβερνητική πολιτική. Οι μεμονωμένες ενέργειες μπορεί να συνιστούν πολιτική αντίσταση, υποστηρίζει ο Σκοτ, ακόμα και αν διεξάγονται σε ατομική βάση και προς το ίδιον συμφέρον, ακόμα και αν όσοι συμμετέχουν δεν έχουν πολύ ξεκάθαρες πολιτικές ιδέες. Και, ακόμα παραπέρα: τέτοιες δράσεις συχνά είναι πιο αποτελεσματικές ως παράγοντες της ιστορικής αλλαγής σε σχέση με τις μεγάλες εξεγέρσεις ή τις στρατιές των αγροτών που προσελκύουν την προσοχή των ιστορικών. Οι κοινωνικοί επιστήμονες μπορεί να προτιμούν οι άνθρωποι να εκφράζουν τις πολιτικές τους προτιμήσεις με μετρήσιμα μέσα –να ψηφίζουν, να γράφονται σε κόμματα, να διαβάζουν εφημερίδες–, αλλά θα ήταν αφελές να αποκλείσουν την πιθανότητα ότι φαινομενικά τυχαία, άνευ νοήματος πράξεις μπορεί να αποτελούν τη συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα.

Ωστόσο, έχοντας δει τα μέσα, πρέπει να ρωτήσουμε: ποιας πολιτικής; Οι οξυδερκέστεροι αναλυτές αποδέχονται ότι οι ταραχές δεν αποτελούν ένα πολιτικό κίνημα, αλλά αναγνωρίζουν ότι δεν μπορεί να μη συσχετιστούν με την εφαρμογή των προγραμμάτων λιτότητας — αυτών ακριβώς που είναι γενικά αποδεκτό ότι οδήγησαν σε ταραχές από τη δεκαετία του 1980 και μετά. Δεν είναι τυχαίο ότι ο όρος «ταραχές του ΔΝΤ» αποτελεί κλισέ για τις κοινωνικές επιστήμες ή ότι οι περικοπές του Κάμερον στον δημόσιο τομέα αποτελούν καθρέφτη των προγραμμάτων διαρθρωτικής προσαρμογής του ΔΝΤ — ενώ ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Νικ Κλεγκ είχε προβλέψει «ελληνικού τύπου αναταραχές». Συνέχεια ανάγνωσης