Οι νέοι εργαζόμενοι δέσμιοι της κρίσης

Standard

του Γιάννη Μάρκοβιτς

Έργο του Ουίλιαμ Γκρόπερ

Έργο του Ουίλιαμ Γκρόπερ

Η οικονομική κρίση καλά κρατεί. Αισίως διανύουμε τον πέμπτο χρόνο της ύφεσης, με την κυβέρνηση να ευαγγελίζεται καλύτερες μέρες και τη νεολαία να αναρωτιέται εάν έτσι θα είναι η ζωή από εδώ και πέρα. Μια νεολαία που αδυνατεί να ονειρευτεί και να σχεδιάσει το μέλλον της. Πέραν της απαισιοδοξίας και της κατήφειας, καταγράφεται μια εξίσου σημαντική και ανησυχητική εξέλιξη στην ελληνική κοινωνία. Η Ελλάδα έχει το υψηλότερο ποσοστό εξωτερικής μετανάστευσης μέσα στην Ε.Ε. Μια εξέλιξη που διαμορφώνεται ως αναγκαστική και εκβιαστική επιλογή, εξωθώντας τη νεολαία σε αναζήτηση εργασίας και αποδεκτού επιπέδου ζωής «εκτός των τειχών», με πολλαπλές αρνητικές επιπτώσεις για την χώρα. Επιστημονικό και καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό ανοίγει τα φτερά του για την Εσπερία. Κυριαρχεί αίσθημα πικρίας για τη χώρα που δεν καταφέρνει να «κρατήσει τα παιδιά» της — για την «οικογένεια» που ανοίγει την πόρτα και δείχνει την έξοδο στα νιάτα της, με τους κυβερνώντες να παραμυθιάζονται και να αυθυποβάλλονται για τους τελεολογικούς τους μονόδρομους. Συνέχεια ανάγνωσης

Από το φάσμα της μνημονιακής αποτυχίας προς ένα νέο σχέδιο

Standard

Συνέντευξη του Πέτρου Λινάρδου-Ρυλμόν

 Η έκθεση του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία το 2013, συζητήθηκε ήδη ευρύτατα με τη ζοφερή εικόνα που δίνει: μείωση των μισθών την τελευταία τριετία κατά 45%, θα χρειαστούν είκοσι χρόνια για να πέσει η ανεργία στο 10%, αποβιομηχάνιση που θυμίζει το 1950 κ.ά. (αναλυτικά στοιχεία και σχετική συνέντευξη του Σάββα Ρομπόλη, στο κυρίως σώμα της σημερινής «Αυγής»). Με αφετηρία την έκθεση, συζητήσαμε με τον οικονομολόγο Πέτρο Λινάρδο-Ρυλμόν.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Ανρί Ματίς, "Η θλίψη του βασιλιά"

Ανρί Ματίς, «Η θλίψη του βασιλιά»

Ξεκινώντας, θα ήθελα ένα πρώτο σχόλιό σου για την έκθεση του ΙΝΕ.

Η έκθεση είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική, τόσο για την πραγματική κατάσταση της οικονομίας και της απασχόλησης όσο και για τα ζητήματα τα οποία έχει να αντιμετωπίσει η ελληνική οικονομία και κοινωνία. Η ανεργία, για να ξεκινήσω από αυτήν, βρίσκεται στο 30%. Και, σύμφωνα με την πάγια μέθοδο του ΙΝΕ, πρέπει να προσθέσουμε ένα 5% — καθώς υπάρχουν κατηγορίες λ.χ. ελάχιστα εργαζομένων (κάποιος που δουλεύει μία ώρα την εβδομάδα), που πρέπει να συνυπολογιστούν.

Η έκθεση, επίσης, αναφέρεται στο φαινόμενο της αποεπένδυσης. Ο Σάββας Ρομπόλης, στη συνέντευξη που έδωσε στη Θεσσαλονίκη, την Πέμπτη το πρωί, είπε ότι το κεφαλαιουχικό απόθεμα της χώρας έχει φτάσει στα επίπεδα της δεκαετίας του 1950. Αυτό έχει σημασία, όχι μόνο για το βάθος της κρίσης, αλλά και γιατί δείχνει ότι το κομμάτι των μνημονιακών πολιτικών που αφορά την ανταγωνιστικότητα των αμοιβών σε σχέση με τις επενδύσεις δεν λειτουργεί: η ιδέα ότι η φτηνή εργασία φέρνει επενδύσεις είναι μια δογματική προσκόλληση του ΔΝΤ και της Τρόικας. Αυτό φαίνεται επίσης και στις εξαγωγές: ενώ καταβαραθρώνονται οι αμοιβές με στόχο, μεταξύ άλλων, την αύξηση των εξαγωγών, αυτό δεν συμβαίνει. Η πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης λειτουργεί απλώς σαν μπόνους για τους εργοδότες, ειδικά τους εξαγωγείς…

Με δυο λόγια, η έκθεση είναι αποκαλυπτική του φάσματος των αποτυχιών του μνημονιακού προσανατολισμού. Μας δείχνει ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια πρωτόγνωρη κατάσταση, που δεν είμαστε έτοιμοι ως κοινωνία να αντιμετωπίσουμε. Συνεχίζουμε να βρισκόμαστε στον ευρωπαϊκό κοινωνικό πολιτισμό, όπου η απασχόληση, η σύνταξη, το κοινωνικό κράτος θεωρούνται βασικά δεδομένα, τα δεδομένα αυτά στην Ελλάδα έχουν κλονιστεί εκ βάθρων, και τα εργαλεία τα οποία αναμένεται να χρησιμοποιηθούν παραμένουν τα εργαλεία του παρελθόντος, εντελώς ανεπαρκή σε μια τόσο κρίσιμη κατάσταση. Συνέχεια ανάγνωσης

Δίκτυα αλληλεγγύης: το επόμενο βήμα

Standard

της Χριστίνας Τσαμουρά

Έργο του Λάρρυ Ρίβερς, 1994

Έργο του Λάρρυ Ρίβερς, 1994

Ζούμε, εδώ και λίγο καιρό, μια πρωτόγνωρη άνθηση αυτοοργανωμένων συλλογικοτήτων με αντικείμενο την έμπρακτη και άμεση κοινωνική αλληλεγγύη, προϊόν του «εθελοντικού μόχθου» εκατοντάδων ανθρώπων που ως τώρα «δεν είχαν ιδέα απ’ αυτά». Αποδείχτηκαν, λοιπόν, πάρα πολλοί εκείνοι κι εκείνες που αντιλήφθηκαν πως, παράλληλα με τους αγώνες για ανατροπή των μνημονιακών πολιτικών και όσων τις υπηρετούν, τα θύματα των πολιτικών αυτών πρέπει να αλληλοστηρίζονται εδώ και τώρα — και όχι η «σωτηρία» τους να παραπέμπεται στωικά σε κάποιο απώτερο «λαϊκό/εργατικό/αταξικό» μέλλον. Αμέτρητα σχήματα γεννήθηκαν την τελευταία τριετία ανά την Ελλάδα, (αυτο)οργανώθηκαν στη βάση των συνελεύσεων των μελών τους και κατάφεραν να κάνουν πράξη κάτι που φαινόταν ακατόρθωτο: να προσφέρουν με συνέπεια και σταθερότητα εντελώς δωρεάν τροφή, φάρμακα, ενισχυτική διδασκαλία, ψυχαγωγία. Συνέχεια ανάγνωσης

Για την εισοδηματική στήριξη των ανέργων σε εποχή μαζικής ανεργίας και φτώχειας

Standard

της Μαρίας Καραμεσίνη

30 SILEΗ αλματώδης αύξηση της ανεργίας την τελευταία πενταετία έχει αναδείξει δραματικά τις ανεπάρκειες του συστήματος εισοδηματικής στήριξης των ανέργων στη χώρα μας,[i] που παραδοσιακά παρείχε για λίγους μήνες –το πολύ μέχρι δώδεκα– χαμηλού ύψους επιδόματα στους ασφαλισμένους κατά της ανεργίας μισθωτούς. Έτσι, το κύριο βάρος απορρόφησης των εισοδηματικών επιπτώσεων της ανεργίας, που από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 μέχρι την τρέχουσα κρίση ήταν κυρίως γυναικεία και νεανική, έπεφτε στην οικογένεια. Η σταθερή απασχόληση του «άντρα-κουβαλητή» της οικογένειας υπήρξε το κεντρικό στοιχείο αυτού του οικογενειοκεντρικού μοντέλου προστασίας των ανέργων. Εξ ου και η ισχυρή νομοθετική προστασία των μισθωτών με συμβάσεις αορίστου χρόνου από τις απολύσεις, παρά τις διαφοροποιήσεις μεταξύ υπαλλήλων και εργατών. Η θεαματική άνοδος της συμμετοχής των γυναικών στην αμειβόμενη εργασία μετά το 1980 αναβάθμισε τον ρόλο τους στη σταθεροποίηση του οικογενειακού εισοδήματος και τη στήριξη των άνεργων μελών του νοικοκυριού.

Ήδη πριν την κρίση, οι ανεπάρκειες του συστήματος εισοδηματικής στήριξης των ανέργων αντανακλώνταν αφενός στον πολύ χαμηλό βαθμό κάλυψης των ανέργων από επιδόματα ή βοηθήματα που ήταν ένας από τους χαμηλότερους στην Ε.Ε., αφετέρου στο πολύ χαμηλό ποσοστό αναπλήρωσης του προηγούμενου μισθού από το επίδομα ανεργίας για τους δικαιούχους (από 1.1.2007 έγινε ενιαίο για όλους, και από 1.1.2008 αντιστοιχεί στο 55% του κατώτατου μισθού). Συνέχεια ανάγνωσης

Τραβέρσο στην κρίση

Standard

του Δημήτρη Χριστόπουλου

Ήταν ωραία την Τρίτη στην παρουσίαση του βιβλίου του Δ. Χριστόπουλου «Στο ρίσκο της κρίσης. Στρατηγικές της Αριστεράς των δικαιωμάτων» που οργάνωσαν οι εκδόσεις Αλεξάνδρεια και ο ραδιοσταθμός «Στο Κόκκινο» (ομιλητές: Στέλιος Κούλογλου, Αντώνης Λιάκος, Νίκος Μουζέλης, Αγγέλικα Ψαρρά· συντονιστής Κώστας Αρβανίτης). Όχι μόνο επειδή είναι ωραίος ο κήπος του Συλλόγου των Αρχαιολόγων, όπου έγινε η παρουσίαση, αλλά επειδή το βιβλίο, οι ομιλητές και ο κόσμος που συνέρρευσε, μας έδειξαν πώς, στο σκληρό έδαφος της κρίσης, της διάλυσης της κοινωνίας και της δημοκρατίας, μπορεί να ανθεί η σκέψη και η κριτική. Δημοσιεύουμε την αντιφώνηση του συγγραφέα.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Ανρί Ματίς, «Κόκκινος χορευτής», 1938

Ανρί Ματίς, «Κόκκινος χορευτής», 1938

Προσπαθώ να βρω μία λέξη που να εκφράζει τα συναισθήματά μου. Μία λέξη. Και η λέξη αυτή είναι: προσβολή. Προσβολή όταν ακούω τον πρωθυπουργό να λέει ότι «τα μεγαλύτερα λάθη δεν έγιναν εκείνους που κυβέρνησαν, αλλά όσους δεν κυβέρνησαν».Προσβολή όταν ο φανατικότερος πολέμιος της ιδέας τα παιδιά των μεταναστών που γεννιούνται στην Ελλάδα να έχουν αξίωση στην ελληνική ιθαγένεια πανηγυρίζει για τον έλληνα NBAer και του χαρίζει την εικόνα της Παναγίας. Προσβολή όταν σε ένα βράδυ κατεβάζουν τον διακόπτη της δημόσιας τηλεόρασης και για τρεις βδομάδες δεν εκτελείται η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, στέλνοντας το μήνυμα σε μια κοινωνία που βράζει ότι οι δικαστικές αποφάσεις εκτελούνται μόνο όταν μας συμφέρουν. Προσβολή όταν η απόλυση των εργαζομένων της ΕΡΤ τους στέλνεται σε φωτοτυπία, χωρίς καν τη σφραγίδα του κράτους. Προσβολή όταν ένας άνθρωπος κρατείται χωρίς δίκη πάνω από 30 μήνες, ευτελίζοντας Σύνταγμα και νόμους.

Πολλές προσβολές, που προκαλούν τη νοημοσύνη και το θυμικό του πολίτη. Μας θυμώνουν. Κι όταν θυμώνουμε δεν σκεφτόμαστε ψύχραιμα και, κυρίως, αυτοκριτικά. Και αυτό δεν βοηθάει τη δημιουργία. Διότι σήμερα χρειαζόμαστε το ένα χέρι για την ανάσχεση, και το άλλο για τον νέο κόσμο που θέλουμε να ζωγραφίσουμε μετά την καταστροφή. Και αυτό χρειάζεται καθαρό μυαλό, ενώ αυτοί που μας κυβερνάν κάνουν ό,τι μπορούν προκειμένου να μας το θολώσουν.

Πριν δύο χρόνια, όταν ακόμη η καταστροφή ήταν στην αρχή της, ο βασικός μηχανισμός ιδεολογικής πλαισίωσης του εγχειρήματος ήταν «η ελληνική ιδιαιτερότητα». Σήμερα, κανείς δεν τολμά να μιλήσει για ελληνική ιδιαιτερότητα σε μια Νότια Ευρώπη που κλυδωνίζεται και μια Εγγύς Ανατολή που φλέγεται. Υπάρχει όμως ιδιαιτερότητα: μια χώρα που ανήκει ταυτόχρονα στην κληρονομιά αυτού που κάποτε ονομάστηκε «Ανατολικό Ζήτημα» και στη Νότια Ευρώπη, και σήμερα αποτελεί εμπροσθοφυλακή του νεοφιλελεύθερου πειράματος. Αυτή είναι η ελληνική ιδιαιτερότητα. Όχι τόσο καθαυτή η λιτότητα και η ανατροφοδοτούμενη ύφεση. Αυτή είναι η κοινή, copypaste, συνταγή για όλους. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο ΣΚΑΪ, ο Τράγκας και οι κριτικοί

Standard

του Γιάννη Σκλαβούνου

«Για τη νέα επίθεση, η μεταφυσική θα πρέπει να αισθάνεται περήφανη·

τη συγχέουν με τη σκέψη»

Μαξ Χορκχάιμερ, «Η νεότερη επίθεση κατά της μεταφυσικής»

Τζωρτζ Γκρος, «Ο προπαγανδιστής» (αλληγορία για τον Χίτλερ), 1928

Τζωρτζ Γκρος, «Ο προπαγανδιστής» (αλληγορία για τον Χίτλερ), 1928

Σε πολλούς προξένησε ίσως εντύπωση η απόφαση του ΣΚΑΪ να δώσει εβδομαδιαίο τηλεοπτικό βήμα στον Γιώργο Τράγκα. Καθώς το ζήτημα παρουσιάζει γενικότερο ενδιαφέρον, αξίζει να σταθούμε σ’ αυτό.

Ανάμεσα στις πολλές διαφοροποιήσεις εντός του λεγόμενου «αντιμνημονιακού χώρου», μπορούμε να ξεχωρίσουμε δύο διακριτούς πόλους: εκείνον των «ακροδεξιών συνωμοσιολόγων» και εκείνον των «κριτικών». Ο πρώτος πόλος είναι αυτός που εκπροσωπεί εν πολλοίς ο Γ. Τράγκας και οι εκπομπές του. Σκληρά και στείρα αντιμνημονιακός, με έντονο εθνικιστικό περιεχόμενο, λαϊκιστικός, συνθηματολογικός, αστήριχτος και με βασικό χαρακτηριστικό του την ακατάσχετη συνωμοσιολογία. Στο πλαίσιο αυτού του λόγου (discourse), οι Έλληνες παρουσιάζονται ως ένας περιούσιος λαός, ο οποίος δέχεται επίθεση από ξένες δυνάμεις που ορέγονται την Ιστορία του και τα δήθεν κρυμμένα κοιτάσματα πετρελαίου του, από τοκογλύφους κερδοσκόπους του χρηματοπιστωτικού καπιταλισμού (όπως ο Σόρος), από το εγχώριο «δοσίλογο» πολιτικό προσωπικό, τους Εβραίους και φυσικά τους μετανάστες — ενώ συχνά ως βασική αιτία της κατάστασης αναφέρονται οι περίφημοι «αεροψεκασμοί» (μάλιστα, το έναυσμα για να γραφεί αυτό το σχόλιο έδωσε η αφιερωμένη στους υποτιθέμενους αυτούς αεροψεκασμούς εκπομπή του Γ. Τράγκα, στις 9 Ιουνίου). Σε πολιτικό επίπεδο, αυτός ο χώρος εκφράζεται σε μεγάλο βαθμό από τον Πάνο Καμμένο και τους Ανεξάρτητους Έλληνες, αλλά και τη Χρυσή Αυγή.

Στον αντίποδα, υπάρχει ο πόλος των κριτικών. Σε πλήρη αντίθεση με τον προηγούμενο, εδώ εντάσσονται όσοι προσπαθούν να αρθρώσουν έναν κριτικό αριστερό λόγο που θα αντιπαρατεθεί στις ασκούμενες πολιτικές με τελείως διαφορετικό τρόπο. Γι’ αυτό τον λόγο (discourse), το κύριο διακύβευμα είναι η δημοκρατία: Λαμβάνοντας θέση και έχοντας ένα συγκεκριμένο χειραφετητικό ενδιαφέρον/συμφέρον, στέκεται απέναντι στην υποχώρηση της πολιτικής και την αντικατάστασή της από την τεχνοκρατική επιτελεστική διαχείριση, απορρίπτει τις ερμηνείες που θέλουν για όλα όσα συμβαίνουν στην Ελλάδα σήμερα να φταίνε συλλήβδην οι Έλληνες και η «αμαρτωλή μεταπολίτευση», προσπαθεί να προασπίσει το δημοκρατικό και κοινωνικό κεκτημένο της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας. Συνέχεια ανάγνωσης

Aπό τον κοινωνικό αυτοματισμό στο αλληλοφάγωμα

Standard

του Δημήτρη Θ. Ζάχου

A. Τάπιες, "Δαντέλλα", 1977

A. Τάπιες, «Δαντέλλα», 1977

Από το ξεκίνημα της οικονομικής κρίσης, η κυρίαρχη οικονομική και πολιτική ομάδα επιχειρεί –διαμέσου των κυρίαρχων Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης– να εφαρμόσει μια συγκεκριμένη και γνωστή από άλλες χώρες τακτική αντιμετώπισης των αντιδράσεων: οι οργανικοί διανοούμενοι του «συστήματος» και οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης καλλιεργούν τον κατακερματισμό του κοινωνικού ιστού, το φόβο και την κοινωνική παράλυση.

Θα πρέπει να τονίσουμε όμως ότι η πολιτική αυτή δεν εφαρμόζεται στο κενό. Για χρόνια οι οικονομικές και κοινωνικές μεταβολές ευνοούσαν την καλλιέργεια του ατομικισμού, του καταναλωτισμού, του ευδαιμονισμού και του λαϊφστάιλ. Η επαγγελματική επιτυχία και η υλική άνεση έγιναν οι κυρίαρχες αξίες, ενώ η αλληλεγγύη, η κοινωνική δικαιοσύνη και η ισότητα φαίνεται ότι κρατούσαν τη θέση τους στο αξιακό σύστημα περιορισμένου αριθμού ανθρώπων. Στο ίδιο αυτό διάστημα και με δεδομένη την κατάρρευση του «αντίπαλου ιδεολογικού δέους», διάφορα συστημικά thinktank και ομάδες οργανικών διανοούμενων επιδίδονταν στην αποδόμηση των «μεγάλων αφηγήσεων», στην κατασυκοφάντηση των κοινωνικών αγώνων και στη διάβρωση των συλλογικοτήτων και των οραμάτων τους. Συνέχεια ανάγνωσης

Πίσω απ’ τα λόγια

Standard

Η «ΑΥΤΟΔΙΚΑΙΗ ΑΡΓΙΑ» ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ-2

του Νίκου Α. Κωνσταντόπουλου

Έργο του  Χάιντς Φουξ, 1919

Έργο του Χάιντς Φουξ, 1919

Πρέπει διαρκώς και σοβαρά να λογαριάσουμε πώς καταπέσαμε στο σημερινό κατάντημα και τι σημαίνει αυτή η πολιτισμική αναδίπλωση της πατρίδας μας, για τη θέση της στον 21ο αιώνα.

Σ’ αυτή την περίοδο, που μοιάζει να περπατάμε στα κουτουρού, φλυαρώντας ακατάσχετα, με τσόφλια λόγου, περιδεείς και σαστισμένοι για το παρόν και το μέλλον, εξακολουθητικά αυτάρεσκοι και ιδιοτελείς, μέσα στη νευρωτική και ανταλλακτική δημοσιότητα, καλό και χρήσιμο θα ήταν να λογαριάσουμε «τα μεγάλα λόγια που φωνάξαμε στους δρόμους, τις μικρές αλήθειες που αποσιωπήσαμε στον εαυτόν μας», όπως λέει ο Τάσος Λειβαδίτης.

Μπροστά στη δραματική αδυναμία του πολιτικού συστήματος να διαχειρισθεί τις νοσηρότητες του και να απεγκλωβιστεί απ’ τις ψευδείς συνειδήσεις, το άθλιο πολιτικό ήθος και τα νόθα μοντέλα που διέπλασε στον δημόσιο βίο, επιβάλλεται η ριζοσπαστική αυτογνωσία και η ουσιαστική ανάληψη ευθυνών. «Το γνώθι σαυτόν» και το «λόγον διδόναι», η ιστορική αυτογνωσία με αυτοκριτική και λογοδοσία, αποτελούν ουσιαστικό στοιχείο κοινωνικής συνοχής και πολιτικής συνειδητοποίησης, για να σταθεί η χώρα στα πόδια της και για να αναδιαρθρωθούν, δομικά, κοινωνικές συνθήκες, πολιτικοθεσμικές σχέσεις και ηθικοπνευματικές στάσεις ζωής.

Ο καιρός περνάει και η ελληνική πολιτεία ολοένα και περισσότερο δίνει την εικόνα της «μεταλλαγμένης δημοκρατίας», με αποκορύφωμα της εκφυλιστικής της αλλοίωσης τον μνημονικό λόγο των κατεστημένων κύκλων, που σχετικοποιούν και αλλοτριώνουν ακόμα πιο προκλητικά τον εαυτό τους, διακηρύσσοντας την επιδίωξη μιας «δημοκρατίας με περιορισμένες ίσως εξουσίες και αρμοδιότητες, για τον εξορθολογισμό του μεταπολιτευτικού κοινοβουλευτισμού μας». Συνέχεια ανάγνωσης

Το παρόν και το μέλλον του Εργατικού Δικαίου

Standard

Τις μέρες αυτές κυκλοφορεί, σε τρίτη έκδοση το βιβλίο του Άρι Καζάκου Συλλογικό Εργατικό Δίκαιο, 2013 (εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα-Θεσσαλονίκη). Δημοσιεύουμε ένα εκτενές απόσπασμα από τον Πρόλογο.

 του Άρι Καζάκου

James Daugherty, "Oικοδόμοι", 1936

James Daugherty, «Oικοδόμοι», 1936

Το Εργατικό Δίκαιο και ιδίως το Συλλογικό Εργατικό Δίκαιο, όπως άλλωστε και άλλοι κλάδοι δικαίου, έχουν σήμερα το status «δικαίου κατεχόμενης χώρας». Στο Συλλογικό Εργατικό Δίκαιο το Μνημόνιο ΙΙ (Π.Υ.Σ. 6 / 28.2.2012) έπληξε με χειρουργικά χτυπήματα το δίκαιο των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και της διαιτησίας, αφήνοντας άθικτο, μέχρι στιγμής, τον βασικό συνδικαλιστικό νόμο (1264/1982). Διανύσαμε διακόσια χρόνια διαφωτισμού και Εργατικού Δικαίου μέχρις την επιστροφή μας σε ένα καθεστώς εργασιακών σχέσεων που μοιάζουν με αυτές των  απαρχών της ιστορίας του Εργατικού Δικαίου: Κυρίαρχος διαπλαστικός παράγοντας των όρων εργασίας γίνεται και πάλι η ατομική σύμβαση εργασίας, έστω και υπό τον μανδύα της επιχειρησιακής συλλογικής σύμβασης εργασίας που συνάπτει ο εργοδότης με ένωση προσώπων, αυτή την καρικατούρα συνδικαλιστικής οργάνωσης. Συνέχεια ανάγνωσης

Τέσσερα ερωτήματα για τη δημοκρατία

Standard

 του Μάκη Κουζέλη

Πάμπλο Πικάσο, «Οι αυλοί του Πανός», 1923

Πάμπλο Πικάσο, «Οι αυλοί του Πανός», 1923

Πολλοί από μας ζήσαμε τη δικτατορία, γι’ αυτό είμαστε συχνά πιο επιφυλακτικοί απέναντι στην εύκολη επίκληση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης ως πλαισίου που περιγράφει τη σημερινή κατάσταση. Και είμαστε επιφυλακτικοί κυρίως απέναντι σε εκείνη την επίκλησή της που επενδύεται με θετικές προσδοκίες. Ίσως αυτός ο βιογραφικός προσδιορισμός μας καθιστά και πιο συγκρατημένους απέναντι στους εύκολους χαρακτηρισμούς των αυταρχικών όψεων του σημερινού καθεστώτος.

Λιγότεροι πια είναι αυτοί που ζήσανε σε ναζιστικό καθεστώς, αλλά, παρά την απόσταση και την καλοστημένη απώθηση, οι παραστάσεις της πολιτικής και κοινωνικής ζωής όπως διαμορφώνεται μετά τη φασιστική ανατροπή της δημοκρατίας, είναι αρκετά ζωντανές για να επιβεβαιώνουν το άτοπο της ταύτισης της σημερινής κατάστασης με εκείνη – μέχρι στιγμής βέβαια, και αυτή η στιγμή εμφανώς έχει γυρίσματα.

Κανείς μας πάντως δεν έχει ούτε ίχνος παραστατικής επαφής με εκείνον τον πολιτισμικό ορίζοντα που προηγείται της αστικής δημοκρατίας. Ίσως να είναι αυτή η θεμελιώδης διαφορά, ανθρωπολογική περισσότερο από χρονική, που μας κάνει πιο ενδοτικούς απέναντι στην απαξίωση της δημοκρατίας ή τουλάχιστον στην ιδέα εγκατάλειψης της αξίας επίκλησής της, στην ιδέα αντικατάστασης της έννοιάς της με κάποια προσφορότερη ως εξεικόνιση ενός μέλλοντος κοινωνικής και προσωπικής χειραφέτησης. Συνέχεια ανάγνωσης

Στην Ελλάδα εφαρμόζεται μια αδιέξοδη τιμωρητική πολιτική

Standard

«Όλοι καταλαβαίνουν τις συνέπειες πολιτικών όπως αυτές που εφαρμόζονται σήμερα στην Ελλάδα. Οι υποσχέσεις ανάπτυξης και ευημερίας είναι πλαστές, είναι ανέντιμες. Είναι και ζήτημα ηθικής τάξης. Κάποια από τα μέτρα είναι, απλούστατα, άδικα»

συνέντευξη του Τζαίημς Κ. Γκαλμπρέιθ

 Ο Τζαίημς Κ. Γκαλμπρέιθ βρέθηκε το Σαββατοκύριακο στην Αθήνα, μετέχοντας στο συνέδριο που οργάνωσε το ΙΝΕΡΠΟΣΤ και το Levy Institute. Τον συναντήσαμε και μας μίλησε για πολιτικές καταπολέμησης της ανισότητας, τα αδιέξοδα και την αδικία της μνημονιακής πολιτικής, τον ΣΥΡΙΖΑ και όσα τον εμπνέουν.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Συνέντευξη με τον Τζ. Κ. Γκαλμπρέιθ (αριστερά),Αθήνα, 10 Μαρτίου 2013

Συνέντευξη με τον Τζ. Κ. Γκαλμπρέιθ (αριστερά),
Αθήνα, 10 Μαρτίου 2013

Στο πρόσφατο βιβλίο σας «Inequality and Instability» ασχολείστε εκτενώς με την ανισότητα, ιδίως στον αναπτυγμένο κόσμο. Ποια είναι τα βασικά σας συμπεράσματα;

 Το βασικό συμπέρασμα της έρευνάς μου είναι ότι η αύξηση της ανισότητας σχετίζεται με την υψηλή συγκέντρωση πλούτου, την ταχύτατη αύξηση των εισοδημάτων μιας πολύ μικρής ομάδας ανθρώπων, που εκπορεύεται από τα κέντρα της οικονομικής εξουσίας. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, είχαμε αύξηση των εισοδημάτων που δημιουργούνται από το χρηματιστήριο, τον τομέα της τεχνολογίας και στη συνέχεια το real estate. Aν δούμε τα στοιχεία που διαθέτουμε, η ανισότητα αυξάνεται δραματικά, μεταξύ του 1980 και του 2000, ως αποτέλεσμα της παγκοσμιοποίησης, της κρίσης χρέους και βέβαια της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης και των ανατολικών χωρών, αλλά και της τοπικοποίησης στην Ασία, ως απάντησης στις ποικίλες μορφές των οικονομικών μεταβολών.

Εκτός από την κοινωνική πολιτική, συνιστά η μακροοικονομική πολιτική (πολιτική επιτοκίων, δημοσιονομική, φορολογική πολιτική) αποτελεσματικό όπλο για την αντιμετώπιση της ανισότητας;

 Η μακροοικονομία, και όχι η μικροοικονομία είναι το πραγματικό κέντρο της εξουσίας. Η μακροοικονομική πολιτική, το σταθερό μακροοικονομικό περιβάλλον συνιστούν βασικό όρο για τη μείωση της ανισότητας. Ιδίως πολιτικές που βοηθούν τα χαμηλά εισοδήματα: η αύξηση του κατώτατου μισθού, η διεύρυνση της κοινωνικής ασφάλισης, το κοινωνικό κράτος κ.ο.κ. Ας δούμε μερικές χώρες με πολύ μεγάλη ανισότητα, λ.χ. τη Βραζιλία ή την Αργεντινή. Από το 2000 και μετά, η συστηματική προώθηση πολιτικών μακροοικονομικής σταθερότητας, που δεν υπαγορεύονταν από το κυρίαρχο διεθνώς οικονομικό καθεστώς, καθώς και πολιτικές ενίσχυσης του κοινωνικού κράτους, μείωσαν την ανισότητα. Συνέχεια ανάγνωσης

Ανεργία: η δύσκολη εξίσωση

Standard

της Μαρίας Καραμεσίνη

Έργο από την έκθεση ζωγραφικής «4 Κύματα και 120 σημειώσεις για το νερό» της Λένιας Οικονόμου στην αίθουσα τέχνης «αγκάθι - κartάλος» (Μηθύμνης 12 και Επτανήσου, Πλ. Αμερικής), που εγκαινιάζεται τη Δευτέρα 11 Μαρτίου 2013, στις 8 το βράδυ. (Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 22 Μαρτίου. Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως και Σάββατο 11:30-13:30, Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή, 11.30-13.30 και 19:00 - 20:30)

Έργο από την έκθεση ζωγραφικής «4 Κύματα και 120 σημειώσεις για το νερό» της Λένιας Οικονόμου στην αίθουσα τέχνης «αγκάθι – κartάλος» (Μηθύμνης 12 και Επτανήσου, Πλ. Αμερικής), που εγκαινιάζεται τη Δευτέρα 11 Μαρτίου 2013, στις 8 το βράδυ. (Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 22 Μαρτίου. Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως και Σάββατο 11:30-13:30, Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή, 11.30-13.30 και 19:00 – 20:30)

Από τις εκλογές του Ιουνίου μέχρι σήμερα, το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ για την ανεργία δεν έχει τύχει περαιτέρω εμβάθυνσης, αν και η από μήνα σε μήνα κατάρριψη νέων ιστορικών ρεκόρ από το ποσοστό ανεργίας προκαλεί ανατριχίλα σε όσους γνωρίζουν ότι η υπέρμετρη ποσοτική διόγκωση της ανεργίας προκαλεί αύξηση της μέσης διάρκειάς της, δυσκολεύοντας αφάνταστα την αντιμετώπισή της. Η απώλεια δεξιοτήτων, η αποθάρρυνση, η παθητικοποίηση και η αποστασιοποίηση των ανέργων από την εργασία αυξάνονται με τη διάρκεια της ανεργίας, καθιστώντας δύσκολη την επανένταξή τους. Σήμερα στη χώρα μας οι μακροχρόνια άνεργοι αποτελούν το 63% του συνόλου και οι άνεργοι με πάνω από δύο χρόνια ανεργίας 36%, ενώ το γενικό ποσοστό ανεργίας έχει ξεπεράσει το ρεκόρ των ΗΠΑ στη Μεγάλη Ύφεση. Συνέχεια ανάγνωσης

Mεγάλο μουσικοχορευτικό αντιμνημονιακό δρώμενο: ο Μέγας Αλέξανδρος και ο μνημονιακός δράκος, πίτα Eνθεμάτων και Red και άλλα πολλά

Standard

Πίτα των Ενθεμάτων και του RedNotebook

Παρασκευή 22 Φεβρουαρίου,  9.30 στον πολυχώρο της Ανοιχτής Πόλης

Τρέξατε, τρέξατε! Μεγάλο μουσικοχορευτικό δρώμενο: Ο Μέγας Αλέξανδρος και ο μνημονιακός δράκος

Τρέξατε, τρέξατε!

O επτακέφαλος μνημονιακός δράκος

O επτακέφαλος μνημονιακός δράκος

Τα «Ενθέματα» και το RedNotebook κόβουν την πίτα τους για το 2013 στον πολυχώρο της Ανοιχτής Πόλης (Μέγαρο Ερμής: Εμμ. Μπενάκη 9 και Γαμβέτα 1, 1ος όροφος) την Παρασκευή 22 Φεβρουαρίου και ώρα 9.30 το βράδυ.

Με την κοπή, στην παράδοση της περιφοράς του Παστιτσίου, θα ακολουθήσει πλούσιο μουσικοχορευτικό πρόγραμμα αντιμνημονιακού περιεχομένου.

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΒΡΑΔΙΑΣ

* Απαγγελία ποιήσεως, ανάγνωση εθνωφελούς αντισυριζικού μυθιστορήματος και βυζαντινού ιατροσοφίου.

* Εξορκισμός του κατηραμένου Μνημονίου. Ο Μέγας Αλέξανδρος και ο μνημονιακός δράκος (θεατρικό)

* «Το πιο ωραίο φρούτο είναι το λεμόνι». Έμμετρες αντικατασταλτικές φωνές (χορωδιακό)

* Ο Σουλεϊμάν ο μεγαλοπρεπής και ο βεζίρης του (πρόζα)

* Τα τζάκια και οι ξυλόσομπες ασύμμετρη απειλή για τη δημοκρατία. Πολιτική-κοινωνική ανάλυση του «Αδιάσειστου» (πρίζα)

O μνημονιακός δράκος ανφάς

O μνημονιακός δράκος ανφάς. Αν δε φας όλο το φαΐ σου και δεν ψάλλεις το κοντάκιον του Μνημονίου σε τρώει αυτός!

* Το άσμα της πάλης των τάξεων (μέτζο σοπράνος,  χορωδία και  κιθάρα)

* Η ορχήστρα κρουστών «Ενθεμάτων» και RedNotebook σε παγκόσμια πρώτη.

* Η κυρία με το παλτό χορεύει, με παρτενέρ-έκπληξη, το An itsy, bitsy, teentie, weenie, yellow polka-dot bikini.

Χορηγοί επικοινωνίας:

Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρεία «Ο Δράκος»

Kερδοσκοπική Εταιρεία «Το Μνημόνιο»

Φιλοπρόοδος Όμιλος «Οι Χρυσοκάνθαροι»

 Το Ιερόν Πτολίεθρον της Βαλτετσίου 52

Το χοροδιδασκαλείον «Ενθεμάτων» και Red

Συνέχεια ανάγνωσης

Μικρό σχόλιο για τον αγώνα στο μετρό

Standard

του Γιάννη Αλμπάνη

Roger de La Fresnaye, «Πυροβολικό», 1911

Roger de La Fresnaye, «Πυροβολικό», 1911

Ξεκινώντας, πρέπει να τονίσω ότι θεωρώ την απεργία στο Μετρό ό,τι πιο σημαντικό έχει γίνει το τελευταίο διάστημα, μιας κι έδωσε τέλος στην κινηματική νηνεμία που ακολούθησε την ψήφιση του τρίτου Μνημονίου. Επιπλέον, επανέφερε με ένταση στο πολιτικό προσκήνιο το κοινωνικό ζήτημα. Ωστόσο, θα ήθελα να μοιραστώ ορισμένες σκέψεις που, αν και δεν συνιστούν συγκροτημένη και ολοκληρωμένη άποψη, ίσως μπορούσαν να αποτελέσουν αφορμή ενός διαλόγου που τον έχουμε ανάγκη στην Αριστερά και το κίνημα.

Στο Μετρό, όπως και πριν ένα χρόνο στη Χαλυβουργία, στον αγώνα δεν ηγούνταν «πουλημένοι και γραφειοκράτες εργατοπατέρες», αλλά καθόλα αγωνιστές συνδικαλιστές. Το ότι και οι δύο αυτοί αγώνες ηττήθηκαν, δείχνει –παρά τις διαφορές, και εκτός όλων των άλλων– ότι ο εξαιρετικά δυσμενής συσχετισμός για τις δυνάμεις της εργασίας δεν έχει να κάνει μόνο με τη γραφειοκρατικοποιημένη συνδικαλιστική ηγεσία. Αναμφίβολα, οι κάθε εποχής Παναγόπουλοι έχουν συμβάλει τα μάλα στην πλήρη αποδυνάμωση των συνδικάτων. Ωστόσο, η συνεχής υποχώρηση της οργανωμένης εργατικής τάξης αποτελεί ζήτημα πολύ πιο σύνθετο και συνολικό, το οποίο χρειάζεται να συζητηθεί διεξοδικά.

Δεύτερον, και στις δύο περιπτώσεις, ενώ οι ίδιοι οι εργαζόμενοι επέδειξαν αξιοσημείωτη αγωνιστικότητα, δεν υπήρχε συνεκτικό σχέδιο για την οργάνωση της αλληλεγγύης. Ας θυμηθούμε μια φράση του Νέγκρι: ο νεοφιλελευθερισμός μετατρέπει κάθε επιμέρους κοινωνική διεκδίκηση σε κεντρική πολιτική μάχη εφ’ όλης της ύλης. Για τον Σαμαρά, στο Μετρό δεν παιζόταν το μισθολογικό των συγκεκριμένων εργαζόμενων, αλλά συνολικά η αξιοπιστία του Μνημονίου. Γίνεται λοιπόν εύκολα κατανοητό γιατί η κυβέρνηση όχι μόνο χρησιμοποίησε έναν λόγο γενικού-εθνικού συμφέροντος για να απονομιμοποιήσει την απεργία, αλλά και γιατί επιστράτευσε τελικά την πιο ακραία μορφή κρατικού αυταρχισμού. Επομένως, η οργάνωση της αλληλεγγύης και η συγκρότηση μιας πλατιάς κοινωνικής-πολιτικής συμμαχίας αποτελούν, για τις απεργίες αυτές, σχεδόν εξίσου σημαντικά ζητούμενα με τη διαμόρφωση αγωνιστικών συσχετισμών εντός του κάθε εργασιακού κλάδου. Συνέχεια ανάγνωσης

Οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας το 2012

Standard

του Αποστόλη Καψάλη

Μια από τις σημαντικότερες πτυχές του απεργιακού αγώνα των εργαζομένων στο μετρό, και γενικότερα στα μέσα μαζικής μεταφοράς, είναι η επιβίωση –ή, ακριβέστερα– η αναβίωση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας. Το άρθρο, γραμμένο λίγο πριν αρχίσει η απεργία, εξηγεί πώς η πλήρης ανατροπή στο δίκαιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων σηματοδοτεί και την κατάργηση, σχεδόν, του εργατικού δικαίου.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Φερνάν Λεζέ, "Η μεγάλη παρέλαση", 1953

Φερνάν Λεζέ, «Η μεγάλη παρέλαση», 1953

Οι νομοθετικές παρεμβάσεις στο δίκαιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων, την περίοδο 2010-2012, αλλοίωσαν τη φύση και τη θεσμική λειτουργία των συλλογικών συμβάσεων εργασίας. Στην πραγματικότητα, τις μετέτρεψαν από μέσο ελεύθερης και διμερούς προσαρμογής των αποδοχών και των όρων εργασίας στην επιχειρησιακή ή κλαδική πραγματικότητα και δυναμική, σε παράγοντα μονομερούς μείωσης των αποδοχών και ελαστικοποίησης των εργασιακών σχέσεων, χωρίς καμία απαίτηση για την αντικειμενική αιτιολόγηση των αντίστοιχων επιλογών.

Η εργοδοτική πλευρά, παγιδευμένη στην αντιαναπτυξιακή λογική της συρρίκνωσης των αποδοχών, άρα του διαθέσιμου προς κατανάλωση εισοδήματος της πλειοψηφίας του ενεργού πληθυσμού (δηλαδή των μισθωτών του ιδιωτικού και του δημοσίου τομέα), ανατροφοδοτεί το σπιράλ της ύφεσης και σπεύδει να υιοθετήσει αυτοκαταστροφικές επιλογές. Αυτού του είδους η «αξιοποίηση» της συγκυρίας και του νέου συλλογικού εργατικού δικαίου δυναμιτίζουν τις τελευταίες ελπίδες για ανάκαμψη της εγχώριας ζήτησης και εμπλουτίζουν τον άνεργο πληθυσμό με αυτοαπασχολούμενους και εργοδότες. Συνέχεια ανάγνωσης

Από τη Βίλα Αμαλία ως τα Σεπόλια, ένα τσιγάρο δρόμος…

Standard

Η επιστράτευση της  «ανομίας»

Χαρακτικό του Καρλ Ρέσινγκ, από το λεύκωμα “Η προκατάληψή μου ενάντια στην εποχή μας”, Βερολίνο 1932.

Χαρακτικό του Καρλ Ρέσινγκ, από το λεύκωμα “Η προκατάληψή μου ενάντια στην εποχή μας”, Βερολίνο 1932.

Την ώρα που στήναμε τα «Ενθέματα», Πέμπτη μεσημέρι, άρχισαν  να επιδίδονται τα «φύλλα ατομικής επιστράτευσης» στους απεργούς. Ακολούθησε, χαράματα Παρασκευής, η εισβολή των ΜΑΤ στο αμαξοστάσιο. Εκτός από τα άλλα άρθρα του κυριακάτικου φύλλου της Αυγή, στα «Ενθέματα» μπορείτε να διαβάσετε την ανάλυση του Αποστόλη Καψάλη για την κατάργηση όχι μόνο των συλλογικών συμβάσεων αλλά και  του εργατικού δικαίου — γραμμένη λίγο πριν την απεργία, αλλά εξαιρετικά επίκαιρη.

Επί του πιεστηρίου, λοιπόν. Ως προς τη νομιμότητα –ή, ακριβέστερα, τη συνταγματικότητα– της επιστράτευσης ας διαβάσουμε το άρθρο του Αντώνη Ρουπακιώτη στην Αυγή (24.2.2006). Εξηγείται εκεί, με σαφήνεια, γιατί η πολιτική επιστράτευση είναι αντίθετη στο Σύνταγμα και τις διεθνείς συμβάσεις, αλλά και γιατί η απεργία δεν λογίζεται ως «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» που διαταράσσει την «οικονομική και κοινωνική ζωή», ώστε να υπάρξει προσφυγή στην επιστράτευση. Μπορούμε, επίσης, να θυμηθούμε  την πρόταση νόμου του ΠΑΣΟΚ, το 2006, για την κατάργηση της  επιστράτευσης.

To ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο, ούτε πρωτίστως, νομικό και συνταγματικό. Είναι πολιτικό. Ο  αγώνας των εργαζομένων στο μετρό  είναι η πρώτη απεργία ενάντια στο Τρίτο Μνημόνιο — και αυτό, ακριβώς, του προσδίδει τη συνολική σημασία, την κρισιμότητα και το πολιτικό του νόημα. Και βλέπουμε πόσο γρήγορα η κυβέρνηση, μετά την εκκένωση των καταλήψεων, επεκτείνει το σχήμα «ανομία versus νομιμότητα». Δεν έχουν περάσει παρά λίγες μέρες, και  ακόμα και η κατεξοχήν κατοχυρωμένη συνταγματικά μορφή αγώνα, η απεργία, αντιμετωπίζεται ως «παράνομη». Συνέχεια ανάγνωσης

Οι δομές ψυχικής υγείας και το «ελαστικό» κοινωνικό κράτος

Standard

του Πάνου Παπαδόπουλου

Έργο του Όσκαρ Κοκόσκα, 1921

Έργο του Όσκαρ Κοκόσκα, 1921

Στην ψυχική υγεία, πολλοί εργαζόμενοι είναι απλήρωτοι εδώ και έξι μήνες. Τι πιο αναμενόμενο, εν μέσω κρίσης; Ωστόσο, η κρίση στην ψυχική υγεία έχει αρχίσει από το 2005. Πώς συνέβη αυτό;

Στο δημόσιο και δωρεάν σύστημα ψυχικής υγείας περιλαμβάνονται 65 περίπου ΜΚΟ (ΝΠΙΔ μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, σωματεία ή αστικές εταιρείες) που αναπτύσσουν περίπου 220 μονάδες ψυχικής υγείας, κυρίως οικοτροφεία και ξενώνες αποασυλοποίησης, αλλά και μια σειρά άλλων υπηρεσιών: κέντρα ημέρας, κινητές μονάδες κλπ. Διαθέτουν δηλαδή περίπου το 50% των «κρεβατιών» σε μονάδες αποασυλοποίησης και συνολικά περίπου το 30% του συνόλου των μονάδων ψυχικής υγείας.

Η επίσημη αιτιολογία για την τόσο μεγάλη ανάπτυξη του λεγόμενου «τρίτου τομέα» στην ψυχική υγεία ήταν η δυνατότητά του να απορροφά γρήγορα και χωρίς πολλές «γραφειοκρατικές διαδικασίες» (π.χ. ΑΣΕΠ) τα κονδύλια της Ε.Ε. Υπάρχουν όμως και άλλοι δύο, ανομολόγητοι, λόγοι. Ο πρώτος είναι ένα ιδιότυπο πελατειακό κράτος: εκτός από κάποιους καθηγητές ψυχιατρικής και λίγες γνωστές ΜΚΟ που ενεπλάκησαν στο εγχείρημα, οι περισσότεροι φορείς δημιουργήθηκαν ad hoc, από σχετικούς και άσχετους, με την αξιοποίηση «πολιτικών επαφών». Ο δεύτερος και σημαντικότερος λόγος είναι η στρατηγική επιλογή του νεοφιλελεύθερου κράτους, ήδη προ της κρίσης, για «ελαστικοποίηση» του κοινωνικού κράτους. Συνέχεια ανάγνωσης

Η άκαμπτη θεωρία και η «ευέλικτη» αγορά εργασίας

Standard

του Μιχάλη Βεληζιώτη

Λούντβιχ Λίλε, από τη συλλογή «Δώδεκα γκραβούρες», 1958

Η θεωρητική δικαιολόγηση των «μνημονιακών» πολιτικών στην αγορά εργασίας χρειάζεται τη συμβολή ειδικών που θα οπλίσουν τη μία πλευρά της ιδεολογικής σύγκρουσης με τα απαραίτητα επιχειρήματα. Οι θεωρίες αυτές συχνά παρουσιάζονται ως η μόνη αλήθεια, ως «κοινή λογική», και προκρίνουν την πολιτική της περαιτέρω απορύθμισης ως τη μόνη διέξοδο από την κρίση. Την ίδια στιγμή, οι ειδικοί αυτοί δεν μπαίνουν καν στον κόπο να μας πληροφορήσουν για τα ποικίλα θεωρητικά και εμπειρικά προβλήματα που έχουν οι θεωρίες τους ξεκαθαρίζοντας έτσι από την αρχή ότι τα επιχειρήματά τους κινούνται περισσότερο στο πεδίο της ιδεολογίας και λιγότερο σε αυτό της επιστήμης.

Εδώ και τρία χρόνια, το ρόλο μιας πλατφόρμας για την παρουσίαση των ιδεών αυτών τον έχει αναλάβει, μεταξύ άλλων, το TheAthensReviewofBooks. Στο άρθρο  αυτό, εξετάζω  κριτικά δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα κειμένων αυτού του είδους που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό. Τα κείμενα περιλαμβάνονται επίσης και στο συλλογικό τόμο που εξέδωσε το περιοδικό στα μέσα του 2012 υπό τον τίτλο Απρονοησία και Νέμεση: Ελληνική κρίση 2001-2011. Συνέχεια ανάγνωσης

Σημειώσεις για τον νεοφιλελευθερισμό, τη λιτότητα και την άφιξη της Μεγάλης Ύφεσης στην Ελλάδα: Ταξικός πόλεμος στην εποχή του χρηματιστικού καπιταλισμού

Standard

WEB ONLY: μόνο στο μπλογκ των «Ενθεμάτων» και την ιστοσελίδα της «Αυγής»

 του Χ. Ι. Πολυχρονίου

Τζωρτζ Γκρος, «Στυλοβάτες της κοινωνίας», 1926

 Ακριβώς τρία χρόνια πριν, η ελληνική οικονομία ήταν ένας βαριά ασθενής, με το έλλειμμα του προϋπολογισμού να  έχει σκαρφαλώσει στο 15,4% και το δημόσιο χρέος να έχει πλησιάσει σχεδόν το 130% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ). Τι είχε συμβεί τότε και τι συμβαίνει από τότε έως σήμερα; Ποια ήταν τα χαρακτηριστικά της κρίσης προς το τέλος του 2009 και ποια είναι αυτά προς το τέλος του 2012 — και τι πρέπει να γίνει; Ακολουθούν σημειώσεις για τον ταξικό πόλεμο που διεξάγεται στη χώρα από την ΕΕ του χρηματιστικού καπιταλισμού και την εγχώρια ιθύνουσα πολιτική τάξη.

Μορφολογία της ελληνικής καπιταλιστικής συσσώρευσης πριν από την κρίση

1. Από τη μεταπολίτευση και μετά, η ελληνική οικονομία ήταν σε μεγάλο βαθμό προϊόν ενός κρατικοκαπιταλιστικού σχηματισμού που λειτουργούσε προς όφελος της αναπαραγωγής της κυριαρχίας του κεφαλαίου έναντι της εργασίας, με τα δυο κυρίαρχα κόμματα να εκτελούν τον ρόλο του υπηρέτη της εγχώριας πλουτοκρατίας και των διεθνών καπιταλιστικών τάσεων.

2. Από την εισαγωγή στο ευρώ, η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας ξεκινά μια κατιούσα πορεία και η οικονομική ανάπτυξη βασίζεται στην καθοδηγούμενη από το χρέος υπερκατανάλωση –μια εκ των μορφών του μοντέλου του χρηματιστικού καπιταλισμού–, ενώ  η καπιταλιστική συσσώρευση στη λεηλάτηση των δημοσίων πόρων ως όχημα μετάβασης στη φιλελευθεροποίηση της οικονομίας και την πλήρη εγκατάσταση των βασικών αρχών της  νεοφιλελεύθερης τάξης πραγμάτων.   Συνέχεια ανάγνωσης

Η καπιταλιστική κρίση και τα 22 πράγματα που δεν είναι έτσι

Standard

Αύριο, Δευτέρα 5 Νοεμβρίου στο αμφιθέατρο Δρακοπούλου (Πανεπιστήμιο Αθηνών) στις  7 μ.μ., ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς και ο Αλέξης Τσίπρας παρουσιάζουν το νέο βιβλίο του Χρ.  Λάσκου και του Ευ. Τσακαλώτου (με τη συνεργασία του Μιχάλη Βεληζιώτη) 22 πράγματα που μας λένε για την ελληνική κρίση και δεν είναι έτσι (εκδ. ΚΨΜ). Προδημοσιεύουμε, ως πρώτη γεύση, ένα τμήμα της εισαγωγής.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 του Χρήστου Λάσκου και του Ευκλείδη Τσακαλώτου

Χαρακτικό του Άγγελου Θεοδωρόπουλου, 1938

Ξεκινώντας από το 1974, η Ελλάδα εμφανίζει μια από τις πιο άνισες εισοδηματικές διανομές και ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά φτώχειας στην Ευρώπη. Καταλήγοντας στο 2012, με την αποφασιστική ενίσχυση του δεύτερου Μνημονίου και των τωρινών «μέτρων», στα οποία τόσο συνέβαλαν οι πατριωτικές εργοδοτικές οργανώσεις, έχουμε την ίδια ακριβώς ιστορία να πούμε.

Η ελληνική άρχουσα τάξη αποδεικνύεται εξαιρετικά πετυχημένη στην υπεράσπιση των συμφερόντων της, με πρώτα τα κέρδη της. Φυσικά, βασίζεται στην κυβερνητική στήριξη, στα κρατικά συμβόλαια και τις συναφείς ενισχύσεις — αλλά ποια καπιταλιστική τάξη, όπου Γης, δεν αναζητά τέτοια προνόμια; Ο μύθος πως οι καπιταλιστές αλλού πατούν σε δυο δικά τους ποδιά, ενώ οι κουτσοί Έλληνες έχουν ως ένα πόδι τους το κράτος είναι ακριβώς αυτό: μύθος, όπως πολλά από τα «πράγματα» που αποτελούν τα αυτονόητα της δημόσιας συζήτησης. Αν η άρχουσα τάξη στην Ελλάδα διαθέτει κάτι εξαιρετικό, σε σύγκριση με τις βόρειες καπιταλιστικές οικονομίες, αν και όχι απαραίτητα σε σχέση με τον υπόλοιπο Νότο, αυτό έχει να κάνει με το βαθμό της επιτυχίας της στο να μην πληρώνει φόρους. Η μεγάλη σημασία των ενισχύσεων για την ελληνική οικονομία στην πρώτη φάση, του δανεισμού στη συνέχεια, από την Ευρωπαϊκή Ένωση, λειτούργησε με επικουρικό τρόπο σε αυτή την τάση. Συνέχεια ανάγνωσης