Η κοινωφελής εργασία και η μνημονιακή βαρβαρότητα

Standard

του Αποστόλη Καψάλη

Charles C. Ebbets, «Γεύμα σε ουρανοξύστη», 1932

Μόλις πρόσφατα ξεκαθάρισε πλήρως το τοπίο αναφορικά με τα Προγράμματα Κοινωφελούς Εργασίας σε σχέση με τις προβλέψεις και τις εικασίες που διατυπώνονταν στα τέλη του 2011,[1] όταν τα Μνημόνια έθεταν τις βάσεις για την απάνθρωπη εκμετάλλευση των στρατιών των ανέργων που τα ίδια, εσκεμμένα, προκαλούσαν. Νομικά, οι συγκεκριμένες «ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης» θεμελιώνονται στον συνδυασμό αποτρόπαιων νεοφιλελεύθερων αντεργατικών εμπνεύσεων των τελευταίων δεκαετιών και ακραίων μνημονιακών απορρυθμίσεων. Πολιτικά, θέτουν τις βάσεις για μια νέα κουλτούρα κοινωνικής προστασίας των ανέργων σε ένα περιβάλλον εργασιακής ζούγκλας και για τη θεσμική μετάλλαξη των συνδικάτων στην κατεύθυνση της ολοκληρωτικής απαξίωσής τους. Συνέχεια ανάγνωσης

Όταν ακούω «σωτηρία της πατρίδας», ανθρώπινο κρέας μου μυρίζει

Standard

της Κατερίνας Δέδε

2009

Η φωτογραφία, τραβηγμένη το 2009, δείχνει μια ξεχασμένη ταμπέλα έξω από την Καστοριά, που οδηγεί, ενδεχομένως ακόμα και σήμερα, προς την ανύπαρκτη πλέον Γιουγκοσλαβία. Την περίοδο του πολέμου της Γιουγκοσλαβίας, είχε κάνει το γύρο του κόσμου μια άλλη φωτογραφία. Ήταν ο τοίχος ενός σπιτιού που έγραφε: «Θα βομβαρδίσετε ή να το βάψω;». Θυμάμαι, είχα γελάσει πολύ με το μαύρο χιούμορ του ανθρώπου που το έγραψε. Από τότε που μπήκαμε στο Μνημόνιο (διότι πλέον οι ζωές μας, προς το παρόν τουλάχιστον, χωρίζονται σε δύο περιόδους: π.Μ. και μ.Μ., προ Μνημονίου και μετά Μνημόνιον) δεν μπορώ να θυμηθώ πόσες φορές έχει έρθει στο νου μου αυτός ο άνθρωπος και πόσες φορές έχω μετανιώσει για το πόσο είχα γελάσει. Τώρα πλέον καταλαβαίνω ότι δεν έκανε χιούμορ, όπως ηλιθιωδώς πίστευα. Ήταν απελπισμένος. Συνέχεια ανάγνωσης

Διμέτωπος αγώνας

Standard

του Κύρκου Δοξιάδη

István Dési Hußer, «Νέα τάξη», 1928

Εδώ και πάρα πολλά χρόνια, αλλά και πιο πρόσφατα, στη δουλειά μου γενικότερα αλλά και σε κάποια από τα κείμενά μου εδώ στα «Ενθέματα», έχω διαφοροποιηθεί από την τάση της Αριστεράς να ερμηνεύει τα πάντα με βάση κάποιο διπολικό σχήμα: κεφάλαιο / εργασία, καπιταλισμός / σοσιαλισμός, μονοπώλια / αντιμονοπωλιακές δυνάμεις, ιμπεριαλισμός / αντιιμπεριαλισμός, παγκοσμιοποίηση / αντιπαγκοσμιοποίηση. Τάση η οποία υποστηρίζω ότι σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στον οικονομικό αναγωγισμό και στον φιλοσοφικό ολισμό που χαρακτηρίζουν τον παραδοσιακό μαρξισμό. Επειδή όμως το μέλημά μου σε τούτο εδώ το κείμενο είναι περισσότερο πολιτικό παρά θεωρητικό, θα επισημάνω και μια άμεσα πολιτική αιτία για την διπολιστική τάση της Αριστεράς.

Είναι πιο εύκολο να έχεις έναν αντίπαλο παρά δύο (ή περισσότερους). Ακόμη και αν εξακολουθείς να εναντιώνεσαι σε (τουλάχιστον) δύο διακριτές και μη αναγώγιμες μεταξύ τους δυνάμεις, συχνά επιλέγεις τη χειρότερη από τις δύο και προσωρινά τουλάχιστον αγωνίζεσαι εναντίον εκείνης, αφήνοντας τη λιγότερο κακή στην ησυχία της. Αν μάλιστα αυτό είναι εφικτό, συμμαχείς κιόλας με τη δεύτερη εναντίον της πρώτης. Η Αριστερά στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν σταμάτησε να είναι αντικαπιταλιστική στην ιδεολογία της, κάθε άλλο. Επέλεξε όμως να συμμαχήσει με όλες τις αντιφασιστικές και αντιναζιστικές δυνάμεις των καπιταλιστικών χωρών. Σε εκείνη μάλιστα την περίπτωση δεν ήταν απλώς «πιο εύκολο» για την Αριστερά να έχει έναν αντίπαλο, το ενιαίο μέτωπο εναντίον του φασισμού-ναζισμού επιβαλλόταν από τις συνθήκες – κάθε άλλη επιλογή της Αριστεράς πιθανότατα θα είχε ολέθριες συνέπειες για την ανθρωπότητα. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο φόβος της λατινοαμερικανοποίησης

Standard

της Μαρίας Δαμηλάκου

«Ο Χουανίτο με τα ψάρια». Έργο του αργεντίνου ζωγράφου Αντόνιο Μπάρντι, 1961

Τις τελευταίες μέρες, ο «μπαμπούλας» της λατινοαμερικανοποίησης της Ελλάδας έκανε πάλι την εμφάνισή του. Η σκόπιμη παρερμηνεία των δηλώσεων του Αλέξη Τσίπρα σχετικά με την Αργεντινή γέμισε τα πρωτοσέλιδα πολλών εφημερίδων με κακόγουστες στερεοτυπικές μεταφορές παρμένες από τον κόσμο του τάνγκο. Δεν είναι, βέβαια, η πρώτη φορά τους τελευταίους μήνες που οι «υπεύθυνες» πολιτικές δυνάμεις προβάλλουν τη Λατινική Αμερική ως το απευκταίο, ως το αντιπρότυπο για κάθε «σοβαρή» χώρα που θέλει να παραμείνει με αξιώσεις στην «αγκαλιά» της ευρωπαϊκής «οικογένειας».

Αναρωτιέμαι από πού πηγάζουν αυτοί οι φόβοι που ακόμα και η απλή σύγκριση της χώρας μας με τη Λατινική Αμερική ξυπνά σε τμήματα της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Σίγουρα υπάρχουν πολλές πτυχές των λατινοαμερικανικών χωρών που θα έπρεπε να φοβίζουν μια κοινωνία σε βαθειά κρίση όπως είναι η δική μας σήμερα. Δεν αναφέρομαι μόνο στις τρομερές σκηνές από τις λεηλασίες στα σούπερ μάρκετ που είδαμε στην Αργεντινή του 2001. Ούτε στις αρνητικές συνέπειες της χρεωκοπίας. Υπάρχουν άλλα προβλήματα, πιο μόνιμα. Η φτώχεια, οι παραγκουπόλεις, ο αναλφαβητισμός, η βία, η περιθωριοποίηση μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού, οι μεγάλες κοινωνικές ανισότητες εξακολουθούν να είναι μέρος της σκληρής πραγματικότητας σε όλες τις χώρες της Λατινικής Αμερικής ανεξάρτητα από το μέγεθος και τον πλούτο τους. Δεν φαίνεται να είναι αυτό, ωστόσο, που τρομάζει τις «σοβαρές» πολιτικές φωνές της χώρας μας. Γιατί, αν ήταν αυτό, δεν θα ακολουθούσαν τις καταστροφικές οικονομικές πολιτικές των τελευταίων ετών, που έχουν ήδη προσδώσει στην κοινωνία μας πολλά από τα παραπάνω χαρακτηριστικά των λατινοαμερικανικών κοινωνιών. Συνέχεια ανάγνωσης

Το κοινωνικό πορτραίτο της Ελλάδας αλλάζει δραματικά

Standard

Με την ευκαιρία του «Κοινωνικού πορτρέτου της Ελλάδας, 2012» του ΕΚΚΕ

Οι ριζικές αλλαγές στην αγορά εργασίας και στη σύνθεση της φτώχειας, η άνοδος της ανεργίας  δημιουργούν επιτακτικά την ανάγκη για να δημιουργηθεί ένα επαρκές δίχτυ κοινωνικής προστασίας και να θεσμοθετηθεί ένα ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα

συνέντευξη του Διονύση Μπαλούρδου

Διονύσης Μπαλούρδος

Πριν λίγες μέρες,  δόθηκε στη δημοσιότητα «Το κοινωνικό πορτραίτο της Ελλάδας 2012», έκδοση του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ). Σε αυτό αποτυπώνονται τα δεδομένα για την αγορά εργασίας, την ανεργία, τη μετανάστευση, τη φτώχεια και τις κοινωνικές τους επιπτώσεις. Ο παρών τόμος καλύπτει το  κρίσιμο διάστημα των τελευταίων δυόμισι χρόνων: από τη στιγμή του πρώτου Μνημονίου μέχρι και σήμερα. Οι ερευνητές και οι ερευνήτριες δείχνουν ότι στο διάστημα αυτό τα «δεδομένα αλλάζουν με ραγδαίους ρυθμούς»  και οι συνθήκες επιδεινώνονται σοβαρά για την  ελληνική κοινωνία: τριπλασιασμός των ανέργων,  απώλεια εισοδήματος των εργαζομένων κατά 13 δισ., ένα από τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής φτώχειας στην Ευρώπη,  η ανάδυση μιας νέας κοινωνικής ομάδας, των «νέων φτωχών» είναι μερικές από τις ανησυχητικές τάσεις που καταγράφουν. Για όλα αυτά, μιλήσαμε με τον οικονομολόγο και δημογράφο Διονύση Μπαλούρδο, διευθυντή ερευνών στο ΕΚΚΕ.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Γιώργος Βακαλό, «Ταυρομάχος»

* Το «κοινωνικό πορτρέτο της Ελλάδας» είναι μια έκδοση του ΕΚΚΕ που εγκαινιάστηκε το 2001. Στη συνέχεια,  επαναλήφθηκε το 2003-2004, το 2006, το 2010 και το 2012. Δώστε μας μια γενική εικόνα γι’ αυτήν: στόχοι, μεθοδολογία, προσέγγιση.

Το «Κοινωνικό πορτραίτο της Ελλάδας»  είναι  ένας συλλογικός τόμος που περιλαμβάνει άρθρα από την ερευνητική δραστηριότητα και τις επιστημονικές ενασχολήσεις των μελών του Ινστιτούτου Κοινωνικής Πολιτικής (το οποίο δεν υπάρχει  από τον Φεβρουάριο του 2012, λόγω της συγχώνευσης των Ινστιτούτων του ΕΚΚΕ σε ένα Ινστιτούτο). Ξεκίνησε το 2001, όταν Διευθυντής του Ινστιτούτου ήταν ο καθηγητής Γιάννης Σακέλλης.

Βασική επιδίωξη του τόμου είναι η αποτύπωση της εκάστοτε κοινωνικής κατάστασης στη χώρα μας, με βάση τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, και η επεξεργασία ειδικών θεμάτων αιχμής της επικαιρότητας έτσι ώστε να αποτελέσει, κατά κάποιον τρόπο, μια ακτινογραφία της ελληνικής κοινωνίας σε σχέση με την οικογένεια, την αγορά, εργασίας, το μεταναστευτικό, τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό  και διάφορους άλλους τομείς της ελληνικής κοινωνίας.

* Μπορείτε να μας συνοψίσετε σε λίγες φράσεις, τα συμπεράσματα του «Πορτραίτου» του 2012; Ποιες είναι βασικές διαφορές που αναδεικνύονται σε σχέση με το παρελθόν;

Οι βασικές διαφορές αφορούν την περίοδο πριν και μετά την ύφεση. Το «Πορτραίτο του 2010» ήταν ήδη ολοκληρωμένο όταν ξέσπασε η κρίση. Στο «Πορτραίτο του 2012», φιλοξενούμε πέντε συνεντεύξεις πανεπιστημιακών οι οποίοι δίνουν τη δική τους άποψη για την κρίση στη χώρα μας. Συνέχεια ανάγνωσης

Δημοκρατική νομιμότητα και πολιτική αντίσταση

Standard

 του Στέφανου Δημητρίου

Μαξ Ερνστ, «Η καρμανιόλα», 1927

Αποτελεί πεποίθηση, πλέον, ότι η πολιτική που επιβλήθηκε με το Μνημόνιο επιφέρει περιορισμό της δημοκρατίας. Για την οικονομία της ανάλυσης και του επιχειρήματος, δεν θα υπεισέλθω σε ζητήματα που αφορούν τη θεωρία της δημοκρατίας, τη δικαιολόγηση ή τη θεμελίωση των αξιών της, καθώς και τη σχέση αυτών των αξιών με την υπερκείμενη αρχή της αυτονομίας. Ας δούμε το πρόβλημα: σε συνθήκες περιορισμού της δημοκρατίας, δικαιολογείται η στάση –και όχι δικαίωμα, γιατί τέτοιο δεν μπορεί να στηριχθεί– της πολιτικής αντίστασης;  Καταρχάς, θα πρέπει να αποσαφηνίσουμε τους όρους με τους οποίους τίθεται το πρόβλημα, δηλαδή το αναλυτικό πλαίσιο εντός του οποίου η πολιτική αντίσταση αποτελεί πρόβλημα. Η τελευταία είναι πρόβλημα, σε σχέση με μια άλλη έννοια: τη δημοκρατική νομιμότητα. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο ρόλος του ΣΥΡΙΖΑ ως πολιτικού επιταχυντή της κοινωνικής πρωτοβουλίας

Standard

απόσπασμα από συνέντευξη του  Μιχάλη Βακαλούλη στην Ελένη Τσερεζόλε, που δημοσιεύεται στα Ενθέματα της 17ης Ιουνίου

«Διαδήλωση». Από το μπλογκ pandik.wordpress.com

Η ελληνική κοινωνία έχει εισέλθει εδώ και δύο χρόνια σε περίοδο οικονομικής ασφυξίας και πολιτικής αποσύνθεσης χωρίς προηγούμενο από τα μετεμφυλιακά χρόνια. Αντιπροσωπεύει τον αδύνατο κρίκο της ευρωπαϊκής αλυσίδας όχι λόγω μεγέθους του χρέους της, αλλά γιατί συνδυάζει εκρηκτικές αντιφάσεις: πρωτόγνωρη κοινωνική εξαθλίωση για ανεπτυγμένη χώρα, δέσμευση σε μη υλοποιήσιμες μνημονιακές πολιτικές που φέρνουν πιο κοντά το ενδεχόμενο εξόδου από την ευρωζώνη, ηθικοπολιτική κατάπτωση των διαπλεκόμενων πολιτικών ηγεσιών, κρίση ηθικού μια κοινωνίας που χάνει την εμπιστοσύνη στον ίδιο της τον εαυτό. Η χώρα απογυμνώνεται από την εθνική της κυριαρχία και παραδίδεται στους δανειστές της. Συνέχεια ανάγνωσης

Θα γίνει η Ελλάδα Αφρική;

Standard

αναδημοσίευση από το RedNotebook

(rednotebook.gr/details.php?id=5883)

της Έλλης Σιαπκίδου

Έριχ Κλέε, «Αφρική¨, 2005

 Τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς εντείνεται η προεκλογική εκστρατεία εν όψει των εκλογών της 17η Ιουνίου, έχουν αυξηθεί οι πιέσεις από το εξωτερικό, σε επίπεδο πολιτικό και ΜΜΕ, για την τήρηση των όρων του μνημονίου από την νέα κυβέρνηση, αν αυτή υπάρξει. Στο εσωτερικό της χώρας, η ποιότητα του πολιτικού διαλόγου έχει πάρει την κατιούσα με εκπροσώπους των κυρίαρχων ΜΜΕ, των δύο πρώην μεγάλων κομμάτων (ΠΑΣΟΚ και Νέας Δημοκρατίας) και άλλων σχολιαστών να κινδυνολογούν για το τι θα γίνει αν η χώρα δεν τηρήσει τις υποχρεώσεις απέναντι στους δανειστές της ή/ και αν γυρίσει στη δραχμή. Πολλά δε από τα επιχειρήματα συνοψίζονται στο υπεραπλουστευμένο «θα γίνουμε Αφρική», Βουλγαρία, ή κάποιος άλλος εξωτικός και μη προορισμός. Προσπερνώντας την ασάφεια μιας τέτοιας επιχιερηματολογίας, θα ήταν χρήσιμο να δούμε ορισμένα στοιχεία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, η Ελλάδα έχει ετήσιο κατά κεφαλήν εισόδημα $26,300 (σε τιμές διεθνούς δολλαρίου, όπως λέγεται, το οποίο υπολογίζει την αγοραστική δύναμη του εκάστοτε νομίσματος στο εσωτερικό της χώρας). Επιπλέον, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΗΕ, η Ελλάδα έχει δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης (Human Development Index) 0.861. Ο δείκτης αυτός συνυπολογίζει το κατα κεφαλήν εισόδημα μιας χώρας, με στοιχεία για τα επίπεδα υγείας και παιδείας του πληθυσμού και έχει ως ανώτατο όριο το 1 (π.χ. η χώρα με τον υψηλότερο δείκτη ανάπτυξης είναι η Νορβηγία με 0.943). Με βάση αυτά τα στοιχεία μπορούμε να εξετάσουμε αν θα γίνουμε Αφρική, Βουλγαρία ή κάποια άλλη χώρα και πότε.

Θα γίνουμε Αφρική;

Η Ισημερινή Γουινέα, η πλουσιότερη χώρα της Αφρικής έχει κατά κεφαλήν εισόδημα $19,300, το οποίο είναι λίγο μεγαλύτερο από τα 2/3 του $26,300 που έχει η Ελλάδα. Ακολουθούν η Γκαμπόν και η Μποτσουάνα με $16,100, και μετά αρχίζούν να μονοψήφια νούμερα (2,000-9,000) για τις χώρες της υποσαχάριας Αφρικής. Η Νότια Αφρική, η οποία το 2012 έγινε μέλος του γκρουπ των πιο δυναμικών οικονομιών του κόσμου (BRICS – Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική) έχει κατά κεφαλήν εισόδημα $10,900. Συνέχεια ανάγνωσης

Αναιμικό καρότο, τσουχτερό μαστίγιο

Standard

ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΕΧΟΥΝ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ ΙΣΤΟΡΙΑ

του Νίκου Σαραντάκου

Διάβασα τις προάλλες στην Αυγή ότι επιχειρείται να σταλεί στην Ελλάδα ένα μήνυμα «καρότου και μαστιγίου», ενώ αλλού θα είδατε τίτλους για «Μαστίγιο και καρότο στη σύνοδο κορυφής» ή «Καρότο και μαστίγιο από τους εταίρους», μια έκφραση που ακούγεται συχνά τον τελευταίο καιρό σαν χαρακτηρισμός της τακτικής που ακολουθούν οι εταίροι της Ε.Ε. απέναντι στην Ελλάδα και που μ’ αυτήν θα ασχοληθούμε στο σημερινό μας σημείωμα.

Την έκφραση με το μαστίγιο και το καρότο πρέπει να την έχουμε δανειστεί τις τελευταίες δεκαετίες· λέμε επίσης για «καρότο και ραβδί», μια κάπως λιγότερο συχνή παραλλαγή, που δεν πρέπει να είναι η αρχική, παρόλο που αυτή ακριβώς αντιστοιχεί στην αγγλική stick and carrot, που φαίνεται να είναι και η αρχαιότερη, αφού έχει καταγραφεί από το 1880, αν και μόνο μεταπολεμικά έγινε ευρέως γνωστή. Βέβαια, είτε με ραβδί είτε με μαστίγιο, η σημασία της έκφρασης δεν αλλάζει. Λέγεται για μια τακτική πειθάρχησης ή διαπαιδαγώγησης που συνίσταται στην εναλλάξ χρησιμοποίηση επιβραβεύσεων ή δελεαστικών μέσων (το καρότο) και τιμωρίας ή απειλών (το μαστίγιο ή το ραβδί). Η έκφραση με το ραβδί βέβαια αναφέρεται και σε μια συναφή μέθοδο παρακίνησης υποζυγίων: δένουν με σπάγγο ένα καρότο στην άκρη ενός ραβδιού και το κρεμάνε μπροστά στη μουσούδα του γαϊδάρου, ο οποίος υποτίθεται ότι θα τρέχει όλο και πιο γρήγορα (και μάταια) για να το πιάσει, αν και βέβαια τα πραγματικά υποζύγια δεν είναι τόσο ανόητα. Συνέχεια ανάγνωσης

Η εποχή των Μνημονίων

Standard

του Φώτου Λαμπρινού

 Με την κατάρρευση των δυναστειών (Καραμανλής-Παπανδρέου) έκλεισε οριστικά ο κύκλος της αποκαλούμενης «μεταπολίτευσης». Η χώρα μας, από την αρχή της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα, εισήλθε στην «Εποχή των Μνημονίων». Βέβαια, ο νέος αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, λόγω ονόματος, παραπέμπει στον Μεσοπόλεμο, και ιδίως στη θλιβερή Βαϊμάρη, που, αν το ψάξουμε κάπως, διακρίνουμε (με επίκεντρο το 1931) πολλά κοινά σημεία με τη δική μας σημερινή κατάσταση: η διεθνής οικονομική κρίση 1929-1931 (ανεργία, ανέχεια, απεργίες), ο πολυκομματισμός στις αλλεπάλληλες εκλογές της Γερμανίας (γύρω στα εννέα κόμματα προβλέπεται ότι θα εισέλθουν στη νέα ελληνική Βουλή), τα ιδεολογήματα του ναζισμού και η ρητορική του Χίτλερ, με αποκλειστικό αποδέκτη τους ίδιους τους Γερμανούς (θέμα μεταναστών και αντικομμουνισμού από την ελληνική λαϊκή Δεξιά), η συμπεριφορά του ΚΚ Γερμανίας και η εμμονή του Τέλμαν αφενός στους σοσιαλφασίστες και αφετέρου στη σοβιετικού τύπου λαϊκή κυριαρχία (ακριβώς όπως το ΚΚΕ), τέλος, ο εμπρησμός του Ράιχσταγκ (πβ. το σύνθημα «Να καεί, να καεί το… η Βουλή»). Το σίγουρο είναι ότι οι «σοσιαλφασίστες» θα βρεθούν τον Μάιο, με τη βοήθεια του ενορχηστρωμένου μηχανισμού παραπληροφόρησης, στα έδρανα της εξουσίας, ενώ τον ίδιο μήνα θα εισέλθουν στη Βουλή νέα άνθη, εθνικοσοσιαλιστικά, με μικρό σχετικά ποσοστό, αλλά με λαμπρό μέλλον.

Ταυτοχρόνως, έχουμε μια δημοσιογραφική συμπεριφορά, ηλεκτρονική και έντυπη, ανάλογη με αυτήν του «Φόλκισε Μπεομπάχτερ», όπου για χάρη της εκάστοτε προπαγάνδας ξεχνιούνται ή αποσιωπούνται βασικά ερωτήματα, όπως τι έλεγε ο κ. Βενιζέλος το καλοκαίρι του 2011 ή τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου, όταν, προκειμένου να δικαιολογήσει και να στηρίξει το PSI, υποσχόταν πλεόνασμα το 2012. Αντ’ αυτού, διεσώθησαν ασφαλώς οι τράπεζες και έμειναν ελεύθερες να συνεχίσουν το κερδοφόρο έργο τους, ενώ αφέθηκαν στην τύχη τους τα Ασφαλιστικά Ταμεία (με φαιδρές υποσχέσεις περί παραχώρησης κρατικής περιουσίας), και οι μικροεπενδυτές των ομολόγων. Όσο για το πλεόνασμα, αυτό μετατίθεται, όπως και επί Παπακωνσταντίνου, για το απώτερο μέλλον, με σίγουρη και την επόμενη διάψευση. Συνέχεια ανάγνωσης

Μεγαλείων οψώνια

Standard

Σημειώσεις περί δημόσιου χώρου

του Κώστα Σπαθαράκη

Όλοι αυτοί οι φρόνιμοι γέροι, οι πρόθυμοι συμβουλάτορες, οπού ονομάζονται κάπου και «κακών παρακλήτορες», […] συνηθροίζοντο συνήθως εις το μικρόν καφενείον του Σκαρτσοπούλου […]. Εκεί εύρισκαν πολλά εύκολα θύματα. […] Αν ήτον όμως κανείς πτωχός, τότε αλλοίμονό του. Του έδιδαν συμβουλάς, πολλάς συμβουλάς και νουθεσίας, πώς να είναι φιλόπονος (ο άνθρωπος συνέβαινε να μη ευρίσκη εργασίαν), πώς να είναι οικονόμος (δεν είχε τι να οικονομήση), και να μην είναι και μέθυσος (ο άνθρωπος δεν είχε πεντάραν διά να πίη ένα ποτήρι).

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, «Μεγαλείων οψώνια», Άπαντα (4.421)

Γιάννης Τσαρούχης, "Θεατρίνοι"

Κυκλοφορεί γύρω μας, με διάφορες εκδοχές και πρόσημα, η αντίληψη ότι τώρα που κατέρρευσε το πελατειακό κράτος, τώρα που διαλύονται με την έξωθεν πίεση οι τεμαχικές συμφωνίες με επιμέρους επαγγέλματα και κοινωνικές ομάδες, τώρα που σταματάει πια εκ των πραγμάτων η εξαγορά των συνειδήσεων και της ψήφου, έχει έρθει η ώρα των ιδεών, ότι γίνεται δηλαδή ξανά εφικτή η αμιγής ιδεολογική πάλη, που είχε νοθευτεί από τα μεμονωμένα «συμφέροντα» και είχε διαστραφεί από την παραγνώριση του γενικού καλού.

Βασικός φορέας αυτής της αντίληψης είναι βεβαίως αυτές οι ετερόκλιτες ομαδώσεις διανοουμένων κυρίως, που από τον Μάιο του 2010 προχώρησαν σε μια σειρά δημόσιες παρεμβάσεις υπέρ του μνημονίου, υπέρ της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας, υπέρ του Καμίνη, υπέρ του νόμου Διαμαντοπούλου για τα ΑΕΙ, υπέρ της κυβέρνησης των αρίστων, και γενικώς υπέρ όλων των καλών πραγμάτων που εμποδίζονται από τα «συμφέροντα». Πέραν της φιλοδοξίας, βασικό κίνητρο τέτοιων παρεμβάσεων ήταν η καλόπιστη (σε βαθμό αφέλειας) αντίληψη ότι υπάρχει κοινωνικό ακροατήριο που περιμένει πολιτική καθοδήγηση από έγκριτους και σοβαρούς συνταγματολόγους, καλλιτέχνες, και πάει λέγοντας. Ήταν η αντίληψη πως, παρότι οι υλικοί όροι του δημόσιου χώρου καταστρέφονται, οι εφημερίδες φυτοζωούν, τα βιβλία πολτοποιούνται απούλητα, το ίντερνετ περνάει μια δύσκολη εφηβεία, ενώ αναγνώστες και ακροατές πνίγονται από τις βιοτικές μέριμνες, διανοίγεται πεδίο λαμπρό για τους αγνούς ιδεολόγους, που δεν ταυτίστηκαν με τα «συμφέροντα» και είναι οι αποκλειστικοί εκφραστές του γενικού καλού. Αυτή η γραφική αισιοδοξία σφράγισε εξαρχής όλες αυτές τις παρεμβάσεις και τους προσέδωσε τη χαρακτηριστική έπαρση και επιθετικότητα στο ύφος. Προβάλλεται λοιπόν η άποψη πως ο δημόσιος χώρος μπορεί κατά κάποιο τρόπο να αναγεννηθεί σήμερα, πιο καθαρός και αγνός από ό,τι υπήρξε σε όλη την επάρατο Μεταπολίτευση. Συνέχεια ανάγνωσης

Οι δεκαπέντε μέρες που το Υπουργείο Υγείας έγινε όντως Υπουργείο Αλληλεγγύης

Standard

του Απόστολου Σαμπαζιώτη

 Το μπλογκ  του Συντονισμού Εργαζομένων-Απολυμένων Ψυχικής Υγείας-Πρόνοιας και Κατά των Εξαρτήσεων:  http://syntergpsyex.blogspot.com/

Φρανσίς Πικαμπιά, "Το φιλί"

Οι εργαζόμενοι στην ψυχική υγεία και την ειδική αγωγή από το 2005 ζούμε με όρους «μνημονίου»: οι δομές ειδικής αγωγής και αποασυλοποίησης –ξενώνες, οικοτροφεία, κέντρα ημέρας κλπ.–  υποχρηματοδοτούνται συστηματικά, μισθοί και λειτουργικά έξοδα καθυστερούν μήνες, με αποτέλεσμα κατά καιρούς να βρισκόμαστε σε κινητοποιήσεις.

Το καλοκαίρι του 2011, το Μεσοπρόθεσμο έδωσε τη χαριστική βολή: το Υπουργείο Οικονομικών σταματούσε τη χρηματοδότηση των δομών ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης, εν μέσω εκτέλεσης του προϋπολογισμού. Σωματεία και εργαζόμενοι, μαζί με συναδέλφους της αντιμετώπισης της εξάρτησης, οργανώσαμε τότε μαζικές κινητοποιήσεις και πετύχαμε τη συνέχιση της χρηματοδότησης μέχρι περίπου τα τέλη της χρονιάς. Σύντομα ξαναβρεθήκαμε μπροστά στην απόφαση μείωσης του προϋπολογισμού του 2012 κατά 55%, πράγμα που σήμαινε την κατάρρευση των υπηρεσιών και της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης, το κλείσιμο δομών και ξενώνων, την εγκατάλειψη παιδιών, εφήβων και ενηλίκων στους οποίους παρέχουμε υπηρεσίες, τη δημιουργία ασύλων, και την ανεργία για τους εργαζόμενους. Ήδη οι εργασιακές συνθήκες έχουν επιδεινωθεί σημαντικά: ανασφάλεια, απολύσεις, μη ανανεώσεις συμβάσεων, αλλαγές συμβάσεων από οκτάωρο σε τετράωρο. Έτσι, την Πέμπτη 9 Φεβρουαρίου οργανώσαμε κινητοποίηση και διαμαρτυρία στο υπουργείο Υγείας.

Με μια αυθόρμητη κίνηση, αποφασίσαμε να παραμείνουμε στο Υπουργείο διεκδικώντας τα αυτονόητα για την ψυχική υγεία και την ειδική αγωγή. Η εμπειρία του αγώνα του Σεπτέμβρη, τα αδιέξοδα της δουλειάς μας και η ανθρωπιστική κρίση που ζούμε αρκούσαν για να μας πείσουν. Έτσι, περνούσαμε τις μέρες και τις νύχτες μας στο ισόγειο του υπουργείου: ορίσαμε βάρδιες, ανταλλάσσαμε ιδέες, μιλούσαμε για τις αλλαγές γύρω μας, την καθημερινότητα στους χώρους εργασίας, τη ματαίωση και τον ενθουσιασμό μας, συναντιόμασταν στις συνελεύσεις. Αρχίσαμε να φέρνουμε φαγητά στην κατάληψη, να παίζουμε μουσική και να τραγουδάμε: μετά από καιρό κοινών συναντήσεων, τώρα πια συνδεόμασταν ουσιαστικά! Την Κυριακή 12 Φλεβάρη, την ημέρα της άγριας καταστολής και ψήφισης του Μνημονίου 2, αυτό που κατακτούσαμε με την παρουσία μας στην κατάληψη μας ανακούφισε από το συνηθισμένο συναίσθημα της ήττας μετά από κάθε διαδήλωση.

Παρά το ότι μέρα με τη μέρα αυτοί που καταφέρναμε να εντάξουμε την κατάληψη στην καθημερινότητά μας δεν ήμασταν όσοι στην αρχή, καθημερινά κατέφθαναν μηνύματα συμπαράστασης, δημοσιογράφοι από την Ελλάδα και άλλες χώρες, ψηφίσματα από σωματεία και εργαζόμενους από την υγεία και αλλού. Έτσι, αποφασίσαμε να επιδιώξουμε το συντονισμό όσων χώρων της υγείας πλήττονται από την πολιτική της κυβέρνησης και της τρόικας, με στόχο τη δημιουργία Πανυγειονομικού Συντονιστικού. Η συσπείρωση ανθρώπων από διαφορετικούς χώρους στις συνελεύσεις έδειξε ότι η ανάγκη αυτή δεν ήταν μόνο δική μας: συνάδελφοι από την αντιμετώπιση της εξάρτησης, νοσοκομεία, υπουργεία, συνάνθρωποί μας που λαμβάνουν τις υπηρεσίες μας και εκπρόσωποι των οικογενειών τους ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμά μας. Η αίσθηση ότι δεν είμαστε πια μόνοι ήταν διάχυτη. Την Πέμπτη 23 του Φλεβάρη, σε μια πανηγυρική Συνέλευση, ύστερα από πορεία διαμαρτυρίας στη Βουλή και τη ΓΣΕΕ, αποφασίσαμε να λήξουμε τη κατάληψη και να συνεχίσουμε τον αγώνα μας στους δρόμους, στους χώρους δουλειάς μας, στα σωματεία, στο Πανυγειονομικό Συντονιστικό. Δυο βδομάδες μετά, ο σκοπός της κατάληψης είχε δικαιωθεί: δημιουργήσαμε ένα δημόσιο χώρο, όπου συναντηθήκαμε εργαζόμενοι και απολυμένοι από αρκετούς χώρους με όπλο την ελπίδα ότι μπορούμε να αλλάξουμε κάτι.

Αυτές τις δύο εβδομάδες καταφέραμε να δώσουμε το δικό μας νόημα στο πώς στεκόμαστε απέναντι στην κρίση, στις αποφάσεις που απαξιώνουν τη δημόσια υγεία, που υποβαθμίζουν την ποιότητα της ζωής μας και τη δημοκρατία. Με το να απεγκλωβιστούμε από τη μοναξιά και το συναίσθημα του αβοήθητου μπροστά σε αποφάσεις που παίρνονται για εμάς χωρίς εμάς, νιώσαμε τη δύναμή μας. Το επόμενο βήμα είναι να μοιραστούμε και με άλλους συναδέλφους και συνανθρώπους μας αυτή μας την εμπειρία, να τη συμπεριλάβουμε στον τρόπο ζωής μας και στη δουλειά μας. Άλλωστε, είμαστε ό,τι κάνουμε για να αλλάξουμε αυτό που είμαστε.

O Απόστολος Σαμπαζιώτης είναι ψυχολόγος

 

Για την υπεράσπιση της κοινωνίας και της δημοκρατίας

Standard

e-mail για συλλογή υπογραφών: koindim@gmail.com

 

Ντ. Μπουρλιούκ, "Μελαγχολικό φεγγάρι", 1913

Η ελληνική κοινωνία δοκιμάζεται τόσο από την κρίση όσο και από τις αδιέξοδες συνταγές αντιμετώπισής της. Υποχωρούν θεσμοί που συγκροτήθηκαν μέσα από πολλούς αγώνες και θυσίες στη μεταπολεμική Ελλάδα: οι κοινωνικές ασφαλίσεις, το σύστημα δημόσιας υγείας και περίθαλψης, η εκπαίδευση, οι συγκοινωνίες, το φυσικό και αστικό περιβάλλον, η δυνατότητα ασφαλούς διαβίωσης, στοιχειώδη δημόσια αγαθά που συνιστούν την ελληνική εκδοχή ενός ήδη λειψού και απαξιωμένου κοινωνικού κράτους κατεδαφίζονται, με αποτέλεσμα η κοινωνία να οδηγείται στην ασφυξία.

Προβάλλεται εκβιαστικά το δίλημμα: λιτότητα ή χρεοκοπία; Ωστόσο, δεν πρόκειται για δίλημμα αλλά για αρνητικό άθροισμα: και λιτότητα και χρεοκοπία. Η ανά τρεις μήνες απειλή αποβολής της Ελλάδας από την ευρωζώνη είναι ηθικά ανοίκεια και οικονομικά καταστροφική, γιατί ενισχύει την βαριά ύφεση, μετατρέποντας την Ευρώπη σε κεντρικό παράγοντα αβεβαιότητας, οικονομικής αστάθειας και βαθέματος της κρίσης. Η ίδια η Ευρώπη διαμορφώνει τις συνθήκες ώστε η Ελλάδα να μην τηρεί τις δανειακές της υποχρεώσεις.

Κάθε μέρα γίνεται πιο φανερό ότι η συγκεκριμένη πολιτική αντιμετώπισης της κρίσης, που κορυφώνεται με το Μνημόνιο 2, δεν είναι μια πορεία διάσωσης και εξόδου ούτε άρσης των χρόνιων παθογενειών του ελληνικού πολιτικού και οικονομικού συστήματος, αλλά μια πορεία καταστροφική, βασισμένη στην κοινωνική αδικία. Την κρίση δεν την υφίστανται όσοι εκμεταλλεύτηκαν το κράτος και το δημόσιο συμφέρον επί δεκαετίες, αλλά οι πλέον ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια πρωτοφανή επιχείρηση αναδιανομής πλούτου και ισχύος, που υπονομεύει το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, δημιουργώντας ακραίες οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες. Ταυτόχρονα, επανεμφανίζεται δυναμικά ο εθνικισμός, ενώ εντείνονται ο ρατσισμός και η ξενοφοβία.

Από το εξώφυλλο του βιβλίου του Benedict Livishts "The one and a half-eyed Archer"

Η ψευδώνυμη χρήση της έννοιας της «μεταρρύθμισης» είναι ενδεικτική για την αδυναμία υπέρβασης της κρίσης. Και αυτοί ακόμη που ήλπιζαν ότι η κρίση θα αποτελούσε ευκαιρία εξυγίανσης και τολμηρής θεσμικής ανανέωσης αντιλαμβάνονται πλέον ότι οι επιβαλλόμενες «μεταρρυθμίσεις» διαλύουν την κοινωνία. Ο λόγος που κυριάρχησε στο εσωτερικό και εντείνεται στο εξωτερικό είναι ηθικολογικός, τιμωρητικός και ενοχοποιητικός. Κάθε αντίρρηση και κριτική επισείει την κατηγορία του «λαϊκισμού», του «συντεχνιασμού» και του «αντιευρωπαϊσμού». Αφού πρώτα στιγματίστηκε η μεταπολίτευση και το πνεύμα δημοκρατίας που έφερε στον τόπο, παρακολουθήσαμε και τον εξαγνισμό της άκρας δεξιάς, με τη συμπερίληψή της στην κυβέρνηση. Παράλληλα, πυκνώνουν οι προτάσεις για κυβερνήσεις «αρίστων», για συνασπισμούς τεχνοκρατών που θα «σώσουν» τη χώρα. Πρόκειται για ισχυρές αντιδημοκρατικές και αυταρχικές τάσεις, που εκμεταλλεύονται, με λαϊκιστικό τρόπο, τα δικαιολογημένα αισθήματα αποτροπιασμού απέναντι στην παλιά τάξη πραγμάτων που καταρρέει. Ωστόσο, σε αντίθεση με έναν ρηχό «εθνικά υπερήφανο» λόγο εναντίον των δανειακών συμβάσεων, δεν νοσταλγούμε, βέβαια, αυτή την τάξη.

To γεγονός ότι Ελλάδα και Ευρώπη βυθίζονται σε μια αλληλοτροφοδοτούμενη κρίση, δείχνει όχι μόνο τις θεσμικές αδυναμίες της Ένωσης, αλλά και την αποτυχημένη διαχείρισή της από τις συντηρητικές ηγεσίες με νεοφιλελεύθερες συνταγές. Όσο και αν μοιάζει σήμερα δύσκολο, οφείλουμε να εργαστούμε για μια κοινωνική και δημοκρατική Ευρώπη, που θα προβάλλει τις ιστορικές και πολιτικές της αξίες, δίνοντας νέο περιεχόμενο στην παγκοσμιοποίηση — άλλωστε, η λύση δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά εθνική, αλλά πρέπει να ανταποκρίνεται στις διαστάσεις της ηπείρου μας, και όχι μόνο. Σήμερα ταπεινώνουν τους Έλληνες, αύριο τους υπόλοιπους λαούς, σπέρνοντας δυσπιστία και μίσος ανάμεσά τους. Πρόκειται για μια καταστροφική στιγμή στην ευρωπαϊκή ιστορία. Έτσι, η αλληλεγγύη προς την Ελλάδα συνιστά πολιτικό διακύβευμα για όλη την προοδευτική Ευρώπη.

Απέναντι στον κυρίαρχο άκριτο και εν τέλει ταξικό λόγο, οφείλουμε να προτάξουμε την κριτική σκέψη, την καθημερινή εμπειρία και τις ανάγκες των πολιτών, ιδίως αυτών που πλήττονται άδικα από την κρίση. Όσοι και όσες υπογράφουμε το κείμενο, επιθυμούμε να συμβάλουμε στη διαμόρφωση ενός ισχυρού μετώπου υπεράσπισης της κοινωνίας και της δημοκρατίας. Μια μεγάλη συμπαράταξη, που θα φέρνει κοντά ανθρώπους από διαφορετικούς χώρους, με στόχο να αποκαταστήσει το νόημα των λέξεων, τη δημιουργική επικοινωνία ανάμεσα σε κοινωνικούς χώρους και πολίτες με διαφορετικές εντάξεις, που συμμερίζονται τις θεμελιώδεις αρχές της δικαιοσύνης, της αλληλεγγύης και της δημοκρατίας, τις συντεταγμένες δηλαδή της ιδιότητας του πολίτη σε ένα φιλελεύθερο και δημοκρατικό πολίτευμα.

Απορρίπτοντας τη λογική του «μονόδρομου», τα ανιστόρητα στερεότυπα που ενοχοποιούν την ελληνική κοινωνία καταρρακώνοντας τη συλλογική αξιοπρέπειά μας, επιδιώκουμε να αναδείξουμε, εντός κι εκτός Ελλάδας, τις συνέπειες της κρίσης. H ελληνική κρίση είναι μέρος μιας συνολικότερης κρίσης, η οποία αλλάζει θεμελιακά την ιστορική εποχή που ζούμε. Σ’ αυτήν τη μεταιχμιακή περίοδο είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι διακυβεύονται τόσο η έννοια του κοινωνικού, όσο και η δημοκρατία και τα δικαιώματα του πολίτη.

 Αθήνα, 11 Φεβρουαρίου 2012

Oι υπογραφές που δημοσιεύονται εδώ είναι όσες είχαν συγκεντρωθεί μέχρι αργά το βράδυ της Πέμπτης. Δείτε το σύνολο των υπογραφών στο koindim.wordpress.com

Λίνα Βεντούρα Παν. Πελοποννήσου, Ηλίας Νικολακόπουλος Παν. Αθηνών, Αντώνης Λιάκος Παν. Αθηνών, Κωνσταντίνος Τσουκαλάς Παν. Αθηνών, Δημήτρης Χριστόπουλος Πάντειο, Γιάννης Παπαθεοδώρου Παν. Ιωαννίνων Βαγγέλης Καραμανωλάκης Παν. Αθηνών-ΑΣΚΙ, Σπύρος Ι. Ασδραχάς ιστορικός-συνταξιούχος του ΙΚΑ, Αριστείδης Μπαλτάς ΕΜΠ, Γεράσιμος Μοσχονάς Πάντειο, Κώστας Γαβρόγλου Παν. Αθηνών, Χριστίνα Κουλούρη Πάντειο, Νίκος Πετραλιάς Ινστιτούτο «Ν. Πουλαντζάς», Κωστής Χατζημιχάλης Χαροκόπειο Παν., Χρήστος Χατζηιωσήφ Παν. Κρήτης, Γιώργος Γραμματικάκης πρώην πρύτανης Παν. Κρήτης, Σπύρος Αρταβάνης-Τσάκωνας Harvard Medical School και Collège de France, Νικόλας Βουλέλης δημοσιογράφος, Νίκος Θεοτοκάς Πάντειο, Κώστας Δουζίνας Birckbeck College, Nίκος Σαραντάκος συγγραφέας-μεταφραστής, Στρατής Μπουρνάζος «Ενθέματα» εφ. Αυγής, Γιάννης Σκαλτσάς ΑΣΚΤ, Γιάννης Κονταράτος εικαστικός, Στάθης Γουργουρής Columbia University, Νένη Πανουργιά Columbia University, Στέφανος Πεσμαζόγλου Πάντειο, Χάρης Γολέμης Ινστιτούτο «Ν. Πουλαντζάς», Γιάννης Χάρης μεταφραστής, Σία Αναγνωστοπούλου Πάντειο, Γιάνης Γιανουλόπουλος Πάντειο, Αθηνά Αθανασίου Πάντειο, Δημήτρης Πλουμπίδης ψυχίατρος-Παν. Αθηνών, Έφη Κάνερ Παν. Αθηνών, Γιώργος Αγγελόπουλος Παν. Μακεδονίας, Πέτρος Λινάρδος-Ρυλμόν ΙΝΕ/ΓΣΕΕ, Γεράσιμος Κουζέλης Παν. Αθηνών, Σταύρος Κωνσταντακόπουλος Πάντειο, Μαρία Θεοδώρου αρχιτέκτονας, Λεωνίδας Εμπειρίκος ιστορικός, Μιλάγρος Αράνο ψυχολόγος, Γιώργος Γιαννακόπουλος υποψήφιος δρ. πολιτικής επιστήμης, Νέλλη Ασκούνη Παν. Αθηνών, Δάφνη Βουδούρη Πάντειο, Ελευθερία Ζέη Παν. Κρήτης, Δήμητρα Σαμίου ιστορικός, Μαρίκα Ρόμπου-Λεβίδη ανθρωπολόγος, Αλέκος Λεβίδης ζωγράφος, Αθηνά Σταυρίδου ΕΜΠ, Δημήτρης Πλάντζος, Παν. Ιωαννίνων, Μαρία Ευσταθιάδη συγγραφέας-μεταφράστρια, Νίκος Κοταρίδης Πάντειο, Γιώργος Φαράκλας-Ματορίκος Πάντειο, Ελένη Περδικούρη Παν. Πατρών, Δήμητρα Γκέφου-Μαδιανού Πάντειο, Ρένα Μόλχο ιστορικός, Αλέξης Ηρακλείδης Πάντειο, Άντα Διάλλα ΑΣΚΤ, Κέλλυ Λινάρδου ΑΣΚΤ, Λεωνίδας Καραμπίνης εικαστικός-ΤΕΙ Αθήνας, Δήμητρα Πέτρου εκπαιδευτικός, Μιχάλης Σπουρδαλάκης Παν. Αθηνών, Βασιλική Σακκά ιστορικός-εκπαιδευτικός, Πόπη Πολέμη ιστορικός, Σπύρος Καράβας Παν. Αιγαίου, Άννα Ματθαίου Παν. Θεσσαλίας, Αιμιλία Σαλβάνου ιστορικός, Άρης Στυλιανού ΑΠΘ, Δημήτρης Αρβανιτάκης ιστορικός, Μαρία Μανδαμαδιώτου ιστορικός, Όλγα Παπαδοπούλου εκπαιδευτικός, Άννα Παπαϊωάννου εκπαιδευτικός, Ανδρέας Λυμπεράτος Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών, Νίκος Σιγάλας ιστορικός, Χρήστος Ηλιάδης πολιτικός επιστήμονας, Παρασκευάς Ματάλας ιστορικός, Βάσια Λέκκα ιστορικός, Θανάσης Λάγιος ιστορικός, Λουδοβίκος Κωτσονόπουλος δρ πολιτικών επιστημών, Νικόλας Σεβαστάκης ΑΠΘ, Βίκυ Καραφουλίδου ιστορικός, Ιφιγένεια Καμτσίδου ΑΠΘ, Νίκος Παρασκευόπουλος ΑΠΘ, Κωνσταντίνος Τσιτσελίκης ΑΠΘ, Ελένη Τάκου υποψήφια δρ, Έφη Γαζή, Παν. Πελοποννήσου, Στέφανος Δημητρίου Παν. Ιωαννίνων, Μάρθα Φωστέρη ψυχοθεραπεύτρια, Κωστής Παπαϊωάννου εκπαιδευτικός-αρθρογράφος, Χρυσάνθη Αυλάμη Πάντειο, Λίνα Λούβη Πάντειο, Βαγγέλης Κεχριώτης Παν. του Βοσπόρου, Μαρία Ρεπούση ΑΠΘ, Ειρήνη Αβραμοπούλου υπ. δρ κοινωνικής ανθρωπολογίας Cambridge University, Λεωνίδας Καρακατσάνης δρ πολιτικών επιστημών, Bruce Robbins Columbia University, Kύρκος Δοξιάδης Παν. Αθηνών, Πολυμέρης Βόγλης Παν. Θεσσαλίας, Έλσα Σταματοπούλου υπάλληλος ΟΗΕ, Γρηγόρης Ανανιάδης Πάντειο, Χαρά Κούκη ιστορικός, Ρεγγίνα Μαντανίκα πολιτικός επιστήμονας, Νίκος Σκούταρης Παν. Μααστρίχτ, Ανδρέας Τάκης ΑΠΘ, Ντίνα Βαΐου ΕΜΠ, Κωστής Κορνέτης Brown University, Έλσα Αμανατίδου Brown University, Φωτεινή Αναγνωστοπούλου φιλόλογος, Γιάννης Αναγνωστόπουλος αρχιτέκτονας, Αλέξανδρος Ευκλείδης σκηνοθέτης-θεατρολόγος, Τάκης Γιαννακόπουλος δικηγόρος, Δημήτρης Δημητρόπουλος ΙΝΕ/ΕΙΕ, Ευαγγελία Σουμέλη ερευνήτρια, Γιώργος Φουρτούνης Πάντειο, Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος RedNotebook, Aθηνά Σκουλαρίκη κοινωνιολόγος, Αλέξανδρος Κιουπκιολής ΑΠΘ, Βουβούλα Σκούρα γραφίστρια, Μάνος Αυγερίδης ΑΣΚΙ, Μαρία Καλαντζοπούλου πολεοδόμος-συγκοινωνιολόγος, Βασιλική Κατριβάνου ψυχολόγος, Παναγιώτης Στάθης ιστορικός, Ελένη Φουρναράκη Παν. Κρήτης, Αναστάσης Βιστωνίτης δημοσιογράφος, Ιωάννα Παπαθανασίου ΑΣΚΙ-ΕΚΚΕ, Georges Iggers State University of New York at Buffalo, Wilma Iggers ιστορικός, Βασίλης Γρόλιος δρ πολιτικής φιλοσοφίας, Απόστολος Πανταζής ΑΠΘ, Βάλια Αρανίτου Παν. Κρήτης, Judith Butler Columbia University Συνέχεια ανάγνωσης

Η διανόηση, η δημοκρατία και το σχίσμα

Standard

του Νικόλα Σεβαστάκη

'Εργο του Τίχανυ Λάγιος, 1912

Και τώρα τι; Aς δούμε κάποια από τα δεδομένα της συγκυρίας. Το περιλάλητο μνημονιακό μπλοκ βρίσκεται φυσικά στην εξουσία –νομοθετεί σωρηδόν και εν μέρει «εκτελεί»–, αλλά ως «φρόνημα» έχει περιοριστεί σε έναν γαλαξία μικρών αθηναϊκών κύκλων, σε κάποια γνωστά και πιο αφανή περιβάλλοντα. Από αυτές τις ομαδοποιήσεις παράγεται άφθονη ηγετική σωτηριολογία είτε η απελπισμένη θεωρία του παν-λαϊκισμού (σε ένα αρχιπέλαγος λαϊκισμών μια φούχτα τολμηρών που λένε την αλήθεια!). Και, βέβαια, όλο και περισσότερο, προβάλλει ένας επικίνδυνος υβριδισμός με προφανείς ολοκληρωτικές τάσεις, με επίκεντρο την άρνηση των εκλογών ως εθνικής καταστροφής και την πλήρη αυτονόμηση των «αγαθών ποιμένων» από το ποίμνιο. Την ίδια στιγμή όμως πληθαίνουν οι ρωγμές στα πιο απροσδόκητα σημεία του δημοσιογραφικού και πολιτικού χώρου, ακόμα και μέσα στα άλλοτε συμπαγή κάστρα του μονόδρομου. Πολλοί –και πάντως περισσότεροι από πριν λίγους μήνες– δείχνουν πια να κατανοούν ότι ο δημοσιονομικός αυταρχισμός, η πολιτική της συνολικής υποτίμησης, η απαθλίωση των εργασιακών σχέσεων οδηγούν σε ένα είδος κοινωνικής νέκρωσης.
Φυσικά, η αποστασιοποίηση από τη γραμμή της «βίαιης προσαρμογής» επενδύεται σε διαφορετικές πολιτικές λογικές. Για παράδειγμα, σε εκείνη την παραδοσιακή αναπτυξιακή φιλολογία που φαντάζεται την έξοδο από τα Μνημόνια μέσα από την αναθέρμανση της Ελλάδας της οικοδομής, των μεγάλων έργων και των (αυθαίρετων, κατά κανόνα) κατασκευών. Αυτός είναι εξάλλου ο πυρήνας της «αντιμνημονιακής» στάσης στο χώρο του κέντρου και της Δεξιάς, στην περίμετρο του υπό κατάρρευση μορφώματος ΠΑΣΟΚ και της αμήχανης Νέας Δημοκρατίας. Συνέχεια ανάγνωσης

Φουλ Μόντι

Standard

του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου

Χαρακτικό του Καρλ Ρέσινγκ, από το λεύκωμα «Η προκα- τάληψή μου ενάντια στην εποχή μας», Βερολίνο 1932

Βλέποντας τα οικονομικά τους να καταρρέουν, έξι άνεργοι Bρετανοί ξεπερνούν τις αναστολές τους και αποφασίζουν να παρουσιάσουν ένα νούμερο ανδρικού στριπτίζ, στο αποκορύφωμα του οποίου πετούν στο κοινό και το τελευταίο τους εσώρουχο· πρόκειται για την εμπορικά επιτυχημένη κωμωδία του Πίτερ Κατάνεο «Άνδρες με τα όλα τους» (Full Monty), που προβλήθηκε στις αίθουσες το μακρινό, πλέον, 1997.

Στα καθ’ ημάς, οι παλινωδίες που οδήγησαν στο διορισμό Παπαδήμου και η ανάδειξη ενός τραπεζίτη σε πρωθυπουργό δεν είναι ασφαλώς κωμωδία· εύλογα ωστόσο «διαβάστηκαν» ως ξεγύμνωμα. Ωστόσο, σε πείσμα των δημοσιογραφικών κλισέ που ενδιέτριψαν στην προφάνεια, αυτό που από την επαύριο των αντιπαρελάσεων βλέπουμε να ξεγυμνώνεται –τόσο στην Ελλάδα του Παπαδήμου όσο και στην Ιταλία του Μόντι– δεν είναι κυρίως πρόσωπα ή πολιτικά συστήματα. Το δικό μας πολιτικό σύστημα, για την ακρίβεια, έδειξε να ανακτά προσωρινά την πρωτοβουλία των κινήσεων: αφυδατώνοντας τον κομματικό ανταγωνισμό, ομογενοποιώντας τις «συνιστώσες» του (τη φιλελεύθερη, την εκσυγχρονιστική και την ακροδεξιά), υποδυόμενο τελικά ένα υπεράνω διαιρέσεων Κόμμα του Αντικομματισμού, που εκχωρεί σε έναν άνθρωπο των τραπεζών τη σωτηρία ολόκληρης της κοινωνίας (αλίμονο: οι συνήθεις αντιλαϊκιστές δεν θα καταγγείλουν σήμερα τον τραπεζολαϊκισμό…).

Αυτό λοιπόν που ξεγυμνώνεται επί της ουσίας –στην Ελλάδα, την Ιταλία και τη Γαλλία, προσεχώς–, είναι ένας καπιταλισμός χωρίς προσχήματα, δίχως κοινωνικούς, εθνικούς ή δημοκρατικούς περιορισμούς, χωρίς διάθεση και δυνατότητα να επιστρέψει στα χρόνια που (σχεδόν) όλοι ήταν ευχαριστημένοι. Συνέχεια ανάγνωσης

Ντουμπλ φας

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Η Πέμπτη μαύρισε, εκτός όλων των άλλων, από το θάνατο του διαδηλωτή Δημήτρη Κοτσαρίδη, μέλους του Συνδικάτου Οικοδόμων Βύρωνα και στελέχους του ΠΑΜΕ. Δεν είναι ακόμα ξεκάθαρο αν πέθανε «απλώς» από την καρδιά του ή από χημικά. Επειδή η ανθρώπινη ζωή είναι πράγμα ιερό, δεν θέλουμε να πούμε παραπάνω λόγια, να παίξουμε με τον θάνατο. Λέμε, μόνο, ότι τον θεωρούμε νεκρό του κινήματος (στην πορεία κατέβηκε, όχι για να πιει καφέ στο Ζάππειο), συλλυπούμενοι θερμά την οικογένεια και τους συντρόφους του.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

 

Παρίσι, 1936. Φωτογραφία του Ρόμπερτ Κάπα

Tετάρτη 19 Οκτωβρίου. Από το πρωί ακούω φίλους και συντρόφους να τσακώνονται πανευτυχείς: –Διακόσιες χιλιάδες! –Όχι, παραπάνω! –Η αστυνομία δίνει εβδομήντα, άρα ήταν πεντακόσιες χιλιάδες! –Μη γράψουμε με τίποτα κάτω από τετρακόσιες! –Μην το παρακάνουμε, αλλά τριακόσιες χιλιάδες ήταν σίγουρα! –Σε όλη τη χώρα πάνω από εκατομμύριο… Μεταφέρω λίγους μόνο από τους διαλόγους του κόσμου που κατέφθανε, γεμάτος έξαψη και χαρά, στο «στρατηγείο» της Βαλτετσίου 50-52, όπου, με διαρκή ροή ειδήσεων (και τσικουδιάς), καλύπταμε, μαζί με το RedNotebook, τη διαδήλωση.

Τα νούμερα ήταν τεράστια. Μπορεί ίσως να μετρήσει κανείς τις 10.000, τις 20.000, άντε και τις 100.000 σαν τάξη μεγέθους. Από κει πάνω όμως χάνουμε το λογαριασμό. Είναι πιο φρόνιμο να πούμε απλώς ότι ήταν μια από τις μεγαλύτερες μεταπολιτευτικές διαδηλώσεις: η λέξη λαοθάλασσα αποδίδει πιστά το μέγεθος καθώς και το όλο κλίμα, στους δρόμους της Αθήνας αλλά και όλης της χώρας.  Από ένα σημείο και πάνω, ο αριθμός, αυτός που δεν μπορεί να μετρηθεί, συνιστά, αυτός καθαυτός, πολιτικό γεγονός. Αυτή η  λαοθάλασσα, ειρηνική, μαζική και μαχητική, έκανε τα όποια «επεισόδια» ασήμαντα, έκανε να χαλαρώνουν οι διαχωρισμοί και οι κατακερματισμοί (εννοώ κυρίως τις χωριστικές πορείες και τους σιδηρούς κλοιούς του ΚΚΕ).

Μια επιμέρους σημαντική ψηφίδα της Τετάρτης ήταν η πολύ συγκρατημένη στάση της αστυνομίας: καμία σχέση με την μπρούτα βαρβαρότητα του τελευταίου διαστήματος, ιδίως της 28ης Ιουνίου. Απόδειξη τρανή, ότι τα ΜΑΤ είναι απολύτως ελέγξιμα, και ότι, όποτε αφηνιάζουν, η δράση τους είναι ελεγχόμενα ανεξέλεγκτη. Συνέχεια ανάγνωσης

Η Ακροδεξιά την εποχή του Μνημονίου

Standard

του Δημήτρη Ψαρρά

Τζωρτζ Γκρος, "Έκλειψη ηλίου", 1926

ΣΚΗΝΗ 1η: Βλέπουμε τον αρχηγό του ΛΑΟΣ σε πρόσφατη συνέντευξή του (Kontra Channel, 28.5.2011)  να αποκρούει τον όρο Ακροδεξιά: «Δεν ξέρω τι είναι αυτό που λέμε Aκροδεξιά. Δεν έχω δει ακροδεξιά με την έννοια του ναζισμού πουθενά. […] Πουθενά δεν υπάρχει αυτό που λέμε Aκροδεξιά. Δεν είναι ακροδεξιά η Λέγκα του Βορρά, η οποία συμμετέχει στην κυβέρνηση Μουσολίνι [sic] κι έχει μία άνοδο». Όσο για τη Χρυσή Αυγή, δεν είναι ακραία: «Όχι. Εγώ θα ’λεγα ότι είναι μια δεξιά παράταξη. Γιατί πρέπει να είναι ακραία;».

ΣΚΗΝΗ 2η: Ο Άδωνις Γεωργιάδης παρουσιάζει την επανέκδοση του Λεξικού των ελληνικών και ρωμαϊκών αρχαιοτήτων του Σμιθ (Τηλεάστυ, 22.6.2011). Σε όλη την εκπομπή του ο γραμματέας του ΛΑΟΣ επανέρχεται στο λήμμα «Ξενία» του λεξικού διαβάζοντας την ίδια φράση: «Παρά τοις αρχαίοις ο μη Ελλην ξένος εθεωρείτο ως εχθρός και βάρβαρος». Αυτή τη φράση ο κ. Γεωργιάδης την ερμηνεύει ως εξής: «Δηλαδή, η έννοια του Ξενίου Διός ήταν μόνο μεταξύ των Ελλήνων. Δεν έχει να κάνει με τους αλλοδαπούς, να πείτε στους διάφορους θολοκουλτουριαραίους». Συνέχεια ανάγνωσης

Η υπόσχεση του Σεπτεμβρίου

Standard

του Νικόλα Σεβαστάκη

Χάρης Σαββίδης, «Χορευτής 1». Από την έκθεση σχεδίων «Χορός και Ψυχή. Οι μονοκοντυλιές του autocad» που εγκαινιάζεται την 14.9 ώρα 8 μ.μ. εγκαινιάζεται στην Aίθουσα Tέχνης «Καπλανών 5».

Οι βίαιοι τριγμοί στις βρετανικές μητροπόλεις, οι ανατροπές στη Λιβύη, το ρέον αίμα στη Συρία του Άσαντ… Και έπειτα, τα δικά μας πάθη, ο νόμος Διαμαντοπούλου και το εγκώμιο της θεότητας Συναίνεση, οι συνεχόμενοι πνιγμοί στο όνομα της «ορθολογικής εξυγίανσης» (αχ αυτοί οι ευφημισμοί!). Και, τέλος, τα πικρά μαντάτα, οι θάνατοι γνωστών και αγνώστων που υπενθυμίζουν την άφατη αδικία, το ακατανόητο δεινό (Κουράγιο, μακρινέ μου φίλε, Παντελή). Συρρίκνωση και απομύζηση του θερινού χρόνου, του χρόνου όπου έπαιρνε κανείς αποστάσεις και ανάσες, όπου λ.χ. η λογοτεχνία μπορούσε να είναι ακόμα απόλαυση και όχι το μεσοδιάστημα μεταξύ φόρων. Καταβύθιση των ιδιωτικών στιγμών στη βία των δημόσιων γεγονότων· καθώς, με τον έναν ή άλλον τρόπο, οι υλικές μέριμνες και η αίσθηση της αβεβαιότητας για τα προσεχή νομοθετούν αυστηρά την καθημερινότητα, ακόμα και τις μέρες της παραδοσιακής αυγουστιάτικης δραπέτευσης των ανθρώπων από την «Ιστορία» και τα θλιμμένα πάθη της.

Και τώρα ο Σεπτέμβριος. Ο Σεπτέμβριος ως επανέναρξη του εν γένει πολιτικού θεάματος αλλά και των κοινωνικών αντανακλαστικών. Ούτως ή άλλως ζούμε σε μια συγκυρία όπου τα ερωτήματα μοιάζουν απείρως περισσότερα από τις απαντήσεις. Και για αυτό ακριβώς στοιχηματίζουμε στην ανάσχεση του κακού, στην αποτροπή των χειρότερων σεναρίων χωρίς να έχουμε σαφή εικόνα για το μετά. Συνέχεια ανάγνωσης

Η έντιμος πτωχεία

Standard

αναδημοσίευση από την Καθημερινή,  16.7.2011

του Νίκου Ξυδάκη

Η ανακύψασα συζήτηση περί αμοιβών και προνομίων των βουλευτών, μετά τις θεαματικές χειρονομίες των κ.κ. Χαράς Κεφαλίδου και Κυρ. Μητσοτάκη, μάλλον διεξάγεται παραπλανητικά. Καταρχάς, υπό τις παρούσες συνθήκες επιλεκτικής πτώχευσης και ανεξέλεγκτης ύφεσης, η παραίτηση από το υπηρεσιακό αυτοκίνητο και τις αμοιβές των επιτροπών, έχει μεν μια συμβολική σημασία, αλλά καμία υλική αξία. Η δε συμβολική σημασία αποβαίνει και αυτή ελάχιστη, στο μέτρο που η συζήτηση για τις ιστορικές ευθύνες του παρακμάζοντος πολιτικού προσωπικού σμικρύνεται εντοπιζόμενη στο leasing και τα έξτρα.

Άλλα είναι τα τρωτά και τα νοσογόνα του συστήματος. Είναι ο ευτελισμός των Εξεταστικών Επιτροπών, οι οποίες ουδέποτε έχουν τιμωρήσει ουσιαστικά έναν υπουργό. Είναι η σκανδαλώδης ασυλία των βουλευτών, ακόμη και σε εξόφθαλμες περιπτώσεις ποινικών παραπτωμάτων ή προσωπικών αντιδικιών. Είναι η ανορθολογική και ιδιοτελής ανισοκατανομή των εδρών, με το κοσμοβριθές Λεκανοπέδιο να υποεκπροσωπείται δυσανάλογα. Είναι ο υποκριτικά ατελής έλεγχος των προεκλογικών δαπανών των βουλευτών, και η κοροϊδία της δήλωσης πόθεν έσχες. Είναι οι ανεπαρκείς, αστοιχείωτοι βουλευτές που ψηφίζουν νόμους χωρίς να τους έχουν διαβάσει Είναι ίσως οι υπεράριθμοι βουλευτές. Είναι οι βουλευτές που δεν ψηφίζουν κατά συνείδησιν, αλλά κατ’ επιταγήν. Συνέχεια ανάγνωσης

Σοσιαλδημοκρατία; Όχι ακριβώς

Standard

του Νικόλα Σεβαστάκη

Σαλβαντόρ Νταλί, "Αταβιστικό δειλινό"

Ακόμα συναντά κανείς αναλύσεις για την ελληνική πολιτική πραγματικότητα του τελευταίου χρόνου που θέτουν το πρόβλημα της «κυβέρνησης Παπανδρέου» με τους κλασικούς όρους της αριστερής κριτικής. Για παράδειγμα, αναγνωρίζοντας την διολίσθηση της σοσιαλδημοκρατίας προς τα δεξιά, την παθητική προσαρμογή των κυβερνώντων στα διεθνή κέντρα της χρηματοπιστωτικής οικονομίας, μια περαιτέρω «σοσιαλφιλελεύθερη μετάλλαξη» και πάει λέγοντας.

Νομίζω ότι οι παραπάνω διαπιστώσεις είναι ακατάλληλες για να ερμηνεύσουμε το παρόν σύστημα εξουσίας και το βασικό του υποκείμενο. Είναι διαπιστώσεις οι οποίες προϋποθέτουν ότι το υπάρχον μοντέλο διακυβέρνησης υπακούει σε οικείες ιστορικές-ιδεολογικές κινήσεις, αντίστοιχες με αυτές που σημειώνονται εδώ και χρόνια σε όλη την Ευρώπη. Μια παρόμοια θεώρηση δεν φαίνεται να αντιστοιχεί στο υπό κρίση φαινόμενο. Διότι, από πολλές απόψεις, το μνημονιακό ΠΑΣΟΚ είναι μια μοναδική ιστορία, μια μη συγκρίσιμη δημόσια και πολιτική εμπειρία. Όπως ήταν και το παλαιό «εθνικολαϊκιστικό» ΠΑΣΟΚ, το ΠΑΣΟΚ της ευημερίας και της ανοδικής κοινωνικής κινητικότητας. Δεν συνιστά απλώς ένα πλέγμα πολιτικών, ένα άθροισμα δημοσιονομικών μέτρων αλλά κάτι πολύ περισσότερο: μια ιδιαίτερη διάταξη λόγου και εξουσίας. Συνέχεια ανάγνωσης