Αίγυπτος: Η Επανάσταση πρέπει να είναι διαρκής

Standard

συνέντευξη του Μοχάμεντ Χασάν Χαλίν

Ο Θανάσης Θεοδώρου, ο Δημήτρης Παπανικολόπουλος, η Μαρίνα Παπανικολοπούλου και ο Βασίλης Ρόγγας βρέθηκαν πριν δεκαπέντε μέρες στο Κάιρο, και ήρθαν σε άμεση επαφή με το κλίμα της προεκλογικής περιόδου. Την προπαραμονή των εκλογών συνάντησαν σ’ ένα από τα παλιότερα και πιο κεντρικά καφέ του Καΐρου τον Mohamed Hassan Khalin, καρδιολόγο και ιδρυτικό μέλος του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Αιγύπτου. Τα «Ενθέματα» φιλοξενούν σήμερα την ενδιαφέρουσα συζήτηση που είχαν μαζί του.

Κάιρο, Νοέμβριος 2011

Ξεκινώντας, θα θέλαμε να μας κάνετε μια αναδρομή στις συνθήκες που επικρατούσαν στην Αίγυπτο πριν την επανάσταση.

 Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της αιγυπτιακής επανάστασης είναι η εναντίωση στη νεοφιλελεύθερη πολιτική. Η Αίγυπτος είχε υιοθετήσει νεοφιλελεύθερες πολιτικές από το 1974 —  πρόκειται γι’ αυτό που ονομάστηκε «πολιτική ανοιχτών θυρών» στην ελεύθερη αγορά. Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές εντάθηκαν μετά  το 2002. O πρόεδρος Σαντάτ εφάρμοσε μια θεραπεία-σοκ. Τον Ιανουάριο του 1977, και λόγω αυτής της πολιτικής, οι τιμές των προϊόντων ανέβηκαν. Οι διαμαρτυρίες που ξέσπασαν ονομάστηκαν «διαδηλώσεις για το ψωμί»· τις δύο ημέρες των διαδηλώσεων, οι αρχές δολοφόνησαν 300 ανθρώπους.

Κάιρο, Νοέμβριος 2011

* Τι έχει συμβεί την τελευταία δεκαετία; Ποιος ήταν ο ρόλος του Μουμπάρακ;

Τον Ιούλιο του 2002 ο Μουμπάρακ επισκέφθηκε τις ΗΠΑ μαζί με το γιο του, η θεσμική θέση του οποίου ήταν αυτή του προέδρου της «Αμερικανοαιγυπτιακής Επιχειρηματικής Συμμαχίας».  Ο Μουμπάρακ γνωστοποίησε στους Αμερικανούς την πρόθεσή του να τον διαδεχτεί ο γιος του. Οι ιδιωτικοποιήσεις είχαν αρχίσει από το 1991, έπειτα από συμφωνία που υπογράφτηκε με το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα. Εκείνη την περίοδο, όμως, προχωρούσαν αργά και οι ΗΠΑ ήθελαν την επιτάχυνσή τους.

Ποιες ήταν οι εξελίξεις στην οικονομία;

Τέσσερις μήνες αργότερα, το αιγυπτιακό νόμισμα υποτιμήθηκε κατά 60% σε σχέση με το δολάριο, και αυτό οδήγησε στην άνοδο των τιμών όλων των προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των απολύτως απαραίτητων ειδών διατροφής.  Μέσα σε 10 μήνες το ποσοστό φτώχειας ανέβηκε περίπου κατά 7%.

Παρόλο  που και τα προηγούμενα χρόνια είχαμε εκρήξεις, όπως η εξέγερση των αγροτών το 1997 ή η εξέγερση υπέρ του παλαιστινιακού λαού το 2000, το σημείο καμπής είναι το 2003. Από τότε, και καθώς προχωράμε προς το σήμερα, έχουμε συνεχώς κινηματικά γεγονότα που κλιμακώνουν την ένταση. Συνέχεια ανάγνωσης

Αίγυπτος: η δημοκρατία είναι ασυμβίβαστη με τη συνέχιση της στρατιωτικής κυβέρνησης

Standard

Συνέντευξη του αιγύπτιου ακτιβιστή Ράμι Σαάθ

Η συνέντευξη, που δημοσιεύουν σήμερα ταυτόχρονα τα «Ενθέματα» και το RedNotebook (www.rnbnet.gr), δόθηκε λίγες μόλις μέρες προτού το Κάιρο και μεταβληθεί και πάλι σε θέατρο αιματηρών συγκρούσεων. Η δολοφονική επίθεση στρατού και αστυνομίας, που κόστισε τη ζωή 24 ανθρώπων, κατέδειξε ότι η αιγυπτιακή κυβέρνηση υποδαυλίζει τις θρησκευτικές συγκρούσεις προκειμένου να σταθεροποιηθεί, επιβεβαιώνοντας έτσι την εκτίμηση του Ράμι Σαάθ περί ασυμβατότητας της στρατιωτικής διακυβέρνησης με κάθε έννοια δημοκρατίας. Τη συνέντευξη πήρε ο Γιάννης Αλμπάνης, που βρέθηκε στο Κάιρο την προηγούμενη εβδομάδα (δικές του είναι και οι διευκρινιστικές σημειώσεις εντός των αγκυλών).

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Αφίσα του freestyle (Michael Thompson) από το flickr

Kάιρο, 8.10.2011. Τα αιγυπτιακά κινήματα πολιτών που κινούνται έξω από τους παραδοσιακούς κομματικούς σχηματισμούς έπαιξαν κεντρικό ρόλο στην «Επανάσταση της 25ης Γενάρη», στο κίνημα δηλαδή της Πλατείας Ταχρίρ και την ανατροπή του Χόσνι Μουμπάρακ. Πρόκειται κυρίως για συσσωματώσεις νέων ανθρώπων (μορφωμένων συνήθως), που συσπειρώνονται γύρω από συγκεκριμένα αιτήματα (να φύγει ο Μουμπάρακ, δημοκρατικές ελευθερίες, κοινωνική δικαιοσύνη) και παίρνουν την οργανωτική μορφή του δικτύου. Μια από αυτές τις νέες και πολύ δυναμικές συλλογικότητες είναι το Κίνημα Ελεύθερης Αιγύπτου (Αλ Μάσρι Αλ Χουρ).

Ο Ράμι Σαάθ είναι ένας από τους βασικούς ακτιβιστές αυτού του Κινήματος. Τον συνάντησα στη διαδήλωση της πλατείας Ταχρίρ την Παρασκευή 7 του Οκτώβρη, και δώσαμε ραντεβού την επόμενη μέρα στο Garden City του Καΐρου. Μιλήσαμε για τη σημερινή αντιφατική κατάσταση, όπου από τη μια μεριά ο αιγυπτιακός λαός χαίρει πρωτοφανούς ελευθερίας, και από την άλλη ο στρατός επιχειρεί να οδηγήσει την επανάσταση στο τέλος της.

Γιάννης Αλμπάνης

 

Κάιρο, 7.10.2011. Ο Ράμι Σαάθ μιλάει στον Γ. Αλμπάνη

* Θα μπορούσατε, με δυο λόγια, να μας περιγράψετε την πολιτική ταυτότητα του Κινήματος Ελεύθερης Αιγύπτου;

* Το Κίνημα Ελεύθερης Αιγύπτου αποτελείται από ανεξάρτητους ακτιβιστές, οι οποίοι παλιότερα ήταν είτε πολιτικοί ακτιβιστές είτε ακτιβιστές για τα ανθρώπινα κινήματα. Δημιουργήσαμε το κίνημα μας την 1η του Φλεβάρη στην Πλατεία Ταχρίρ. Γι’ αυτό το σύνθημα μας είναι: «Γεννηθήκαμε στην Ταχρίρ». Πριν από την Ταχρίρ, η πλειοψηφία των ακτιβιστών δρούσε ατομικά, γιατί ήταν εξαιρετικά δύσκολο να δημιουργήσεις στην Αίγυπτο οποιαδήποτε πολιτική οργάνωση, είτε με τη μορφή του κινήματος είτε με τη μορφή του κόμματος. Το Κίνημα Ελεύθερης Αιγύπτου έπαιξε κεντρικό ρόλο στην οργάνωση και την πραγματοποίηση της επανάστασης, τόσο στην Ταχρίρ την πρώτη περίοδο από τις 25 Γενάρη έως τις 11 Φλεβάρη [στις 11 του Φλεβάρη ο στρατός ανακοίνωσε την απομάκρυνση του Μουμπάρακ], όσο και μετά. Για μας, η 11η Φλεβάρη έχει μόνο τη μεγάλη συμβολική αξία του τέλους της δικτατορίας του Μουμπάρακ, καθώς και της ματαίωσης της προσπάθειάς του να μεταβιβάσει την εξουσία στο γιο του. Ωστόσο, η 11η Φλεβάρη δεν σηματοδοτεί το τέλος του συστήματος. Το Στρατιωτικό Συμβούλιο που κυβερνάει αυτή τη στιγμή τη χώρα [το Συμβούλιο αναφέρεται συνήθως με τα αρχικά SCAF: Ανώτατο Συμβούλιο Ενόπλων Δυνάμεων] αποτελεί μέρος του παλιού συστήματος, αφού τα μέλη του τοποθετήθηκαν στις θέσεις τους από το Μουμπάρακ. Συνέχεια ανάγνωσης

Περί ισλαμικών και μη επαναστάσεων

Standard

του Iχάμπ Σαμπάνα

Το πολιτικό Ισλάμ είναι περισσότερο ένα κίνημα του 20ού αιώνα παρά μια παράδοση που συναντάται στη θρησκευτική θεωρία του Ισλάμ, ωστόσο οι ρίζες του βρίσκονται στο Κοράνι. Έχει να κάνει και με την κατάσταση άμυνας απέναντι στη Δύση στην οποία σχεδόν πάντοτε βρισκόταν ο αραβικός κόσμος, αλλά και με μια πιο παραδοσιακή μορφή κοινωνικοπολιτικής οργάνωσης της κοινωνίας που θέλει να στηρίζεται αποκλειστικά στη θρησκεία. Οι νόμοι θα πηγάζουν μέσα από τον λόγο του Προφήτη Μωάμεθ, ο οποίος, ως τελευταίος Προφήτης του Θεού, έχει τη λύση για όλες τις παθογένειες της κοινωνίας. Μόνο τα πρώτα χαλιφάτα των διαδόχων του Μωάμεθ ακολούθησαν μια τέτοια μορφή οργάνωσης· στην εποχή μας, το κράτος που έχει υιοθετήσει το πολιτικό Ισλάμ και βρίσκεται πιο κοντά σε αυτή την ιδεοληψία είναι η Σαουδική Αραβία.

Το ενδιαφέρον αναζωπυρώθηκε και μετασχηματίστηκε σε ένα δυνατό κίνημα τον 20ό αιώνα, καθώς συγκροτήθηκε γύρω από το σύμβολο όλων των μουσουλμάνων, το οποίο δεν είναι άλλο από το ισλαμικό τέμενος. Αυτό το ισλαμικό κίνημα δεν ήταν δημιούργημα των εξαθλιωμένων μαζών των παραγκουπόλεων, αλλά ούτε και των χωρικών. Ήταν δημιούργημα των μεσοαστικών στρωμάτων και ιδιαίτερα των φοιτητών των πανεπιστημίων, από όπου μέχρι και σήμερα αντλεί τη δυναμική του. Ο φασισμός, λόγου χάρη, γνώρισε ιδιαίτερη άνθηση στα κατώτερα αστικά και εργατικά στρώματα, τα οποία τελικά αποτέλεσαν και τη ραχοκοκαλιά του.

 

Φωτογραφία του miral ramzy από το flickr

Στην περίπτωση του πολιτικού Ισλάμ, το εντυπωσιακότερο είναι πως, ενώ σαν στόχευση είχε το σύνολο των αραβικών κοινωνιών και όλα τα στρώματά τους, τελικά παρέμεινε μια τάση που, μέχρι σήμερα, συναντάται κυρίως στα μεσοαστικά στρώματα. Από τους κόλπους των τελευταίων, εξάλλου, προέρχονταν και εκείνοι, που μετά τις συνεχείς δηλώσεις του Μουμπάρακ πως δεν πρόκειται να παραιτηθεί έως το τέλος της θητείας του, προέτρεπαν τους εξεγερμένους να επιστρέψουν στα σπίτια και τις δουλειές τους, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στους απεργούς των εργοστασίων, κατηγορώντας τους πως έτσι θα καταστρέψουν την οικονομία της χώρας. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν έλαβαν μέρος στην επανάσταση, σίγουρα όμως ήταν εκείνοι που ακολούθησαν πιο μετριοπαθείς οδούς. Από την άλλη, οι ισλαμιστές αυτοί δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ούτε κομμάτι του παραδοσιακού Ισλάμ, καθώς οι ουλεμάδες ήταν αντίθετοι προς αυτούς και γενικώς προς κάθε είδους νεωτερισμούς, από όπου κι αν εκδηλώνονταν αυτοί. Συνέχεια ανάγνωσης

Η Αιγυπτιακή Εξέγερση, ένα κίνημα του 21ου αιώνα

Standard

H Mυρσίνη Ζορμπά και ο Αντώνης Λιάκος βρέθηκαν, επιτούτου, την προηγούμενη εβδομάδα, για λίγες μέρες στον Κάιρο, στην πλατεία που συγκλόνισε τον κόσμο, και έζησαν από κοντά την ατμόσφαιρα της Αιγυπτιακής Εξέγερσης. Με την ευκαιρία αυτή, τους καλέσαμε να συζητήσουν μαζί με τον Νικόλα Βουλέλη, άριστο γνώστη του αραβικού κόσμου, σε μια προσπάθεια να κατανοήσουμε τι συμβαίνει στην Αίγυπτο όλη την ευρύτερη περιοχή, ποια είναι η σημασία του και πώς θα επηρεάσει τις εξελίξεις. Τους ευχαριστούμε θερμά για την ανταπόκρισή τους.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Συζητούν ο Νικόλας Βουλέλης, η Μυρσίνη Ζορμπά και ο Αντώνης Λιάκος

Πλατεία Ταχρίρ, 9.2.2011. Φωτογραφία του M. Soli, από το flickr

Μυρσίνη Ζορμπά: Εκείνο που κρατάω από τις τέσσερις μέρες στο Κάιρο είναι η αδιαμεσολάβητη πολιτική έκφραση των πολιτών, μια ατμόσφαιρα εξέγερσης, που όλοι εκεί τη χαρακτήριζαν επανάσταση. Αλλά αφοπλιστικά ειρηνική και εντυπωσιακά μαζική. Δεδομένου ότι λίγες μέρες πριν οι νεκροί στις διαδηλώσεις ήταν εκατοντάδες και η σκληρότητα της αστυνομίας άγρια, η ειρηνική διάθεση, η πολιτική στρατηγική και επαγρύπνηση της μη βίας ήταν κάτι που σε εντυπωσίαζε. Οι διαδηλωτές δεν ήταν ούτε φοβισμένοι, ούτε θρηνούσαν, ήταν κυρίως αποφασισμένοι πολιτικά. Η σταθερή τοποθέτηση όλων με τους οποίους μιλήσαμε ήταν ότι θέλουν Σύνταγμα, θέλουν δημοκρατία και ελευθερία, θέλουν να καταπολεμηθεί η διαφθορά και να αλλάξει το καθεστώς.

Δεν ακούσαμε συνθήματα αντιαμερικανικά ή εναντίον του Ισραήλ, παρά μόνο κατά του Μουμπάρακ και δεν είχαμε καμία αίσθηση πολιτικού ισλαμισμού αλλά, αντίθετα, ενός πλουραλισμού που εκφραζόταν και μέσα από τα πολλά μικρά αυτοσχέδια βήματα, όπου μαζεύονταν 100-200 άνθρωποι, κάποιος έβγαζε ένα λόγο, τραγουδούσε, φώναζε συνθήματα, διάβαζε ένα ποίημα κλπ. Η παρουσία των γυναικών ήταν πολύ έντονη και είχες μια αίσθηση οργάνωσης, αλλά όχι τη γνωστή σιδερένια πειθαρχία — νομίζω ότι εκ των υστέρων φτιάχτηκε μια μυθολογία της οργάνωσης. Το στοιχείο που μου φάνηκε κυρίαρχο ήταν μια αυθόρμητη αδιαμεσολάβητη πολιτική με αίτημα τη δημοκρατία, που ξεπερνούσε τις πολλές και διαφορετικές συνιστώσες αυτού του πάνδημου ξεσηκωμού μιας πόλης 20 εκατομμυρίων κατοίκων.

 

Ένα πανηγύρι της δημοκρατίας και της ελευθερίας

Πλατεία Ταχρίρ, 10.2.2011. Φωτογραφία του Αντώνη Λιάκου

Αντώνης Λιάκος. Μόλις φτάσαμε στη γέφυρα που οδηγούσε στην πλατεία Ταχρίρ νιώσαμε αμέσως ατμόσφαιρα γιορτής. Έβλεπες ολόκληρες οικογένειες, ανθρώπους με τα παιδιά στον ώμο. Μερικοί, όταν τους ρωτήσαμε αν ήταν επικίνδυνο να τα φέρουν, μας είπαν: –Είναι τόσο σπουδαίο αυτό που γίνεται, που θέλουμε τα παιδιά μας όταν μεγαλώσουν να λένε ότι βρέθηκαν κι αυτά εδώ.

Παρατηρώντας όλους αυτούς που έγραφαν ένα κομμάτι χαρτί, ένα πλακάτ, κουβεντιάζοντας μαζί τους, αισθανόσουν ακριβώς αυτό που λέμε θεωρητικά «ιδιότητα του πολίτη». Ήταν άνθρωποι διαφορετικοί, αλλά με ορατή μία ιδιότητα: ήταν πολίτες. Ο δήμος εν δράσει, η παρουσία των πολιτών στην πλατεία: αυτό ήταν που με εντυπωσίασε. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό αν το δούμε μέσα στην ιστορία του αραβικού κόσμου: ιστορία κυριαρχιών επί υποκειμένων χωρίς άλλη ιδιότητα παρά του κυριαρχούμενου. Η ιστορία της Αιγύπτου είναι μια μακρά ιστορία κυριαρχιών: Μαμελούκοι, Οθωμανοί, Χεδίβηδες, Άγγλοι, μεταποικιακές κυριαρχίες πριν από το 1952, Νασερισμός, Σαντάτ, Μουμπάρακ. Οι μάζες είχαν κάνει βέβαια αισθητή την παρουσία τους. Ήταν εξεγερμένοι φτωχοί, με τον Οράμπι Πασά ή τον Μάχντι, τον 19ο αι., είχαν απεργήσει και οργανωθεί στους κομμουνιστές και στους αναρχοσυνδικαλιστές το πρώτο μισό του 20ού αι., ήταν αντιιμπεριαλιστές, αντιαμερικανοί και αντιεβραίοι μετά το 1952, αγκάλιασαν τον πολιτικό ισλαμισμό, γιόρτασαν για τις επιθέσεις της τρομοκρατίας. Τα σημερινά κινήματα όμως, τόσο της Τυνησίας όσο και της Αιγύπτου, εμφανίζουν έναν πολύ διαφορετικό χαρακτήρα. Έχουμε, πιστεύω, μια υπέρβαση, της έννοιας του αντιαποικιακού κινήματος, καθώς θέτουν στο επίκεντρο βασικά ζητήματα πολιτικής, ελευθερίας αλλά και δικαιοσύνης. «I am here to reclaim my dignity», «We smell justice here», έγραφαν τα πλακάτ στα αγγλικά. Δηλαδή αναγνώριση, δικαιώματα και δικαιοσύνη. Δημοκρατία, κράτος δικαίου, καταδίκη της διαφθοράς και κοινωνική δικαιοσύνη. Η φτώχεια και η ανεργία είναι πολύ μεγάλη, η ανισοκατανομή του πλούτου σκανδαλώδης

Πλατεία Ταχρίρ, 9.2.2011. Φωτογραφία του M. Soli, από το flickr

Νικόλας Βουλέλης: Το πρώτο στοιχείο που θα ήθελα να προσθέσω –το λέω και με την εμπειρία του ανθρώπου που έζησε μέχρι τα δεκαοχτώ του στην Αλεξάνδρεια– είναι το σπάσιμο του φόβου. Αυτό πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο σοβαρών μελετών, το πώς έσπασε ο φόβος, μια κατάσταση πολύ παλιότερη από την τριακονταετία Μουμπάρακ. Δεν υπάρχει ολοκληρωμένη εξήγηση πώς έσπασε ο φόβος, είναι η σπίθα της Τυνησίας, είναι το ποτήρι που ξεχειλίζει, υπάρχει όμως το γεγονός. Και το γεγονός ότι οι άνθρωποι πλημμυρίζουν τους δρόμους είναι εξαιρετικά σημαντικό, σημαίνει ότι ξεπεράστηκε το φράγμα του φόβου και της τρομοκρατίας.

Δεύτερον, από τις φωτογραφίες και βίντεο που είδα, η εικόνα είναι αντιπροσωπευτική του πληθυσμού: γενειοφόροι Αδελφοί Μουσουλμάνοι, αυτοί με τη βούλα του πιστού στο μέτωπο, νεαροί, γυναίκες. Και σίγουρα η προετοιμασία γίνεται μέσα από τα κινήματα του περασμένου χρόνου, το κίνημα 6 Απρίλη, όπου κατέβαιναν στους δρόμους 2.000-3.000, τους τσάκιζαν, τους συλλάμβαναν, και ένας την πλήρωσε πολύ άγρια, τον έλιωσαν στο αστυνομικό τμήμα. Η εικόνα του έχει μείνει όμως, γι’ αυτό ένα από τα συνθήματα ήταν «Είμαστε όλοι Χάλεντ Σαΐντ».

Το τρίτο στοιχείο που θεωρώ πολύ σημαντικό είναι η αυτοοργάνωση, ειδικά αν λάβεις υπόψη σου και τη νοοτροπία της Μέσης Ανατολής, μια νοοτροπία κάπως παθητική, «εντάξει άσε», «μη στεναχωριέσαι», «όλα θα φτιάξουν». Όταν είδα να καθαρίζουν την πλατεία Ταχρίρ, να ξεχωρίζουν τα είδη, εδώ οι κονσέρβες, εκεί τα χαρτιά, να φτιάχνουν ομάδες περιφρούρησης, σκέφτηκα ότι αυτό είναι ένα θαύμα. Συνέχεια ανάγνωσης

Πλατεία Ταχρίρ

Standard

της Μυρσίνης Ζορμπά

Ετοιμάζοντας πικέτες, Πλατεία Ταχρίρ, 10.2.2011. Φωτογραφία της Μυρσίνης Ζορμπά

Κάιρο, Πέμπτη 10 Φεβρουαρίου. Βγάζοντας το κεφάλι από τον ασφυκτικό κλοιό της ΔυΝηΤικής πραγματικότητας που μας περιβάλλει, μπορεί κάποιος σήμερα να πάρει μια χρήσιμη γεύση από πολιτικές προσδοκίες και δημοκρατικά αιτήματα σε απόσταση δύο ωρών από την Αθήνα, στο Κάιρο. Η μεταπολίτευση που τόσο λοιδoρήθηκε το τελευταίο διάστημα, σε σημείο που να υποτιμώνται τα βασικά της επιτεύγματα, είναι για τους Αιγύπτιους πολίτες σήμερα το βασικό αδιαμεσολάβητο πολιτικό τους αίτημα. Αίτημα ελευθερίας και δημοκρατίας, που το απαιτούν μαζικά και ειρηνικά, με δεκάδες νεκρούς και με σταθερή παρουσία στην καρδιά μιας πόλης είκοσι εκατομμυρίων ανθρώπων για τρεις συνεχείς εβδομάδες. Ένα αίτημα που  δεν μπορεί να καταπνιγεί πια, ούτε να λάβει σαν απάντηση το προχτεσινό πολιτικά φτωχό διάγγελμα του προέδρου της Αιγύπτου. Η Σοσιαλιστική Διεθνής μπορεί να ανέχεται πολλά τέτοια μέλη, αλλά δεν ξέρω πόσο περήφανη μπορεί να συνεχίσει να κάνει την ηγεσία της.

Εν χορδαίς και οργάνω, Πλατεία Ταχρίρ, 10.2.2011. Φωτογραφία της Μυρσίνης Ζορμπά

Η πλατεία Ταχρίρ, πλατεία της απελευθέρωσης, συγκέντρωσε τις τελευταίες μέρες πολύχρωμα πλήθη. Ο πυρήνας των πιο αποφασισμένων είχε κατασκηνώσει εκεί σε ένα πρόχειρο καταυλισμό με αντίσκηνα  και κουβέρτες, ενώ καθημερινά, μετά το μεσημέρι που έκλειναν τα μαγαζιά και τα γραφεία, κατέφθαναν κατά εκατοντάδες και χιλιάδες άνθρωποι κάθε ηλικίας, επαγγέλματος, γυναίκες  και άντρες. Οικογένειες ολόκληρες με μικρά παιδιά, ακόμη και στο καρότσι, παρέες ηλικιωμένων, γυναίκες με μαντίλια και μπούρκα αλλά μαζί και νεαρά  κορίτσια με ξέσκεπο κεφάλι και μπλουτζίν, φοιτητές και φοιτήτριες, γιατροί που είχαν στήσει πρόχειρα ιατρεία, ιμάμηδες, καλλιτέχνες, δικηγόροι που ξεχώριζαν από τις γραβάτες και τα κοστούμια, ορισμένοι με τη μαύρη τήβεννο του δικαστηρίου. Οι λέξεις που κυριαρχούσαν σε κάθε συζήτηση ήταν Δημοκρατία και Ελευθερία, Να φύγει το καθεστώς Μουμπάρακ και η διαφθορά, Επανάσταση για να νικηθεί η φτώχεια. Το νεαρό ζευγάρι που εργάζονταν σε διαφημιστική εταιρία, ο σοβαρός δικηγόρος που είχε έρθει με τον δεκάχρονο γιο του, η πολυπληθής οικογένεια με τις τρεις κόρες, οι γιατρίνες, ο σκηνοθέτης και οι φοιτήτριες του Πολυτεχνείου με τις οποίες κουβέντιασα δεν ανήκαν σε πολιτικό κόμμα ή ομάδα, ήξεραν όμως ότι η ελευθερία και η δημοκρατία είναι ζήτημα αξιοπρέπειας κάθε πολίτη, όπως έγραφε μια καρτέλα που κρατούσε κάποιος στα αγγλικά. Δημοκρατία και Ελευθερία, αλλά γιατί Επανάσταση; Γιατί ύστερα από τριάντα χρόνια ενός στρατιωτικού καθεστώτος πολιτικής καταστολής κάθε ελεύθερης έκφρασης, με τη διαφθορά του καθεστώτος να έχει αγγίξει το αποκορύφωμα, με την αστυνομική αυθαιρεσία και βιαιοπραγία, αλλά και τη φτώχεια να καταδικάζει το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού κυριολεκτικά στην πείνα και την αμάθεια, μόνο μια ριζική αλλαγή μπορεί να ικανοποιήσει το λαϊκό αίσθημα. Επανάσταση σημαίνει γι’ αυτούς ριζική αλλαγή, δημοκρατικό πολίτευμα, ανάπτυξη και πρόοδο, ελευθερία λόγου αλλά, κυρίως, καταπολέμηση της τεράστιας φτώχειας που μαστίζει τα λαϊκά στρώματα. Μια βόλτα στις συνοικίες του Καΐρου αλλά και μερικά χιλιόμετρα πιο έξω σε πείθει για το επίπεδο διαβίωσης του ενός και δύο δολαρίων τη μέρα, αλλά και για την τεράστια χρόνια ανεργία των ανθρώπων. Συνέχεια ανάγνωσης

Η εξέγερση των Αράβων: Ποιος φοβάται το πνεύμα της επανάστασης;

Standard

αποσπάσματα· το πλήρες κείμενο στο RedNotebook: /rnbnet.gr/details.php?id=1635

του Σλάβοϊ  Ζίζεκ

Είναι αισχρό να μιλάμε τώρα για ειρηνική μετάβαση στην Αίγυπτο: την έκανε αδύνατη ο ίδιος ο Μουμπάρακ, συνθλίβοντας την αντιπολίτευση. Αφότου ο Μουμπάρακ έστειλε τον στρατό ενάντια στους διαδηλωτές, το δίλημμα είναι ξεκάθαρο: είτε μια εξωραϊστική αλλαγή, όπου κάτι αλλάζει προκειμένου να μην αλλάξει τίποτα, είτε μια πραγματική ρήξη.

Ιδού, λοιπόν, η στιγμή της αλήθειας: κανένας δεν μπορεί να ισχυριστεί, όπως στην περίπτωση της Αλγερίας μια δεκαετία πριν, ότι η διεξαγωγή πραγματικά ελεύθερων εκλογών σημαίνει την παράδοση της εξουσίας στους μουσουλμάνους φονταμενταλιστές. Μια άλλη φιλελεύθερη ανησυχία είναι ότι δεν υπάρχει οργανωμένη πολιτική δύναμη να αναλάβει την εξουσία αν πέσει ο Μπουμπάρακ. Φυσικά δεν υπάρχει: ο Μουμπάρακ φρόντισε γι’ αυτό, συρρικνώνοντας την αντιπολίτευση που κατάντησε απλώς διακοσμητικό στοιχείο, κι έτσι η κατάσταση θυμίζει τον τίτλο του διάσημου μυθιστορήματος της Αγκάθα Κρίστι: And Then There Were None. Το επιχείρημα υπέρ του Μουμπάρακ –ο Μουμπάρακ ή το χάος– είναι επιχείρημα εναντίον του.

Η υποκρισία των φιλελεύθερων Δυτικών είναι εξωφρενική: υποστήριξαν δημόσια τη δημοκρατία, και τώρα που οι λαοί εξεγείρονται εναντίον των τυράννων στο όνομα αξιών όπως η ελευθερία και η δικαιοσύνη, και όχι στο όνομα της θρησκείας, όλοι τους ανησυχούν εντόνως. Προς τι η ανησυχία και γιατί να μη χαιρόμαστε που δίνεται μια ευκαιρία στην ελευθερία; Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, είναι επίκαιρο το παλιό σύνθημα του Μάο Τσε Τουνγκ: «Μεγάλη αναταραχή, θαυμάσια κατάσταση!».

Πού πρέπει να πάει λοιπόν ο Μουμπάρακ; Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: στη Χάγη. Αν υπάρχει ένας αρχηγός που αξίζει να καθήσει εκεί, είναι αυτός.

 

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην «Guardian», 1.2.2011.