Κείμενα και συνεντεύξεις για την ιθαγένεια στα Ενθέματα

Standard

22 ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Σία Αναγνωστοπούλου, Λίνα Βεντούρα, Νάσος Θεοδωρίδης, Αποστόλης Καψάλης, Γεράσιμος Κουζέλης,  Γκάζι Καπλάνι, Χριστίνα Κουλούρη, Αντώνης Λιάκος, Μαρία Μουσμούτη, Λάμπρος Μπαλτσιώτης, Στρατής Μπουρνάζος, Γιάννης Παπαθεοδώρου, Κωστή Παπαϊωάννου, Περικλής Παπανδρέου, Φίλιππος Παππάς, Βασίλης Παπαστεργίου, Μίλτος Παύλου, Απόστολος Στραγαλινός,  Κωσνταντίνος Τσιτσελίκης, Ανδρέας Τάκης, Γιώργος Φουρτούνης, Δημήτρης Χριστόπουλος.

Το νομοσχέδιο «Τροποποίηση Διατάξεων Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας και άλλες διατάξεις ήρθε στη Βουλή. Με το νομοσχέδιο αυτό, ρυθμίζεται, επιτέλους, το ζήτημα της ιθαγένειας της «δεύτερης γενιάς» (που είχε παγώσει μετά τη γνωστή απόφαση του ΣτΕ, στις αρχές του 2013, που έκρινε συνταγματικές βασικές διατάξεις του Νόμου 3838/2010). Επίσης, το νομοσχε΄διο περιλαμβάνει σειρά άλλων σημαντικών διατάξεων για ζητήματα μεταναστευτικής πολιτικής.

Σχετικά με το νομοσχέδιο, μπορείτε να διαβάσετε, στα Ενθέματα το άρθρο του Δημήτρη Χριστόπουλου  «Αριστερά και ιθαγένεια: τίποτε δεν είναι αυτονόητο» (29.05.2015). Επίσης, εκτός «Ενθεμάτων», ενδεικτικά αναφέρουμε  τα άρθρα του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου, «Ιθαγένεια: ένα πολύ δικό μας νομοσχέδιο» (Η Αυγή, 29.5.2015), του Βασίλη Παπαστεργίου, «Η δεύτερη ευκαρία για τα παιδιά της δεύτερης γενιάς» (Εποχή, 25.5.2015). Ακόμα, την κριτική του Θανάση Καμπαγιάννη (σε μια συγκεντρωτική έκδοση της ΚΕΕΡΦΑ) και τις παρατηρήσεις της ΕΕΔΑ

Τα «Ενθέματα» έχουν ασχοληθεί συστηματικά με το μεταναστευτικό και την ιθαγένεια, αλλά και ειδικότερα τον νόμο 3838 (από την εποχή που κατατέθηκε και ψηφίστηκε). Ακολουθεί ένας συγκεντρωτικός κατάλογος άρθρων, ξεκινώντας  από σήμερα  και φτάνοντας προς  τα πίσω μέχρι τον Γενάρη του 2010. Συνέχεια ανάγνωσης

Για την απόφαση του ΣτΕ: Ανιστόρητες αντιλήψεις και υπέρβαση των ορίων

Standard

της Σίας Αναγνωστοπούλου, της  Χριστίνας Κουλούρη και του Αντώνη Λιάκου

Καρτ ποστάλ, 1908

Καρτ ποστάλ, 1908

Το σκεπτικό της απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας με την οποία ακυρώνονται βασικές διατάξεις του νόμου Περί ιθαγένειας, ως αντισυνταγματικός, εκθέτει, πρώτα πρώτα το ίδιο. Πρώτον, υπεισέρχεται σε ζητήματα, τα οποία αποτελούν αντικείμενο διεθνούς συζήτησης στις κοινωνικές και πολιτικές επιστήμες, και, δεύτερον, περιβάλλει με κύρος νομοθετικού κειμένου μια μόνο –μονομερή και παρωχημένη– ιστορική ερμηνεία περί έθνους. Αποπειράται δηλαδή να νομοθετήσει επί της Ιστορίας, αγνοώντας ότι το έθνος αποτελεί μια από υπό επιστημονική διαπραγμάτευση έννοιες. Στις δημοκρατίες τα ζητήματα αυτά είναι ανοικτά σε ερμηνείες.

Συγκεκριμένα, το ΣτΕ υιοθετεί την αντίληψη –η οποία μάλιστα διαμορφώθηκε σε συγκεκριμένο ιστορικό, ιδεολογικό και πολιτικό πλαίσιο– ότι το έθνος είναι μια κοινότητα αρχέγονη, η οποία καθορίζεται από το «ομόγλωσσον» και το «ομότροπον». Αντικαθιστά τις νομικές, ιστορικές, πολιτικές, κοινωνικές, εδαφικές και συνειδησιακές παραμέτρους της έννοιας «συνανήκειν» με την αναζήτηση «γνησίων δεσμών» με το έθνος. Η έννοια «γνήσιοι» δεσμοί (προφανώς αντιδιαστέλλεται στους μη «γνήσιους» δεσμούς, τους οποίους ονομάζει και «ασπόνδυλους») παραπέμπει σε μια αντίληψη πρωταρχικών δεσμών για το έθνος (primordial bonds), έναντι μιας αντίληψης που θεωρεί ότι το έθνος δημιουργείται με πολιτικούς και πολιτειακούς θεσμούς συμβίωσης και συνανήκειν (civic bonds). Ο ολισθηρός βηματισμός του ΣΤΕ σε επιστημονικά ζητήματα που δεν είναι της αρμοδιότητάς του συνεχίζεται, αφού στο σκεπτικό του περί «γνήσιων δεσμών» υιοθετείται η αντίληψη της κληρονομικώ δικαίω απόκτησής τους. Δυστυχώς, οι αντιλήψεις αυτές δεν είναι μόνο ανιστόρητες (ελάχιστες εθνικές κοινότητες πάνω στον πλανήτη ανταποκρίνονται σε αυτή την ερμηνεία περί έθνους) και παρωχημένες ως προς εκείνες που επικρατούν διεθνώς στις ιστορικές και κοινωνικές επιστήμες. Πρόκειται για υπέρβαση των ορίων της λειτουργίας ενός θεσμού που ιδρύθηκε ως εγγυητής της νομιμότητας. Συνέχεια ανάγνωσης

18 κείμενα των «Ενθεμάτων» για τον νόμο 3838, την ιθαγένεια, την ψήφο στους μετανάστες, την προσφυγή για αντισυνταγματικότητα στο ΣΤΕ. Κατάλογος, 2010-2012

Standard

18 άρθρα και συνεντεύξεις στα «Ενθέματα», 2010-2012

Γράφουν οι: Λίνα Βεντούρα, Νάσος Θεοδωρίδης, Αποστόλης Καψάλης, Γεράσιμος Κουζέλης,  Γκάζι Καπλάνι, Μαρία Μουσμούτη, Λάμπρος Μπαλτσιώτης, Στρατής Μπουρνάζος, Γιάννης Παπαθεοδώρου, Κωστής Παπαϊωάννου, Περικλής Παπανδρέου, Φίλιππος Παππάς, Βασίλης Παπαστεργίου, Μίλτος Παύλου, Απόστολος Στραγαλινος,  Ανδρέας Τάκης, Γιώργος Φουρτούνης, Δημήτρης Χριστόπουλος.

Όπως είναι γνωστό,  η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε αντισυνταγματικό τον Νόμο 3838/2010, και συγκεκριμένα τις διατάξεις του για την ευκολότερη (και ορθολογικότερη) κτήση ιθαγένειας για τα παιδιά των μεταναστών, καθώς και  το δικαίωμα ψήφου στους νόμιμους μετανάστες. Η εξέλιξη, σε συνδυασμό με τη σπουδή Σαμαρά να υλοποιήσει την απόφαση, πριν αυτή ανακοινωθεί επίσημα, αποτελεί εξαιρετικά αρνητική εξέλιξη, καθώς δείχνει ότι η κυβέρνηση υιοθετεί, για μια ακόμη φορά, την ατζέντα της ακροδεξιά.

Τα «Ενθέματα» έχουν ασχοληθεί συστηματικά με το μεταναστευτικό και την ιθαγένεια, αλλά και ειδικότερα τον νόμο 3838 (από την εποχή που κατατέθηκε και ψηφίστηκε). Ακολουθεί ένας συγκεντρωτικός κατάλογος άρθρων, ξεκινώντας  από σήμερα (Νοέμβρης 2012) και φτάνοντας προς  τα πίσω μέχρι τον Γενάρη του 2010.

1. Μετά τη διαρροή της απόφασης της ολομέλειας του Σ.τ.Ε.

Συνέντευξη του Δημήτρη Χριστόπουλου, «Μείζον πολιτειακό ατόπημα η απόφαση του Σ.τ.Ε.  Θεσμικός εκτροχιασμός η διαρροή («Ε», 18.11.2012) «http://wp.me/pT5Wh-2zu

Γιάννενα. Πρόσφυγες από την Αλβανία. Φωτογραφία του Νϊκου Οικονομόπουλου

2. ΕΝ ΑΝΑΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΗΣ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑΣ ΤΟΥ Σ.τ.Ε

Κωστής Παπαϊωάννου, «Αλλαγές στον νόμο για την ιθαγένεια: Εύλογος συμβιβασμός ή αδικαιολόγητη υποχώρηση;» («Ε», 22.7.2012) http://wp.me/pT5Wh-2es

Δημήτρης Χριστόπουλος, «Δίκαιο ιθαγένειας: η ευθυγράμμιση με τον ευρωπαϊκό Νότο έχει ήδη συντελεστεί» («Ε», 22.7.2012) Συνέντευξη στον Στρ. Μπουρνάζο http://wp.me/pT5Wh-2eo

Βασίλης Παπαστεργίου, «Ποιος (θέλουμε να) είναι ο ελληνικός λαός; Ο νέος Κώδικας Ιθαγένειας ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας» («Ε», 27.11.2012) http://wp.me/pT5Wh-1pt

Δημήτρης Χριστόπουλος, «Όπισθεν ολοταχώς; ο Κώδικας ιθαγένειας ενώπιον του ΣτΕ, η Ακροδεξιά στην κυβέρνηση» («Ε», 11.12.2011) http://wp.me/pT5Wh-1sc

3. ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ Δ΄ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΟΥ Σ.τ.Ε. ΠΟΥ ΕΚΡΙΝΕ ΑΝΤΙΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΤΟΝ ΝΟΜΟ

Δημήτρης Χριστόπουλος, «Με αφορμή την πρόσφατη απόφαση του Δ΄ Τμήματος του ΣτΕ: Οι μετανάστες μεταξύ “λαού” και “έθνους”» («Ε», 13.2.2011) http://wp.me/pT5Wh-J7

Λάμπρος Μπαλτσιώτης, «Ομογενής, ήτοι Έλλην ή Αλβανός την καταγωγήν» («Ε», 13.2.2011) http://wp.me/pT5Wh-Ja

4. ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΠΟΥ ΚΑΤΑΤΕΘΗΚΕ ΚΑΙ ΨΗΦΙΣΤΗΚΕ ΤΟ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ (χειμώνας 2009-2010)

Απαγγελία ποιήματος σε σχολική γιορτή, 1948. Φωτογραφία των Ηνωμένων Φωτορεπόρτερ / Συλλογή Ν.Ε. Τόλη

Στρατής Μπουρνάζος, «Νομοσχέδιο για την ιθαγένεια και την ψήφο των μεταναστών: Μια πολιτική μάχη που πρέπει να δώσουμε» («Ε», 14.2.2010) http://wp.me/pT5Wh-2zQ

Λίνα Βεντούρα, Γκάζι Καπλάνι, Δημήτρης Χριστόπουλος, «Ποιος είναι Έλληνας; Μετανάστευση, δημοκρατία και ιθαγένεια  Βεντούρα Καπλάνι Χριστόπουλος». Συζήτηση («Ε», 17.1.2010) https://enthemata.wordpress.com/2010/01/17/ellinas/

Γεράσιμος Κουζέλης, «Νομοσχέδιο για την ιθαγένεια: Κριτική στήριξη: και στήριξη και κριτική» («Ε», 14.2.2010), http://wp.me/pT5Wh-2zY

Ανδρέας Τάκης, «Αξίωση για ιθαγένεια. Γιατί και πότε;» («Ε», 24.1.2010) https://enthemata.wordpress.com/2010/01/24/ithagenia/

Γιάννης Παπαθεοδώρου και Φίλιππος Παππάς, «Ένας διάλογος που πρέπει να συνεχιστεί» («Ε», 17.1.2010) https://enthemata.wordpress.com/2010/01/17/dialogos/

Νάσος Θεοδωρίδης, Μαρία Μουσμούτη, «Η “ανοικτή ιθαγένεια” ως καταλύτης υπέρβασης της “εθνικής ταυτότητας”» («Ε», 24.1.2010) https://enthemata.wordpress.com/2010/01/24/anoikti/

Μίλτος Παύλου, «Μετανάστες ισότιμοι πολίτες, με δικαίωμα εκλέγειν και εκλέγεσθαι» («Ε», 10.1.2010) http://188.40.41.218/ArticleActionshow.action?articleID=516103

Περικλής Παπανδρέου, «Μετανάστευση, ιθαγένεια και κοινωνική ένταξη: Ελληνική πραγματικότητα και διεθνής εμπειρία» («Ε», 31.1.2010) https://enthemata.wordpress.com/2010/01/31/papandreou/

Απόστολος Καψάλης, « Η ιθαγένεια και το πανανθρώπινο δικαίωμα στη μετανάστευση» («Ε», 7.2.2010) http://188.40.41.218/ArticleActionshow.action?articleID=522720

Γιώργος Φουρτούνης, «Γιατί οι Πακιστανοί δεν είναι Έλληνες http://188.40.41.218/ArticleActionshow.action?articleID=528458 («Ε», 7.3.2010)

Απόστολος Στραγαλινός, «Η ιδεολογική αποενοχοποίηση της Δεξιάς στο μεταναστευτικό: Οι θέσεις της ηγεσίας της Ν.Δ.» (Ε», 18.7.2010) https://enthemata.wordpress.com/2010/07/18/stragalinos/ Συνέχεια ανάγνωσης

Δίκαιο ιθαγένειας: η ευθυγράμμιση με τον ευρωπαϊκό Νότο έχει ήδη συντελεστεί

Standard

συνέντευξη του Δημήτρη Χριστόπουλου στον Στρατή Μπουρνάζο

Η αλλαγή του νόμου για την ιθαγένεια θα αποτελέσει, για την Αριστερά αλλά και για την κοινωνία, μια από τις σοβαρές μάχες της περιόδου, με σημαντικές ιδεολογικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Έτσι, ζητήσαμε να μας πουν τη γνώμη τους δύο από τους καλούς γνώστες του θέματος: ο Κωστής Παπαϊωάννου, μέχρι πρόσφατα πρόεδρο της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και ο Δημήτρης Χριστόπουλος,  επίκουρος καθηγητής στο Πάντειο και αντιπρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (θυμίζουμε και το πρόσφατο βιβλίο του [Ποιος είναι Έλληνας πολίτης; Το καθεστώς ιθαγένειας από την ίδρυση του ελληνικού κράτους ως τις αρχές του 21ου αιώνα, εκδ. Βιβλιόραμα], καθώς και τη συτστηματική δουλειά και περέμβαση της ΕΕΔΑ για τα ζητήματα ιθαγένειας, με αποκορύφωμα του προσχέδιο κώδικα ιθαγένειας που είχε ετοιμάσει το 2009)

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Μια από τις φωτογραφίες που είχαν κάνει τον γύρο του διαδικτύου, το 2010-2011, συγκεντρώνοντας την μήνιν των πολεμίων του νόμου για την ιθαγένεια.

* Θα ήθελα, ξεκινώντας, ένα γενικό σχόλιο για τις επικείμενες αλλαγές στη νομοθεσία για την ιθαγένεια.

 Θα ρωτούσα τον πρωθυπουργό, τους υπουργούς και όσους προωθούν τις αλλαγές: Τι ακριβώς θέλετε να αλλάξει; Το ότι, επιτέλους, με τον Νόμο 3838, μπήκε κάποια τάξη στις πολιτογραφήσεις και δεν βασιλεύει η αυθαιρεσία; Το ότι το κράτος καλείται να απαντά σε προθεσμίες και να αιτιολογεί τις αποφάσεις του; Ή μήπως ενοχλεί που αποκτούν ιθαγένεια τα παιδάκια των ανθρώπων που ζούνε μόνιμα και νόμιμα στη χώρα μας;

Αυτό έκανε ο 3838 και για τον λόγο αυτό τον υπερασπιζόμαστε — το έχω ξαναπεί: σχεδόν το μόνο καλό πολιτικό νέο της τελευταίας τριετίας. Και βεβαίως πιστεύω ότι θα έπρεπε να αλλάξει, όχι όμως στην κατεύθυνση περαιτέρω περιορισμών, αλλά της διευκόλυνσης της κτήσης της ιθαγένειας από ανθρώπους που έχουν εδώ το κέντρο της ζωής τους. Μια άλλη βασική αλλαγή είναι να παύσει η ανεξίτηλη ισχύς του νόμου του αίματος για τους Έλληνες της διασποράς. Δεν είναι δυνατόν η ελληνική ιθαγένεια να αναπαράγεται αέναα στο εξωτερικό για ανθρώπους που δεν έχουν τον παραμικρό βιοτικό δεσμό με τη χώρα, και παράλληλα να συζητάμε αν τα παιδάκια που πηγαίνουν στο ελληνικό σχολείο δικαιούνται την ελληνική ιθαγένεια. Αυτά είναι αδιανόητα…

Τέτοιου είδους αλλαγές στον νόμο, θα έπρεπε να είναι η κατεύθυνση της ΔΗΜΑΡ. Όσον αφορά το ΠΑΣΟΚ, δεν ξέρω πλέον αν πρέπει να το συμπεριλάβω στο μπλοκ των υπερασπιστών του νόμου και γι’ αυτό δεν έχω προσδοκίες.

* Ας δούμε λοιπόν τι ισχύει στην Ευρώπη και ειδικότερα στον ευρωπαϊκό Νότο. Ο πρωθυπουργός, στις προγραμματικές δηλώσεις, είπε ότι ο νόμος θα αλλάξει με βάση «τις σύγχρονες εξελίξεις και σε αντιστοίχιση με τα ισχύοντα σε ευρωπαϊκές χώρες με παρόμοια προβλήματα, δηλαδή με χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου» — διατύπωση που περιλαμβάνεται και στην προγραμματική συμφωνία ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ.

Η πραγματικότητα είναι ότι η ευθυγράμμιση αυτή έχει ήδη πραγματοποιηθεί, με τον ίδιο τον νόμο που υποτίθεται πρέπει να αλλάξει. Πρoηγουμένως, το ελληνικό δίκαιο της ιθαγένειας είχε περισσότερα κοινά με τα υπόλοιπα βαλκανικά και κεντροευρωπαϊκά. Με τον Νόμο 3838 εντάχθηκε στην κατηγορία των 15 κρατών-μελών της Ε.Ε. — δηλαδή των μεταναστευτικών προορισμών. Ο νόμος αυτός προβλέπει μηχανισμούς κτήσης της ιθαγένειας που είτε υπάρχουν στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου είτε, αν δεν υπάρχουν, συζητιέται έντονα να υλοποιηθούν. Η Ιταλία, λ.χ., η χώρα με το πιο αυστηρό δίκαιο ιθαγένειας, με πρωτοβουλία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Τζιόρτζιο Ναπολιτάνο, έχει βάλει ως προτεραιότητα την κτήση της ιθαγένειας από τη δεύτερη γενιά μεταναστών. Η Πορτογαλία, στην πρόσφατη μεταρρύθμιση του 2006, επέφερε αλλαγές πιο προωθημένες σε σχέση με τον 3838. Το ίδιο ισχύει και για τη Μάλτα. Στην Ισπανία, τα παιδιά των νόμιμων μεταναστών τα οποία γεννήθηκαν στη χώρα αποκτούν την ιθαγένεια σε ένα χρόνο. Η δε Γαλλία –ας μην τη βγάζουμε από το κάδρο– έχει ένα καθεστώς με ιστορική αφετηρία το δίκαιο του εδάφους (λ.χ., αν ένα παιδί ζήσει πέντε χρόνια στη χώρα και είναι κάτω από 16 αποκτά την ιθαγένεια) ενώ στις περισσότερες χώρες ισχύει, όπως εδώ, το λεγόμενο διπλό δίκαιο του εδάφους για την «τρίτη» γενιά: το εγγόνι του μετανάστη παίρνει αυτόματα την ιθαγένεια του κράτους στο οποίο γεννιέται. Τέλος, ως προϋπόθεση πολιτογράφησης η Γαλλία έχει τα πέντε χρόνια διαμονής, η Ιταλία και η Ισπανία τα δέκα, έξι η Πορτογαλία και επτά η Ελλάδα.

Ας δούμε και το ζήτημα της λεγόμενης «μιάμισης γενιάς», των παιδιών που γεννήθηκαν στη χώρα των γονιών, αλλά ανατρέφονται εδώ. Στη Γαλλία, αρκεί να έχουν πάει σχολείο πέντε χρόνια, στην Πορτογαλία να έχουν φοιτήσει στο δημοτικό, ενώ η Ιταλία και η Ισπανία δεν έχουν σχετικές ρυθμίσεις. Συνέχεια ανάγνωσης

Αλλαγές στον νόμο για την ιθαγένεια: Εύλογος συμβιβασμός ή αδικαιολόγητη υποχώρηση;

Standard

 του Κωστή Παπαϊωάννου

Έργο του Γιάννη Τσαρούχη.

 Συχνά, ρεπορτάζ που αναφέρονται στον νόμο για την ιθαγένεια συνοδεύονται από εικόνες εξαθλιωμένων αφρικανών μεταναστών υπό κράτηση. Τι σχέση έχουν αυτοί οι φτωχοδιάβολοι με την ιθαγένεια; Ουσιαστικά καμία. Πρόκειται για την ίδια σύγχυση που συνοδεύει κάθε συζήτηση περί ιθαγένειας. Και αν δεχτούμε ότι κάποια δημοσιογραφική αμέλεια μπορεί να συγχωρείται, δεν ισχύει το ίδιο για την πολιτική δολιότητα. Γιατί δολιότητα υποκρύπτει η συνειδητή συσχέτιση της ιθαγένειας με την παράνομη μετανάστευση και συνεκδοχικά με τα ζητήματα ασφάλειας. Πρόκειται για συντεταγμένη διαστρέβλωση της πραγματικότητας, η οποία γενικεύτηκε και αποδίδει πλούσιους καρπούς στους γεννήτορές της.

Θύματα αυτής της διαστρέβλωσης μάλλον έπεσαν και οι συντάκτες της προγραμματικής συμφωνίας των τριών κομμάτων, αφού ενέταξαν ατυχώς στο κεφάλαιο «Παράνομη μετανάστευση και ασφάλεια» την πρόβλεψη για «Προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου για απόδοση ιθαγένειας σε συνδυασμό με τις σύγχρονες εξελίξεις και σε αντιστοίχιση με τα ισχύοντα σε ευρωπαϊκές χώρες με παρόμοια προβλήματα». Σε κάθε περίπτωση πάντως, την προηγούμενη εβδομάδα άνοιξε διάπλατα η δημόσια συζήτηση για την αλλαγή του Νόμου 3838. Μετά τις προτάσεις από τους Ανεξάρτητους Έλληνες και τη Χρυσή Αυγή, ο κ. Στυλιανίδης προανήγγειλε αλλαγή του νόμου. Μένει να δούμε τις ακριβείς τελικές προβλέψεις για τις προϋποθέσεις απόκτησης ιθαγένειας.

 Η κυβέρνηση δεν μιλά για κατάργηση του νόμου, αλλά για αυστηροποίηση. Πρόκειται για μετατόπιση της Νέας Δημοκρατίας σε καταφανώς ηπιότερη κατεύθυνση, ενδεχομένως υπό την πίεση των άλλων δύο εταίρων, και κυρίως της ΔΗΜΑΡ. Το σημερινό ΠΑΣΟΚ, καθαρμένο μάλιστα από το «στίγμα Ραγκούση», δύσκολα θα όρθωνε ανάστημα για την ιθαγένεια των μεταναστών, όπως, θλιβερά ψοφοδεές, δεν στήριξε τον νόμο ούτε όταν τον νομοθετούσε. Σήμερα πάντως, μετά την επικράτηση της Ν.Δ. και τον σχηματισμό στα δεξιά της ενός ευδιάκριτου ακροδεξιού μπλοκ, εθνολαϊκιστικής ή νεοναζιστικής κοπής, ο νόμος δύσκολα θα μπορούσε να διατηρηθεί ως έχει. Εξάλλου, η συρρίκνωση της πρόσβασης στην ιθαγένεια, έστω και ως διακύβευμα κυρίως στο χώρο του φαντασιακού, αντανακλά τη βούληση του εκλογικού σώματος. Σε συνθήκες γενικευμένης κρίσης, η συρρίκνωση αυτή, ως προανάκρουσμα συνολικής υποχώρησης των αρχών μιας ανοιχτής κοινωνίας, δεν προκαλεί έκπληξη. Υπό τις συνθήκες αυτές λοιπόν, εάν τελικά διασωθεί με ανεκτούς όρους το πνεύμα του Νόμου 3838 θα πρόκειται για μια μικρή νίκη εντός της ήττας.

Επιπλέον, ας μην παραγνωρίζουμε πως ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της ολοένα και μεγαλύτερης αυστηροποίησης του νόμου. Όσο οι εξελίξεις σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο θα επιδεινώνονται και οι συνακόλουθες πιέσεις στην κυβέρνηση θα εντείνονται, τόσο το μεταναστευτικό θα αναδεικνύεται σε προνομιακό πεδίο επίδειξης συνεπούς ισχύος. Στο γήπεδο της μετανάστευσης, οι πιέσεις προς την κυβέρνηση εκ δεξιών θα είναι σαφέστατα ισχυρότερες από τις αντίστοιχες εξ αριστερών, και το έδαφος θα γίνεται ολισθηρότερο. Όσοι μιλούν για αρχές του κράτους δικαίου ίσως πρέπει να εύχονται μια σύντομη διευθέτηση του ζητήματος της ιθαγένειας με τους τωρινούς όρους παρά μια μεταγενέστερη διαχείρισή του με πολύ δυσμενέστερους. Συνέχεια ανάγνωσης