Οικογενειακές διακοπές

Standard

της Μαρίας Πετρίτση

Έντουαρντ Χένρυ Πότθαστ, «Καλοκαιράκι»

Έντουαρντ Χένρυ Πότθαστ, «Καλοκαιράκι»

Το αλυσιδάκι με τον Εσταυρωμένο και το κομπολόι «από καθαρό κεχριμπάρι», δώρο της κουνιάδας από το Ναύπλιο, πηγαινοέρχονταν κάνοντας ένα ρυθμικό τίκι-τίκι πάνω στις στροφές. Έπιασε το δικέφαλο μπρελόκ και το τύλιξε γύρω από το καθρεφτάκι. Μπροστά τους δρόμος. Ούτε τοπία ούτε θέα έβλεπε. Μόνο άσφαλτο. Δίπλα του εκείνη προσπαθούσε να διαβάσει ένα χάρτη. Πίσω τα δίδυμα ήταν σκυμμένα στα ηλεκτρονικά τους. Οι ζώνες ασφαλείας τούς έφταναν ως το λαιμό. Τα πόδια τους αιωρούνταν σαν εκκρεμή μπροστά από το κάθισμα. Από την ώρα που είχαν μπει στο αμάξι δεν είχαν ακουστεί. Η μαγική οθόνη είχε απορροφήσει τις φωνές τους.

«Χίλιες φορές στο έχω πει, ένα τζι πι ες είναι απαραίτητο», τον κοίταξε στραβά.

«Παλιά πώς πήγαιναν διακοπές οι άνθρωποι;», πέταξε κι έσφιξε το τιμόνι.

Ξεφύσησε εκνευρισμένη. Γύρισε και της χαμογέλασε. «Μπλιπ!» έκανε το ηλεκτρονικό. Το μεγαλύτερο –κατά ενάμισι λεπτό– από τα δίδυμα αναφώνησε «γιεςςς!». Συνέχεια ανάγνωσης

Το σκληρό φως του Κάφκα

Standard

Με την ευκαιρία της παράστασης «Η μεταμόρφωση» από την Ομάδα Σημείο Μηδέν

Η Μεταμόρφωση παίζεται κάθε Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή στον Νέο Χώρο του Θεάτρου Άττις (Λεωνίδου 12), ως τις 10 Μαρτίου. Η Ιωάννα Μεϊτάνη μίλησε με τους συντελεστές Σάββα Στρούμπο, Μίλτο Φιορέντζη, Μαρία Αθηναίου, Ελεάνα Γεωργούλη και Θοδωρή Σκυφτούλη.

Από την παράσταση

Από την παράσταση

Σάββας: Νομίζω ότι ο Κάφκα δεν δίνει βάρος στην κυριολεκτική μεταμόρφωση, αλλά σε αυτό που συμβολίζει. Δουλέψαμε λοιπόν τη μεταμόρφωση αφενός, όσον αφορά τον Γκρέγκορ Σάμσα, στην υπαρξιακή της διάσταση, δηλαδή το πώς έχει μπει μέσα του το πλέγμα φόβου, ενοχής, αγωνίας να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και των ρόλων που του έχουν επιβάλει και υποβάλει οι συνθήκες της οικογένειας και της κοινωνίας. Την ίδια στιγμή όμως, τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς του δεν είναι μέλη μιας καθ’ όλα υγιούς, χαρούμενης οικογένειας, αλλά άνθρωποι οι οποίοι έχουν ήδη υποστεί μια διαδικασία αντίστοιχης μετάλλαξης, παραμόρφωσης, αλλοίωσης, σαν τον Γκρέγκορ Σάμσα. Με την έννοια αυτή, είδαμε την κοινωνία και την οικογένεια ως ένα όλον, ως μια μηχανή αποανθρωποποίησης εαυτών και αλλήλων. Άρα, ο Γκρέγκορ Σάμσα δεν μεταμορφώνεται μέσα σ’ ένα κενό αέρος, σε μια κατά τα άλλα ουτοπική κοινωνία ούτε σε μια κατά τα άλλα ουτοπική οικογένεια. Η μεταμόρφωση δηλώνει μια εγγραφή στο σώμα αγωνιών, φόβων, ενοχών, ρόλων που έχουν επιβληθεί στον άνθρωπο, ανάλογα με τη θέση του στην οικογένεια, την κοινωνία, τον επαγγελματικό βίο κ.λπ.

Ο Κάφκα δεν μας προτείνει έναν άλλο τρόπο ζωής, μιαν άλλη κοινωνία ούτε κάποια ιδεολογία. Φωτίζει με εξαιρετικά έντονο και σκληρό φως τις αρνητικές συνέπειες αυτού του παραμορφωτικού, παραμορφωμένου, αλλοτριωμένου τρόπου ζωής. Κι έτσι, διά της αρνητικής οδού, δίνει τα ερεθίσματα για να ξανασκεφτούμε τη σχέση μας με τον εαυτό μας και τους άλλους γύρω μας και τον κόσμο που μας περιβάλλει. Συνέχεια ανάγνωσης

Οι έλληνες οικογενειάρχες στις κάλπες

Standard

ΔΙΑΦΟΡΙΔΙΑ ΦΕΜΙΝΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ

της Αγγέλικας Ψαρρά

 

Θα έλεγες πως θεσπίστηκε σιωπηρά η οικογενειακή ψήφος. Όχι, δεν ξεθάφτηκε κάποια από τις παλιές εκείνες ιδέες με τις οποίες επιχειρήθηκε κάποτε να αντιμετωπιστεί το αίτημα για πολιτική χειραφέτηση των γυναικών: δεν ψηφίζουν μόνον οι άντρες ως υπεύθυνοι της οικογένειάς τους ούτε οι γυναίκες διαθέτουν τόσες ψήφους όσα και τα παιδιά που έφεραν στον κόσμο. Εκσυγχρονισμένο το εγχώριο εκλογικό σύστημα, προβλέπει προς το παρόν μία ψήφο ανά ενήλικη κεφαλή ανεξαρτήτως φύλου, φροντίζοντας ταυτόχρονα να προωθήσει τη γυναικεία παρουσία –στα ψηφοδέλτια, όχι απαραιτήτως και στη Βουλή– με τη βοήθεια των εν πολλοίς προβληματικών ποσοστώσεων. Κι όμως, οι ψηφοφόροι, άντρες και γυναίκες, καλούνται να προσέλθουν την ερχόμενη Κυριακή στις κάλπες ως μέλη της μαστιζόμενης από την κρίση οικογένειάς τους και να ψηφίσουν με κριτήριο το οικογενειακό καλό που τη φορά αυτή συμπίπτει αυτομάτως με τη σωτηρία της χώρας.

Οικογενειακή, λοιπόν, η φετινή εκλογική μάχη, αλλά και ντυμένη στα ελληνικά χρώματα. Γιατί πρόκειται για ψήφο που αναφέρεται αποκλειστικά στην εγχώρια, την ελληνική οικογένεια. Αόρατες παραμένουν οι υπόλοιπες, οι «μη ελληνικές» οικογένειες, οι οικογένειες που δεν διαθέτουν το πολύτιμο τεκμήριο της εντοπιότητας. Στην καλύτερη περίπτωση, γιατί στη χειρότερη, όταν γίνονται ορατές, τους ανατίθεται συνήθως ο ρόλος του εσωτερικού εχθρού.

«Για να μη ζήσει η κάθε ελληνική οικογένεια την τραγική και ανυπόφορη εμπειρία της εξόδου από το ευρώ», πασχίζει λοιπόν ο Β. Βενιζέλος. «Η ανεργία και ο πόνος που φέρνει σε κάθε ελληνική οικογένεια» πληγώνει, κατά δήλωσή του, τον Α. Σαμαρά. «Το μίσος του (τότε) πρωθυπουργού προς την ελληνική οικογένεια», υπήρξε κινητήρια δύναμη για το Άρμα Πολιτών. «Στην επίθεση της Νέας Τάξης Πραγμάτων και του Δόγματος του Σοκ» αντιστέκονται οι Ανεξάρτητοι Έλληνες, «προτάσσοντας το Εθνικό Συμφέρον απέναντι στην εθνική ταπείνωση και τη βίαιη οικονομική επιδρομή στην Ελληνική Οικογένεια». «Πρέπει να σώσουμε την ελληνική οικογένεια», κραυγάζει ο Γ. Καρατζαφέρης, προτείνοντας την κρατική επιδότηση του όπλου με το οποίο ο οικογενειάρχης θα θωρακίσει την οικογένειά του από την εγκληματικότητα των «λαθρομεταναστών».

Στο μεταξύ, οι δοκιμασίες της «μέσης ελληνικής οικογένειας» κινητοποιούν υποψήφιους όλων σχεδόν των κομμάτων. «Ο θεσμός της οικογένειας είναι ο πυλώνας του εθνικού μας κορμού, που εμείς στη ΝΔ εκτιμούμε ότι αποτελεί μοναδική ελπίδα για το μέλλον της χώρας», ξεκαθαρίζει από την πλευρά της η Κ. Παπακώστα, Γραμματέας Γυναικείων Θεμάτων του κόμματος. «Το ερώτημα για κάθε Ελληνική Οικογένεια είναι: θα ζήσουμε ή θα μας πεθάνουνε;», αναρωτιέται και ο Γ. Πάντζας, υποψήφιος βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, σε ανακοίνωσή του επιγραφόμενη «Προς κάθε Ελληνική Οικογένεια». «Η Ελληνική Οικογένεια», συμπεραίνει, «πρέπει τώρα να πολεμήσει για την ίδια της τη ζωή». Στο κλίμα αυτό, με ενθουσιασμό υποδέχθηκαν οι εφημερίδες την πρωτοβουλία μιας αρτοποιίας να μοιράζει το βράδυ δωρεάν το ψωμί που παρέμεινε απούλητο κατά τη διάρκεια της ημέρας. Εύγλωττος ο τίτλος των σχετικών δημοσιευμάτων, φρόντιζε να μην αφήνει περιθώρια παρερμηνείας ως προς την ακριβή στόχευση της φιλάνθρωπης κίνησης: «Ο Φούρνος Βενέτη στηρίζει την ελληνική οικογένεια» (βλ., μεταξύ άλλων, Το Βήμα, 24.2.2012).

Αξίζει να παρατηρήσουμε το εύρος του φάσματος που καλύπτουν το τελευταίο διάστημα οι συνεχείς αναφορές στην ελληνική οικογένεια, στο ένα άκρο του οποίου καγχάζουν, είτε μας αρέσει είτε όχι, οι «εθνικοκοινωνιστικές» θέσεις που φιλοξενούνται, για παράδειγμα, στον ακροδεξιό και ρατσιστικό Στόχο. Εκεί, βέβαια, τα σχετικά ζητήματα (φυλετική καθαρότητα, βιολογικά καθορισμένοι όσο και άκαμπτοι έμφυλοι ρόλοι, αρχαϊκές εννοιολογήσεις της μητρότητας κ.ο.κ.) εμφανίζονται με ανατριχιαστική σαφήνεια (ενδεικτικά: Σπ. Καραχάλιος, «Εθνικοκοινωνισμός και Ελληνική Οικογένεια», 7.1.2012). Αρκεί, ωστόσο, να αντικαταστήσουμε την έννοια της φυλής με εκείνη του έθνους –κάτι το οποίο δοκιμάζει ήδη, ενόψει προφανώς της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησής της, η Χρυσή Αυγή– για να αντιληφθούμε το ανησυχητικό γειτόνεμα: πόσοι δεν θα συνυπέγραφαν σήμερα τη διατύπωση ότι στόχος της «νεοταξικής συμμορίας» είναι η «εξαφάνιση της Ελληνικής Οικογένειας, γιατί αυτός είναι ο πυρήνας που δίνει ζωή και υπόσταση στην Φυλή (=στο έθνος) μας»;

Υπερβολές; Φοβούμαι πως η μεταμφίεση του συλλογικού υποκειμένου των φετινών εκλογών –η σχεδόν ομόθυμη προβολή της ελληνικής οικογένειας στη θέση που κατείχαν άλλοτε ταξινομήσεις του εκλογικού σώματος με, έστω ασαφείς, κοινωνικές συνδηλώσεις– συνιστά επιμέρους σύμπτωμα σοβαρών διεργασιών που απορρέουν από την τρέχουσα κρίση, αλλά δύσκολα γίνονται ορατές ως μέρος της. Στην καρδιά της μετατόπισης ενδέχεται να κρύβεται η διαπιστωμένη σε περιόδους γενικευμένης οικονομικής δυσπραγίας ενίσχυση των ενδοοικογενειακών εξαρτήσεων. Έτσι, η σκλήρυνση των έμφυλων ιεραρχιών, καθώς και η δυσκολία απογαλακτισμού των νέων, συνιστούν τις αποσιωπημένες παράπλευρες απώλειες της «επιστροφής στην οικογένεια», η οποία εμφανίζεται συστηματικά ως η μοναδική αποτελεσματική άμυνα στις αφόρητες πιέσεις της κρίσης. Μόνο που, όπως είχα την ευκαιρία να υποστηρίξω σε προηγούμενο σημείωμά μου, η έμφαση στην ελληνική οικογένεια δεν λειτουργεί απλώς κανονιστικά ενισχύοντας τους παλιούς και δημιουργώντας νέους κοινωνικούς αποκλεισμούς, αλλά διευκολύνει και τη διάχυση στη δημόσια σφαίρα σεξιστικών και ρατσιστικών προκαταλήψεων, οι οποίες κάποτε διέθεταν αμιγώς ακροδεξιό πρόσημο. Έχει πια διαφανεί πως η συντηρητική αναδίπλωση που συνοδεύει το τέλος της επάρατης μεταπολίτευσης περιλαμβάνει και το ξέπλυμα απόψεων που ίσαμε πρόσφατα προσλαμβάνονταν ως αποκλειστικότητα της ακροδεξιάς –αν όχι της αμιγώς φασιστικής– ρητορείας. Μήπως να θυμίσω ότι οι εγκληματικές δραστηριότητες της Χρυσής Αυγής παραμένουν «αόρατες» ή ακόμη εμφανίζονται και ως οριακά «θεμιτές», όταν επιτελούνται στο όνομα της προστασίας των αυτοχθόνων και της οικογενειακής τους ειρήνης; Συνέχεια ανάγνωσης