Αλίευε και μη ερεύνα

Standard

 

του Παναγιώτη Νούτσου

Ας υποθέσουμε ότι ως «έρευνα» ορίζεται η «οποιαδήποτε συστηματική και δημιουργική εργασία που αναλαμβάνεται με σκοπό την επαύξηση του αποθέματος της γνώσης, συμπεριλαμβανομένης της γνώσης του ανθρώπου, του πολιτισμού και της κοινωνίας». Και αν πρόκειται για ορισμό του «ενωσιακού δικαίου», μπορούμε να μεταβούμε τυχαία σε μια χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να διαπιστώσουμε πώς η παλαιότερη, αποδιδόμενη ως χριστιανική εντολή: «Πίστευε και μη ερεύνα» έχει μετατραπεί σε: «Aλίευε και μη ερεύνα». Δηλαδή αν έχεις καλή «ψαριά» σε «προγράμματα» δεν χρειάζεται και να «ερευνάς»… Ή, από το ΕΣΠΑ των Βρυξελλών στο γειτονικό τους Spa, χωρίς αυτό να ενισχύει όσους και όσες εργάζονται με «μπλοκάκια» ως «επιστημονικοί συνεργάτες» και φορολογούνται ως «ελεύθεροι επαγγελματίες». Eννοώ έως ότου δεν θα έχουν ανακληθεί τα προγράμματα όπως τα γνωρίζαμε…

Paul Delvaux -  School of researchers (1958)

Paul Delvaux – School of researchers (1958)

Δίδουμε ένα παράδειγμα «επιχειρησιακού προγράμματος». Ό,τι δηλαδή θα μπορούσε να τιτλοφορείται: «Ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού, εκπαίδευση και διά βίου μάθηση», το οποίο μάλιστα να περιλαμβάνει τέσσερις «επενδυτικές προτεραιότητες». Μόνο που δεν τηρείται εδώ η αναζωογονημένη λογική των «ορισμών», εφόσον και ως τυπικός όρος οι «δημόσιες επενδύσεις», στο πλαίσιο του οικονομικού προϋπολογισμού, υπονοoύν τη μέριμνα του κράτους να μετατρέψει –για λόγους δημοσίου συμφέροντος– το χρηματικό αποταμιευτικό κεφάλαιο σε πάγιο πραγματικό κεφάλαιο (εξοπλισμός, εγκαταστάσεις). Από την εποχή του Κέυνς, οι «δημόσιες επενδύσεις» («public investments») αποτελούν παραγωγικές πρωτίστως επενδύσεις, μεσοπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες, για τη δημιουργία δημοσίων αγαθών. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο ενιαίος χώρος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας

Standard

Ο ενιαίος χώρος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας

 του Σπύρου Γεωργάτου

Αφετηρίες

Τί ακριβώς εννοούμε όταν λέμε ενιαίος χώρος (τριτοβάθμιας) εκπαίδευσης και έρευνας; Το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ περιγράφει αδρά μια συνεργασία μεταξύ ΑΕΙ και Ερευνητικών Κέντρων (ΕΚ), η οποία θα υποβοηθήσει την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Μέσα όμως σ’ αυτή τη γενική περιγραφή διακρίνει κανείς διαφορετικές αφετηρίες. Ορισμένοι θεωρούν τον ενιαίο χώρο ως αναγκαία συνθήκη για να εξασφαλισθεί επιτέλους η ισοτιμία ανάμεσα στους καθηγητές των ΑΕΙ και τους επιστήμονες που υπηρετούν στα ΕΚ. Μια άλλη σχολή υποστηρίζει τη δημιουργία του ενιαίου χώρου με σκεπτικό τη βελτιστοποίηση της ερευνητικής παραγωγής και την καλύτερη αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων. Τέλος, οι πιο θεωρητικά σκεπτόμενοι υπογραμμίζουν την ιδιαίτερη σημασία που έχει ο ενιαίος χώρος για τη συγκρότηση ενός ανοιχτού σύστηματος παραγωγής, μετάδοσης και διάχυσης γνώσης που βλέπει προς την κοινωνία. Για τους τελευταίους, ο ενιαίος χώρος δεν είναι απλώς μια αναγκαία αναπροσαρμογή που επιτάσσει η συγκυρία, αλλά ένα πολιτισμικό ζητούμενο.

Βασίλι Καντίνσκι, Σχέδια από το εξώφυλλο του «Βlaue Reiter Almanac», 1911

Βασίλι Καντίνσκι, Σχέδια από το εξώφυλλο
του «Βlaue Reiter Almanac», 1911

Αν υποθέσουμε ότι όλες αυτές όψεις επιπροβάλλονται και συντίθενται αρμονικά στο ίδιο μεταρρυθμιστικό σχέδιο, ένα κεφαλαιώδες ερώτημα παραμένει αναπάντητο. Μέσα στο πλαίσιο του δεδομένου οικονομικο-πολιτικού συστήματος, ο ενιαίος χώρος εκπαίδευσης-έρευνας θα κληθεί να συμπράξει με τον επιχειρηματικό χώρο στο πεδίο της καινοτομίας. Το θέμα είναι λοιπόν με ποιον τρόπο και σε ποια μορφή «προσέρχονται» τα δημόσια ιδρύματα σε αυτή τη συνεργασία; Με τη μορφή ενός χαλαρού δικτύου ή με τη μορφή ενός καλά απαρτιωμένου συστήματος που αποτελείται από διοικητικά αυτόνομες εκπαιδευτικές/ερευνητικές μονάδες; Είναι φανερό ότι μόνο το δεύτερο μπορεί να εγγυηθεί τη διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα των ΑΕΙ και των ΕΚ όταν συστηματοποιηθούν οι συμπράξεις με τον ιδιωτικό τομέα. Είναι επίσης σαφές ότι μόνο ένας πραγματικά ενιαίος χώρος εκπαίδευσης-έρευνας μπορεί να οικοδομήσει την απαραίτητη «ικανότητα» (capacity) που θα προσελκύσει την υγιή επιχειρηματικότητα. Ένα χαλαρό δίκτυο ΑΕΙ και ΕΚ που συνεργάζονται τύποις ή σποραδικά θα εξακολουθήσει να είναι ευάλωτο απέναντι στους κρατικοδίαιτους «επιχειρηματίες» και τους καιροσκόπους –όπως συμβαίνει μέχρι σήμερα.

Μεταρρυθμιστικά μέτρα

Αν δεχθούμε ότι το αίτημα για τη δημιουργία του ενιαίου χώρου είναι ώριμο, ποια θα ήταν τα μέτρα που θα έπρεπε να ληφθούν άμεσα για τη συγκρότησή του; Κατά τη γνώμη μου, υπάρχουν τρία κομβικά θέματα: Συνέχεια ανάγνωσης