Από τη Λαμπεντούζα στη Λέσβο: η πολιτική στρατηγική του Πάπα

Standard

του Μαρτιν Λαφοργκε

μετάφραση: Μαρία Δαμηλάκου

Ο Πάπας στο στρατόπεδο της Μόριας. Φωτογραφία: Getty Images

Ο Πάπας στο στρατόπεδο της Μόριας. Φωτογραφία: Getty Images

Η πρόσφατη επίσκεψη του Πάπα στη Λέσβο δεν ήταν ούτε τυχαία ούτε είχε καθαρά θρησκευτικό χαρακτήρα. Από όταν ο Φραγκίσκος ανέλαβε το παπικό αξίωμα τον Μάρτιο του 2013, επανέκτησε, για λογαριασμό της Καθολικής Εκκλησίας, τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο πεδίο των διεθνών σχέσεων τον οποίο τόσο έντονα είχε επιτελέσει ο Ιωάννης Παύλος Β΄ κατά την πρώτη δεκαετία της μακράς θητείας του (1978-2005). Αλλά ενώ η πολιτική παρακαταθήκη του πολωνού Πάπα είναι κυρίως η αποφασιστική συμβολή του στην πτώση των κομμουνιστικών καθεστώτων και η καταδίωξη των εκπροσώπων της λατινοαμερικανικής Θεολογίας της Απελευθέρωσης –έχοντας εξασφαλίσει τη συμμαχία των αμερικανών ρεπουμπλικανών προέδρων Ρέιγκαν και Μπους–, ο αργεντινός Πάπας ξεδιπλώνει μια πολιτική και κοινωνική ατζέντα που έχει ξαφνιάσει και ενθουσιάσει τους προοδευτικούς κοινωνικούς τομείς ενώ αντίθετα προκαλεί την απόρριψη συντηρητικών τμημάτων της κοινωνίας λόγω του περιεχομένου της, του τολμηρού της χαρακτήρα και της αποτελεσματικότητάς της. Συνέχεια ανάγνωσης

Εvangelii Gaudium: Αποστολική Παραίνεση της Αυτού Αγιότητος του Πάπα Φραγκίσκου

Standard

ΠΑΠΑΣ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ, ΕΝΑΣ ΑΝΤΙΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΗΣ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ;-1

 του Πάπα Φραγκίσκου

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Ο Πάπας ευλογεί τους μετανάστες. Από την επίσκεψη του Φραγκίσκου Α΄ στη Λαμπετούζα

Ο Πάπας ευλογεί τους μετανάστες. Από την επίσκεψη του Φραγκίσκου Α΄ στη Λαμπετούζα

Ο καρδινάλιος Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο όταν, τον Μάρτιο του 2013, ανέβηκε στον παπικό χρόνο αντιμετωπίστηκε, από την Αριστερά και τον προοδευτικό κόσμο, διεθνώς, μάλλον με επιφύλαξη: τόσο ως συντηρητικός σε θεολογικά ζητήματα, όσο και, κυρίως, λόγω των πληροφοριών για τη σιωπή και εφεκτική του στάση έναντι της χούντας του Βιντέλα. Ωστόσο, τους επόμενους μήνες και μέχρι σήμερα μια σειρά κινήσεις και δηλώσεις του Πάπα Φραγκίσκου έχουν προξενήσει αίσθηση, αλλάζοντας την αρχική εικόνα: από την άρνησή του να καταδικάσει την ομοφυλοφιλία και τις μετριοπαθείς δηλώσεις του περί αθεΐας (προέχει αν είναι κανείς τίμιος και ηθικός, παρά αν είναι άθεος· επίσης: η αθεΐα και η πίστη αποτελούν συνειδησιακό ζήτημα), μέχρι την επίσκεψή του στη Λαμπετούζα και την έκκλησή του για αλληλεγγύη στους μετανάστες ή την πρόσφατη εγκύκλιο όπου κατέκρινε τη «νέα τυραννία» των αγορών. Ειδικά για τις τελευταίες δηλώσεις του, ο Πάπας καταγγέλθηκε ως «μαρξιστής» από αμερικανούς υπερσυντηρητικούς — χαρακτηρισμό, βέβαια, που αρνήθηκε. Παραθέτουμε αποσπάσματα από την εγκύκλιο, καθώς και από δύο σχετικά σχόλια, αποκλίνοντα στην άποψη, που ωστόσο συμφωνούν στη σημασία της. Το πρώτο είναι της αμερικανίδας δημοσιογράφου Emma Green, αρχισυντάκτριας του περιοδικού The Atlantic (δημοσιεύθηκε στο The Atlantic, 26.11.2013). Το δεύτερο είναι του Binoy Kampmark που διδάσκει σύγχρονη ιστορία, διεθνείς σχέσεις και διπλωματία στο RMIT University της Μελβούρνης (δημοσιεύθηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό CounterPunch, στις 17.12.2013).

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Πώς είναι δυνατόν να μην αποτελεί είδηση ότι ένας ηλικιωμένος άστεγος πεθαίνει από το κρύο, αλλά να είναι είδηση η απώλεια δύο μονάδων στο Χρηματιστήριο; Ιδού ένα απτό παράδειγμα αποκλεισμού. Μπορούμε να συνεχίσουμε να στέκουμε απαθείς όταν πετιέται φαγητό στα σκουπίδια, τη στιγμή που άνθρωποι λιμοκτονούν; Ιδού ένα απτό παράδειγμα ανισότητας. Σήμερα, τα πάντα υπακούουν στον νόμο του ανταγωνισμού και της επιβίωσης του ισχυρότερου, και οι δυνατοί τρέφονται από τους αδύναμους. Η συνέπεια είναι ότι μεγάλες μάζες ανθρώπων βρίσκονται αποκλεισμένοι και περιθωριοποιημένοι: χωρίς εργασία, χωρίς δυνατότητες, χωρίς κανένα μέσο διαφυγής από την κατάσταση αυτή.

Τα ανθρώπινα όντα θεωρούνται τα ίδια καταναλωτικά προϊόντα προς χρήση και κατόπιν προς απόρριψη. Έχουμε δημιουργήσει μια «αναλώσιμη» κουλτούρα, η οποία τώρα εξαπλώνεται. Δεν πρόκειται πλέον απλώς για εκμετάλλευση και καταπίεση, αλλά για κάτι νέο: ο αποκλεισμός σχετίζεται απευθείας με την έννοια του μέλους της κοινωνίας στην οποία ζούμε· οι αποκλεισμένοι δεν είναι πια το μαλακό υπογάστριο της κοινωνίας, το περιθώριό της ή οι αποδιοπομπαίοι της — πλέον, δεν αποτελούν καν μέρος της κοινωνίας. Οι αποκλεισμένοι δεν είναι «αυτοί που υφίστανται την εκμετάλλευση», αλλά οι απόκληροι, τα «υπολείμματα». Συνέχεια ανάγνωσης

Το ταξίδι του Βατικανού από τον αντικομμουνισμό στον αντικαπιταλισμό

Standard

ΠΑΠΑΣ ΦΡΑΓΚΙΣΚΟΣ, ΕΝΑΣ ANTIΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΗΣ ΤΟΥ 21ου ΑΙΩΝΑ;-2

της Έμμα Γκρην

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Φράνσις Μπέικον, «Κόκκινος πάπας», 1962

Πρόκειται για κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή διάλεξη ηθικής· είναι μια τοποθέτηση για το ποιοι θα έπρεπε να ελέγχουν τις χρηματοοικονομικές αγορές. Τουλάχιστον αυτή τη στιγμή, λέει ο Φραγκίσκος, η παγκόσμια οικονομία χρειάζεται περισσότερο κρατικό έλεγχο — κι αυτό είναι ένα επιχείρημα που τα τελευταία πενήντα χρόνια ήταν αδιανόητο να διατυπωθεί από τον Πάπα. Γράφει:

«Είναι ζωτικής σημασίας οι ηγέτες των κυβερνήσεων και οι ηγέτες των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων να διευρύνουν τους ορίζοντές τους και να προσέξουν ιδιαίτερα ώστε να διασφαλίσουν σε όλους τους πολίτες αξιοπρεπή εργασία, παιδεία και υγειονομική περίθαλψη.

Ενώ τα κέρδη μιας μειοψηφίας αυξάνονται εκθετικά, το ίδιο συμβαίνει και με το χάσμα που χωρίζει την πλειονότητα από την αφθονία που αυτή η ευτυχισμένη μειοψηφία απολαμβάνει… Κατά συνέπεια, οι ευνοημένοι απορρίπτουν το δικαίωμα των κρατών, που έχουν επιφορτιστεί με την προάσπιση του κοινού καλού, να ασκούν έλεγχο οποιασδήποτε μορφής. Έτσι γεννιέται μια νέα τυραννία, αόρατη αλλά συχνά πραγματική, η οποία μονομερώς και αδίστακτα επιβάλλει τους δικούς της νόμους και κανόνες.

«Μια νέα τυραννία», πράγματι. Είναι ξεκάθαρο ότι ο κομμουνισμός δεν αντιπροσωπεύει πια για τον Φραγκίσκο μια σημαντική ιδεολογική απειλή. Ο Πάπας βλέπει μεγαλύτερη απειλή στην πολιτική και την οικονομία διαφορετικών περιοχών του κόσμου: των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης.

Με όρους «εκκλησιαστικής στρατηγικής», αν μπορούμε να το πούμε έτσι, οι συγκεκριμένοι ρητορικοί στόχοι μοιάζουν εξαιρετικά αξιοσημείωτοι. Την τελευταία δεκαετία, οι ρωμαιοκαθολικοί ηγέτες στις ΗΠΑ αντιμετώπισαν τη μία κρίση μετά την άλλη, μεταξύ αυτών και πολυάριθμες κατηγορίες για παιδοφιλία. Στις κοινότητες των Καθολικών στην Ευρώπη, τόσο η προσέλευση στη θεία λειτουργία όσο και το ενδιαφέρον για να γίνει κανείς ιερέας βαίνουν μειούμενα, ειδικά μετά τις πρόσφατες αποκαλύψεις στην Ιρλανδία για την κακομεταχείριση παιδιών σε εκκλησιαστικά σχολεία και ορφανοτροφεία. Συνέχεια ανάγνωσης