Ζήτημα πολιτικής ανυπακοής στα πανεπιστήμια σήμερα

Standard

του Κώστα Σταμάτη

Λάιονελ Φάινινγκερ, «Άνθρωποι σε λίμνη, σχεδίασμα Β΄», 1949

Το τελευταίο διάστημα στα πανεπιστήμια της χώρας επιτροπές διορισμένες από την εκτελεστική εξουσία προσπαθούν να διοργανώσουν εκλογές για τα εσωτερικά μέλη των νέων Συμβουλίων διοίκησης, όπως προβλέπει ο Νόμος 4009/2011. Συγχρόνως, όμως, οι απόπειρες να διεξαχθεί πάση θυσία η εκλογική διαδικασία συναντούν σφοδρές και συλλογικές αντιδράσεις από πανεπιστημιακούς, φοιτητές και διοικητικούς υπαλλήλους, οι οποίες οδηγούν ενίοτε σε αναβολή της διαδικασίας.

 Εκλογική ατασθαλία του νόμου

 Τι είναι αυτά τα νέα Συμβούλια διοίκησης, τα οποία αφορά η εν λόγω εκλογική διαδικασία, δεν υπάρχει λόγος να υπενθυμίσουμε για πολλοστή φορά. Γενικώς, συνάπτονται με ένα ολιγαρχικό πρότυπο διοίκησης του Πανεπιστημίου, με βοηθούς εκπληρώσεως ανεξέλεγκτους κοσμήτορες των σχολών. Οι τελευταίοι δεν θα εκλέγονται εκ των κάτω, από αυτούς που πρόκειται να διοικήσουν, αλλά θα επιλέγονται εκ των άνω, από το Συμβούλιο. Εξάλλου, τα μισά μέλη του Συμβουλίου θα είναι εξωτερικά, από άσχετους ανθρώπους, που καμία οργανική ή λειτουργική σχέση δεν θα έχουν ως προς το Ίδρυμα το οποίο, παρά ταύτα, θα συγκυβερνήσουν! Κατ’ ουσίαν, λοιπόν, πρόκειται για ευρείας εκτάσεως νόθευση του αυτοδιοικήτου των ελληνικών Πανεπιστημίων. Με επιζήμιες επιπτώσεις, που αναμεταδίδονται περαιτέρω σε όλες τις εκφάνσεις του ακαδημαϊκού βίου και της ακαδημαϊκής ελευθερίας.

Ας προχωρήσουμε με μία μάλλον ευνόητη θέση. Κάθε διαδικασία εκλογής με ψηφοφορία δεν είναι απαραίτητα και δημοκρατικά νομιμοποιημένη. Εάν ήταν έτσι, τότε η εκλογή του Πάπα θα ήταν αυτόχρημα δημοκρατική. Συνέχεια ανάγνωσης

Μπάρτλεμπυ ο γραφιάς: ένας προστάτης άγιος του Occupy Wall Street

Standard

της Nina Martyris

 Ενόσω οι διαδηλώσεις του κινήματος Occupy Wall Street ανθίζουν σε όλη την Αμερική, θα τις παρακολουθεί, αναμφίβολα, από ψηλά, ο  προστάτης  άγιος της πολιτικής ανυπακοής της χώρας. Ο Μπάρτλεμπυ,  ήρωας του  έργου Μπάρτλεμπυ ο γραφιάς: Μια ιστορία της Γουόλ Στριτ, αυτής της  βαθιά αμφίσημης ωδής του Μέλβιλ στην παθητική αντίσταση που εκδόθηκε στα 1853, δεν έκρουσε τα κύμβαλα, δεν ντύθηκε χίπικα ούτε διαδήλωσε στο Μανχάταν, κρατώντας μια πικέτα που έγραφε «Eat the Rich». Εντούτοις,  κατέλαβε όντως τη Γουόλ Στριτ. Και την κατέλαβε ήσυχα, με την επιμονή της ηρεμίας του και χωρίς την παραμικρή τηλεοπτική κάμερα τριγύρω.

Αλλά ενώ ο Μπάρτλεμπυ είναι ένας πρόσφυγας που δραπετεύει από το Αμερικάνικο Όνειρο, ο μέσος διαδηλωτής του Occupy Wall Street αποζητά απεγνωσμένα να του δώσουν πίσω αυτό το Όνειρο. Οι σημερινοί διαδηλωτές θα μπορούσαν να μάθουν κάτι από την ιστορία του Μπάρτλεμπυ, ακόμα και αν, εν τέλει, το μοντέλο αντίστασής του είναι ανεπαρκές. Συνέχεια ανάγνωσης

H πολιτική ανυπακοή και το κίνημα «Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω»

Standard


του Γιώργου Μπάλια

Οι αστοχίες των ασκούμενων πολιτικών σε διάφορους τομείς και οι εμμένουσες ανησυχίες σημαντικής μερίδας πολιτών σχετικά με αυτές επέτρεψαν την ανάπτυξη κινημάτων που έχουν τα χαρακτηριστικά αυτού που ονομάζεται πολιτική ανυπακοή.

Το θεωρητικό πλαίσιο

Αλέξης Ακριθάκης, "Κόκκινες βαλίτσες", 1973

Το ζήτημα της ανυπακοής εντάσσεται, σύμφωνα με τον Γιούργκεν Χάμπερμας, στον ευρύτερο δημόσιο χώρο εντός του οποίου οι πολίτες ενισχύουν τη θέση τους μέσω των ολοένα και περισσότερο οξειών δημόσιων αντιπαραθέσεων, αποτελώντας ταυτόχρονα την κορύφωσή τους.[1] Επειδή η πολιτική ανυπακοή συνδέεται άμεσα με το περιεχόμενο των κανόνων δικαίου και τις πηγές του, είναι αναγκαίο να αναδειχθούν οι σημαντικότερες πλευρές του ζητήματος.

Εκείνο που πρέπει, καταρχάς, να υπογραμμιστεί είναι ότι όσοι προβαίνουν σε πράξεις πολιτικής ανυπακοής προβάλλουν επιχειρήματα σχετικά με το δίκαιο και τον τρόπο παραγωγής του. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απλοί παραβάτες του νόμου όπως το απαιτεί η κατεστημένη αντίληψη περί τιμωρίας λόγω της παραβίασης του νόμου, η οποία ερείδεται στον νομικό θετικισμό.[2] Σύμφωνα με τον τελευταίο, η ισχύς του κανόνα δικαίου δεν εξαρτάται από την κοινωνική αποδοχή του, καθόσον περιορίζεται μόνο στο να επιβάλλει μια εξωτερική συμπεριφορά χωρίς να λαμβάνει υπόψη του τις εσωτερικές διεργασίες  αυτών στους οποίους απευθύνεται (ενστάσεις ή προβλήματα συνείδησης).[3] Ωστόσο, αυτή η αντίληψη έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση από σημαντικούς θεωρητικούς (Ρωλς, Χάμπερμας, Ντουόρκιν), οι οποίοι υποστηρίζουν ότι οι πολίτες έχουν υποχρέωση να τηρούν το νόμο αλλά μπορούν επίσης να τον αμφισβητούν –και να μην τον εφαρμόζουν– σε ορισμένες περιπτώσεις και υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Συνέχεια ανάγνωσης

Ανομία: Για την πολιτική και δημοκρατική ανυπακοή

Standard

Οι δηλώσεις Ρέππα και το κίνημα «Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω»

του Κώστα Δουζίνα

μετάφραση: Χαρά Κούκη

Ο υπουργός Μεταφορών Δημήτρης Ρέππας δήλωσε σε συνέντευξη που δημοσιεύθηκε την προηγούμενη Κυριακή: «Δεν πρόκειται να αφήσουμε τη χώρα εκτεθειμένη στον κίνδυνο της διεθνούς ανυποληψίας και της περιθωριοποίησης, γιατί εκεί οδηγείται μια χώρα με ταυτότητα ανομίας. Προέχει η απαξίωση της κοινωνικής αντίληψης του τζαμπατζή και η πολιτική κατάρρευση του ψευδοομοιώματος προοδευτισμού που κάποιοι προβάλλουν» (Η Καθημερινή, 6.2.2011).

Ο ενοχλημένος υπουργός αναφερόταν στις μαζικές διαδηλώσεις που έχουν ξεσπάσει στην Ελλάδα τον τελευταίο μήνα. Το κίνημα «Δεν πληρώνω» ενθαρρύνει τους πολίτες να σταματήσουν να πληρώνουν τα ληστρικά διόδια στους επικίνδυνους δρόμους της χώρας, ενώ αντίστοιχη κινητοποίηση τους προτρέπει να μην ακυρώνουν στις δημόσιες συγκοινωνίες το εισιτήριο που αυξήθηκε κατά 40% την περασμένη εβδομάδα. Αυτή η κινητοποίηση αποτελεί κλασική περίπτωση πολιτικής ανυπακοής και συνδέεται με την απεργία των γιατρών και των εργαζόμενων στα μέσα μαζικής μεταφοράς που συνεχίζουν τις απεργίες, παρά τις επανειλημμένες δικαστικές αποφάσεις που τις κηρύσσουν παράνομες.

 

Πάμπλο Πικάσο, «Γυναίκες που τρέχουν στην ακτή», 1922

Η Ελλάδα έχει εισέλθει σε μια περίοδο κρίσης τόσο νομιμοποίησης όσο και διακυβέρνησης, μιας κρίσης που έρχεται να επιτείνει η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων που καταδίκασε τον απάνθρωπο τρόπο αντιμετώπισης των προσφύγων στην χώρα. Ο υπουργός το επιβεβαίωσε. Όταν οι κυβερνήσεις αρχίζουν να ισχυρίζονται ότι οι πολίτες έχουν απόλυτο καθήκον να υπακούν στο νόμο, εμμέσως αναγνωρίζουν ότι οι πολιτικές τους –και συνεπώς το ηθικό τους κύρος– έχουν αποτύχει. Συνέχεια ανάγνωσης