ΠΓΔ της Μακαρονάδας (*)

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Mπαστ, "Μεγαλέξανδρος και Ρωξάνη"

Mπαστ, «Μεγαλέξανδρος και Ρωξάνη»

«Ο υπουργός μετανάστευσης της Ελλάδας παραιτήθηκε, σύμφωνα με πληροφορίες, επειδή αποκάλεσε “Μακεδονία” τη Μακεδονία» (πηγή: businessinsider.com). O τίτλος συμπυκνώνει, νομίζω, τον τρόπο με τον οποίο όλος ο πλανήτης (δεν) αντιλαμβάνεται την «υπόθεση Μουζάλα», καθώς και τον τραγέλαφο της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στο ζήτημα της γειτονικής χώρας. Όποια εγκυκλοπαίδεια ή ξένη εφημερίδα κι ανοίξει κανείς, με όποιον κι αν μιλήσει στο εξωτερικό διαπιστώνει ότι όλος ο κόσμος αποκαλεί τη γειτονική χώρα Macedonia. Ούτε FYROM ούτε φυσικά «Σκόπια» Άλλωστε κι εμείς δεν λέμε «Βασίλειο των Κάτω Χωρών» αλλά Ολλανδία, δεν λέμε «Γαλλική Δημοκρατία» αλλά Γαλλία, δεν λέμε «Ηνωμένες Πολιτείες του Μεξικού» αλλά Μεξικό — έτσι και την (παλιά Γιουγκοσλαβική) «Δημοκρατία της Μακεδονίας» τη λένε παντού Μακεδονία.

Αυτό το γνωρίζουν όλοι, μα όλοι, οι πολιτικοί και διπλωμάτες της χώρας μας. Γιατί, απλούστατα, σε οποιαδήποτε συζήτηση ο συνομιλητής τους για «Μακεδονία» μιλάει. Δεν ξέρω πώς ακριβώς το χειρίζονται οι Έλληνες συνομιλητές. Είμαι πάντως σίγουρος ότι δεν βγάζουν λογύδρια υπέρ της ελληνικότητας της Μακεδονίας ούτε τους διαβάζουν εκλεκτές περικοπές του Μέρτζου. Πιθανότατα, και οι ίδιοι τον ίδιο ακατανόμαστο όρο χρησιμοποιούν. Γιατί, σύμφωνοι, να πεις FYROM (παρότι, βέβαια, όπως αναρωτιόταν η Μαρία Λυκούρα, το «Μ» της FYROM σημαίνει Μακαρονάδα;) Αλλά μετά; Θα λες για φυρομιανή κυβέρνηση, φυρομιανές αρχές, ελληνοφυρομιανά σύνορα; Συνέχεια ανάγνωσης

Συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας: χωρίς καμιά ιστορική επίγνωση

Standard

WEB ONLY

του Τόμας Κλάου

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Eιδομένη, Μάρτιος 2016. Φωτογραφία του Κωνσταντίνου Τσακαλίδη/SOOC (πηγή: Al Jazeera)

Eιδομένη, Μάρτιος 2016. Φωτογραφία του Κωνσταντίνου Τσακαλίδη/SOOC (πηγή: Al Jazeera)

Χάος και θάνατος στην Ειδομένη: πρόσφυγες διωγμένοι από τον πόλεμο, τον εμφύλιο πόλεμο, την τρομοκρατία και γενοκτονικών εκκαθαρίσεων προσπαθούν απεγνωσμένα να καταφέρουν να φτάσουν στην Ευρώπη προτού εμείς οι Ευρωπαίοι, κάτοικοι μιας από τις πλουσιότερες και πιο ισχυρές περιοχές του πλανήτη, κλείσουμε την πόρτα στα μούτρα τους. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες οδηγούν την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε οριακό σημείο και εκλιπαρούν την τουρκική ηγεσία που κινείται ολοένα και περισσότερο στα χνάρια του Πούτιν, να μετατρέψει τη χώρα της σε νοτιοανατολικό προπύργιο της Ευρώπης, σε έναν τόπο απελπισίας κι όχι ελπίδας για εκατομμύρια ξεριζωμένους ανθρώπους, χωρίς κανέναν πόρο, από τη Συρία, το Ιράκ, το Αφγανιστάν, το Μπανγκλαντές ή την Αφρική.

Οι εικόνες του πόνου, του εκτοπισμού και του θανάτου στα σύνορα της Ευρώπης, και μάλιστα εντός των ορίων της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παραμένουν φρικιαστικές, αλλά έχουν χάσει την αιχμηρότητά τους, μεταμορφωμένες σε μια νέου είδους ζοφερή ευρωπαϊκή κανονικότητα.

Μια πολιτισμική επιλογή

Η καγκελάριος της Γερμανίας, Άνγκελα Μέρκελ, με τη μοναδική της ικανότητα να διαβάζει τις διαθέσεις της κοινής γνώμης, και αντιλαμβανόμενη το σημείο σύγκλισης των κοινωνικών και πολιτικών διεργασιών, φρόντισε στη συνέχεια να ξεφορτωθεί παλιές αλήθειες, όταν η απόκλισή τους από την πραγματικότητα τις έκανε μη ρεαλιστικές, και κατέληξε, τις τελευταίες εβδομάδες στο δικό της ζοφερό συμπέρασμα για τη νέα μεγάλη πολιτισμική επιλογή που κάνει συλλογικά η Ευρώπη. Εγκαταλείποντας το ρόλο του agent provocateur για ένα ανθρώπινο άνοιγμα προς τους πρόσφυγες και την ανάγκη τους να ξαναδημιουργήσουν τις ζωές τους, η Μέρκελ στάθμισε τις διαθέσεις των ηγετών της ΕΕ και διαπίστωσε ότι, μεταξύ των 28, σχεδόν μόνο αυτή αντιλαμβανόταν το μεγάλο προσφυγικό δράμα της εποχής μας πρωτίστως ως ανθρωπιστικά επιτακτικό και δευτερευόντως ως πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό δίλημμα.

Στη συνέχεια, η συμφωνία μεταξύ Ε.Ε. και Τουρκίας, που εκπονήθηκε υπό την καθοδήγηση της Μέρκελ, θέτει πάρα πολλά νομικά και πρακτικά ζητήματα, για να θεωρηθεί ως ένα ακλόνητο θεμέλιο της μελλοντικής πολιτικής της Ε.Ε. σχετικά με το δικαίωμα ασύλου και προστασίας. Ωστόσο, οι πολιτικές και κοινωνικές ευρωπαϊκές δυναμικές από την οποία έχει προκύψει, είναι πλέον ξεκάθαρες.

Ο πολιτισμός της μνησικακίας Συνέχεια ανάγνωσης

Ε.Ε.-Τουρκία: Μια μη συμφωνία

Standard

Η προκαταρκτική συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας για το προσφυγικό-1

του Πωλ Μέισον

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Παραθέτω τα κύρια σημεία από τη δήλωση των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων, μαζί με τον δικό μου σχολιασμό, σημεία που αναφέρονται ως «αρχές»:

«Να εξασφαλίζουν την επιστροφή όλων των νέων παράτυπων μεταναστών που μεταβαίνουν από την Τουρκία στα ελληνικά νησιά· το σχετικό κόστος θα καλύπτεται από την ΕΕ».

Αυτό δεν είναι νόμιμο. Εάν αυτοί οι «παράτυποι μετανάστες» αιτηθούν άσυλο, θεωρούνται πρόσφυγες και το διεθνές δίκαιο τους προστατεύει από την επιστροφή, έως ότου εξεταστεί το αίτημά τους. Η διάταξη θα προσβληθεί στα δικαστήρια αμέσως.

«Για κάθε Σύρο που θα γίνεται εκ νέου δεκτός στην Τουρκία από τα ελληνικά νησιά, ένας άλλος Σύρος θα επανεγκαθίσταται από την Τουρκία στα κράτη μέλη της ΕΕ, στο πλαίσιο των υφισταμένων δεσμεύσεων».

Συκαμνιά Λέσβου, 24.11.2015. Φωτογραφία: Giles Duley/UNHCR

Συκαμνιά Λέσβου, 24.11.2015. Φωτογραφία: Giles Duley/UNHCR

Αυτό ξεκινά κατά πάσα πιθανότητα κατά την εφαρμογή της συμφωνίας και δεν έχει αναδρομική ισχύ. Αφήνει περίπου 30.000 πρόσφυγες και μετανάστες εγκαταλελειμμένους στην Ελλάδα, κατάσταση η οποία είναι διαχειρίσιμη. Αλλά αυτό αντικαθιστά το νόμο με την αυθαιρεσία της εξουσίας. Ποιος αποφασίζει ποιους πρόσφυγες θα πάρει από την Τουρκία για να έρθουν στην Ευρώπη; Γιατί να μην βάλουμε, απλά, αυτούς που θέλουν να εγκαταλείψουν την Τουρκία και να πάνε στην Ευρώπη σε ένα λεωφορείο ή σε μια πτήση προς το Βερολίνο, αποφεύγοντας το ρίσκο του περάσματος στη Λέσβο, την επιστροφή πίσω και -προφανώς– την ένταξη στη συνέχεια σε μια αυθαίρετη λίστα ανθρώπων στην Τουρκία; Το όλο πράγμα θα μπορούσε να οργανωθεί καλύτερα μέσω του ασφαλούς περάσματος που απαιτούν οι ΜΚΟ. Συνέχεια ανάγνωσης

Γιατί η δράση του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο αντίκειται στο διεθνές δίκαιο

Standard

Με βάση τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, του ΟΗΕ και τις διεθνείς συμβάσεις

 του Τόμας Σπιγκερμπόερ

μετάφραση: Αγάπιος Λάνδος, Γιάννης Χατζηδημητράκης

Την Πέμπτη 11 Φεβρουαρίου, το ΝΑΤΟ ανακοίνωσε ότι τα πλοία του θα αναπτυχθούν τάχιστα στο Αιγαίο προκειμένου να καταπολεμηθεί η παράνομη μετανάστευση, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές και τη Frontex. Στις 23 Φεβρουαρίου, ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γ. Στόλτενμπεργκ δήλωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: «Όταν διασώζουμε αυτούς τους ανθρώπους, εκείνο που συμφωνήσαμε με την Τουρκία, σε επίπεδο υπουργών, είναι ότι αν αυτοί οι άνθρωποι ήρθαν από την Τουρκία, τότε μπορούμε να τους επιστρέψουμε στην Τουρκία». Ο Στόλτενμπεργκ επανέλαβε τις ίδιες δηλώσεις την επόμενη μέρα. Είναι κάτι τέτοιο συμβατό με το διεθνές δίκαιο;

Syrian refugees on a dinghy drift in the Aegean sea off the Greek island of Kos in Greece

Μια διαφορετική πανσέληνος στο Αιγαίο, 11.8.2015. Σύροι πρόσφυγες αντικρίζουν το γεμάτο φεγγάρι, καταμεσής του πελάγους, καθώς το σκάφος τους έχει ξεμείνει έξω από την Κω. Φωτογραφία: Γιάννης Μπεχράκης/ Reuters

Το Politico.eu ανέφερε ότι μια ομάδα πέντε πλοίων (από τη Γερμανία, την Ιταλία, τον Καναδά, την Τουρκία και την Ελλάδα) βρίσκονται ήδη στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Δανία και η Ολλανδία λέγεται ότι έχουν υποσχεθεί να στείλουν σκάφη. Ο γ.γ. του ΝΑΤΟ δήλωσε ότι η Τουρκία και η Ελλάδα δεν θα δρουν η μία στα χωρικά ύδατα της άλλης, αντιμετωπίζοντας έτσι ένα θέμα πολιτικά ευαίσθητο. Η εντολή της αποστολής δεν θα είναι να αναχαιτίζει ή να επιστρέφει τα σκάφη με τους πρόσφυγες αλλά να συμμετάσχει σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης (οι οποίες όμως, όπως κατέστησε σαφές ο Στόλτενμπεργκ στις 23 και 24 Φεβρουαρίου, μπορεί να περιλαμβάνουν την αναχαίτιση και την επιστροφή). Οι ενέργειες αυτές επρόκειτο να λάβουν χώρα εντός των τουρκικών χωρικών υδάτων.

Μια σειρά ερωτήματα ανακύπτουν, προκειμένου να εκτιμηθεί η νομιμότητα της πράξης αυτής υπό το πρίσμα του διεθνούς δικαίου: Τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ ασκούν δικαιοδοσία; Υπάρχουν εμπόδια που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο; Υπάρχουν τρόποι να παρακαμφθούν οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τη δικαιοδοσία και την τήρηση του διεθνούς δικαίου; Συνέχεια ανάγνωσης

Γιατί τα θωρηκτά δεν είναι λύση για την προσφυγική κρίση

Standard

του Ρούμπεν Άντερσον

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Από  «Το Μαύρο είδωλο της Αφροδίτης»  του Γιάννη Καλαϊτζή (εκδ. Ars Longa, 1990)

Από «Το Μαύρο είδωλο της Αφροδίτης» του Γιάννη Καλαϊτζή (εκδ. Ars Longa, 1990)

Ακόμα μια εβδομάδα πέρασε, και μας έφερε ακόμα ένα σχέδιο που γράφτηκε στο πόδι για να επιλύσει, υποτίθεται, την προσφυγική κρίση. Το καινούριο αυτό σχέδιο είναι το «στείλτε τα θωρηκτά».[1]

Η πανικόβλητη απόφαση να εμπλακεί το ΝΑΤΟ στην προσφυγική κρίση δεν είναι μόνο ένα πρωτοφανές στάδιο στη συνεχιζόμενη στρατικοποίηση των ευρωπαϊκών συνόρων, αλλά ταιριάζει επίσης και στη μακραίωνη πλέον τάση να θεωρούνται οι πρόσφυγες και οι μετανάστες που φτάνουν στις ακτές μας με βαρκούλες ως μια επείγουσα κατάσταση που μπορεί να αντιμετωπιστεί μονάχα με αύξηση της συνοριακής ασφάλειας.

Από τη στιγμή που λανσαρίστηκε η συμφωνία Σένγκεν για την ελεύθερη διακίνηση τη δεκαετία του 1990, οι κυβερνήσεις εστίασαν στο καθήκον να αυξήσουν την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ ως υποκατάστατο μιας πραγματικά κοινής προσέγγισης των πολιτικών μετανάστευσης και ασύλου. Υπάρχει μόνο ένα πρόβλημα με αυτή τους τη σπουδή: δεν έφερε κανένα αποτέλεσμα. Όπως ακούραστα επαναλαμβάνουν πολλοί ερευνητές[2] (μεταξύ τους κι εγώ), οι προσπάθειες να περιοριστεί η μετανάστευση δια της αστυνόμευσης των συνόρων και της ανακοίνωσης πολιτικών αποτροπής δεν μπορούν να φέρουν αποτελέσματα από τη στιγμή που δεν αντιμετωπίζονται οι ριζικές αιτίες του φαινομένου – από τις εντεινόμενες παγκόσμιες ανισότητες ως τη ζήτηση φτηνού εργατικού δυναμικού στις χώρες προορισμού, κι από τα διασυνοριακά δίκτυα συγγένειας ως τη βία και την καταπίεση. Αντίθετα, κάνουν την κατάσταση χειρότερη – πιο χαοτική, πιο θανατηφόρα, πιο αρπακτική. Συνέχεια ανάγνωσης

Γιατί η Τουρκία δεν είναι «ασφαλής» ή «ασφαλής τρίτη» χώρα

Standard

WEB ONLY

H PRO ASYL είναι μια από τις σημαντικότερες οργανώσεις με δράση υπέρ των μεταναστών στη Γερμανία. Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην ιστοσελίδα της στις 29.1 (στα γερμανικά) και στις 30.1 (στα αγγλικά). Παρότι οι εξελίξεις τρέχουν, το κείμενο διατηρεί την αξία του, καθώς εξηγεί γιατί η Τουρκία δεν μπορεί να θεωρηθεί «ασφαλής» ή «ασφαλής τρίτη» χώρα.

της οργάνωσης PRO ASYL

μετάσφραση: Δημήτρης Ιωάννου

Σύρος πρόσφυγας σε προσφυγικό καταυλισμό στην Τουρκία. Φωτό: Mustafa Ozer/AFP/Getty Images

29.1.2016. Η PRO ASYL αντιτίθεται κατηγορηματικά στα σχέδια της ολλανδικής και πιθανά και της γερμανικής κυβέρνησης να επιστρέφονται αιτούντες άσυλο από την Ελλάδα στην Τουρκία με επιβατικά πλοία. «Η Τουρκία δεν είναι ασφαλής τρίτη χώρα. Αν ληφθούν τέτοιες ενέργειες, τα δικαιώματα των προσφύγων θα έχουν ουσιαστικά ανασταλεί», λέει ο Γκίντερ Μπούρκχαρτ, γενικός διευθυντής της PRO ASYL. Η Τουρκία θα μετατρεπόταν σε «προσφυγικό στρατόπεδο της Ευρώπης, και τα ανθρώπινα δικαιώματα των προσφύγων δεν θα ήταν πλέον εν ισχύι. Η Ε.Ε. διαστρεβλώνει την πραγματικότητα για να εξυπηρετήσει τους σκοπούς της. Μια τέτοια κίνηση θα σήμαινε τη συλλογική απόσυρση της Ευρώπης από την προστασία προσφύγων».

Οι σχεδιαζόμενες επαναπροωθήσεις προσφύγων από την Ελλάδα στην Τουρκία θα παραβίαζαν την ευρωπαϊκή και διεθνή νομοθεσία. Η σοβαρότητα της κατάστασης στην Τουρκία υποβαθμίζεται, μαζί με τις κτηνώδεις συνέπειες για όσους αναζητούν προστασία. Το ανθρώπινο δικαίωμα του ασύλου θα είχε ουσιαστικά ανασταλεί. Συνέχεια ανάγνωσης

Δανία: Η «κατάσχεση των υπαρχόντων» των προσφύγων

Standard

Ο νόμος, οι πραγματικότητες, οι αντιδράσεις

του Δημήτρη Τσέκερη

Την περασμένη Τρίτη, με μεγάλη πλειοψηφία, το κοινοβούλιο της Δανίας ψήφισε τον νόμο L87, ο οποίος εισάγει μια σειρά περιοριστικά μέτρα για τους αιτούντες άσυλο στη χώρα. Πιο γνωστό, η κατάσχεση των τιμαλφών των προσφύγων που αιτούνται άσυλο, εφόσον η αξία τους υπερβαίνει τις 10.000 κορώνες (1.200 ευρώ). Το μέτρο δέχτηκε σοβαρή κριτική, εντός και εκτός Δανίας, και συγκρίνεται ευθέως με τις πρακτικές των ναζί, κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, συγκεκριμένα την κατάσχεση των υπαρχόντων των Εβραίων.

«Πρόσφυγες στη Δανία». Σκίτσο του Vasco Gargalo (πηγή: www.cartoonmovement.com)

«Πρόσφυγες στη Δανία». Σκίτσο του Vasco Gargalo (πηγή: http://www.cartoonmovement.com)

Πριν προχωρήσουμε, ας θυμίσω ότι η κυβέρνηση της Δανίας που προέκυψε από τις εκλογές του Ιουνίου του 2015 σχηματίστηκε από το τρίτο σε δύναμη –δεξιό– κόμμα (Venstre) του τωρινού πρωθυπουργού Λαρς Λούκε Ράσμουσεν, με τη στήριξη του Κόμματος των Δανών (DPP), ενός ξενοφοβικού και ακροδεξιού κόμματος, το οποίο και έχει επιβάλει πλήρως την ατζέντα του, καθώς τα ποσοστά του ανεβαίνουν συνεχώς, στις διαδοχικές εκλογικές μάχες. Το συγκεκριμένο νομοσχέδιο όμως ψηφίστηκε ακόμα και από τους Σοσιαλδημοκράτες (με τρεις απώλειες), οι οποίοι όλο και περισσότερο παρασύρονται (;) σε ένα ακροδεξιό και ξενοφοβικό κρεσέντο, όπως φάνηκε και στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου. Οι μόνοι που εναντιώθηκαν σε κοινοβουλευτικό επίπεδο ήταν η Κοκκινοπράσινη Συμμαχία (Enhedslisten) και τα μικρότερα πρώην σοσιαλιστικά –και νυν νεοφιλελεύθερα κόμματα– όπως το SF, Radikale Venstre και Alternativet, που όμως έχουν περιορισμένη κοινοβουλευτική δύναμη. Η Κοκκινοπράσινη Συμμαχία θεωρεί, όπως δήλωσε, τους περιορισμούς στην οικογενειακή επανένωση ως απαράδεκτο μέτρο κατά των προσφύγων, οι οποίοι βάσει νόμου δικαιούνται πλήρη δικαιώματα στην ασφάλεια των συγγενών τους. Όπως υποστηρίζει και το Δανέζικο Ινστιτούτο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, «υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις» και νομικό προηγούμενο του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ότι αυτό το μέρος του νομοσχεδίου δεν είναι σύμφωνο με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Συνέχεια ανάγνωσης

Φράχτης σημαίνει…

Standard

του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου

Οι Καστανιές βλέπουν διαδηλώσεις αραιά και πού. Η τελευταία ήταν τον περασμένο Μάιο, πάλι για το φράχτη. Η προηγούμενη δεν ξέρει κανείς. Αυτή τη φορά είμαστε 500 άνθρωποι: αριστεροί και αριστερές, το Δίκτυο και η Αντιρατσιστική Πρωτοβουλία Θεσσαλονίκης, αναρχικοί, αλληλέγγυοι/ες απ’ την Πάτρα, την Αθήνα και τη Λάρισα μέχρι την Καβάλα, την Αλεξανδρούπολη και την Κομοτηνή. Φτωχό χωριό, το κοντινότερο στη στρατιωτική ζώνη. Χαμηλά σπίτια με αυλές, κτίρια σαν σε προετοιμασία αγγελοπουλικού σκηνικού, ηλικιωμένοι κάτοικοι. Παλιά ζούσαν τη φαντασίωση του ακρίτα· ελληνοτουρκικά σύνορα. Σήμερα παραπονιούνται ότι, αν και ακρίτες, είναι παρατημένοι στην τύχη τους. Μια γυναίκα λέει ότι δεν βρίσκει να πουλήσει το βόδι. Ένας άλλος μας τη λέει: «Τώρα μας θυμηθήκατε;». Η υποδοχή μας αμφίθυμη, απ’ όσους τουλάχιστον είναι ακόμα στο δρόμο στις πέντε το απόγευμα, με τέτοιο κρύο.

Έβρος 2015. Φωτογραφία του Μίλος Μπικάνσκι

Έβρος 2015. Φωτογραφία του Μίλος Μπικάνσκι

Την προηγούμενη φορά η διαδήλωση συνέχισε Ορεστιάδα. Τώρα μένει στις Καστανιές. Κρατάει λιγότερο από μισή ώρα, μέχρι τη σύγκρουση με την αστυνομία στο σημείο του αποκλεισμού. Αν και –υπερβολικά– σύντομη, και παρά τη μικρή ορατότητά της στην περιοχή, είναι ήδη πολιτικό γεγονός και γι’ αυτήν τοποθετούνται όλοι: ο Άνθιμος (φυσικά εναντίον…), ο υπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής («ιδεολογικά υπέρ, αλλά…»), κόμματα και ΜΜΕ (σε διάφορες αποχρώσεις της συμπάθειας). Οι καραβιές και οι χαμένες ζωές, οι αλλεπάλληλες σύνοδοι κορυφής και οι ευρω-φράχτες, και φυσικά ο σπόρος της αλληλεγγύης, που μήνες τώρα καρπίζει από τη Λέσβο ως την Ειδομένη, έχουν ετοιμάσει το έδαφος. Η διαδήλωση είναι πολιτικό γεγονός: μειοψηφικό στην εκκίνηση, που όμως απευθύνθηκε πλειοψηφικά στην κοινωνία, κέρδισε πολιτική νομιμοποίηση, και με την Ελλάδα να μετρά καθημερινά πνιγμούς, και την ηθική υπεροχή. Γι’ αυτό θα έχει και συνέχεια. Συνέχεια ανάγνωσης

Η Ελλάδα και η Ευρώπη μπροστά στον προσφυγικό χειμώνα του 2015

Standard

O φράχτης του Έβρου, το Αιγαίο, η «ασφαλής διέλευση», η υποδοχή και οι υποδομές

του Βασίλη Παπαστεργίου, του Αποστόλη Φωτιάδη και του Δημήτρη Χριστόπουλου

Τον χειμώνα του 2015, στον οποίο ήδη μπήκαμε, το προσφυγικό είναι ένα από τα βασικά θέματα που καθορίζουν την πολιτική ατζέντα σε όλη την Ευρώπη, τόσο σε επίπεδο Ε.Ε. όσο και κρατών μελών. Και στην Ελλάδα φυσικά, όπουτο ζήτημα τίθεται με άμεσα και εφιαλτικά, καθώς τα πνιγμένα παιδιά τείνουν να γίνουν κανονικότητα στο Αιγαίο. Ζητήσαμε λοιπόν από τρεις φίλους των «Ενθεμάτων» να συζητήσουμε για όλα αυτά: τον Βασίλη Παπαστεργίου (δικηγόρο, μέλους της Ομάδας δικηγόρων για τα δικαιώματα προσφύγων και μεταναστών), Αποστόλη Φωτιάδη (δημοσιογράφο, συγγραφέα της μελέτης «Έμποροι των συνόρων», εκδ. Ποταμός), τον Δημήτρη Χριστόπουλο (Πάντειο Πανεπιστήμιο, αντιπρόεδρο της Διεθνούς Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου). Συναντήθηκαν στο εντευκτήριον των «Ενθεμάτων» και συζήτησαν, όπως τους ζητήσαμε, για τον φράκτη του Έβρου, τους φράκτες στην Ευρώπη, τους πνιγμούς στο Αιγαίο, την ελληνική και ευρωπαϊκή πολιτική. Τους ευχαριστούμε θερμά.

ENΘΕΜΑΤΑ

Φωτογραφία του Κυριάκου Συφιλτζόγλου

Φωτογραφία του Κυριάκου Συφιλτζόγλου

Αποστόλης Φωτιάδης: Το καίριο ζήτημα, στα ζητήματα που μας θέτετε, είναι θα υπάρξει ασφαλής διέλευσης ή όχι. Στο πλαίσιο αυτό, ο φράκτης έχει αποκτήσει μεγάλη σημασία — και συμβολική και πραγματική. Αλλά δεν είναι μόνο αυτός. Το θέμα θα μπορούσε να λυθεί, λ.χ., αν, με κάποιου είδους συμφωνίας ο κόσμος μπορούσε να έρχεται από τα τουρκικά παράλια με ασφαλή τρόπο. Για να γίνει κάτι τέτοιο, όμως, πρέπει να αναιρεθεί ένα βασικό στοιχείο της φιλοσοφίας της Ε.Ε.: η αντίληψη των εξωτερικών συνόρων και όλη η πολιτική που εκπονεί με βάση αυτή.

Αυτό το επικαλείται η κυβέρνηση, χωρίς βέβαια να καλύπτεται ηθικά απ’ αυτό ως επιχείρημα. Υποστηρίζει ότι είμαστε υποχρεωμένοι να μην πάρουμε πρωτοβουλίες σε αυτό το θέμα, παρότι θα θέλαμε να δημιουργήσουμε αυτή την ασφαλή διέλευση, γιατί μέσα στο όλο παιχνίδι που παίζεται και στο σκηνικό εκβιασμού που οργανώνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εναντίον μας θα κατηγορηθούμε ως υπαίτιοι της κατάρρευσης της μετεγκάστασης και της απώλειας έλεγχου των εξωτερικών συνόρων. Συνέχεια ανάγνωσης

Παιχνίδια γεωπολιτικής και εξουσίας με τους πρόσφυγες

Standard

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπαθεί να επηρεάσει διεθνείς οργανισμούς και να επανενεργοποιήσει το Δουβλίνο για την Ελλάδα

 του Αποστόλη Φωτιάδη

Αν θέλει κάποιος να αντιληφθεί τις πολιτικές μεθοδεύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην προσφυγική κρίση, μπορεί να ξεκινήσει από την πρώτη πρόταση της Ανακοίνωσης που εξέδωσε την Τετάρτη (14.10.2015), εν αναμονή της σχετικής συνόδου αρχηγών κρατών: «Τους πρώτους εννέα μήνες του χρόνου πάνω από 710.000 –πρόσφυγες, εκτοπισμένοι και άλλοι μετανάστες– βρήκαν τον δρόμο τους προς την Ευρώπη, τάση που αναμένεται να συνεχιστεί»· και, στον αριθμό αυτό, παραθέτει ως υποσημείωση: «μεγέθη δημοσιευμένα από την Frontex στις 13 Οκτωβρίου 2015». Πράγματι, μία ημέρα πριν, ο οργανισμός είχε δημοσιεύσει στην ιστοσελίδα του κείμενο με τίτλο «710.000 μετανάστες μπήκαν στην Ευρώπη τους πρώτους εννέα μήνες του 2015». Την ίδια κιόλας μέρα, και μετά το κράξιμο στο διαδίκτυο σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού του αριθμού αυτού, η Frontex κυνικά παραδέχεται ότι διπλομετράει όσους εισέρχονται από τα ελληνικά σύνορα και μετά ξανά από τα ουγγρικά ή κροατικά. Αργότερα, θα προσθέσει και μια σχετική επισήμανση στο τέλος του κειμένου. Όλα αυτά, όμως, δεν αφορούν την Επιτροπή. Αναρωτιέται λοιπόν κανείς: Ξέρει η Επιτροπή πόσοι έχουν μπει φέτος στην Ε.Ε; Η σωστή απάντηση είναι: Μπορεί να ξέρει, μπορεί και όχι — αλλά αυτό δεν έχει ιδιαίτερη σημασία.

Πρόσφυγες στον σιδηροδρομικό σταθμό της Γευγελής, 28.7.3015. Φωτογραφία: Dimitar Dilkoff/AFP

Πρόσφυγες στον σιδηροδρομικό σταθμό της Γευγελής, 28.7.3015. Φωτογραφία: Dimitar Dilkoff/AFP

Αυτό που ξέρει σίγουρα η Επιτροπή είναι ότι έχει μπροστά της πολύ λίγο χρόνο για να αποκαταστήσει τα ερείπια του μηχανισμού ελέγχου των πληθυσμιακών ροών που κατέρρευσε φέτος τον Μάρτιο. Δεν είναι τυχαίο ότι σε πολλές αποστροφές του λόγου του ο υπερεπίτροπος Γιούνκερ αναφέρεται σε μια διορία έξι μηνών για να πραγματοποιηθούν οι σχεδιασμοί της Επιτροπής. Η πρόβλεψη είναι ότι την επόμενη άνοιξη, καθώς ο πόλεμος στην Συρία θα γίνεται ολοένα και πιο περίπλοκος, θα έχουμε ακόμα μεγαλύτερη προσέλευση προσφύγων, και η Επιτροπή θέλει να είναι έτοιμη να διαχειριστεί την κατάσταση. Συνέχεια ανάγνωσης

Η νέα Μεγάλη Μετανάστευση (Völkerwanderungen): Ουγγαρία και Γερμανία, Ευρώπη και Ευρασία

Standard

του Κρις Χανν

μετάφραση: Μαρία Καλαντζοπούλου

Τις τελευταίες εβδομάδες του Αυγούστου και τις πρώτες μέρες του Σεπτέμβρη τις πέρασα στην Ουγγαρία, κοντά στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Σερβία. Ποτέ άλλοτε ένα ερευνητικό ταξίδι ρουτίνας δεν με είχε εκσφενδονίσει κατευθείαν στην καρδιά των θεμάτων που κυριαρχούσαν καθημερινά στα πρωτοσέλιδα, ούτε στην Ουγγαρία ούτε πουθενά αλλού. Πώς μπορεί άραγε να φωτίσει τη σύγχρονη «κρίση του μεταναστευτικού» η κοινωνική ανθρωπολογία;

Εισαγωγή

Μπροστά από τον σιδηροδρομικό σταθμό Κέλετι, 3.9.2015. Φωτογραφία: Κρις Χανν

Μπροστά από τον σιδηροδρομικό σταθμό Κέλετι, 3.9.2015. Φωτογραφία: Κρις Χανν

Ένα ερευνητικό ταξίδι, τέλη του καλοκαιριού, στο Τάζλαρ, ένα χωριό στη νότια Ουγγαρία, το οποίο γνωρίζω εδώ και σαράντα χρόνια (ο πληθυσμός του είναι γύρω στους 1.750 κατοίκους και ολοένα μειώνεται), είναι συνήθως ένας τρόπος να ξανασυναντήσει κανείς φίλους και να μάθει τα τοπικά νέα και ιστορίες με φόντο τις εθνικές εξελίξεις. Το 2015, τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Όσα συζητούσαν οι χωρικοί κι οι γείτονές τους στην κωμόπολη-αγορά του Κισκούνχαλας (με πληθυσμό περίπου 30.000 που μειώνεται σταδιακά) αντανακλούσε όχι μόνο τα πρωτοσέλιδα των ουγγρικών εφημερίδων, αλλά τα πρωτοσέλιδα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Είναι αυτό που παίρνει διάφορες ετικέτες, ως κρίση των «μεταναστών» ή των «προσφύγων» ή των «αιτούντων άσυλο». Στην Ουγγαρία, όπως και αλλού, το λεξιλόγιο που χρησιμοποιεί κάποιος μπορεί να υπονοεί μια πολιτική θέση. Κατά τη διάρκεια αυτών των καλοκαιρινών εβδομάδων, τούτη η μικρή χώρα (με πληθυσμό περίπου 10 εκατομμυρίων που βαίνει μειούμενος) έγινε το επίκεντρο των αγωνιών που ενδημούν σε ολόκληρη τη δυτική Ευρώπη. Η κρίση οδήγησε σε αμοιβαίες κατηγορίες μεταξύ κρατών και ανέδειξε γυμνά βαθύτερα προβλήματα διακυβέρνησης και πολιτικής οικονομίας. Πριν αναλύσουμε και στοχαστούμε αυτά τα ευρύτερα ζητήματα, επιτρέψτε μου να ξεκινήσω με τις τοπικές λεπτομέρειες, στις οποίες οι ανθρωπολόγοι νιώθουμε, τυπικά, πιο άνετα. Για να τοποθετήσω σε πλαίσιο την εθνογραφική μου προσέγγιση στο Τάζλαρ και στο Κισκούνχαλας, είναι αναγκαίο πρώτα να περιγράψω το ξεχωριστό προφίλ που καλλιέργησε η Ουγγαρία από το 2010, όταν ο Βίκτορ Όρμπαν εξελέγη για δεύτερη φορά πρωθυπουργός. Συνέχεια ανάγνωσης

Από το «Δουβλίνο ΙΙΙ» στο «Βερολίνο Ι»;

Standard

Προς ένα νέο ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών

συνέντευξη του Βασίλη Τσιάνου

Ξεκινώντας, θα ήθελα ένα γενικό σχόλιο για την απόφαση των δύο πρόσφατων συνόδων (υπουργών και ηγετών) της Ε.Ε. για το προσφυγικό.

4-tsianosΚαταρχάς, θέλω να πω ότι δεν με εκπλήσσει, καθώς επιβεβαιώνει τις κατευθύνσεις που είχαν ανακοινωθεί τον Μάιο και τον Ιούνιο, μετά τη Λαμπεντούζα. Αυτές γίνονται τώρα αποφάσεις, με σχετική πλειοψηφία. Δεν πρόκειται, ωστόσο, απλώς για μια συνέχεια· ταυτόχρονα, έχουμε μια τομή, καθώς η απόφαση σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια νέα εποχή, μετά το Δουβλίνο, με εμβληματικό στοιχείο τη μετεγκατάσταση 120.000 προσφύγων. Ο αριθμός βέβαια είναι πολύ μικρός σε σχέση με τις ροές (καθώς μάλιστα αυτές οι χιλιάδες κατανέμονται στον χρόνο, δεν θα γίνουν όλες οι μετεγκαταστάσεις τώρα), θέλω ωστόσο να τονίσω δύο σημεία. Πρώτον, σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, από το ένα εκατομμύριο περίπου άτομα που έχουν έρθει φέτος, τα 500.000 βρίσκονται ήδη στη Γερμανία, τα 120.000 στη Γαλλία –η μετεγκατάσταση έχει ήδη ξεκινήσει και ας δούμε τα νούμερα και σε σχέση με αυτό. Δεύτερον, παρά την ανεπάρκεια του αριθμού, εισάγεται μια νέα λογική: η μετεγκατάσταση — και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Δεν θα λύσει το πρόβλημα, ασφαλώς, αλλά μπορεί να είναι η αρχή μιας άλλης πορείας. Συνέχεια ανάγνωσης

Το Μνημόνιο και η κατάρρευση της προσφυγικής πολιτικής

Standard

Το Μνημόνιο και η κατάρρευση της προσφυγικής πολιτικής

                                                 Συνέντευξη του Μπερντ Κασπάρεκ

                Τη συνέντευξη πήρε ο Στρατής Μπουρνάζος

μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης

Ξεκινώντας, θέλουμε να μας δώσεις κάποιες εικόνες της κατάστασης με τους πρόσφυγες στη Γερμανία τον Σεπτέμβρη του 2015.

Αυτό το καλοκαίρι η Γερμανία έχει γίνει προορισμός ενός άνευ προηγουμένου αριθμού προσφύγων και μεταναστών. Ενώ κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 2000 υπήρχαν περίπου 30.000 αιτήσεις ασύλου κατ’ έτος, φέτος οι επίσημες εκτιμήσεις μιλούν για περίπου 800.000 (ναι, οκτακόσιες χιλιάδες!) — και αυτό πριν το καλοκαίρι. Μπορεί να φτάσουν και στο 1 εκατομμύριο.

Πριν από δύο εβδομάδες, το Ομοσπονδιακό Γραφείο Ασύλου δήλωσε ότι δεν θα επαναπροωθεί τους πρόσφυγες από τη Συρία, στο πλαίσιο του κανονισμού του Δουβλίνου ΙΙΙ. Αυτή η είδηση ​​εξαπλώθηκε σαν πυρκαγιά στα κοινωνικά δίκτυα, και ξαφνικά η Γερμανία έγινε προορισμός επιλογής πολλών προσφύγων από τη Συρία. Το γερμανικό σύστημα ασύλου λειτουργεί, αυτή τη στιγμή, στα όριά του: ο κρατικός μηχανισμός εργάζεται για την παροχή στέγης, τροφής κλπ. και ασχολείται με όλες τις αιτήσεις ασύλου. Συνέχεια ανάγνωσης

Ουγγαρία: πίσω από τον σιδερένιο φράχτη

Standard

της Αναστασίνα Κάλιους και της  Έϊμυ Ρότζερς

Η αύξηση των προσφύγων και των μεταναστών (η Ουγγαρία είχε φέτος 80.000 νέες αφίξεις) συνέπεσε με την πτώση της δημοτικότητας του κυβερνώντος εθνικιστικού-συντηρητικού κόμματος, του Fidesz, που οφείλεται κυρίως στην ένταση της φτώχειας και στα σκάνδαλα διαφθοράς. Η παρούσα θέση του Fidesz στο πολιτικό τοπίο αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη μεταναστευτική πολιτική της Ουγγαρίας. Δεδομένου ότι το ακροδεξιό εθνικιστικό κόμμα Γιόμπικ έχει αναδειχθεί στη μόνη συνεκτική αντιπολίτευση, παρατηρούμε μια σταδιακή σκλήρυνση και μετακίνηση προς τα δεξιά. Το Γιόμπικ όχι μόνο λειτουργεί σαν σημείο αναφοράς για το Fidesz, αλλά επίσης ελέγχει πολλούς δήμους σε όλη τη χώρα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη σιωπηλή υποστήριξη σε έναν γαλαξία βίαιων ακροδεξιών ομάδων, που έχουν αναλάβει, αυτόκλητες, τον ρόλο του φρουρού του ουγγρικού έθνους — κάτι που σημαίνει ότι μπορούν να επιτηρούν τα σύνορα για να πιάνουν τους πρόσφυγες.

Ούγγροι στρατιώτες στην κατασκευή του 175 χλμ φράχτη στα σύνορα με την Σερβία. Πηγη AFP

Ούγγροι στρατιώτες στην κατασκευή του 175 χλμ φράχτη στα σύνορα με την Σερβία. Πηγη AFP

Κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του, το Fidesz είχε μια ενισχυμένη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο. Ως εκ τούτου,  μπορούσε μόνο του να τροποποιήσει το Σύνταγμα. Οι αλλαγές που έκανε διασφάλισαν την κυριαρχία του σε όλους τους πυλώνες του κράτους, καθώς και σε θεσμούς όπως ο Τύπος και η κεντρική τράπεζα. Ενώ  κατά την πρώτη θητεία του Fidesz παρακολουθήσαμε μια στροφή προς τον αυταρχισμό, η δεύτερη χαρακτηρίζεται από τη δημιουργία μιας κατώτερης τάξης στην ουγγρική κοινωνία και τη δημιουργία μιας «ανελεύθερης» δημοκρατίας, στην οποία οι ατομικές ελευθερίες έρχονται σε δεύτερη μοίρα σε σχέση με ό,τι η κυβέρνηση θεωρεί εθνικό συμφέρον. Η σταθερή ποινικοποίηση της φτώχειας υλοποιείται με απαγορευμένες ζώνες για τους άστεγους, ένα βάναυσο πρόγραμμα που διαστρεβλώνει κατάφωρα στατιστικές για την ανεργία και τις αναγκαστικές εξώσεις των καταυλισμών των Ρομά. Οι μεταναστευτικές πολιτικές της Ουγγαρίας είναι απολύτως στοιχημένες με τη συνολική στοχοποίηση των καταπιεσμένων ομάδων και της δημιουργίας αποδιοπομπαίων τράγων, προκειμένου να «κρατήσουμε την Ουγγαρία ουγγρική». Συνέχεια ανάγνωσης