Η μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης αφορά την κοινωνία συνολικά

Standard

Βασικοί στόχοι η αυτονομία και η ενδυνάμωση

 Συνέντευξη του Αντώνη Λιάκου, προέδρου της Επιτροπής Διαλόγου για την Παιδεία

Έχεις μιλήσει επανειλημμένα, και στο εναρκτήριο κείμενο του Διαλόγου, για «μεταρρύθμιση». Πώς θα περιέγραφες συνολικά το εγχείρημα;

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, για να λειτουργήσει ως μεταρρύθμιση, και όχι ως αδόκητη ανανέωση του ήδη υπάρχοντος, οφείλει να διαπνέεται από μια φιλοσοφία. Διαφορετικά, οι όποιες αλλαγές θα είναι αποσπασματικές και θα απορροφηθούν, ενισχύοντας το παραδοσιακό σύστημα, το οποίο είναι μεν κακό, αλλά ταυτόχρονα είναι ζωντανό και αμύνεται, απορροφώντας και εξουδετερώνοντας το καινούργιο.

Το εγχείρημα της μεταρρύθμισης της εκπαίδευσης δεν αφορά μόνο την εκπαίδευση, αλλά την ανοικοδόμηση της κοινωνίας συνολικά. Την κρίση αυτή μπορούμε να την παρομοιάσουμε με πόλεμο: καταστράφηκε το ένα τέταρτο του ΑΕΠ και το 30% των θέσεων απασχόλησης, με τις παράπλευρες συνέπειες· αυτά μόνο σε πολέμους συμβαίνουν. Μια νέα κοινωνία χρειάζεται μια νέα εκπαίδευση. Η κρίση δεν έχει τελειώσει, η διεθνής αταξία δημιουργεί ακόμη πολλά και μεγάλα απρόοπτα, αλλά προφανώς η ανοικοδόμηση/αναδόμηση της κοινωνίας, μέσα από τα ερείπια της κρίσης, μπορεί να γίνει το κεντρικό διακύβευμα μιας αριστερής διακυβέρνησης. Παρά τις δυσκολίες, το εκπαιδευτικό εγχείρημα πρέπει να αποκτήσει προτεραιότητα στην κυβερνητική πολιτική συνολικά, να γίνει πηγή έμπνευσης. Να συγκροτήσει την ταυτότητα μιας σύγχρονης προοδευτικής μεταρρυθμιστικής Αριστεράς. Να επανακαθορίσει την έννοια «μεταρρύθμιση» και να την επαναπατρίσει στην Αριστερά. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο ενιαίος χώρος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας

Standard

Ο ενιαίος χώρος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας

 του Σπύρου Γεωργάτου

Αφετηρίες

Τί ακριβώς εννοούμε όταν λέμε ενιαίος χώρος (τριτοβάθμιας) εκπαίδευσης και έρευνας; Το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ περιγράφει αδρά μια συνεργασία μεταξύ ΑΕΙ και Ερευνητικών Κέντρων (ΕΚ), η οποία θα υποβοηθήσει την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Μέσα όμως σ’ αυτή τη γενική περιγραφή διακρίνει κανείς διαφορετικές αφετηρίες. Ορισμένοι θεωρούν τον ενιαίο χώρο ως αναγκαία συνθήκη για να εξασφαλισθεί επιτέλους η ισοτιμία ανάμεσα στους καθηγητές των ΑΕΙ και τους επιστήμονες που υπηρετούν στα ΕΚ. Μια άλλη σχολή υποστηρίζει τη δημιουργία του ενιαίου χώρου με σκεπτικό τη βελτιστοποίηση της ερευνητικής παραγωγής και την καλύτερη αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων. Τέλος, οι πιο θεωρητικά σκεπτόμενοι υπογραμμίζουν την ιδιαίτερη σημασία που έχει ο ενιαίος χώρος για τη συγκρότηση ενός ανοιχτού σύστηματος παραγωγής, μετάδοσης και διάχυσης γνώσης που βλέπει προς την κοινωνία. Για τους τελευταίους, ο ενιαίος χώρος δεν είναι απλώς μια αναγκαία αναπροσαρμογή που επιτάσσει η συγκυρία, αλλά ένα πολιτισμικό ζητούμενο.

Βασίλι Καντίνσκι, Σχέδια από το εξώφυλλο του «Βlaue Reiter Almanac», 1911

Βασίλι Καντίνσκι, Σχέδια από το εξώφυλλο
του «Βlaue Reiter Almanac», 1911

Αν υποθέσουμε ότι όλες αυτές όψεις επιπροβάλλονται και συντίθενται αρμονικά στο ίδιο μεταρρυθμιστικό σχέδιο, ένα κεφαλαιώδες ερώτημα παραμένει αναπάντητο. Μέσα στο πλαίσιο του δεδομένου οικονομικο-πολιτικού συστήματος, ο ενιαίος χώρος εκπαίδευσης-έρευνας θα κληθεί να συμπράξει με τον επιχειρηματικό χώρο στο πεδίο της καινοτομίας. Το θέμα είναι λοιπόν με ποιον τρόπο και σε ποια μορφή «προσέρχονται» τα δημόσια ιδρύματα σε αυτή τη συνεργασία; Με τη μορφή ενός χαλαρού δικτύου ή με τη μορφή ενός καλά απαρτιωμένου συστήματος που αποτελείται από διοικητικά αυτόνομες εκπαιδευτικές/ερευνητικές μονάδες; Είναι φανερό ότι μόνο το δεύτερο μπορεί να εγγυηθεί τη διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα των ΑΕΙ και των ΕΚ όταν συστηματοποιηθούν οι συμπράξεις με τον ιδιωτικό τομέα. Είναι επίσης σαφές ότι μόνο ένας πραγματικά ενιαίος χώρος εκπαίδευσης-έρευνας μπορεί να οικοδομήσει την απαραίτητη «ικανότητα» (capacity) που θα προσελκύσει την υγιή επιχειρηματικότητα. Ένα χαλαρό δίκτυο ΑΕΙ και ΕΚ που συνεργάζονται τύποις ή σποραδικά θα εξακολουθήσει να είναι ευάλωτο απέναντι στους κρατικοδίαιτους «επιχειρηματίες» και τους καιροσκόπους –όπως συμβαίνει μέχρι σήμερα.

Μεταρρυθμιστικά μέτρα

Αν δεχθούμε ότι το αίτημα για τη δημιουργία του ενιαίου χώρου είναι ώριμο, ποια θα ήταν τα μέτρα που θα έπρεπε να ληφθούν άμεσα για τη συγκρότησή του; Κατά τη γνώμη μου, υπάρχουν τρία κομβικά θέματα: Συνέχεια ανάγνωσης

Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο: Χτες, σήμερα, αύριο!

Standard

του Βασίλη Καρδάση

Ρόι Λιχτενστάιν, «Μορφές σε τοπίο», 1977

Ρόι Λιχτενστάιν, «Μορφές σε τοπίο», 1977

Το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ) βρίσκεται εδώ και καιρό στην επικαιρότητα των ειδήσεων που αναφέρονται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Κάτι η επικείμενη ψήφιση θεσμικών μεταρρυθμίσεων, κάτι το διακύβευμα της κατάργησης της κλήρωσης, κάτι η πίεση για αυτονόμηση του Ιδρύματος, όλα τούτα και άλλα πολλά το έφεραν ξαφνικά στο προσκήνιο. Και με αρκετή δόση πολεμικής από πολλούς. Το αποδεικνύουν οι περισσότερες από 25 ερωτήσεις, γραπτές και προφορικές, που κατατέθηκαν στη Βουλή μέσα σε διάστημα ενός μηνός… Αλλά και η στάση ορισμένων μελών ΔΕΠ και ΣΕΠ (Συμβουλευτικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό), που προφανώς δεν συμφωνούν με τα εξαγγελθέντα. Όλοι τους συνάδουν, κατατείνοντας σε ένα σημείο: να μη μεταβληθεί τίποτα στο ΕΑΠ, ή, εκ παραλλήλου, ότι η ηγεσία του Υπουργείου και η Διοικούσα Επιτροπή κινούνται αντιδημοκρατικά για να υπονομεύσουν την αυτοδυναμία του Ιδρύματος.

Ταυτόχρονα σχεδόν εμφιλοχώρησε και μια εκδοχή περί άγνοιας των «εμπλεκομένων», όπως διατυπώθηκε στο άρθρο του Μανώλη Πατηνιώτη, που δημοσιεύτηκε στα «Ενθέματα», στις 6.12.2015 — αφού οι απόψεις που προβάλλει έχουν ως αφετηρία τη φράση: «Ποια είναι τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν και με ποια σειρά; Και ποιοι είναι αρμόδιοι να τα απαντήσουν; Δυστυχώς, από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη ελάχιστοι και ελάχιστες έχουν γνώση του ΕΑΠ εκ των ένδον». Ο ίδιος πάντως κρίνει εαυτόν, ως αρμόδιο να ιεραρχήσει τα ερωτήματα, προφανώς και τις απαντήσεις. Αφ’ υψηλού το λιγότερο θα λέγαμε, αλλά ας μη «σκοτωθούμε» μεταξύ μας! Ας μην ανησυχεί ο φίλος! Όσοι σήμερα εμπλέκονται με τη διοίκηση του ΕΑΠ, μάλλον το γνωρίζουν πολύ καλά. Συνέχεια ανάγνωσης