Συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας: Σαν ένα νέο και πιο βαρύ Μνημόνιο

Standard

#Is This a Coup?  #StopTheDeal

του Στρατή Μπουρνάζου

 Διαμαρτυρία προσφύγων, που κάθονται στις γραμμές του τρένου, κρατώντας λουλούδια στα χέρια.Ειδομένη,,1.3.2016.Φωτογραφία EFE


Διαμαρτυρία προσφύγων, που κάθονται στις γραμμές του τρένου, κρατώντας λουλούδια στα χέρια.Ειδομένη,,1.3.2016.Φωτογραφία EFE

Σαν ένα καινούργιο Μνημόνιο – κι αυτό ακόμα πιο βαρύ. Έτσι έλεγε μια φίλη την Τρίτη, όταν βρεθήκαμε στην υποστήριξη του διδακτορικού ενός καλού μας φίλου, ότι νιώθει με την υπογραφή της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας. Ασφαλώς, η αναλογία με όρους ακριβείς δεν στέκει· οι διαφορές είναι σοβαρές και οι επιπτώσεις τους αρκετά διαφορετικές. Ωστόσο, όσοι το λένε –και διαπίστωσα, τις επόμενες μέρες, ότι δεν είναι λίγοι, εντός, εκτός και πέριξ του Σύριζα– έχουν λόγο, ενώ οι όποιες διαφορές επιδεινώνουν την κατάσταση. Γιατί τότε, αν μη τι άλλο, δόθηκε μια μακρά μάχη, και η κυβέρνηση δεν δέχθηκε την «ιδιοκτησία του Μνημονίου», αφού ήταν αποτέλεσμα «πραξικοπήματος» (This is a Coup). Το πλήγμα  όμως της τωρινής συμφωνίας  είναι πιο βαρύ, και επειδή έρχεται σωρευτικά, και επειδή το προσφυγικό-μεταναστευτικό-δικαιωματικό ήταν ένα κρίσιμο πεδίο για την κυβέρνηση και τον Σύριζα. Όχι τόσο για λόγους παράδοσης, αξιακούς  και ευαισθησίας, αλλά και για λόγους ατόφια πολιτικούς: ήταν ένα βασικό πεδίο που έδειχνε τη διαφορά από τη «Δεξιά», αποτελούσε βασικό δίαυλο με τον οποίο η  κυβέρνηση αυτή επικοινωνούσε με τους αλληλέγγυους και τα κινήματα, στην Ελλάδα και την Ευρώπη, βρίσκοντας απήχηση στην κοινωνία. Και το πλήγμα μοιάζει ασήκωτο, επειδή, τούτη τη φορά η κυβέρνηση διεκδικεί την ιδιοκτησία της συμφωνίας, θεωρώντας τη «διπλωματική επιτυχία» και θετικό, έστω δειλό, βήμα.

Δεν χρειάζεται, νομίζω, να αναλύσω ξανά τη συμφωνία (τις σκέψεις μου για μια πρώτη αποτίμηση τις έγραψα στα περασμένα Ενθέματα· βλ. «Όχι πια πρόσφυγες, μόνο “παράτυποι», Τα προβλήματά της τα έχουν αναδείξει πολλοί, η Διεθνής Αμνηστία οργανώνει καμπάνια εναντίον της με τίτλο «Don’t Trade Refugees», ο Καρίμ Λαχιτζί, πρόεδρος  της Διεθνούς Ομοσπονδίας για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (FIDH), μιλάει για «ελεεινή επίδειξη κυνισμού».

Θα σταθώ σε δύο σημεία. Πρώτον, βασική επιδίωξη και  κορμός της συμφωνίας, όπως αναφέρεται με σαφήνεια, είναι η μείωση των ροών από την Τουρκία προς τα ελληνικά νησιά. Ξέρουμε, όμως, ότι οι ροές αυτές είναι στη συντριπτική τους πλειονότητα προσφυγικές (κατά 90%, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ)· επομένως, μείωσή τους σημαίνει μείωση των προσφυγικών ροών. Με όποιον τρόπο δηλαδή και αν επιτευχθεί η μείωση (περισσότερο ή λιγότερο νομότυπο –διότι νόμιμος δεν υπάρχει–, εξατομικευμένο, συλλογικό, με επαναπροωθήσεις, χάρη στην παρουσία των νατοϊκών πλοίων, με το χτύπημα των διακινητών και το κλείσιμο των παράνομων οδών, επομένως και  κάθε οδού, αφού νόμιμη οδός δεν υπάρχει κ.ο.κ.), αυτή θα αφορά πρόσφυγες. Συνέχεια ανάγνωσης

Όχι πια πρόσφυγες, μόνο «παράτυποι»

Standard

H «συμφωνία της ντροπής» Ε.Ε.-Τουρκίας

του Στρατή Μπουρνάζου

Παρασκευή απόγευμα, την ώρα που τα «Ενθέματα» είχαν κλείσει την ύλη τους, ανακοινώθηκε η συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας. Θα αποπειραθώ κάποια αρχικά σχόλια, όχι από υπερβάλλουσα σπουδή, αλλά λόγω της βαρύτητας του γεγονότος – που επιβάλλει μια άμεση, πρώτη έστω, τοποθέτηση.

0 stratis

Πηγή: το f/b του Γιάννη Ανδρουλιδάκη

  1. Η συμφωνία επαναλαμβάνει και επιβεβαιώνει πλήρως τις κατευθυντήριες γραμμές της δήλωσης των ηγετών της Ε.Ε. της 7ης Μαρτίου (αν εξαιρέσουμε μια εκτενή αναφορά, που προστέθηκε, σε διεθνείς συνθήκες και εξατομικευμένη διαδικασία ασύλου – προφανώς λόγω των αντιδράσεων που υπήρξαν), μια δήλωση την οποία είχαν καταγγείλει έντονα όλες οι ανθρωπιστικές οργανώσεις, λέγοντας ότι αμφισβητεί το διεθνές δίκαιο. Για την τωρινή συμφωνία, θα προσφύγω στις πρώτες, άμεσες, αντιδράσεις της Διεθνούς Αμνηστίας: «Τρομακτική συμφωνία, που ντροπιάζει την Ευρώπη» τη χαρακτήρισε  η Iverna McGowan, (επικεφαλής του ευρωπαϊκού τμήματος της οργάνωσης), «θανατηφόρα» (cyanide pill) «για τα δικαιώματα των προσφύγων», τη χαρακτήρισε ο John Dalhuisen (διευθυντής Ευρώπης και Κεντρικής Ασίας), ενώ η οργάνωση επιγράφει το σχετικό δημοσίευμα: «Ιστορικών διαστάσεων πλήγμα στα ανθρώπινα δικαιώματα». Επίσης, η Διεθνής Ομοσπονδία Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (FIDH), λέει για τη «συμφωνία της ντροπής», όπως την επιγράφει: «Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αποφάσισαν να ανταλλάξουν την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα των μεταναστών και των αιτούντων, επιδιώκοντας ιδιοτελώς βραχυπρόθεσμα πολιτικά κέρδη. Ένας άθλιος κυνισμός»
  2. Βασική επιδίωξη, άξονας και κορμός της συμφωνίας είναι η ανακοπή των ροών από την Τουρκία προς την Ελλάδα και την Ευρώπη, και όχι η αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης, πολλώ δε μάλλον η παροχή διεθνούς προστασίας σε όσους δικαιούνται και η προστασία των προσφύγων. Έτσι, ψάχνουμε με τον φακό για τη λέξη «πρόσφυγες»· ο λόγος είναι παντού για μετανάστες και «παράτυπους μετανάστες». Αν όμως, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ (τα αντλώ από σχετικό σχόλιο της Μαριλένας Κατσίμη στο f/b) από όσους περνάνε τα ελληνικά σύνορα, το 91% είναι πρόσφυγες (45% Σύροι, 28% Αφγανοί, 18% Ιρακινοί – το 36% είναι παιδιά και το 21% γυναίκες), αυτό σημαίνει, ξεκάθαρα, ανακοπή των προσφυγικών ροών. Με άλλα λόγια, κατάργηση στην πράξη των διεθνών συνθηκών, με πρώτη τη συνθήκη της Γενεύης, που προβλέπουν τη χορήγηση διεθνούς προστασίας σε όσους έχουν ανάγκη: αφού όσοι θέλουν να έρθουν προς την Ευρώπη (στην συντριπτική τους πλειονότητα, όπως είδαμε, πρόσφυγες), θα «ανακόπτονται» δεν έχουν καμιά πρόσβαση σε διεθνή προστασία.
  3. Για τα παραπάνω, είναι εύγλωττα τα τρία «φίλτρα για τη μείωση των ροών», στα οποία αναφέρθηκε ο Αλέξης Τσίπρας στη συνέντευξη Τύπου, αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Πρώτον, ο πόλεμος στους διακινητές, δεύτερον η παρουσία των νατοϊκών πλοίων, τρίτον ότι όσοι καταφέρουν να περάσουν τα παραπάνω φίλτρα και φτάσουν στην Ελλάδα θα εξαιρούνται ουσιαστικά από την επανεγκατάσταση (αφού θα πηγαίνουν στον «πάτο» της σχετικής λίστας). Παραθέτω επακριβώς τα λόγια του πρωθυπουργού: «Το πρώτο φίλτρο –και αυτή είναι μία υποχρέωση που έχει αναλάβει η Τουρκία–  είναι το χτύπημα του δικτύου των διακινητών στις τουρκικές ακτές. Το δεύτερο φίλτρο είναι η επιχείρηση του ΝΑΤΟ. Κι εκεί η Τουρκία δεσμεύεται να άρει τα προσχώματα που μέχρι στιγμής θέτει, ώστε η επιχείρηση του ΝΑΤΟ να είναι ουσιαστική και αποτελεσματική. Το τρίτο φίλτρο είναι αυτό που αποφασίστηκε σήμερα.  Όταν, λοιπόν, ούτε το πρώτο ούτε το δεύτερο φίλτρο έχει αποτέλεσμα, δίνουμε ένα ισχυρό αντικίνητρο στους πρόσφυγες και στους μετανάστες να χρησιμοποιήσουν τα δίκτυα των διακινητών και να βρεθούν στα ελληνικά νησιά: αυτοί οι οποίοι θα έρχονται δεν θα έχουν προτεραιότητα στη διαδικασία της επανεγκατάστασης και αν είναι παράτυποι μετανάστες, θα επιστρέφουν άμεσα. Αν είναι μετανάστες που χρήζουν διεθνούς προστασίας, θα κρίνεται εξατομικευμένα το αίτημά τους. […]  Πιστεύουμε ότι το μήνυμα που βγαίνει σήμερα από αυτήν την απόφαση, την κοινή συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας, είναι η ενεργοποίηση αυτών των τριών φίλτρων, προκειμένου να έχουμε άμεσο αποτέλεσμα στη μείωση των ροών από τις τουρκικές ακτές προς τα ελληνικά νησιά». Νομίζω ότι τα φίλτρα είναι εύγλωττα από μόνα τους, θα κάνω όμως τρία σχόλια, ένα για κάθε φίλτρο.               Σχόλιο πρώτο: Όταν δεν υπάρχει κανένα νόμιμο και ασφαλές πέρασμα, καμία νόμιμη δίοδος, υποχρεωτικά, οι πάντες, πρόσφυγες και μη, χρησιμοποιούν τα δίκτυα των διακινητών. Άρα, αν αποφασίζεις να «δώσεις τέλος στην παράτυπη μετανάστευση», όπως λέει η συμφωνία τότε –ελλείψει νόμιμης οδού– καταργείς και τη δυνατότητα των προσφύγων να έρθουν στην Ευρώπη (ή, ορθότερα, κάνεις το ταξίδι πιο δαπανηρό και επικίνδυνο, αφού θα αναζητηθούν νέες διαδρομές και παράνομα δίκτυα).                      Σχόλιο δεύτερο: Τα νατοϊκά πλοία θα είναι, δηλαδή, ένας φράκτης ακόμα, θαλάσσιος και κινούμενος, σε όλο το Αιγαίο, που θα εμποδίζει τους πρόσφυγες.                                Σχόλιο τρίτο: «Δεν θα έχουν προτεραιότητα». Δηλαδή θα τιμωρούνται, στερούμενοι ουσιαστικά το δικαίωμα επανεγκατάστασης.
  4. «Όλοι οι νέοι παράτυποι μετανάστες που φθάνουν στα ελληνικά νησιά μέσω Τουρκίας από τις 20 Μαρτίου 2016 και έπειτα θα επιστρέφονται σε αυτήν», διαβάζουμε στο κείμενο της συμφωνίας. Κομβικό ερώτημα εδώ είναι: Ποιοι θεωρούνται «παράτυποι μετανάστες». Τι θα γίνει λ.χ. με τους Αφγανούς ή τους Ιρακινούς; Δεν νομίζω ότι υπάρχουν περιθώρια αισιοδοξίας: με βάση το συνολικό πνεύμα, όλοι θα θεωρούνται παράτυποι εκτός, ίσως, από τους Σύρους. Και λέω ίσως, γιατί ακόμα και για τους Σύρους τα πράγματα δεν είναι σίγουρα. Η συμφωνία λέει ότι «για κάθε Σύρο που επιστρέφεται στην Τουρκία από τα ελληνικά νησιά, ένας άλλος Σύρος θα επανεγκαθίσταται στην Ευρώπη» – διατύπωση που δείχνει ξεκάθαρα ότι και Σύροι θα επιστρέφονται.
  5. Πώς όμως θα επιστρέφονται στην Τουρκία οι Σύροι, που θεωρούνται prima facie πρόσφυγες, αφού μάλιστα η συμφωνία αναφέρεται στον σεβασμό της διεθνούς νομοθεσίας; Το κλειδί, εδώ, είναι ο όρος «ασφαλής τρίτη χώρα», που αναφέρεται. Αν η Τουρκία ανακηρυχθεί «ασφαλής τρίτη χώρα» τότε οι Σύροι θα μπορούν να επιστρέφονται νομοτύπως. Βέβαια, η ανακήρυξη της Τουρκίας ως «ασφαλούς τρίτης χώρας» είναι και προκλητική και αυθαίρετη, καθώς έχει κλείσει τα σύνορά της με τη Συρία, διεθνείς οργανώσεις την καταγγέλλουν για συλλήψεις και κακομεταχείριση προσφύγων, απελάσεις και επαναπροωθήσεις στη Συρία και το Ιράκ, δεν έχει σύστημα ασύλου (παρά μόνο για Ευρωπαίους πολίτες, και προσωρινή προστασία για Σύρους), και δεν είναι ασφαλής χώρα για τους δικούς της πολίτες: τη στιγμή που υπογράφεται η συμφωνία ο αυταρχισμός της κυβέρνησης Νταβούτογλου έχει φτάσει το ζενίθ, με το πογκρόμ εναντίον των Κούρδων, τις εκτεταμένες συλλήψεις και τις διώξεις πανεπιστημιακών και δημοσιογράφων. Ειρήσθω εν παρόδω, η αναβάθμιση Ερντογάν και Νταβούτογλου, μέσω της συμφωνίας, τη στιγμή ακριβώς αυτή, είναι σκανδαλώδης, όπως και η
  6. Τα προγράμματα επανεγκατάστασης μοιάζουν δυστυχώς ανέκδοτο. Σε σύνολο 2,5 εκατομμυρίων Σύρων μόνο στην Τουρκία (αριθμός που ανεβαίνει σε 3 εκατομμύρια, αν προστεθούν Αφγανοί, Ιρακινοί και Πακιστανοί), οι 72.000 που προβλέπεται να επανεγκατασταθούν είναι ένα νούμερο εξοργιστικό – που επιβεβαιώνει ότι η συμφωνία δεν έχει καμιά σχέση με κάποια προσπάθεια επίλυσης του προσφυγικού.
  7. Τέλος, σχετικά με τις αναφορές της συμφωνίας στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου, την εξατομικευμένη διαδικασία αίτησης ασύλου κλπ. Πολύ σύντομα, και με κίνδυνο να γίνω αφοριστικός, θα πω ότι δύο καρπούζια δεν χωράνε στην ίδια μασχάλη. Αν βασικός σου στόχος είναι η μείωση των προσφυγικών ροών, αυτό δεν μπορεί να γίνει με σεβασμό του διεθνούς προσφυγικού δικαίου. Θα παραθέσω και πάλι τον John Dalhuisen της Διεθνούς Αμνηστίας (παρεμπιπτόντως, το γεγονός ότι όλες τις τελευταίες μέρες παραπέμπουμε σε κείμενα ΜΚΟ και ανθρωπιστικών οργανώσεων, και όχι αριστερών κομμάτων είναι ενδεικτικό – αλλά αυτό είναι μια άλλη κουβέντα): «Οι (ύποπτες) υποσχέσεις για σεβασμό του διεθνούς και ευρωπαϊκού δίκαιο μου μοιάζουν σαν ζαχαρώνουμε το δηλητηριώδες χάπι (cyanide pill), το οποίο μόλις το έχουμε χορηγήσει διά της βίας στο σύστημα προστασίας των προσφύγων στην Ευρώπη».

***

Θα συνεχίσουμε, πιο αναλυτικά, την επόμενη Κυριακή. Αν κάτι θέλω να πω, τελειώνοντας είναι ότι για μένα, η συμφωνία δεν είναι διπλωματική επιτυχία, αλλά μεγάλη ήττα και ντροπή. Και, από αύριο κιόλας, οφείλουμε, στην Ελλάδα και όλη  την Ευρώπη, να οργανώσουμε την αντίδρασή μας στη συμφωνία. #StopTheDeal, #Refugees Welcome!

YΓ. Δυο καλά νέα, του Σαββάτου,  από την Ισπανία, σαββατιάτικα: Στο δημαρχείο της Μαδρίτης η σημαία της Ε.Ε. κυματίζει μεσίστια, σε ένδειξη διαμαρτυρίας, ενώ στη Βαρκελώνη έγινε μεγάλη πορεία διαμαρτυρίας ενάντια στη συμφωνία (πορείες είχαν γίνει και τις προηγούμενες μέρες, ενώ η Ισπανική Βουλή είχε απορρίψει την «προκαταρκτική»  συμφωνία της 7ης Μαρτίου).

ΥΓ2: Το άρθρο δημοσιεύεται στα έντυπα «Ενθέματα»  σε πιο συνεπτυγμένη μορφή, καθώς, αρχικά, γράφτηκε «επί του πιεστηρίου» (η συμφωνία ανακοινώθηκε Παρασκευή απόγευμα).

Άρατε πύλας! Ο φράχτης και οι προτεραιότητες

Standard

του Μάνου Αυγερίδη

Αστυνομικός κοιτάζει μέσα από τον φράχτη, στη Νέα Βύσσα,. Πηγή,

Αστυνομικός κοιτάζει μέσα από τον φράχτη, στη Νέα Βύσσα,. Πηγή, «Irish Examioner», 7.9.2015

Τον περασμένο Γενάρη, έγραφα σ’ αυτές τις σελίδες ένα σχόλιο για τον «πρωθυπουργό του φράχτη», τον Α. Σαμαρά, ο οποίος εν μέσω προεκλογικής περιόδου επισκεπτόταν τον Έβρο και παρουσίαζε το συνοριακό τείχος ως «επίτευγμα» και «σημαντικό έργο για τον τόπο». Το επίτευγμα στο οποίο αναφερόταν ο τότε πρωθυπουργός στην πραγματικότητα δεν ήταν άλλο από τη μείωση των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών στα χερσαία σύνορα και τη μετατόπισή τους προς τη θάλασσα με ό,τι αυτό συνεπάγεται: περισσότερα ναυάγια, δηλαδή, και πνιγμούς εκατοντάδων ανθρώπων.

Σήμερα, πολλά έχουν αλλάξει και, παρά τις σημαντικές ανεπάρκειες και τα προβλήματα, η ελληνική κυβέρνηση έχει επιχειρήσει για πρώτη φορά να συγκροτήσει μια πολιτική για το θέμα. Για δύο λόγους: αφενός επειδή το μεταναστευτικό υπήρξε ένα ζήτημα αιχμής για τους ανθρώπους της Αριστεράς με σοβαρές επεξεργασίες στο προηγούμενο διάστημα, και αφετέρου επειδή η έξαρση της προσφυγής κρίσης δεν άφηνε περιθώρια στη «μη πολιτική» που συνήθιζαν να επιλέγουν ως (μη) λύση οι παρελθούσες κυβερνήσεις, κρατώντας βαθιά χωμένο το κεφάλι τους στην άμμο της ρητορικής τρομοκρατίας, των επιχειρήσεων «σκούπα» και των στρατοπέδων συγκέντρωσης.

Παρ’ όλ’ αυτά ο φράχτης του Έβρου συνεχίζει να υφίσταται και αν κρίνει κανείς από τις δηλώσεις των υπευθύνων δεν υπάρχει πρόθεση να γκρεμιστεί στο άμεσο μέλλον. Ξεκίνησε επί ΠΑΣΟΚ, ολοκληρώθηκε και δοξάστηκε επί Σαμαρά και διατηρείται επί των ημερών ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ. Ο Γ. Μουζάλας, αυτή την Παρασκευή, δήλωσε πως ο ίδιος «συμφωνεί θεωρητικά», πως είναι λογικό αλλά προς το παρόν μη εφικτό να πραγματοποιηθεί η κατεδάφισή του· την ίδια μέρα ο πρωθυπουργός καταφερόταν, σωστά, στη Βουλή εναντίον μιας Ευρώπης των τειχών και των κλειστών συνόρων, χωρίς ωστόσο συγκεκριμένη αναφορά στην ελληνική περίπτωση.

Συχνά λέγεται ότι ο φράχτης δεν είναι προτεραιότητα. Ασφαλώς, το να θέτει μια κυβέρνηση προτεραιότητες σε συνθήκες περιορισμένης δυνατότητας άσκησης ανεξάρτητης πολιτικής είναι και εύλογο και σημαντικό. Είναι σημαντικό, επίσης, να αναγνωρίζουμε τους συσχετισμούς, τα όρια και τις δυσκολίες που υπάρχουν σήμερα. Το ζήτημα, ωστόσο, είναι, ακριβώς, ποιες είναι αυτές οι προτεραιότητες. Αυτό που θα περίμενε κανείς να αποτελεί την πρώτη, την απόλυτη προτεραιότητα σε μια προσφυγική κρίση του 21ου αιώνα είναι η προστασία της ανθρώπινης ζωής. Κι αυτό δεν συμβαίνει ούτε στην Ευρώπη, ούτε στη χώρα μας, παρόλο που οι προσπάθειες για τη διάσωση ανθρώπων –με τη συμμετοχή και τον καθοριστικό ρόλο εθελοντών και ντόπιων– που παλεύουν με τα κύματα στο Αιγαίο είναι συγκινητικές και πολλές φορές υπεράνθρωπες. Συνέχεια ανάγνωσης

Ελλάδα: σκέψεις μετά τη μάχη

Standard

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΡΙΣΤΕΡΑ Ο ΣΥΡΙΖΑ ΚΑΙ Η Ε.Ε. – 1

του Πάμπλο Μπουστίντουι Αμαδόρ

μετάφραση από τα ισπανικά: Μαρία Καλαντζοπούλου

Η έκβαση της ελληνικής κρίσης έχει οδηγήσει στην απελπισία πολλούς από εκείνους που εργάζονται για μια δημοκρατική αλλαγή στην Ευρώπη. Πρέπει να πούμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους: το τρίτο Μνημόνιο συνιστά μια σοβαρή οπισθοχώρηση, το τίμημα της οποίας θα συνεχίσει να πληρώνει ο ελληνικός λαός με χρόνια ταλαιπωρίας και λιτότητας, μια αποθάρρυνση για όσους πιστεύουν στην οικοδόμηση μιας δημοκρατικής και κοινωνικής Ευρώπης. Είναι μια νοσηρή συμφωνία, προϊόν της πολιτικής και χρηματοπιστωτικής φαυλότητας των πιστωτών, που δεν επιδιώκει να υπερασπιστεί το γενικό συμφέρον ούτε της Ελλάδας ούτε της Ευρώπης, αλλά να ισχυροποιήσει την πολιτική και χρηματοπιστωτική κυριαρχία της Γερμανίας και να εξουδετερώσει οποιαδήποτε δυνατότητα πολιτικής εναλλακτικής στην ευρωπαϊκή περιφέρεια. Ωστόσο, μετά από αυτές τις διαπιστώσεις, θεωρώ αναγκαίο να προχωρήσω σε μια σειρά παρατηρήσεων για τη σημερινή ευρωπαϊκή κατάσταση και τις προοπτικές που ανοίγονται ως προς όλες τις μάχες που θα ακολουθήσουν.

Μαρκ Σαγκάλ, «Πάνω από το χωριό», 1914-18

Μαρκ Σαγκάλ, «Πάνω από το χωριό», 1914-18

1. Στην Ευρώπη διεξάγεται, σήμερα, μια παγκόσμια σύγκρουση ανάμεσα στη λιτότητα και τη δημοκρατία. Η σύγκρουση αυτή επηρεάζει όλες τις σφαίρες της πολιτικής και κοινωνικής ζωής και πρόκειται να καθορίσει τους ορίζοντες, τις δυνατότητες και τις πιθανότητες μιας πολιτικής δράσης με δυναμική μετασχηματισμού για τις επόμενες δεκαετίες. Είναι θεμελιώδες να συλλογιστούμε και να κατανοήσουμε το εξής: ο Αλέξης Τσίπρας δεν συγκρούστηκε με τις συντηρητικές δυνάμεις του κυρίαρχου καθεστώτος, αλλά με ένα status quo δυναμικό, που βρίσκεται σε διαδικασία επαναπροσδιορισμού και μετασχηματισμού. Βρισκόμαστε σε μια στιγμή βαθιάς και πολύπλοκης γεωπολιτικής μεταλλαγής· και, ανάλογα με το εύρος της προσέγγισης, την κλίμακα χώρου και χρόνου που χρησιμοποιούμε για να την εξηγήσουμε, η προοπτική όσων συνέβησαν στην Ελλάδα αλλάζει αξιοσημείωτα. Η ανάγνωση της συγκεκριμένης συγκυρίας –μια οδυνηρή ήττα– μπορεί να οδηγήσει στη μοιρολατρία, που συσκοτίζει την κατανόηση και είναι εχθρός της ανάλυσης: σε μια μακροπρόθεσμη συστημική προοπτική, οι δημοκρατικές δυνάμεις πρέπει να ανασυντεθούν, να αναγνωρίσουν τις προόδους –που είναι πολλές– και τις ήττες των τελευταίων έξι μηνών, προχωρώντας στις κατευθύνσεις που μπορούν να δημιουργήσουν προϋποθέσεις για τις επόμενες μάχες με πιο ευνοϊκούς όρους. Το κυρίαρχο καθεστώς διακρίνεται από ρευστότητα, και συνεχίζει να είναι ανοιχτή η δυνατότητα μιας βαθιάς πολιτικής αλλαγής που θα βάλει τέλος στη λιτότητα και θα εγκαινιάσει τον εκδημοκρατισμό της οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής μας ζωής. Αρκεί να δούμε τις εργατικές και δημοκρατικές συνελεύσεις ή αυτό που συνέβη στις τουρκικές εκλογές, στη Σκωτία ή στις ισπανικές αυτοδιοικητικές εκλογές: η προοπτική της αλλαγής, κατά μείζονα λόγο χάρη στην ελληνική εξέλιξη, είναι σήμερα πιο ανοιχτή απ’ ότι πριν από έναν χρόνο. Συνέχεια ανάγνωσης

Αγαθόν το εξομολογείσθαι

Standard

Ναι ή Όχι στη νέα συμφωνία; Το διπλό αδιέξοδο

του Στρατή Μπουρνάζου

Γιάννης Τζερμιάς,

Γιάννης Τζερμιάς, «Το τρίστρατο»

Στα δεκαπέντε χρόνια της θητείας μου στα «Ενθέματα», αυτό είναι, με διαφορά, το πιο δύσκολο κείμενό μου. Και το ότι γράφω από τις σελίδες αυτές κάνει τα πράγματα ακόμα πιο δύσκολα. Όχι γιατί ως μέλος του ΣΥΡΙΖΑ ή δημοσιογράφος της «Αυγής» πρέπει να στρογγυλέψω όσα σκέφτομαι· αυτό θα ήταν το –συγκριτικά– πιο εύκολο. Αλλά για να στρογγυλέψεις κάτι πρέπει πρώτα να το έχεις διαμορφώσει, αιχμηρό, στο μυαλό σου· ενώ το πρόβλημά μου είναι ακριβώς το αντίθετο: ότι δεν έχω διαμορφώσει άποψη, και ιδίως αιχμηρή. Αντίθετα, πολιτικά και προσωπικά αισθάνομαι ένα αδιέξοδο. Και αν γράφω είναι επειδή νιώθω ότι δεν μπορεί κανείς στα δύσκολα να σωπαίνει, αλλά και επειδή, έπειτα, νομίζω, το αδιέξοδο αυτό δεν είναι δική μου ιστορία, το νιώθουν και άλλοι.

Ως σχολιαστής ή ιστορικός θα μπορούσα να κάνω πολλές παρατηρήσεις: για την πύκνωση του πολιτικού χρόνου, πώς η πολιτική οι μάζες εισέβαλαν στο προσκήνιο με το δημοψήφισμα. Αλλά όλα αυτά, ακόμα κι αν είναι σωστά, μου ακούγονται ψεύτικα. Σαν υπεκφυγή από το ζητούμενο. Που δεν είναι άλλο από αυτό: Τι λες για τη συμφωνία; Και, κυρίως, τι κάναμε.

Και εδώ τα πράγματα είναι δύσκολα. Aν είσαι πασοκοποταμοδεξιός, δεν έχεις πρόβλημα: επιχαίρεις με την αποτυχία του ΣΥΡΙΖΑ, και συνεχίζεις τις πολιτικές κινήσεις (ή τις μηχανορραφίες) για να τον ρίξεις. Αν είσαι ΚΚΕ φωνάζεις βροντερά «Εμείς, Εμείς οι μόνοι συνεπείς» (ανέκαθεν, από γεννήσεως κόσμου, ή τουλάχιστον από το 1992 με το Μάαστριχτ, οπότε, σαν το σταματημένο ρολόι που δυο φορές το εικοσιτετράωρο λέει τη σωστή ώρα, «επιβεβαιώνεσαι»). Κι αν είσαι από εκείνους τους ντετερμινιστές-χολερικούς που ήδη πριν τον Γενάρη χλεύαζαν τον ΣΥΡΙΖΑ σαν εκ προοιμίου «προδότη», και πάλι ουδέν πρόβλημα: είσαι αυτάρκης και ωραίος. Αν όμως (είτε είσαι συριζαίος είτε όχι) θεωρείς ότι η υπόθεση αυτής της κυβέρνησης σε αφορά, είναι μια μεγάλη ευκαιρία (και για το αριστερό κίνημα, αλλά και για τον τόπο), αν θεωρείς ότι οι αποφάσεις και η τύχη της θα κρίνουν πολλά, όχι για τον ΣΥΡΙΖΑ αλλά γενικότερα, και γι’ αυτό αγωνιάς (είτε τη στηρίζεις είτε την κριτικάρεις), τα πράγματα είναι σκούρα. Γιατί από αυτές τις προκείμενες μπορούν να βγουν «διά ταύτα» που αιτιολογούν και την καταψήφιση και την ψήφιση της συμφωνίας και την παραίτηση. Συνέχεια ανάγνωσης

Ένα Όχι, πολλά Ναι

Standard

ΤΟ ΔΗΜΟΨΗΦΙΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΚΟΠΙΑ ΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΚΙΝΗΜΑΤΩΝ-2

του Ζερόμ Ρους 

Αύριο, η Ελλάδα έχει την ευκαιρία να γράψει ιστορία.

roosΗ γενναία απόφαση του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα να καλέσει σε δημοψήφισμα για τα απάνθρωπα τελεσίγραφα των δανειστών ανέτρεψε την κατάσταση. Η επιμονή της κυβέρνησης μπροστά στις ακραίες πιέσεις που δεχόταν –τόσο από το εξωτερικό όσο και από το εσωτερικό– ανανέωσε την ελπίδα των λαών σε όλη την Ευρώπη.

Θα ήταν πιο εύκολο για την κυβέρνηση να υποχωρήσει στην πιστωτική ασφυξία που της επέβαλαν οι δανειστές και στην τρομοκρατική εκστρατεία των εγχώριων και διεθνών ΜΜΕ. Αλλά ως τώρα η Ελλάδα έχει επιμείνει στις θέσεις της, και σήμερα στέκει όρθια και δυνατή, καθώς εκατομμύρια πολίτες της κατευθύνονται στις κάλπες για το πιο σημαντικό δημοψήφισμα στην ιστορία της Ε.Ε.

Η ευθύνη πλέον πέφτει στον ελληνικό λαό, που πρέπει να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων και να εκφράσει ένα Όχι περηφάνιας και αξιοπρέπειας έναντι σε όλους όσοι επιδιώκουν να στερήσουν από την Ευρώπη την ίδια της την ψυχή. Συνέχεια ανάγνωσης

10 παρατηρήσεις για την τρέχουσα επικαιρότητα

Standard

του Μιχάλη Παναγιωτάκη

 

  1. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΑΛΕΞΙΑΣ ΓΙΑΚΟΥΜΠΙΝΗ

    ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΑΛΕΞΙΑΣ ΓΙΑΚΟΥΜΠΙΝΗ

    Οι U2 είναι μαγαζί. Η εικόνα με το Unfuck Greece είναι τμήμα από αυτό τον μόνιμο αποπλαισιωμένο βομβαρδισμό εικόνας, μέσα στον οποίο μαρκετάρονται. Εν μέρει καλό (γιατί δείχνει πως η κρισιμότητα της κατάστασης στην χώρα έχει φτάσει και στις παρυφές της ποπ κουλτούρας) αλλά ως επί το πλείστον ουδέτερο: είμαστε πίξελ σε μιντιακό κάδρο.

  2. Το άρθρο του Τσίπρα στη Le Monde έξω το διάβασαν σαν defiant statement, εδώ, εξ αριστερών κυρίως, διάφοροι το παρουσίασαν ως κείμενο συνθηκολόγησης. Κάποια ερμηνεία από τις δύο είναι τελείως λάθος. (Alexis Tsipras, «Non à une zone euro à deux vitesses», Le Monde, 31.5.2015).
  3. Αν εκ των προτέρων θεωρείς σαν αξίωμα πως δεν μπορεί να υπάρξει αξιοπρεπής λύση εντός Ευρώ, τότε κάθε λύση εντός Ευρώ την θεωρείς εκ των προτέρων συνθηκολόγηση. Ανεξάρτητα από το περιεχόμενό της. Και άρα πως δεν είναι αξιοπρεπής λύση. Κυκλικός συλλογισμός λέγεται αυτό.

Συνέχεια ανάγνωσης

Λιάνα Κανέλλη: Αποκάλυψη τώρα!

Standard

Νίκου Κοταρίδη

H Λιάνα Κανέλλη στην εκπομπή "Καρντάσιανς"

H Λιάνα Κανέλλη στην εκπομπή «Καρντάσιανς»

Η πολεμική του ΚΚΕ προς τον ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί πλέον θεμελιώδη άξονα της πολιτικής του. Βασικά στοιχεία της, η απόδειξη, η αντίκρουση (βλ. τη σ. Παπαρήγα), και κυρίως η «αποκάλυψη» του «σφάλματος» ή –στο ιδίωμα της Αριστεράς– της θεωρητικής, ιδεολογικής και ιστορικής πλάνης. Αυτοματικά παρεπόμενο: κάθε παρέκκλιση από τη «σωστή γραμμή» οδηγεί τελικά στην αποδυνάμωση του κινήματος.

Η λειτουργία ωστόσο της Λιάνας Κανέλλη στα τηλεοπτικά πάνελ ξεπερνάει τα παραπάνω· είναι ενδεικτική μιας ορισμένης συνθήκης στον δημόσιο διάλογο, όπου η αντιπαράθεση δεν αναφέρεται στις θέσεις του αντιπάλου και την πολιτεία του, αλλά σε ιδιότητες, κρυφές και ενίοτε δόλιες. Η «λογική πλάνη» δεν αφορά πια αστοχίες στην ανάλυση, αλλά την ουσιώδη θεωρητική, ιδεολογική και ηθικο-πολιτική ελλειμματικότητα του αντιπάλου: οπορτουνιστής, αναθεωρητής κλπ. Επομένως, δεν πρόκειται περί πλάνης, αλλά για την εκδήλωση συμφυών προς την ουσία του αντιπάλου ιδιοτήτων. Έτσι, η αντιπαράθεση μετατοπίζεται από τον έλεγχο των θέσεων στην «αποκάλυψη» του, σε «τελική ανάλυση», ρόλου του· από την κατάδειξη της πλάνης στην αποκάλυψη των σαγηνευτικών (επικοινωνιακών) κόλπων που στοχεύουν στην αποπλάνηση ενός άδολου και ανυποψίαστου ακροατηρίου, του λαού, στο «ξεσκέπασμα» της δόλιας φύσης και λειτουργίας του αντιπάλου (εξού και η «σωτηριώδης» λειτουργία της αποκάλυψης) και, τέλος, στο «ξεμπρόστιασμα»: ο αντίπαλος είναι διαφορετικός από αυτό που φαίνεται ή λέει. Επιπλέον, η ταυτότητά του δεν συγκροτείται στο εσωτερικό της Αριστεράς, αλλά ανάγεται σε ορισμένες «ιστορικά δόλιες» ιδιότητες του καπιταλισμού (π.χ. ενσωμάτωση των ταξικών του εχθρών, ανάσχεση ριζοσπαστικοποίησης). Ως εδώ όλα καλά και το στραβό το ριζικό μας… Συνέχεια ανάγνωσης

Η παράδοξη κίνηση της Σπινέλλι

Standard

Πώς «Η Άλλη Ευρώπη με τον Τσίπρα» θα μπορούσε να επανενώσει την ιταλική Αριστερά

του Λορέντσο Ζαμπόνι

μετάφραση: Μάρκος Βογιατζόγλου

Τζόρτζιο ντε Κίρικο, "Ένας τροβαδούρος"

Τζόρτζιο ντε Κίρικο, «Ένας τροβαδούρος»

Φλωρεντία, 20.2.2014. Η Μπάρμπαρα Σπινέλι γράφει στην μεγάλη κεντροαριστερή εφημερίδα La Repubblica· είναι μια απ’ τις διασημότερες ιταλίδες δημοσιογράφους. Είναι, επίσης, κόρη του Αλτιέρο Σπινέλι, εκ των συνιδρυτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καθόλου τυχαία, λοιπόν, όταν εξέφρασε την έντονη διαφωνία της με την πολιτική της Ε.Ε. και ειδικότερα με τις πολιτικές λιτότητας που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα προκάλεσε αίσθηση στον ιταλικό δημόσιο διάλογο. Λίγους μήνες πριν, ο σοσιαλδημοκράτης κοινωνιολόγος Λουτσιάνο Γκαλίνο εξέδιδε το τελευταίο του βιβλίο υπό τον εύγλωττο τίτλο Το πραξικόπημα των τραπεζών και των κυβερνήσεων: Επίθεση στη δημοκρατία στην Ευρώπη.

Η «αυτομόληση» δύο προσωπικοτήτων τέτοιου βεληνεκούς απ’ το στρατόπεδο της λιτότητας (στο οποίο εντάσσονται τα δύο μεγάλα κόμματα της Ιταλίας, όπως και όλες οι μεγάλες εφημερίδες) ήταν, πράγματι, σπουδαία είδηση. Το μεγάλο σοκ ήρθε, όμως, στις 21 Ιανουαρίου, όταν, μαζί με τους Πάολο Φλόρες ντ’ Αρκάις, Μάρκο Ρεβέλλι, Γκουίντο Βιάλε και τον αγαπητό σε όλους Αντρέα Καμιλλέρι, η Σπινέλλι και ο Γκαλίνο δημοσίευσαν ένα ανοιχτό κάλεσμα για τη δημιουργία μιας «λίστας πολιτών για μιαν άλλη Ευρώπη», που θα αντιταχθεί στη λιτότητα, υποστηρίζοντας τον Τσίπρα για τη θέση του προέδρου της Κομισιόν.

Επρόκειτο για μια κίνηση αν μη τι άλλο παράδοξη. Λίγους μήνες πριν τις ευρωεκλογές, μια δράκα ιταλών διανοούμενων, ορισμένοι εκ των οποίων ουδέποτε ανήκαν στη ριζοσπαστική Αριστερά, προτείνουν τον αρχηγό ενός ελληνικού κόμματος ως την κατάλληλη ενωτική φιγούρα για μια μη κομματική λίστα που θα διεκδικήσει την ψήφο μας. Συνέχεια ανάγνωσης

Με αφορμή τις πρόσφατες εγκλήσεις σε δημόσια πρόσωπα επί «αθεΐα»: Ομολογημένη πίστη, ανομολόγητες προθέσεις

Standard

του Στάθη Λιανού Λιάντη

Λέγουσι γαρ, και ου ποιούσι

Κατά Ματθαίον 23,3

 

Παλαιοχριστιανικό ψηφιδωτό, Επταπύγιο της Γαλιλαίας.

Παλαιοχριστιανικό ψηφιδωτό, Επταπύγιο της Γαλιλαίας.

Σε μια επιστολή προς τον Απόλλωνα Μάικωφ ο Ντοστογιέφσκυ έγραφε ότι στο τελευταίο του έργο, τον Ηλίθιο, προσπάθησε να επικεντρώσει σε ένα ερώτημα: στο ερώτημα «με το οποίο βασανίστηκα, συνειδητά ή ασυνείδητα, όλη μου τη ζωή· κι αυτό είναι η ύπαρξη του Θεού». Αυτές οι λέξεις βγήκαν από τη γραφίδα του ίδιου ανθρώπου που διεκήρυττε ότι αν κάποιος του αποδείκνυε ότι ο Χριστός ήταν ψέμα, αυτός θα διάλεγε τον Χριστό και όχι την αλήθεια. Η κραταιά θέση της πίστης κλονίζεται και στην καρδιά των πιο πιστών, κι αυτή είναι παράμετρος της ελεύθερης προαίρεσης, της ιδιότητας που ο χριστιανικός Θεός αποδίδει ως βασικό χαρακτηριστικό στον άνθρωπο. Ο Ιησούς είπε «εγώ ειμί η οδός και η αλήθεια», αλλά συμπλήρωσε: «όστις θέλει οπίσω μου ελθείν». Στη χριστιανική διδασκαλία δεν μπορεί να υπάρξει καταναγκαστική πίστη, γιατί αυτό, ακριβώς, θα ακύρωνε την ουσία της, τη συνειδητή και ελεύθερη αποδοχή του σωτηριολογικού της μηνύματος. Ο άνθρωπος θεώνεται, καθίσταται δηλαδή ομόθεος, εκκινώντας από τη δική του ελεύθερη βούληση. Συνέχεια ανάγνωσης

Μομφή και αυτοπεποίθηση

Standard

ΕΡΤ: ΑΠΟ ΤΟ ΛΟΥΚΕΤΟ ΣΤΙΣ ΧΕΙΡΟΠΕΔΕΣ-3

του Σταύρου Κωνσταντακόπουλου

Φωτογραφία: Νίκος Πηλός, Μενέλαος Μυρίλλας/FosPhotos (από το The Press Project)

Φωτογραφία: Νίκος Πηλός, Μενέλαος Μυρίλλας/FosPhotos (από το The Press Project)

Υπάρχει μια παλιά, παγιωμένη συνήθεια στο χώρο της πολιτικής και κατ’ επέκταση στο χώρο της πολιτικής δημοσιογραφίας: να ερμηνεύονται τα πάντα με όρους μικροπολιτικής. Σημειωτέον ότι ο όρος «μικροπολιτική» εδώ δεν ενέχει τίποτα το επιλήψιμο και το κατακριτέο· χρησιμοποιείται απλώς για να περιγράψει τα μεγέθη μέσα από τα οποία καταβάλλεται προσπάθεια να γίνει κατανοητή η πολιτική ζωή.

Έτσι, η πρόταση δυσπιστίας την οποία κατέθεσε ο ΣΥΡΙΖΑ, θεωρήθηκε, λ.χ., αποτέλεσμα «φωτεινών» ή «σκοτεινών» –θα δείξει– εμπνεύσεων που είχε ο Τσίπρας στη διάρκεια των πολλών ωρών πτήσης κατά την επιστροφή του από το Τέξας ή της απόφασής του να «γιγαντομαχήσει» σε πλάνο ατομικό με τον μεγάλο αντίπαλο, Αντώνη Σαμαρά. Αυτές και διάφορες ανάλογες απόπειρες ερμηνείας βλέπουν το φως τα τελευταία εικοσιτετράωρα. Το πρόβλημα με όλες τους δεν έγκειται στο ότι είναι συνολικά του πεταματού, αλλά ότι προβάλλονται, αν αναλογιστεί κανείς το πραγματικό τους μπόι, ως δυσανάλογα υπερμεγέθεις. Καλούνται όχι να φωτίσουν πλευρές της πραγματικότητας –κάτι το οποίο, ενδεχομένως, είναι ικανές να κάνουν– αλλά να ερμηνεύσουν το σύνολο των υπό εξέταση φαινομένων. Η αναγωγή σε αυτές έχει επιβληθεί από τη μακροχρόνια χρήση τους: σ’ αυτές κατέφευγαν οι φανταχτερές πένες των μεγαλοδημοσιογράφων, σε αυτές θα συνεχίσουν να καταφεύγουν. Το ότι τέτοιου είδους ερμηνείες που ανάγουν, για παράδειγμα, τα κύρια στις στιγμιαίες εμπνεύσεις των αρχηγών και των «παρατρεχάμενών» τους, τους εμπόδισαν να διαγνώσουν όλες εκείνες τις διεργασίες οι οποίες οδήγησαν την ελληνική κοινωνία στη σημερινή της κρίση, λίγο μοιάζει να τους απασχολεί. Συνέχεια ανάγνωσης

Αριστερή μελαγχολία και ιστορική αναγκαιότητα

Standard

του Κώστα Δουζίνα

Έργο της Κατερίνας Δροσοπούλου, από την πρώτη ατομική της έκθεση ζωγραφικής, που εγκαινιάζεται τηνΠέμπτη 11 Απριλίου στις 19.30 στην αίθουσα «ΠΕΡΙΤΕΧΝΩΝ» (Ηροδότου 5, Κολωνάκι) και θα διαρκέσει μέχρ τις 18 Μαΐου

Έργο της Κατερίνας Δροσοπούλου, από την πρώτη ατομική της έκθεση ζωγραφικής, που εγκαινιάζεται την
Πέμπτη 11 Απριλίου στις 19.30 στην αίθουσα «ΠΕΡΙΤΕΧΝΩΝ» (Ηροδότου 5, Κολωνάκι) και θα διαρκέσει μέχρ τις 18 Μαΐου

Η επίσκεψη του Αλέξη Τσίπρα στο Λονδίνο είχε ιστορικό χαρακτήρα. Εξακόσιοι άνθρωποι, οι περισσότεροι ξένοι, παρευρέθηκαν στη συγκέντρωση που οργάνωσε ο ΣΥΡΙΖΑ Λονδίνου στις 15 Μαρτίου. Ο ενθουσιασμός, η πανηγυρική ατμόσφαιρα και η προσδοκία κυριαρχούσαν. Είχα να βρεθώ σε τέτοια συγκέντρωση από τη δεκαετία του ’70, μου είπε άγγλος φίλος.  Πολλοί, στο τέλος της ομιλίας αλλά και στις άλλες συναντήσεις, συνέχαιραν τον Τσίπρα και ζητούσαν διευκρινίσεις και συμβουλές για το πώς μπορεί να επαναληφτεί σε άλλες χώρες το «θαύμα του ΣΥΡΙΖΑ».

Για κάποιον που δεν ζει στην Ελλάδα, οι επιτυχίες της ελληνικής Αριστεράς είναι άνευ προηγούμενου, περισσότερες από αυτές οποιουδήποτε άλλου ευρωπαϊκού λαού που αντιστέκεται τα μέτρα λιτότητας. Πριν λίγες μέρες, μια έκκληση του Κεν Λοουτς και άλλων γνωστών προσωπικοτήτων, στην Guardian, για τη δημιουργία ενός νέου αριστερού κόμματος στη Βρετανία, χρησιμοποιεί τον ΣΥΡΙΖΑ ως μοντέλο για την ευρωπαϊκή Αριστερά. Έχουν δίκιο. Οι επιτυχίες του ΣΥΡΙΖΑ  δημιουργούν τη βάση για μια μεγάλη ανατροπή που θα ανασχέσει την καταστροφή του κοινωνικού δεσμού, αποτελώντας αφετηρία για μια νέα Ελλάδα. Ο ελληνικός λαός υιοθέτησε τον ΣΥΡΙΖΑ ως το υποκείμενο της ριζικής αλλαγής φέρνοντας το σύστημα εξουσίας των τελευταίων σαράντα χρονών στο χείλος του γκρεμού. Πώς έγινε αυτό;

Ο έρωτας και η επανάσταση έρχονται απρόσκλητοι, σε κτυπάν κατακούτελα, λεν οι Γάλλοι. Μετά το χτύπημα, τίποτα δεν είναι το ίδιο. Το μεγάλο καθήκον του «ερωτευμένου επαναστάτη» είναι να διατηρήσει τον αρχικό ενθουσιασμό. Στην κλασική φιλοσοφία της Ιστορίας,  πρώτα δημιουργείται η αναγκαιότητα αλλαγής  στο κοινωνικό είναι και αργότερα εκφράζεται από την κοινωνική συνείδηση. Στο χρονικό διάστημα ανάμεσα στα δυο, το παλιό καθεστώς ζει σε μια γκρίζα ζώνη μεταξύ του συμβολικού και του φυσικού του θανάτου.  Εδώ ακριβώς βρισκόμαστε. Πολλές φορές στην Ιστορία, βέβαια, η άμυνα του παλιού, των κυρίαρχων πολιτικών και οικονομικών ελίτ που αντιλαμβάνοντα το τέλος τους, έχει καθυστερήσει ή και ματαιώσει την ολοκλήρωση της ιστορικής αναγκαιότητας. Στον μετά την μεταφυσική κόσμο μας, η αναγκαιότητα επιβεβαιώνεται αναδρομικά. Το ιστορικό συμβάν δημιουργεί το ίδιο την προϊστορία του, που αδήριτα θα οδηγήσει στην πραγμάτωση του. Η μελλοντική αλλαγή φτιάχνει την ιστορική πορεία του σήμερα. Είμαστε σήμερα συστατικά του μέλλοντος που θα αλλάξει το παρόν μας. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο φόβος της λατινοαμερικανοποίησης

Standard

της Μαρίας Δαμηλάκου

«Ο Χουανίτο με τα ψάρια». Έργο του αργεντίνου ζωγράφου Αντόνιο Μπάρντι, 1961

Τις τελευταίες μέρες, ο «μπαμπούλας» της λατινοαμερικανοποίησης της Ελλάδας έκανε πάλι την εμφάνισή του. Η σκόπιμη παρερμηνεία των δηλώσεων του Αλέξη Τσίπρα σχετικά με την Αργεντινή γέμισε τα πρωτοσέλιδα πολλών εφημερίδων με κακόγουστες στερεοτυπικές μεταφορές παρμένες από τον κόσμο του τάνγκο. Δεν είναι, βέβαια, η πρώτη φορά τους τελευταίους μήνες που οι «υπεύθυνες» πολιτικές δυνάμεις προβάλλουν τη Λατινική Αμερική ως το απευκταίο, ως το αντιπρότυπο για κάθε «σοβαρή» χώρα που θέλει να παραμείνει με αξιώσεις στην «αγκαλιά» της ευρωπαϊκής «οικογένειας».

Αναρωτιέμαι από πού πηγάζουν αυτοί οι φόβοι που ακόμα και η απλή σύγκριση της χώρας μας με τη Λατινική Αμερική ξυπνά σε τμήματα της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Σίγουρα υπάρχουν πολλές πτυχές των λατινοαμερικανικών χωρών που θα έπρεπε να φοβίζουν μια κοινωνία σε βαθειά κρίση όπως είναι η δική μας σήμερα. Δεν αναφέρομαι μόνο στις τρομερές σκηνές από τις λεηλασίες στα σούπερ μάρκετ που είδαμε στην Αργεντινή του 2001. Ούτε στις αρνητικές συνέπειες της χρεωκοπίας. Υπάρχουν άλλα προβλήματα, πιο μόνιμα. Η φτώχεια, οι παραγκουπόλεις, ο αναλφαβητισμός, η βία, η περιθωριοποίηση μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού, οι μεγάλες κοινωνικές ανισότητες εξακολουθούν να είναι μέρος της σκληρής πραγματικότητας σε όλες τις χώρες της Λατινικής Αμερικής ανεξάρτητα από το μέγεθος και τον πλούτο τους. Δεν φαίνεται να είναι αυτό, ωστόσο, που τρομάζει τις «σοβαρές» πολιτικές φωνές της χώρας μας. Γιατί, αν ήταν αυτό, δεν θα ακολουθούσαν τις καταστροφικές οικονομικές πολιτικές των τελευταίων ετών, που έχουν ήδη προσδώσει στην κοινωνία μας πολλά από τα παραπάνω χαρακτηριστικά των λατινοαμερικανικών κοινωνιών. Συνέχεια ανάγνωσης

Για το ιδεολογικό υπόβαθρο των αντιδράσεων στη συνάντηση Πέρες-Τσίπρα

Standard

Με αφορμή  το άρθρο του Νικόλα Σεβαστάκη

  

του Θόδωρου Παρασκευόπουλου

Πώς συζητάμε ιδέες, γνώμες, θεωρίες; Ας πούμε, όσα λέχθηκαν και γράφτηκαν για τη συνάντηση του Αλέξη Τσίπρα με τον Πρόεδρο του κράτους του Ισραήλ; Είναι θεμιτό, ας πούμε, να φτιάξουμε μια αλυσίδα επιχειρημάτων για την ιστορική προέλευση της αντιπαλότητας της Αριστεράς στην Ελλάδα με το Ισραήλ και τις ελληνοϊσραηλινές σχέσεις και, απορρίπτοντας την θεωρούμενη ιστορική πηγή αυτής της αντιπαλότητας, να καταγγείλουμε την ίδια την αντιπαλότητα; Έχω τη γνώμη ότι δεν είναι. Και ότι χρειάζεται η οποιαδήποτε κριτική να ασχολείται με το ίδιο το αντίπαλο επιχείρημα και την εσωτερική λογική του και να το καταρρίψει, προτού εξετάσει από πού αυτό προέρχεται.

Αναφέρομαι βέβαια στο άρθρο του αγαπητού Νικόλα Σεβαστάκη, στα προηγούμενα «Ενθέματα», για το ιδεολογικό υπόβαθρο των αντιδράσεων μετά τη συνάντηση Τσίπρα-Πέρες. Για το γεγονός το ίδιο δεν έχω να πω πολλά ούτε το σπουδαιολογώ. Όντως η κριτική της πολιτικής του κράτους του Ισραήλ δεν είναι επαρκής λόγος για να μην συναντηθεί ένας αριστερός πολιτικός με τον πρόεδρό του — αλλά και η επιθυμία της ελληνικής Προεδρίας της Δημοκρατίας δεν είναι επαρκής λόγος για να τον συναντήσει. Η Προεδρία ασκεί πολιτική υπακούοντας στην κυβέρνηση. Έτσι προσκαλεί ή δεν προσκαλεί προέδρους άλλων κρατών, και δεν υπάρχει εθιμοτυπία που να υπαγορεύει στην αντιπολίτευση την πολιτική της στάση. Συνέχεια ανάγνωσης

Ο Πέρες, ο Αχμαντινετζάντ και το αριστερό συναίσθημα

Standard

  του Νικόλα Σεβαστάκη

 Η συνάντηση του Αλέξη Τσίπρα με τον Πέρες, τον Πρόεδρο του Ισραήλ, δημιούργησε, ως γνωστό, «θέμα» στον χώρο. Ζητήθηκαν εξηγήσεις και διατυπώθηκαν ερωτήματα είτε για τη σκοπιμότητα είτε για το περιεχόμενο της συνάντησης αυτής.

Το γεγονός και τα σχόλια που ξεσήκωσε έχει τη σημασία του. Θα μπορούσε κάποιος να δει στην ενόχληση που εκδηλώθηκε κάτι σαν σύγκρουση ανάμεσα στην ηθική της πεποίθησης του αριστερού με την ηθική της ευθύνης ενός πολιτικού οργανισμού ο οποίος έχει κατακτήσει τη θεσμική θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Αυτή η σύγκρουση, υπαρκτή σε κάθε περιβάλλον με έντονες ιδεολογικές αναφορές, θα εξηγούσε εν μέρει την αντίδραση στην είδηση της συνάντησης Τσίπρα και Πέρες.

Αποδεχόμενος αυτή την εκδοχή, θα έλεγε κανείς ότι υπάρχει μια ευαισθησία του κοινού της Αριστεράς, η οποία αντιστέκεται στη λογική της πολιτικής εθιμοτυπίας και στους κανόνες που φέρει μαζί της η εκλογική και πολιτική κλίμακα του 27%.

Η ανησυχία ενός κόσμου της ριζοσπαστικής Αριστεράς για το ενδεχόμενο μετατροπής του ΣΥΡΙΖΑ σε μια πιο συμβατική και «πραγματιστική» πολιτική δύναμη, θα μπορούσε επίσης να είναι μια από τις πηγές της συγκεκριμένης αντίδρασης. Και ακόμα, πρέπει να συνυπολογίσουμε τις ευαισθησίες για τα δικαιώματα του παλαιστινιακού λαού, ευαισθησίες και εμπειρίες αλληλεγγύης που έχουν ένα βάθος χρόνου στην ελληνική κοινωνία και όχι μόνο στην ελληνική Αριστερά».

Έτσι, το όλο συμβάν, δεν φαίνεται να παρουσιάζει κανένα ιδιαίτερο μυστήριο. Δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που αμφισβητείται η σχέση κάποιων κινήσεων της αριστερής ηγεσίας με τα συναισθήματα και τις βαθύτερες ευαισθησίες των αριστερών. Και, εύλογα, δεν θα είναι και η τελευταία φορά.

Δεν μπορώ, παρόλα αυτά, να μην κάνω κάποιες άλλες σκέψεις, κάπως πιο δύστροπες και ίσως με μια δόση θυμού για το θέμα. Διότι, πέρα από όλα τα παραπάνω, το θέμα δεν είναι η ένταση (εύλογη και πολλές φορές παραγωγική) ανάμεσα σε real politik και πεποίθηση, ανάμεσα στην τάξη της πολιτικής αρχών και στη σφαίρα της πρακτικής πολιτικής. Όλα αυτά είναι σημαντικά, τα συναντούμε διαρκώς μπροστά μας, τα γνωρίζουμε από την ιστορία και την, όποια, προσωπική μας μετοχή σε διλήμματα τα οποία προκύπτουν ανά πάσα στιγμή από αυτή την ιστορία. Το θέμα είναι ότι στην αντίδραση του νέου για τη συνάντηση Τσίπρα και Πέρες, διακρίνει κανείς ένα ιδιαίτερο πάθος, μια ξεχωριστή φόρτιση. Ακόμα και έναν τόνο «συναγερμού» για κάτι που δεν  δηλώνεται ευθέως αλλά φτιάχνει μια ατμόσφαιρα συνωμοσίας (τι ακριβώς ειπώθηκε μεταξύ τους;). Αυτή ωστόσο η φόρτιση ακουμπά πράγματι σε ένα υπόστρωμα συναισθημάτων και ηθικών ευαισθησιών με μεγάλο βάθος χρόνου στην Αριστερά και ιδιαίτερα στη δική μας την ελληνική Αριστερά. Συνέχεια ανάγνωσης

Καλό χειμώνα

Standard

του Στρατή Μπουρνάζου

Σχέδιο του Νταβίντ Μπουρλιούκ, 1914

Tα social media, και ιδίως το twitter, πήραν φωτιά την προηγούμενη Κυριακή, κατά τη διάρκεια της δευτερολογίας Σαμαρά στη Βουλή. «Τζάμπα μαγκιά» και «χυδαιότητα» ήταν δύο από τους συνηθέστερους, και μάλλον αβρότερους, χαρακτηρισμούς που κυκλοφορούσαν. Θα πρόσθετα άλλες τρεις λέξεις, για να αποτυπώσω την εντύπωση που μου προξένησε η ομιλία: πρωτοφανής, ανησυχητική, αλλά και αποτελεσματική.

Πρωτοφανής, για έναν διπλό λόγο. Πρώτον, ήταν αφιερωμένη ως επί το πλείστον στον ΣΥΡΙΖΑ και τον Τσίπρα. Προς στιγμήν τσιμπήθηκα, για να βεβαιωθώ πως δεν ονειρεύομαι, πως δεν είχε βγει κυβέρνηση ο ΣΥΡΙΖΑ, αφού, σε μια πλήρη αντιστροφή των ρόλων, ο πρωθυπουργός, στις προγραμματικές δηλώσεις, σφυροκοπούσε την αξιωματική αντιπολίτευση. Δεύτερον, όσο τουλάχιστον θυμάμαι, στη συζήτηση των προγραμματικών κυριαρχούν συνήθως οι εξαγγελίες, τα όμορφα λόγια, ένα κλίμα προσδοκίας αλλά και μετριοπάθειας, του στυλ «Θα είμαστε κυβέρνηση όλων των Ελλήνων» κ.τ.ό. — η όξυνση, η πόλωση, οι διαψεύσεις ακολουθούν συνήθως έπειτα από κάποιο διάστημα. Η ομιλία Σαμαρά βρισκόταν στους αντίποδες ενός τέτοιου κλίματος. Συνέχεια ανάγνωσης