Αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης: Πολιτικές και συμβολικές διαστάσεις

Standard

 του Ανδρέα Καρίτζη

Έγκον Σίλε, "Δυο κορίτσια", 1911

Έγκον Σίλε, «Δυο κορίτσια», 1911

«Τίτλος: Λήψη άμεσων μέτρων για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης […] Άρθρο 1: Δωρεάν επανασύνδεση και παροχή ηλεκτρικού ρεύματος. Άρθρο 2: Επίδομα ενοικίου για την εξασφάλιση στέγης. Άρθρο 3: Επιδότηση σίτισης σε νοικοκυριά». Το πρώτο νομοσχέδιο της νέας ελληνικής κυβέρνησης, που κατατέθηκε την Τρίτη, αφορά την ανθρωπιστική κρίση. Σε συνθήκες οικονομικής ασφυξίας, επιχειρείται η ανακούφιση ενός σημαντικού τμήματος συμπολιτών, οι οποίοι είναι καταδικασμένοι να ζουν σε εξευτελιστικές συνθήκες που προσβάλλουν τον καθένα μας.

Οι πρόνοιες του νομοσχεδίου επουλώνουν, βέβαια, ένα μικρό μόνο μέρος της εξαθλίωσης. Δεν μπορούμε, δηλαδή, να θεωρήσουμε ότι απαντούν με επάρκεια σε αυτό που ορθά ονομάζουμε ανθρωπιστική κρίση, δηλαδή την κοινωνική καταστροφή που προκάλεσε η πενταετής μνημονιακή λιτότητα. Έχουμε, λοιπόν, ένα πρώτο βήμα, το οποίο πρέπει να συνοδευτεί από περαιτέρω μεταβίβαση πόρων προς αυτά τα κομμάτια της κοινωνίας. Μια μεταβίβαση που δεν μπορεί να περιμένει απλώς να έρθουν «καλύτερες ημέρες», αλλά πρέπει να μπει μπροστά από τώρα: όλοι οι τομείς του κρατικού μηχανισμού –παρά την τραγική κατάστασή τους–, οφείλουν να εξοικονομήσουν πόρους ώστε να διασφαλιστεί η συνέχεια της παρέμβασης στο πεδίο αυτό. Μια τέτοια πολιτική κατεύθυνση, μάλιστα, διαφοροποιεί ουσιαστικά την τωρινή κυβέρνηση από τις προηγούμενες. Συνέχεια ανάγνωσης

Το κοινωνικό πορτραίτο της Ελλάδας αλλάζει δραματικά

Standard

Με την ευκαιρία του «Κοινωνικού πορτρέτου της Ελλάδας, 2012» του ΕΚΚΕ

Οι ριζικές αλλαγές στην αγορά εργασίας και στη σύνθεση της φτώχειας, η άνοδος της ανεργίας  δημιουργούν επιτακτικά την ανάγκη για να δημιουργηθεί ένα επαρκές δίχτυ κοινωνικής προστασίας και να θεσμοθετηθεί ένα ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα

συνέντευξη του Διονύση Μπαλούρδου

Διονύσης Μπαλούρδος

Πριν λίγες μέρες,  δόθηκε στη δημοσιότητα «Το κοινωνικό πορτραίτο της Ελλάδας 2012», έκδοση του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ). Σε αυτό αποτυπώνονται τα δεδομένα για την αγορά εργασίας, την ανεργία, τη μετανάστευση, τη φτώχεια και τις κοινωνικές τους επιπτώσεις. Ο παρών τόμος καλύπτει το  κρίσιμο διάστημα των τελευταίων δυόμισι χρόνων: από τη στιγμή του πρώτου Μνημονίου μέχρι και σήμερα. Οι ερευνητές και οι ερευνήτριες δείχνουν ότι στο διάστημα αυτό τα «δεδομένα αλλάζουν με ραγδαίους ρυθμούς»  και οι συνθήκες επιδεινώνονται σοβαρά για την  ελληνική κοινωνία: τριπλασιασμός των ανέργων,  απώλεια εισοδήματος των εργαζομένων κατά 13 δισ., ένα από τα υψηλότερα ποσοστά παιδικής φτώχειας στην Ευρώπη,  η ανάδυση μιας νέας κοινωνικής ομάδας, των «νέων φτωχών» είναι μερικές από τις ανησυχητικές τάσεις που καταγράφουν. Για όλα αυτά, μιλήσαμε με τον οικονομολόγο και δημογράφο Διονύση Μπαλούρδο, διευθυντή ερευνών στο ΕΚΚΕ.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Γιώργος Βακαλό, «Ταυρομάχος»

* Το «κοινωνικό πορτρέτο της Ελλάδας» είναι μια έκδοση του ΕΚΚΕ που εγκαινιάστηκε το 2001. Στη συνέχεια,  επαναλήφθηκε το 2003-2004, το 2006, το 2010 και το 2012. Δώστε μας μια γενική εικόνα γι’ αυτήν: στόχοι, μεθοδολογία, προσέγγιση.

Το «Κοινωνικό πορτραίτο της Ελλάδας»  είναι  ένας συλλογικός τόμος που περιλαμβάνει άρθρα από την ερευνητική δραστηριότητα και τις επιστημονικές ενασχολήσεις των μελών του Ινστιτούτου Κοινωνικής Πολιτικής (το οποίο δεν υπάρχει  από τον Φεβρουάριο του 2012, λόγω της συγχώνευσης των Ινστιτούτων του ΕΚΚΕ σε ένα Ινστιτούτο). Ξεκίνησε το 2001, όταν Διευθυντής του Ινστιτούτου ήταν ο καθηγητής Γιάννης Σακέλλης.

Βασική επιδίωξη του τόμου είναι η αποτύπωση της εκάστοτε κοινωνικής κατάστασης στη χώρα μας, με βάση τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, και η επεξεργασία ειδικών θεμάτων αιχμής της επικαιρότητας έτσι ώστε να αποτελέσει, κατά κάποιον τρόπο, μια ακτινογραφία της ελληνικής κοινωνίας σε σχέση με την οικογένεια, την αγορά, εργασίας, το μεταναστευτικό, τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό  και διάφορους άλλους τομείς της ελληνικής κοινωνίας.

* Μπορείτε να μας συνοψίσετε σε λίγες φράσεις, τα συμπεράσματα του «Πορτραίτου» του 2012; Ποιες είναι βασικές διαφορές που αναδεικνύονται σε σχέση με το παρελθόν;

Οι βασικές διαφορές αφορούν την περίοδο πριν και μετά την ύφεση. Το «Πορτραίτο του 2010» ήταν ήδη ολοκληρωμένο όταν ξέσπασε η κρίση. Στο «Πορτραίτο του 2012», φιλοξενούμε πέντε συνεντεύξεις πανεπιστημιακών οι οποίοι δίνουν τη δική τους άποψη για την κρίση στη χώρα μας. Συνέχεια ανάγνωσης

Οι Περιττοί και οι Άξιοι

Standard

του Νικόλα Σεβαστάκη

Χαρακτικό του Τζιάκομο Πέρι

Αν ζούσε σήμερα ο Τουργκένιεφ, αυτός ο «δυτικός» Ρώσος και φίλος του Φλωμπέρ, δεν θα χρειαζόταν να γράψει το περίφημο Ημερολόγιο ενός περιττού ανθρώπου. Πώς να γράψεις για τον περιττό άνθρωπο σε μια στιγμή όπου όλο και περισσότερο άνθρωποι φαίνεται να περισσεύουν; Πώς να μιλήσεις για τους περιττούς όταν αυτοί, ως λογιών ανεπιθύμητοι πλεονάζοντες, τείνουν να θεωρηθούν νεκροθάφτες της σωτηρίας των εθνικών οικονομιών και αποδιοπομπαίοι τράγοι στην πορεία «εξυγίανσης» των λιπόθυμων συστημάτων;

Η ελλειμματική ζωή οφείλεται, λοιπόν, στους πλεονάζοντες. Όπως η καταβύθιση του κόσμου της εργασίας χρεώνεται στους απαράσκευους και στους ανεπρόκοπους. Κοντολογίς, ο μηδενισμός οφείλεται στα μηδενικά και η ακρίβεια στους «τσαμπατζήδες»: αυτή η βαθιά πρωτόγονη «σκέψη» επιστρέφει από τους καιρούς του Χέρμπερτ Σπένσερ και τα εγχειρίδια των βικτωριανών αστών για τις επικίνδυνες τάξεις, αυτή η σκέψη-κάτεργο φαίνεται να εμπνέει για τα καλά τους συστημικούς λόγους του έτους 2011.

Πέρα όμως από τη γλαφυρή φιλολογία για τις θετικές πλευρές της κρίσης, αυτό που διαφαίνεται είναι πλέον μια ακραία πολιτισμική οπισθοχώρηση. Τα υποκείμενα πολίτες μετατρέπονται σε μονάδες μετακινούμενων φόβων και πληθυσμούς εφέδρων. Οι πραγματικά πλούσιοι έχουν κάνει απόσχιση από κάθε συμβόλαιο και η μεσαία τάξη, αυτό το αρχαίο φιλελεύθερο όνειρο, δεν μπορεί πια να στηρίξει τους μύθους που έπλασαν για αυτήν οι μεταπολεμικές κοινωνιολογίες της αφθονίας. Συνέχεια ανάγνωσης