Χορός, η ποίηση της πράξης των ζωντανών όντων

Standard

 του Πωλ Βαλερύ

μετάφραση: Παναγιώτης Π. Παπαδόπουλος

Kirchner_Dancers-in-Red

Ερνστ Λούντβιχ Κίρχνερ, «Χορεύτριες στα κόκκινα», 1914

Δημοσιεύουμε σήμερα αποσπάσματα από τη Φιλοσοφία του χορού (ο τίτλος που βάλαμε στη σελίδα είναι δικός μας). Όπως σημειώνει ο Π. Παπαδόπουλος, το έργο συνοψίζει «ολόκληρη τη φιλοσοφία του Βαλερύ». Και συνεχίζει: «Το ενδιαφέρον του συγγραφέα για το χορό απορρέει από την ιδιαίτερη αντίληψή για την ίδια την κουλτούρα και τον πολιτισμό που προβάλλεται σ’ αυτή την τέχνη. Μέσα από το χορό εκφράζεται ταυτόχρονα η σωματική διάσταση, η απτότητα και η υλικότητα, συνοδευόμενη από μια διανοητική παραγωγή. Ένας συνδυασμός που δεν έχει προηγούμενο, εάν συγκριθεί με τις άλλες τέχνες».

«Πριν σας γοητεύσει η Μαντάμ Αρζεντίνα, σας έχει αιχμαλωτίσει στον κόσμο της οξυδερκούς και παθιασμένης ζωής που πρόκειται να δημιουργήσει η τέχνη της»: έτσι ξεκινάει ο Βαλερύ. Και τελειώνει παραδίδοντας τους αναγνώστες στην «τέχνη, στο πάθος, στη φλογερή και κομψή πράξη της Μαντάμ Αρζεντίνα». Πρόκειται για την Αntonia Merce y Luque, γνωστή ως «La Argentina», τη σημαντικότερη χορεύτρια και χορογράφο του ισπανικού χορού στον 20ό αιώνα. Το κείμενο παρουσιάστηκε σαν διάλεξη (5.3.1936) και πρωτοδημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση Conferencia (1.1.1.1936), με αφορμή τον θάνατο της χορεύτριας (είχε πεθάνει στις 18 Ιουνίου 1936).

Στρ. Μπ.

Πάμπλο Πικάσο, "Τρεις χορευτές", 1925

Πάμπλο Πικάσο, «Τρεις χορευτές», 1925

Προχωρώ κατευθείαν στο θέμα μου και σας το λέω χωρίς περαιτέρω επεξηγήσεις: ο Χορός, κατά τη γνώμη μου, δεν περιορίζεται σε μια άσκηση, μια ψυχαγωγία, μια διακοσμητική τέχνη και κάποιες φορές σε ένα κοινωνικό παιχνίδι. Είναι κάτι πιο σοβαρό και, κατά κάποιο τρόπο, ιδιαίτερα σεβαστό. Κάθε εποχή που κατανόησε το ανθρώπινο σώμα ή που, τουλάχιστον, ανέδειξε το αίσθημα του μυστηρίου γι’ αυτόν τον οργανισμό, των δυνατοτήτων του, των ορίων του, το συνδυασμό ενεργητικότητας και ευαισθησίας που περικλείει, καλλιέργησε, λάτρεψε το Χορό.

Είναι μία θεμελιώδης τέχνη, όπως το τονίζουν και το αποδεικνύουν η καθολικότητά του, το πανάρχαιο παρελθόν του, οι εορταστικές χρήσεις του, οι ιδέες και οι στοχασμοί που σε κάθε περίοδο παρήχθησαν. Ο Χορός είναι μια τέχνη που απορρέει από την ίδια τη ζωή, αφού δεν αποτελεί μόνο τη δράση ολόκληρου του ανθρώπινου σώματος, αλλά μια δράση που μεταφέρεται σε έναν κόσμο, σε ένα είδος χώρου-χρόνου, που σε κάθε περίπτωση δεν είναι ακριβώς ο ίδιος με αυτόν της πρακτικής ζωής. […] Συνέχεια ανάγνωσης

Η περιπέτεια της γέννησης του μοντέρνου χορού

Standard

 συνέντευξη της Στέισυ Πρίκετ στην Έλενα Πατρικίου

Ντόρις Χάμφρεϋ, Χοροί Γυναικών, 1931

H Stacey Prickett διδάσκει ιστορία του χορού στο Πανεπιστήμιο του Roehampton. Σήμερα, Κυριακή, μιλάει στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών (18.30), στην ημερίδα με τίτλο «Σώμα σε Κρίση» (στην ημερίδα, που αρχίζει στις 11 π.μ., οργανωμένη από τον Σύνδεσμο Υποτρόφων του Ωνασείου, μιλάνε και οι: Γ. Πετραλή, Π. Φαραντάκης, Θ. Σακελλαριάδης, Ε. Λέμη, Αικ. Ντινοπούλου, Ε. Αντάπαση, Μ. Παπαδημητρίου, Λ. Αμπατζή, Σ. Λύκου, Μ. Ανθυμίδου, Στ Κωνσταντακόπουλος, Ι. Κονδύλη, Κ. Αρβανιτάκης, Ν. Χασσιώτη, Έ. Πατρικίου, St. Maher, Στ. Τσιντζιλώνη). Η Πρίκετ, έχοντας μελετήσει ιδιαίτερα την περιπέτεια της γέννησης του μοντέρνου χορού στην Αμερική και τη Γερμανία, μας μιλάει για μια τέχνη που ξεπήδησε μέσα στην κρίση του Μεσοπολέμου, αφομοιώνοντας πλήρως τις αντιφάσεις της περιόδου. Αναπαράσταση του σώματος με όργανο το σώμα του χορευτή, ο μοντέρνος χορός πορεύτηκε μέσα στις επαναστάσεις και τις κρίσεις που συντάραξαν τις δυτικές κοινωνίες, απορροφώντας τις νέες ιδέες και προσφέροντας νέους τρόπους έκφρασης και, ίσως, ύπαρξης, στα σώματα των αντρών και των γυναικών του 20ού αιώνα.

Ε. Π.

 

Ο μοντέρνος χορός, που γεννήθηκε στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, έχει πατρίδες, ταυτοχρόνως, την Αμερική και την Γερμανία. Γιατί στην Αμερική πολιτικοποιήθηκε τόσο έντονα και τόσο «αριστερά»;

Μάρθα Γκράχαμ, «Άμεση τραγωδία» (χορογραφία για τον Ισπανικό Εμφύλιο), 1937

Ο αμερικάνικος μοντέρνος χορός αναπτύχθηκε σε μια πάλλουσα εποχή. Οι περισσότεροι από όσους ενεπλάκησαν στον επαναστατικό χορό του ’30 προέρχονταν από οικογένειες μεταναστών, ειδικά την εβραϊκή εργατική τάξη, και η θεματολογία των χορογραφιών τους βρισκόταν πολύ κοντά στην καθημερινή πραγματικότητα αυτού του περιβάλλοντος. Οι χορευτές αποτελούσαν μέρος ενός ευρύτερου καλλιτεχνικού κύκλου, μέσα στον οποίο η κοινωνική ευθύνη των καλλιτεχνών και η κοινωνική σημασία της φόρμας ήταν κεντρικά θέματα. Μέσα σ’ αυτή την αλληλοστηριζόμενη κοινότητα, οι χορευτές παρουσίαζαν τη δουλειά τους σε κοινές πολιτικές και κοινωνικές εκδηλώσεις και μοιράζονταν την σκηνή με αριστερούς θιάσους, αριστερούς μουσικούς και αριστερούς πολιτικούς: η τεχνική αναζήτηση και η χορογραφική αισθητική αναπτύσσονταν παράλληλα και αυτό ισχύει τόσο για τους «Τέσσερις Μεγάλους», την Μάρθα Γκράχαμ, την Ντόρις Χάμφρεϋ, τη Χάνυα Χόλμ και τον Τσαρλς Βάισμαν, όσο και τις μαθήτριές τους, που διέδωσαν τα παιδαγωγικά συστήματα και τις χορογραφικές δομές του μοντέρνου χορού στις ΗΠΑ. Συνέχεια ανάγνωσης

Πάρτυ των «Ενθεμάτων» αυτή την Παρασκευή

Standard

Υποχρεωτική η προσέλευση  για τους αναγνώστες βάσει σχετικής εγκυκλίου του Υπουργείου Οικονομικών

TA ENΘΕΜΑΤΑ σας καλούν στο πρώτο πάρτυ της χρονιάς, την Παρασκευή 7 Οκτωβρίου. Στη βεράντα του εντευκτηρίου μας (Βαλτετσίου 50-52, 6ος όροφος), από τις 9 το βράδυ και μετά.

***

Έρνστ Λούντβιχ Κίρχνερ, «Τανγκό», π. 1919-1921

Επισημαίνεται ότι, με  εγκύκλιο του Υπουργείου Οικονομικών, και κατόπιν σχετικής οδηγίας της Τρόικας, η προσέλευση είναι υποχρεωτική για τους αναγνώστες. Οι απόντες θα καταβάλλουν ειδικό τέλος πνεύματος και πυρείων (άνευ θείου και φωσφόρου), σε περιοδιεύοντα/ουσα φοροεισπράκτορα/ισσα, που θα τους επισκέπτεται  καθ’ εκάστην κατ’ οίκον. Την είσπραξη έχει αναλάβει, με το σύστημα του leasing, η εταιρεία ενοικιάσεως του μουκατά «Χατζιτζέ Σουλτάνα Ltd», σε  συνεργασία με τη δημογεροντία του βιλαετιού Εξαρχείων και Νεαπόλεως και το σωματείο αυτοκινητιστών ταξί «Ο Άλιμος» (: είσπραξη μέσω taxisnet).

 Για την πληρωμή των ποτών στο μπαρ θα γίνονται ευχαρίστως δεκτές και δραχμές (παλαιάς κοπής), μετοχές της Τράπεζας της Ανατολής και της Γαλλικής Εταιρείας του Λαυρίου, ενώ σε περιπτώσεις εγνωσμένης αξίας πανεπιστημιακών, που καταθέτουν άρθρα προς δημοσίευση, μπορεί να εφαρμοστεί και το σύστημα του αντιπραγματισμού (σε συνδυασμό με το πρόγραμμα της «αριστείας»). Συνέχεια ανάγνωσης

Συλβί μέσα στην κρίση

Standard

ΚΟΜΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΣΤΕΡΕΣ

του Γιάννη Αλμπάνη

Είναι πια πολύ σπάνιο να γράφει κανείς για ένα έργο τέχνης, μια παράσταση ή μια ταινία χωρίς να φέρει τη νομιμοποίηση της –συνήθως ακαδημαϊκής– εξειδίκευσης στο συγκεκριμένο αντικείμενο. Πάνω από το κάθε εν δυνάμει γραπτό του μη ειδικού επικρέμεται ο βαρύς πέλεκυς του «από πού κι ως πού γράφει αυτός…».

Ας είναι. Ορισμένες φορές πρέπει να πάρεις το ρίσκο της μομφής περί ασχετοσύνης, και να γράψεις για τον ενθουσιασμό που μπορεί να προκαλέσει η καλλιτεχνική δημιουργία, αντλώντας την όποια νομιμοποίηση από την πεποίθηση ότι η τέχνη παραμένει μια δημόσια υπόθεση για την οποία μπορεί να τοποθετηθεί, εκτός από τους επαΐοντες, και το κοινό, καθώς και (ή μάλλον κυρίως) από εκείνο το πηγαίο ουρανόμηκες «Μπράβο!» που συνόδευσε αυθόρμητα τα αποθεωτικά χειροκροτήματα μας στο τέλος της παράστασης της Συλβί Γκιλέμ* και του Ράσελ Μάλιφαντ στο Μέγαρο Μουσικής, στις 15 του περασμένου μήνα.

Η Γκιλέμ έχει εμφανιστεί κι άλλες φορές στην Ελλάδα, και είναι αρκετά γνωστός ο θρύλος που φέρει το όνομα της: σε ηλικία δεκαεννιά χρονών ο Νουρέγιεφ την έχρισε «αστέρι» του Μπαλέτου της Όπερας του Παρισιού, η φήμη της ξεπέρασε τα όρια του κλασικού μπαλέτου με την περίφημη διαφήμιση 6 o’clock (όπου το σηκωμένο στον αέρα πόδι της φτάνει σε οριζόντια γραμμή με αυτό που στηρίζεται στο έδαφος, όπως ακριβώς οι δείκτες του ρολογιού όταν σημαίνουν 6), στη συνέχεια μια απρόσμενη στροφή στο μοντέρνο χορό και, τέλος, η συνάντηση με τον βρετανό χορογράφο και χορευτή Ράσελ Μάλιφαντ. Κορυφαία στιγμή της κοινής δημιουργικής πορείας τους (καθώς και της συνεργασίας τους με τον υπεύθυνο για τον εκπληκτικό φωτισμό Μάικλ Χάιλς) υπήρξε το ντουέτο Push, το οποίο και παρουσίασαν στο Μέγαρο.

Συνέχεια ανάγνωσης