Φάκελος Χομπσμπάουμ: Κολλημένος σαν μύγα στο χαρτί

Standard

Ο Έρικ Χομπσμπάουμ και ο κόσμος των μυστικών υπηρεσιών της Βρετανίας

της Φράνσις Σώντερς

μετάφραση: Κ.Δ.

Η Frances Saunders έγινε παγκοσμίως γνωστή, πέρα από τη στενή κοινότητα των ιστορικών, το 1999 με τη μελέτη της «Who paid the piper? CIA and the Cultural Cold War». Ήταν μια μελέτη-σταθμός, η οποία καθιέρωσε τη χρήση του όρου Πολιτισμικός Ψυχρός Πόλεμος, και η οποία αποκάλυπτε πώς στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου οργανώθηκε, με μυστικό οργανωτή τη CIA, ένα τεράστιο δίκτυο με εκδόσεις, εκθέσεις ζωγραφικής, θεατρικές παραστάσεις, υποτροφίες. Στόχος ήταν η προώθηση των αμερικανικών αξιών, ως αντίπαλο δέος στην ηγεμονίας της Αριστεράς και της ΕΣΣΔ στον χώρο του πολιτισμού. Στο άρθρο που ακολουθεί (δημοσιεύτηκε στο τελευταίο τεύχος του London Review of Books, 9.4.2015· σήμερα παραθέτουμε μεταφρασμένα κάποια αποσπάσματα) η Σώντερς, με αφετηρία τον φάκελο του Χομπσμπάουμ που δημοσιοποιήθηκε το φθινόπωρο, μας εισάγει στον χώρο του βρετανικού αντικομμουνισμού και των μυστικών υπηρεσιών.

ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Ο Έρικ Χομπσμπάουμ τη δεκαετία του 1970

Στις 25 Ιανουαρίου 1933, ο δεκαεξάχρονος Έρικ Χομπσμπάουμ συμμετείχε σε πορεία που διέσχιζε το κέντρο του Βερολίνου, μαζί με χιλιάδες συντρόφους του, ως τα κεντρικά γραφεία του Γερμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος (KPD). Πέντε μέρες αργότερα, στις 30 Ιανουαρίου, ο Αδόλφος Χίτλερ ορκιζόταν καγκελάριος της Γερμανίας. Αρχές Απριλίου, ένας θείος έφτανε στο Βερολίνο για να μεταφέρει τον Χομπσμπάουμ στο ασφαλές Λονδίνο, όπου είχε εγκατασταθεί ο παππούς του από το 1870. Την εβδομάδα που ο Χομπσμπάουμ έφευγε απο το Βερολίνο, o Γκάι Λίντελ ο γερμανομαθής υπαρχηγός αντικατασκοπείας της ΜΙ5 έφτανε εκεί από το Λονδίνο.

Η Βρετανική Μυστική Υπηρεσία, η γνωστή ΜΙ5, έδωσε στη δημοσιότητα τον φάκελο του Έρικ Χομπσμπάουμ το φθινόπωρο του 2014. Ο Χομπσμπάουμ, που επιθυμούσε για χρόνια να τον δει, είχε πεθάνει δυο χρόνια πριν, στα 95 του. Στα απομνημονεύματά του, με τίτλο Συναρπαστικά χρόνια, προειδοποιούσε για τις αυτοβιογραφικές «μεταθανάτιες έρευνες όπου το πτώμα υποκρίνεται ότι είναι ο ιατροδικαστής», αλλά οποιεσδήποτε αιτιολογίες και να συμπεριελάμβανε για τις πράξεις του ως αποδεικτικά στοιχεία δεν θα μπορούσε να διαβάσει το φάκελο του, αφού εκ των πραγμάτων, απουσίαζε. Είναι άγραφος νόμος της ΜΙ5 ότι τα Προσωπικά Αρχεία (ΠΑ) αποκαλύπτονται μόνο μετά τον θάνατο αυτών τους οποίους αφορούν. Ένας ακόμη άγραφος νόμος, μεταξύ πολλών άλλων, είναι ότι τέτοιου είδους υλικό δημοσιοποιείται μετά από πενήντα χρόνια, πράγμα που εξηγεί γιατί ο Φάκελος Hobsbawm, που βρίσκεται πλέον στα Εθνικά Αρχεία στο Kew, σταματάει στα μέσα της δεκαετίας του 1960. Ο υπόλοιπος παραμένει κλειστός. Συνέχεια ανάγνωσης