Ο οξύμωρος «πόλεμος» κατά της τρομοκρατίας

Standard

του Ζύγκμουντ Μπάουμαν

Άραγε στόχευσε με επιτυχία την «καρδιά της Ευρώπης» η πρόσφατη τρομοκρατική επίθεση στις Βρυξέλλες, όπως υπαινίχθηκαν τόσοι διαμορφωτές της κοινής γνώμης (όπως ο έχων αύρα αυθεντίας και πολυδιαβασμένος σχολιαστής των New York Times Roger Cohen, στο άρθρο του στις 22 Μαρτίου); Ή μήπως θα έπρεπε να καταδικάσουμε και να αποφύγουμε αυτό τον συμβολισμό, που τόσο εκτιμούν οι τρομοκράτες;

Μίκαελ Χάφτκα, «Μάθημα ιστορίας», 1997

Μίκαελ Χάφτκα, «Μάθημα ιστορίας», 1997

Η «καρδιά» που οι τρομοκράτες επιλέγουν, στοχεύουν και κάνουν το παν για να χτυπήσουν είναι πάντα κάποιο από τα μέρη όπου αφθονούν, πάντα έτοιμες, οι τηλεοπτικές κάμερες και οι ανταποκριτές παραμονεύουν διψασμένοι για τη νέα συγκλονιστική αίσθηση που θα τους εγγυηθεί αυξημένη τηλεθέαση λίγων έστω ημερών. Ακόμα και δέκα φορές περισσότερα θύματα μεταξύ των Τροπικών του Καρκίνου και του Αιγόκερω (ας πούμε στη Σομαλία, την Υεμένη ή το Μάλι) δεν θα είχαν την παραμικρή τύχη να προβληθούν και να μεγεθυνθούν όσο αυτά που προσφέρουν οι επιθέσεις στη Νέα Υόρκη, τη Μαδρίτη, το Λονδίνο, το Παρίσι ή τις Βρυξέλλες. Είναι σε αυτά τα μέρη που και οι ψίθυροι αποκτούν την ισχύ κεραυνών: με ελάχιστα έξοδα (ένα αεροπορικό εισιτήριο, ένα καλάσνικοφ, ένα πρωτόγονο χειροποίητο εκρηκτικό, και τις ζωές ενός ή μιας χούφτας απελπισμένων), κι ο τελευταίος υπερ-φιλόδοξος δολοπλόκος μπορεί να αποκομίσει ατελείωτες ώρες, μέρες και εβδομάδες δωρεάν τηλεοπτικού χρόνου. Και, το πιο σημαντικό, να πυροδοτήσει μια νέα σειρά χτυπημάτων, εκ μέρους των κυβερνήσεων των διαφόρων κρατών, στις δημοκρατικές αξίες, τις οποίες καλούνται να προστατεύσουν και οι τρομοκράτες είναι αποφασισμένοι να καταστρέψουν. Συνέχεια ανάγνωσης

Πώς οι άνθρωποι βοηθούν ο ένας τον άλλον την κρίσιμη στιγμή

Standard

To μαζικό έγκλημα στις Βρυξέλλες, 3

του Κρις Κόκινγκ

2-blegium

Μηνύματα συμπαράστασης στο οδόστρωμα, έξω από την αγορά των Βρυξελλών. Φωτογραφία Geert Vanden Wijngaert / AP/Press Association Images

Ο όρος «πανικός» χρησιμοποιείται ευρέως από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης για να περιγράψει τις αντιδράσεις του πλήθους σε μαζικές τρομοκρατικές επιθέσεις, και οι Βρυξέλλες δεν αποτέλεσαν εξαίρεση με το βίντεο κινητού τηλεφώνου που δείχνει ξεκάθαρα τους ανθρώπους να προσπαθούν να ξεφύγουν από τον σταθμό του αεροδρομίου Zaventem. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει καμία απόδειξη αντιδράσεων που θα μπορούσαν να συνδέονται με «πανικόβλητη» συμπεριφορά — όπως σπρωξίματα ή τσαλαπατήματα άλλων στον δρόμο προς την έξοδο.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η ταχύτητα των ανθρώπων την ώρα της διαφυγής από την σκηνή των επιθέσεων ήταν μια λογική αντίδραση σε μια υπαρκτή απειλή. Οι Βρυξέλλες προετοιμάζονταν και οι ίδιες για μια τρομοκρατική επίθεση στον απόηχο των επιθέσεων του Νοεμβρίου στο Παρίσι, και ήταν σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής μετά τις πρόσφατες επιδρομές κατά της τρομοκρατίας.

Ενώ τα μέσα ενημέρωσης προβλέπουν συχνά «μαζική υστερία» μετά από τέτοια γεγονότα, κάτι τέτοιο σχεδόν ποτέ δεν συμβαίνει. Πολλοί από εμάς που εμπλέκονται στη μελέτη και την πρακτική των απαντήσεων του σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης θα ήθελαν να δουν αυτόν τον όρο να εξαφανίζεται από τις περιγραφές τέτοιων γεγονότων. Είναι πάρα πολύ βαρύς και σπάνια περιγράφει τα γεγονότα με ακρίβεια. Συνέχεια ανάγνωσης

Η σφαγή των αθώων

Standard

To μαζικό έγκλημα στις Βρυξέλλες, 2

του Χαμίντ Νταμπάσι

2b-belgiumΜέσα σε λίγες ώρες, υποστηρικτές του ISIS/ISIL ανέλαβαν την ευθύνη μέσω ενός λογαριασμού Twitter. «Η ομάδα υποστηρικτών του ISIL ανέλαβαν την ευθύνη για τις επιθέσεις στις Βρυξέλλες» διαβάζουμε στις ειδήσεις. «Έχουμε έρθει για σφαγή». Αυτός είναι ένας ψηφιακός πόλεμος στην πράξη, με πραγματικά θύματα, τρόμο που παραλύει, και εικονική ανάληψη ευθύνης.

Κάθε χαζοβιόλης με ένα λογαριασμό Twitter μπορεί να τιτιβίσει «Γαμ… το Βέλγιο. Το Βέλγιο ήθελε να βομβαρδίσει το Ισλαμικό Κράτος. Τώρα απολαύστε αυτό που έχουν σπείρει τα χέρια σας».

Ακριβώς τα ίδια tweets με τη σειρά τους χρησιμοποιήθηκαν από καλά χρηματοδοτούμενες, δεξιούς, ισλαμοφοβικούς μηχανισμούς προπαγάνδας για να καταγγείλουν το Ισλάμ, να στιγματίζουν τους μουσουλμάνους, και να ρίξουν περαιτέρω λάδι στην φωτιά του ξενοφοβικού μίσους με καλύτερο παράδειγμα αυτό των Ρεπουμπλικάνων υποψηφίων, όπως ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Τεντ Κρουζ. Συνέχεια ανάγνωσης

Γιατί το Βέλγιο;

Standard

 Το μαζικό έγκλημα στις Βρυξέλλες-1

του Τζέισον Μπερκ

Tου Plantu, από τη "Monde"

Tου Plantu, από τη «Monde»

Το Βέλγιο φαντάζει αταίριαστο μέρος για σταυροδρόμι της ευρωπαϊκής εξτρεμιστικής βίας. Yπάρχουν  όμως αρκετοί λόγοι για τους οποίους πλήθος εξτρεμιστικών δραστηριοτήτων συγκεντρώνονται σ’ αυτό το μικρό κράτος. Πολλά από τα προβλήματα που οδηγούν σε μαχητικές αντιδράσεις είναι κοινά σε όλο τον κόσμο, ανεπτυγμένο και αναπτυσσόμενο και, αν και μπορεί να διαφέρουν σε σοβαρότητα, έχουν τα ίδια επακόλουθα. Για παράδειγμα, μια μεγάλη και ελλιπώς ενσωματωμένη μουσουλμανική μειονότητα, υψηλά επίπεδα ανεργίας των νέων σε αυτή την κοινότητα, διαθεσιμότητα όπλων, ένα πολύ ανεπτυγμένο δίκτυο επικοινωνιών και μεταφοράς, αρχές συχνά επαναπαυμένες και σταθερά με ανεπαρκείς πόρους, εγχώρια πολιτική αστάθεια.

Όπως και άλλες χώρες, έτσι και το Βέλγιο έχει δει τη φανερή ραγδαία εξάπλωση μιας βίαιης ιδεολογίας μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και μεταξύ συνομήλικων που αν δεν ενθαρρύνουν άμεσα τη βία, σίγουρα προωθούν μια γεμάτη μίσος, μισαλλόδοξη και βαθιά συντηρητική κοσμοθεωρία. Συνέχεια ανάγνωσης

Στα Ενθέματα αύριο 26 Μαρτίου

Standard

Στα «Ενθέματα» της 27ης Μαρτίου

(που κυκλοφορούν εκτάκτως με την κυριακάτικη «Αυγή» το Σάββατο 26 Μαρτίου)

Κείμενα των: Στρατή Μπουρνάζου,  Ράινχαρντ Μαρξ, Τζέισον Μπερκ, Χαμίτ Νταμπάσι,  Μάαρτεν ντεν Χέιερ, Κρις Κόκινγκ, Γιόριτ Ρέιπμα, Τόμας Σπέικερμπουρ, Βασίλη Κρεμμυδά, Παναγιώτη Σωτήρη, Τάσου Μπέτζελου, Χρήστου Τριανταφύλλου, Μαρίνου Σαρηγιάννη

ΤΟ ΜΑΖΙΚΟ ΕΓΚΛΗΜΑ ΣΤΟ ΒΕΛΓΙΟ

Εδουάρδος Σακαγιάν, «Λουόμενοι και οθόνες», 2005

Εδουάρδος Σακαγιάν, «Λουόμενοι και οθόνες», 2005

* Γιατί το Βέλγιο;  Γράφει ο Τζέισον Μπερκ: «Ωστόσο, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ήταν ο πόλεμος στη Συρία που λειτούργησε σαν καταλύτης σε μεγάλα υφιστάμενα προβλήματα. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, από το Βέλγιο προέρχεται ο υψηλότερος κατά κεφαλήν αριθμός μαχητών στη Συρία από οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα. Οι περισσότεροι εντάχθηκαν στο Ισλαμικό Κράτος, ενώ μερικοί επέλεξαν το παρακλάδι της Αλ Κάιντα, Αλ Νούσρα» (μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης).

**Η σφαγή των αθώων. Γράφει ο Χαμίντ Νταμπάσι: «Χρειάζεται είναι να σπάσουμε αυτόν τον φαύλο κύκλο. Η σφαγή των αθώων στις Βρυξέλλες είναι η επέκταση της σφαγής των αθώων στον ισλαμικό κόσμο, όχι απάντηση ή εκδίκηση γι’ αυτήν. Το ISIL δεν είναι απάντηση στον μιλιταρισμό των ΗΠΑ ή της ΕΕ. Είναι ένα λογισμικό των μηχανημάτων του θανάτου και της καταστροφής. Το ISIL δεν δημιουργήθηκε από την CIA ή οποιαδήποτε άλλη υπηρεσία, όπως οι γελοίες θεωρίες συνωμοσίας ισχυρίζονται. Το ISIL είναι η λογική προέκταση των μιλιταρισμού των ΗΠΑ, όχι η συνωμοτική εφεύρεσή του. Είμαστε όλοι –Γάλλοι ή Άραβες, Χριστιανοί ή Μουσουλμάνοι, Βέλγοι ή Τούρκοι– πανομοιότυπα θύματα μίας και μόνο επιθετικής ιδεολογίας που μας σημαδεύει και μας σκοτώνει με την ίδια αρρωστημένη επιμονή. Καθώς θρηνούμε τα θύματα οποιαδήποτε πράξης του φαύλου κύκλου βίας στις Βρυξέλλες ή στη Βηρυτό, στο Παρίσι ή στο Χαλέπι, στο Σαν Μπερναντίνο ή στην Κωνσταντινούπολη, πρέπει να παραμείνουμε ακλόνητοι και να μην πέσουμε θύματα της κουτοπόνηρης νοητικής παγίδας του φαύλου κύκλου της βίας που έχει φτιαχτεί για να διαιωνίζει τον εαυτό της μεταξύ “τρομοκρατίας” και “πoλέμου κατά της τρομοκρατίας”» (μετάφραση: Γιάννης Χατζηδημητράκης).

*** Πώς οι άνθρωποι βοηθούν ο ένας τον άλλον την κρίσιμη στιγμή. Γράφει ο Κρις Κόκινγκ: «Ενώ τα μέσα ενημέρωσης προβλέπουν συχνά «μαζική υστερία» μετά από τέτοια γεγονότα, κάτι τέτοιο σχεδόν ποτέ δεν συμβαίνει. […] Ένας δημοσιογράφος του BBC τουιτάρισε εικόνες ενός χειριστή αποσκευών ο οποίος βοήθησε στην απομάκρυνση τραυματιών από τον αεροσταθμό, μετά την έκρηξη. Επίσης, πολλοί μίλησαν για τους εργαζόμενους σε ξενοδοχείο κοντά στο σταθμό του μετρό που έφεραν πετσέτες και σεντόνια για να βοηθήσουν τους τραυματίες, καθώς έβγαιναν στην επιφάνεια. Δεν θέλω, βέβαια, να πω ότι ο καθένας συμπεριφέρεται σαν υπερήρωας. Απλώς ότι η συχνά ήρεμη (σε αντίθεση με την «πανικοβλημένη») φύση των ανθρώπων σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης σημαίνει ότι η συνεργασία γίνεται ένας ψυχολογικός κανόνας. Ατομικές εγωιστικές ή αντι-κοινωνικές συμπεριφορές, συνήθως απορρίπτονται από το πλήθος ως σύνολο. Γιάννης Χατζηδημητράκης).

ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ Ε.Ε.-ΤΟΥΡΚΙΑΣ

* Σαν ένα νέο και πιο βαρύ Μνημόνιο #Is This a Coup? #StopTheDeal. Γράφει ο Στρατής Μπουρνάζος: «Σαν ένα καινούργιο Μνημόνιο – κι αυτό ακόμα πιο βαρύ. Έτσι έλεγε μια φίλη ότι νιώθει για την υπογραφή της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας. Ασφαλώς, η αναλογία με όρους ακριβείς δεν στέκει. Ωστόσο, όσοι το λένε, έχουν λόγους, ενώ οι όποιες διαφορές χειροτερεύουν την κατάσταση. Το πλήγμα  της συμφωνίας είναι πιο βαρύ, και επειδή έρχεται σωρευτικά, και επειδή το προσφυγικό-μεταναστευτικό-δικαιωματικό ήταν ένα κρίσιμο πεδίο για την κυβέρνηση και τον Σύριζα. Όχι τόσο για λόγους παράδοσης και αξιακούς, αλλά ατόφια πολιτικούς: υπήρξε βασικό πεδίο που έδειχνε τη διαφορά από τη “Δεξιά”, δίαυλος με τον οποίο η  κυβέρνηση αυτή επικοινωνούσε με τους αλληλέγγυους και τα κινήματα, βρίσκοντας απήχηση στην κοινωνία. Και το πλήγμα μοιάζει ασήκωτο επειδή, τώρα, η κυβέρνηση διεκδικεί την “ιδιοκτησία” της συμφωνίας, θεωρώντας τη “διπλωματική επιτυχία” και θετικό, έστω δειλό, βήμα.

Όσον αφορά την ουσία της συμφωνίας, βασική επιδίωξη και  κορμός της είναι η μείωση των ροών από την Τουρκία. Ωστόσο, οι ροές είναι στη συντριπτική τους πλειονότητα προσφυγικές· επομένως, μείωσή τους σημαίνει μείωση των προσφυγικών ροών. Με όποιον τρόπο δηλαδή και αν επιτευχθεί η μείωση (περισσότερο ή λιγότερο νομότυπο, εξατομικευμένο, συλλογικό, με επαναπροωθήσεις, χάρη στην παρουσία των νατοϊκών πλοίων, με το χτύπημα των διακινητών κ.ο.κ.), αυτή θα αφορά πρόσφυγες».

** Τα τέσσερα λάθη του ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου και η Συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας. Ανάλυση των Μάαρτεν ντεν Χέιερ, Γιόρριτ Ρέιπμα και  Τόμας Σπέικερμπουρ: «Η συμφωνία με την Τουρκία είναι χαρακτηριστική ως προς το δεύτερο και το τρίτο συστημικό σφάλμα. Οι πρόσφυγες που προσεγγίζουν από τη θάλασσα θα επαναπροωθούνται άμεσα, με αντάλλαγμα το ότι κάποιες (ποιες;) ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να δεχτούν κάποιους (ποιους;) Σύρους από την Τουρκία. Όσο η Ε.Ε. δεν αίρει τους περιορισμούς στη βίζα για τα άτομα τουρκικής υπηκοότητας, είναι εντελώς ασαφές το γιατί η Τουρκία θα έχει συμφέρον να κάνει κάτι τέτοιο. Επιπλέον, η Τουρκία είναι απολύτως μια μη ασφαλής χώρα. Η τελευταία φορά που η Τουρκία καταδικάστηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για απάνθρωπη μεταχείριση αιτούντα άσυλο ήταν στις 15 Δεκεμβρίου του περασμένου χρόνου. Έτσι, οι πρόσφυγες θα εξακολουθήσουν να έχουν έννομο συμφέρον να συνεχίσουν το ταξίδι τους προς τις άλλες χώρες. Το κύριο πρόβλημα στην Τουρκία δεν είναι η έλλειψη χρημάτων, αλλά η έλλειψη ενός σωστού συστήματος απονομής δικαιοσύνης καθώς και η διασύνδεση των προσφύγων με ζωτικά πολιτικά ζητήματα όπως το Κουρδικό» (μετάφραση: Μαρία Καλαντζοπούλου).

*** WEB ONLY Γιατί η Τουρκία δεν είναι ασφαλής «τρίτη χώρα». Νομική γνωμοδότηση με βάση το ενωσιακό δίκαιο. O δρ Reinhard Marx, για λογαριασμό της οργάνωσης ProAsyl, εξηγεί γιατί δεν είναι παραδεκτό, με  βάση το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το σχέδιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να ανακηρύξει την Τουρκία «ασφαλή τρίτη χώρα» (μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου).

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821

* Ελληνική Επανάσταση του 1821: ο πόλεμος και η νίκη της νεωτερικότητας. Συνέντευξη του Βασίλη Κρεμμυδά, με την ευκαιρία της κυκλοφορίας του βιβλίου του Η Ελληνική Επανάσταση του 1821. Τεκμήρια, αναψηλαφήσεις, ερμηνείες (εκδ. Gutenberg). Μιλάει για τις οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές που οδηγούν στην Επανάσταση,  την πάλη παραδοσιακού-νεωτερικού, την πεφωτισμένη δεσποτεία του Καποδίστρια: «Ασχολούμαι με την Τουρκοκρατία από το 1955, οπότε είναι το πρώτο μου δημοσίευμα, το μόνο στην καθαρεύουσα, παραλίγο να με παρασύρει σε ατραπούς παραδοσιακούς. Και ο ιστορικός που μελετά την Τουρκοκρατία –μιλάω με βάση την προσωπική μου εμπειρία, βέβαια– στο βάθος, και χωρίς μερικές φορές να το συνειδητοποιεί, ψάχνει πως φτάσαμε στην Επανάσταση του 1821. Βλέπεις τις αλλαγές –εγώ τα βλέπω πεντακάθαρα πια. Και υποσυνείδητα ακόμα, το αίτημα το δικό μου, μελετώντας τον 18ο, τον 19ο αιώνα ήταν αυτό:  μέσα από ποιες διαδικασίες, ποιες αλλαγές φτάσαμε στην Επανάσταση».

** Πίσω στις πηγές: ληστές, γενίτσαροι, στρατιώτες και μισθοφόροι πριν το ’21. Ο Μαρίνος Σαρηγιάννης γράφει με αφετηρία δύο μελέτες που κυκλοφόρησαν πρόσφατα, αφορούν την προεπαναστατική περίοδο και εδράζονται γερά σε άγνωστο αρχειακό υλικό: του Γιάννη Σπυρόπουλου Οθωμανική διοίκηση και κοινωνία στην προεπαναστατική δυτική Κρήτη  (όπου δημοσιεύεται σε ολόκληρο κατάστιχο με αποφάσεις του Βαχίτ Πασά, διοικητή της δυτικής Κρήτης την περίοδο 1817-1819 και  Έλληνες μισθοφόροι στην υπηρεσία της επαναστατικής Γαλλίας (1789-1815) του Φοίβου Οικονόμου και καταλήγει: «Ίσως είναι πράγματι νωρίς να ξαναγραφτεί η ιστορία του 1821. Αν μη τι άλλο, η συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας χρήσης των οθωμανικών πηγών και του γεγονότος ότι είναι αδύνατο να αποσυνδεθεί η Επανάσταση από την ποικιλόμορφη και ακόμα εν πολλοίς άγνωστη προϊστορία της επιβάλλουν υπομονή: είναι πολλά ακόμα αυτά που πρέπει να μάθουμε, πριν αποπειραθούμε μια νέα ερμηνεία του επαναστατικού γεγονότος. Πέρα από αυτό, προβάλλει επιτακτική νομίζω η ανάγκη να γνωρίζουμε πολύ καλά τις πηγές μας πριν προχωρήσουμε σε θεωρητικά σχήματα, να μη βιαζόμαστε να προχωρήσουμε χωρίς να έχουμε σιγουρέψει τα θεμέλιά μας: παρατήρηση που ίσως έχει και άλλες εφαρμογές σήμερα».

(ΞΑΝΑ)ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΑΛΤΟΥΣΕΡ ΣΗΜΕΡΑ

Με τη ευκαιρία του διημέρου «(Ξανα)διαβάζοντας τον Αλτουσέρ σήμερα», που οργανώνουν οι εκδόσεις «Εκτός Γραμμής» στις 2 και 3 Απριλίου, συζητάμε, εκ μέρους των εκδόσεων, με τον Παναγιώτη Σωτήρη και τον Τάσο Μπέτζελο:

** Ένας φιλόσοφος μαρξιστής και κομμουνιστής συνάμα. Λέει ο Παναγιώτης Σωτήρης, απαντώντας στην ερώτηση «Τι θα έλεγες σε έναν νέο άνθρωπο, έναν νέο αγωνιστή, που έρχεται σήμερα για πρώτη φορά σε επαφή με το έργο του Αλτουσέρ»: «Να τον διαβάσει ως ένα φιλόσοφο που προσπάθησε να είναι μαρξιστής και κομμουνιστής συνάμα. Να τον διαβάσει κριτικά, με επίγνωση ότι οι εντάσεις, οι αντιφάσεις, τα διαρκή αυτοκριτικά «λυγίσματα του ραβδιού προς την άλλη πλευρά» είναι ακριβώς η ένδειξη της πάλης με το πώς μπορούμε να έχουμε θεωρία που να συμβάλει στη απελευθέρωση των πρακτικών των υποτελών τάξεων. Να τον διαβάσει όχι ως θεωρητική αναφορά απλώς, αλλά ως αφετηρία για να αναμετρηθεί και με τη μαρξιστική θεωρία αλλά και την πρακτική και τη στράτευση στον αγώνα για το χειραφέτηση και τον κομμουνισμό».

** Η «ήπειρος» Αλτουσέρ: για τη νέα μετάφραση του αλτουσεριανού έργου. Ο Τάσος Μπέτζελος, σχετικά με τη νέα μετάφραση του αλτουσεριανού έργου στα ελληνικά: «Παρότι κάθε κείμενο ή βιβλίο του Αλτουσέρ έχει τα δικά του, ενικά θα λέγαμε, χαρακτηριστικά, πρωτίστως σε επίπεδο ύφους και ορολογίας, εντούτοις όλα, στον έναν ή τον άλλον βαθμό, βρίσκονται σε διάλογο αφενός με τη συγκυρία (ο Αλτουσέρ στοχάζεται κατεξοχήν υπό τη συγκυρία, και όχι για τη συγκυρία) και αφετέρου με τον μαρξισμό και τη φιλοσοφία (ενδεχομένως, η ιδιαιτερότητα του Αλτουσέρ έγκειται σε αυτό το τελευταίο «και»…). Προκύπτει μια πυκνή, συνεκτική και παραστατική γραφή, η οποία αναζητά δρόμους ανανέωσης και απελευθέρωσης για τον μαρξισμό και κατ’ επέκταση για τον κομμουνισμό, ως τάση εγγεγραμμένη στην ίδια την κοινωνική πραγματικότητα. Πρόκειται για γραφή χωρίς επιτήδευση, και αυτό ακριβώς είναι το πρώτο στοιχείο που καλείται να διαφυλάξει κάθε εγχείρημα μετάφρασης του Αλτουσέρ στα ελληνικά ή σε οποιαδήποτε άλλη γλώσσα».

Για τι πράγμα μιλάμε όταν μιλάμε για ποπ κουλτούρα; Το παράδειγμα των Bernie Bros. Ο Χρήστος Τριανταφύλλου (με την ευκαιρία της εκδήλωσης του περιοδικού ΣΚΡΑ-punk για την ποπ κουλτούρα και την πολιτική, που θα γίνει στις 31.3) αναλύει την αντιπαράθεση γύρω από τους Bernie Bros (όρος συνδεόμενος με την καταφανώς μεγαλύτερη υποστήριξη που λαμβάνει ο Σάντερς από λευκούς μεσοαστούς νέους σε σχέση με την Κλίντον) και καταλήγει: «Αν δούμε τα ζητήματα της ποπ κουλτούρας ως αποπροσανατολισμό από άλλα σημαντικότερα, ως κουτσομπολιό ή ως προβλήματα ανθρώπων που δεν έχουν άλλα προβλήματα (όπως ακούστηκε για το θέμα με τα Όσκαρ), τότε θα χάσουμε την μεγάλη εικόνα: μέσα από νέα κανάλια, οι άνθρωποι μπορούν πλέον να θίγουν και νέα ζητήματα, να τα συνδέουν με παλαιότερα και να συζητούν για το τι τους διαμορφώνει ως άτομα και ως μέλη μιας κοινωνίας που είναι πολύ πιο άνιση σε πολλαπλά επίπεδα (ταξικά, έμφυλα, φυλετικά). Και ειδικά από μια αριστερή σκοπιά, η μαζική –όπως αποκαλούνταν παλαιότερα– κουλτούρα μπορεί να αποτελέσει ένα από τα βασικότερα διακυβεύματα».

Το ISIS προϊόν της διάλυσης του κράτους και της κατάρρευσης της κοινωνίας

Standard

Συνέντευξη του Χαμίτ Μποζαρσλάν στον Πολυμέρη Βόγλη

 Μιλάει για το ISIS, τη Συρία, την Τουρκία, το προσφυγικό

8-bozarslanΟ Hamit Bozarslan, που διδάσκει σήμερα στην EHESS στο Παρίσι θεωρείται ένας από τους κορυφαίους ιστορικούς και πολιτικούς επιστήμονες, που ασχολούνται με τη σύγχρονη Τουρκία, τη Μέση Ανατολής και το Κουρδικό. Ο Χ. Μποζαρσλάν βρέθηκε στην Αθήνα, προσκεκλημένος του Ιδρύματος Ρόζα Λούξεμπουργκ (Παράρτημα Ελλάδας). Μίλησε, στη σειρά «Rethinking Europe», στις 5 Φεβρουαρίου, με θέμα «Όταν οι κοινωνίες καταρρέουν: βία και κοινωνική αποσύνθεση στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις της στην Ευρώπη». Ο ιστορικός Πολυμέρης Βόγλης (Παν. Θεσσαλίας) του έθεσε μερικά ερωτήματα για το ISIS, την κατάσταση στη Συρία και την Τουρκία, την προσφυγική κρίση.

Οι εικόνες και οι πληροφορίες για τη δράση του ISIS στη Συρία και το Ιράκ έχουν προκαλέσει διεθνώς ένα σοκ και την αίσθηση ότι πρόκειται για μια πρωτοφανή νέα απειλή. Είναι, όντως, το ISIS ένα νέο φαινόμενο; Ποια, κατά τη γνώμη σου, είναι η διαφορά του σε σχέση με προηγούμενες μορφές ισλαμικής τρομοκρατίας, όπως η Αλ Κάιντα;

To ISIS, πρώτα απ’ όλα, είναι προϊόν της διάλυσης του κράτους και της κατάρρευσης της κοινωνίας, κατά κύριο λόγο στη Συρία και εν μέρει στο Ιράκ, τη Λιβύη, και ορισμένες χώρες της υποσαχάριας Αφρικής. Αναδύθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς μετακινούμενες ομάδες τζιχαντιστών είχαν ενισχυθεί σημαντικά και υπήρχε αλληλεπίδραση μεταξύ των διαφόρων μορφών ριζοσπαστισμού που δημιουργούνταν αφενός στον μουσουλμανικό κόσμου και αφετέρου στο περιθώριο των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Σε αντίθεση με τα τζιχαντιστικά κινήματα του παρελθόντος, συμπεριλαμβανομένης της Αλ-Κάιντα, το ISIS ανέπτυξε ταυτόχρονα μια διπλή δυναμική: μια εν πολλοίς ορθολογική διαδικασία οικοδόμησης κράτους σε διαλυμένες κοινωνίες, μαζί με μια ακραία βία και μια βία αυτοθυσίας που καταστρέφουν κάθε ορθολογισμό, συμπεριλαμβανομένου αυτού που απαιτείται για την οικοδόμηση ενός κράτους. Στην πραγματικότητα, παρά τις μεγάλες διαφορές μεταξύ των δύο ιστορικών περιόδων, θα μπορούσε κανείς να συγκρίνει το ISIS με το ναζιστικό φαινόμενο, το οποίο ήταν ταυτόχρονα ορθολογικό και αυτοκαταστροφικό, ένα παράδοξο που κέντρισε το ενδιαφέρον στοχαστών όπως η Χάνα Άρεντ, ο Βάλτερ Μπένγιαμιν, ο Ερνστ Μπλοχ, ο Καρλ Κράους, ο Σεμπάστιαν Χάφνερ και ο Σίγκμουντ Φρόιντ την δεκαετία του ’30 και του ’40. Συνέχεια ανάγνωσης

Ένας είναι ο εχθρός;

Standard

του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου 

Το λογικό, μετά το μακελειό στο Παρίσι, θα ήταν ο ISIS να ενώνει — εναντίον του. Όμως, η ρωσοτουρκική κρίση οξύνεται, η σύγκρουση Δύσης-Ρωσίας για το μέλλον του Άσαντ συνεχίζεται και ο αλληλοσφαγιασμός των αντιπάλων του ISIS/Daesh στη Συρία το ίδιο. Το λογικό, ενόψει πολέμου, θα ήταν ο πόλεμος να ενώνει – εναντίον του. Όμως το Μέτωπο της Αριστεράς και το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα στηρίζουν τον Ολάντ, ενώ η Αστυνομία συλλαμβάνει ακτιβιστές του Ensemble, του ΝPA και του Αlternative Libertaire. Είναι προφανές: υπάρχει πρόβλημα στην ιεράρχηση των αντιπάλων – και είναι σοβαρό.

Οι Iταλοί περιπαίζουν τους τζιχαντιστές: «ISIS, [ξύλο] με τα χέρια, όποτε θέλετε» (από το twitter της Silvia Cirocchi)

Οι Iταλοί περιπαίζουν τους τζιχαντιστές: «ISIS, [ξύλο] με τα
χέρια, όποτε θέλετε» (από το twitter της Silvia Cirocchi)

Κάθε πολιτική σύγκρουση οργανώνεται γύρω από διλήμματα, και τελικά γύρω από μια κεντρική αντίθεση· για να αφορά όμως τους πολλούς, χρειάζεται να είναι και συγκεκριμένη. Στην παράδοση της Αριστεράς, «ο βασικός εχθρός βρίσκεται στην ίδια μας τη χώρα» (Λίμπκνεχτ), άρα επιδίωξη είναι «η ήττα της δικής μας αστικής τάξης» (Λένιν): ξεχνώντας το, η κοινοβουλευτική γαλλική Αριστερά γίνεται αριστερή πτέρυγα του ευρωπαϊκού ιμπεριαλισμού· απολυτοποιώντας το, η εκδοχή της που αντιστέκεται παραμένει μειοψηφική, γιατί μοιάζει υπερβολικά αφηρημένη μπροστά στο φόβο που προξενεί μετά τις 13/11 μια ξεχασμένη βαλίτσα σε κάποιο πεζοδρόμιο του Παρισιού. Όπως στις ανθρώπινες σχέσεις, έτσι και στην πολιτική, χρειάζεται κανείς να παίρνει στα σοβαρά τους φόβους των ανθρώπων – ιδίως όταν αυτοί πατούν στην πραγματικότητα: μια επίθεση αυτοκτονίας σε ένα μπαρ που κοστίζει τη ζωή σαράντα ανθρώπων, δημιουργεί τον εύλογο φόβο ότι αυτό μπορεί να ξανασυμβεί. Εδώ λοιπόν η «κύρια αντίθεση» με το γαλλικό κράτος και τον δυτικό ιμπεριαλισμό δεν αρκεί: εκτός από τον γαλλικό στρατό, στη χώρα υπήρξε, αν δεν υπάρχει ακόμα, και ο ISIS, και τη «συγκεκριμένη» απάντηση στη δεύτερη αιματοχυσία μέσα σε δέκα μήνες μοιάζει να την έχουν ο στρατός και η αστυνομία· τα άλλα φαίνονται ιδεολογίες και παλιομοδίτικη πολιτική. Είναι όμως; Συνέχεια ανάγνωσης