Ένα πολύτιμο βιβλίο

Standard

της Ζωής Σβώλου

Οι άνθρωποι φεύγουνε, οι μνήμες χάνονται κι αυτές. Μένουν τα βιβλία –όλα τα βιβλία, όλων των εποχών– που μας συντροφεύουν, γονιμοποιούν τη σκέψη τη δική μας κι όσων θα ακολουθήσουν.

Ένα τέτοιο βιβλίο είναι ο τόμος με τα γραπτά του Κώστα Φιλίνη και για τον Κώστα Φιλίνη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Θεμέλιο με τη φροντίδα και την αρωγή των ΑΣΚΙ και του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς. Σίγουρα δεν απευθύνεται μόνο σε αριστερούς αναγνώστες, αλλά και σ’ εκείνους που αναζητούν νέους δρόμους παρακολουθώντας τα μονοπάτια ποτ πέρασαν κι’ άνοιξαν οι παλιότεροι.

Ο Κώστας Φιλίνης στα πάνω από εξήντα χρόνια έντονης πολιτικής δραστηριότητας μίλησε κι έγραψε πλήθος κείμενα ιδεολογικά, θεωρητικά, οργανωτικά, παρεμβάσεις, αναλύσεις πάνω κυρίως στην επικαιρότητα, κείμενα για την πολιτική και για την πρακτική κομματική δράση. Δεν κρατούσε αρχείο, πολλά δεν έχουν ημερομηνία, κάποια πρέπει να χάθηκαν. Δεν έγραφε για το συρτάρι, ήθελε τα κείμενά του εργαλεία για την προώθηση συγκεκριμένου στόχου.

Στα πρώτα, τα νεανικά του χρόνια εκείνα της Κατοχής στόχοι ήταν η αντίσταση στον κατακτητή, ο αγώνας για την επιβίωση του λαού, η προσπάθεια της οργάνωσης της δράσης εκείνου του πρωτόγνωρου κινήματος μαζικής συμμετοχής των νέων. Ακολούθησαν πολλά χρόνια παρανομίας και φυλακίσεων — που τα αξιοποιεί όπως οι συνθήκες το επιτρέπουν, αλλά και όπως δεν το επιτρέπουν.

Νομίζω πως το μεγαλύτερο μέρος της πνευματικής του παραγωγής συνδέεται με την έναρξη της Δικτατορίας του ’67, όπου οι νέες συνθήκες αντίστασης και οργάνωσης απαιτούν νέες προσεγγίσεις — από τον βετεράνο και της παρανομίας. Με τη διάσπαση του ΚΚΕ το ’68 ο Κώστας, και πάλι κρατούμενος, βρίσκεται στον πυρήνα της έντονης διαπάλης και των προβληματισμών για τον χαρακτήρα του νέου κόμματος της αριστεράς.

Στη μεταπολίτευση βρίσκεται στην πρώτη γραμμή για την ανανέωση της αριστεράς μέσα από τον νέο φορέα, του ΚΚΕ εσωτερικού. Όσοι ζήσαμε εκείνα τα χρόνια, ίσως ήταν τα καλύτερά μας. Ανασαίναμε για πρώτη φορά σ’ ένα κλίμα ευφορίας. Ήμασταν χαρούμενοι, γεμάτοι ενθουσιασμό με προσδοκίες για μια ζωή επιτέλους χωρίς διωγμούς, με κοινωνική δικαιοσύνη, δημοκρατία κι ελευθερία που μόνον ως ουτοπία για πολλές δεκαετίες ο τόπος ονειρευόταν.

Αυτά τα χρόνια πιστεύω πως και για τον Κώστα ήταν τα πιο γόνιμα, τα πιο δημιουργικά και σίγουρα τα πιο δραστήρια. Από θέση ευθύνης με τα κείμενα και τη δράση του υποστήριζε και πάλευε για θέσεις συχνά πρωτοποριακές, κάποτε σε συγκρούσεις με κάποιους συντρόφους του. Η εκδοτική παραγωγή της εποχής, περιοδικά, μπροσούρες, εφημερίδες ήταν ιδιαίτερα πλούσια κι η ανανεωτική αριστερά συμμετείχε σε όλους τους προβληματισμούς, σε όλα τα επίπεδα. Ο Κώστας κι οι σύντροφοί του είχαν τεράστιο μερίδιο.

Λίγα για το ίδιο το βιβλίο. Η ιδέα ήταν του Γρηγόρη Ανανιάδη, νεαρού ερευνητή φίλου του Κώστα από την μεταπολίτευση, να γίνουν γνωστά τουλάχιστον τα γραφτά του, όταν πια ήταν φανερό ότι η υγεία του δεν του επέτρεπε να προχωρήσει τα σχέδιά του για ένα βιβλίο δικό του, όπως θα το ήθελε.

Ο Γρηγόρης πρότεινε σε δυο νέους επιστήμονες, την Κατερίνα Λαμπρινού και τον Γιάννη Μπαλαμπανίδη ν’ αναλάβουν το έργο. Δέχθηκαν και οι δυο πρόθυμα και αυτό βέβαια σήμαινε ότι έπρεπε να εντοπίσουν και να διαβάσουν πλήθος κειμένων του Κώστα, σκόρπια και πάμπολλα έντυπα της εποχής, μερικά δυσεύρετα. Με γνώση κι επιμονή ανάλαβαν την προσπάθεια προσφέροντας τον όποιο χρόνο διέθεταν μαζί με τις επιστημονικές, επαγγελματικές και πρακτικές τους υποχρεώσεις. Μοναδική τους ικανοποίηση η έκδοση που έχουμε στα χέρια μας. Τους τη χρωστάμε. Παλιά νεανικά κείμενα ξετρύπωσε από το αρχείο του ο Τάσος Τρίκκας, επονιτάκος του Μαθητικού, που καθοδηγούσε τότε ο Κώστας. Για πολλούς λόγους το άφθονο υλικό που προέκυψε έπρεπε να περιοριστεί. Η επιλογή έγινε από τους πιο πάνω συντελεστές με τη συνεργασία του Βαγγέλη Καραμανωλάκη και την πρακτική βοήθεια των ΑΣΚΙ. Ο Βαγγέλης ανέλαβε και τον συντονισμό της ολοκλήρωσης του τόμου. Έτσι με την προσπάθεια πολλών, τα ΑΣΚΙ, το Ινστιτούτο Πουλαντζάς και οι εκδόσεις Θεμέλιο μας παρέδωσαν ένα πολύτιμο βιβλίο.

Ο τόμος προλογίζεται από τον Βαγγέλη Καραμανωλάκη, η Κατερίνα και ο Γιάννης γράφουν το βασικό κείμενο για τη διαδρομή του πολιτικού Κώστα Φιλίνη, ο Τάσος στο Επίμετρο μιλάει για τον Κώστα οργανικό διανοούμενο. Για τη θαυμάσια εμφάνιση του βιβλίου έβαλε την πείρα και την καλαισθησία της η Άννα Μαλικιώση του Θεμέλιου.

ΥΓ. Ο Κώστας αρνούνταν να γράψει μαρτυρίες. Θα μπορούσε όμως να μιλήσει και για κάποια κομμάτια της ζωής του που μόνον μονότονη δεν ήταν! Και για τον αλανιάρη γάτο που εξαφανιζόταν, όταν έλειπε από το σπίτι που τον έκρυβαν παράνομο, που ορμούσε από το παράθυρο και κούρνιαζε πάνω του, μόλις οσμιζόταν ότι ο φίλος του είχε γυρίσει….

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s