Απόκρυφες πτυχές της μελανής ψήφου

Standard

της Έφης Αβδελά και της Αγγέλικας Ψαρρά

Αντιφασιστική αφίσα του Ισπανικού Εμφυλίου

Στις δύο πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις η Χρυσή Αυγή πήρε 7% των ψήφων και εγκαταστάθηκε για τα καλά στην Ελληνική Βουλή. Την ψήφισαν περίπου πεντακόσιες χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως νέοι άνδρες μέσου μορφωτικού επιπέδου, στα αστικά και ημιαστικά κέντρα. Τα ερωτήματα που ανακύπτουν είναι πολλά, ένα, ωστόσο, αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία: Από πού τροφοδοτείται η συγκεκριμένη οργάνωση; Γιατί την επιλέγουν οι ψηφοφόροι της;

 Είναι, πιστεύουμε, προφανές ότι το αναντίρρητο γεγονός πως η Χρυσή Αυγή είναι μια νεοναζιστική οργάνωση δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι οι ψηφοφόροι της ασπάζονται –και ακολουθούν– τις αμιγώς νεοναζιστικές θέσεις και πρακτικές της. Η πρόχειρη ταύτιση εκατοντάδων χιλιάδων ψηφοφόρων με τον φασισμό ή τον ναζισμό είναι ερμηνευτικά ανεπαρκής και ενδέχεται να αποδειχθεί και πολιτικά ατελέσφορη. Και είναι βέβαιο ότι οι ιστορικές αναλογίες με τις αιτίες που οδήγησαν στη γιγάντωση του φασισμού και του ναζισμού την εποχή του Μεσοπολέμου δεν είναι σε θέση να δώσουν απαντήσεις σε σύγχρονα ερωτήματα. Με άλλα λόγια, η ταύτιση των ψηφοφόρων της Χρυσής Αυγής με τον ναζισμό δεν αποτυπώνει την πραγματικότητα στην πολυπλοκότητά της και, κυρίως, δεν λειτουργεί αποτρεπτικά. Απόδειξη ότι η οργάνωση διατήρησε το ποσοστό της, παρά το ότι στο διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ των δύο εκλογικών αναμετρήσεων αποκαλύφθηκε –και, με αδικαιολόγητη είναι αλήθεια καθυστέρηση, καταγγέλθηκε από πολλές πλευρές– ο νεοναζιστικός χαρακτήρας της.

 Ο ναζισμός ή, έστω, οι σύγχρονες εκδοχές του δεν αποτελούν το κλειδί που θα μας επιτρέψει να αντιληφθούμε γιατί ένα 7% του εκλογικού σώματος στήριξε τη Χρυσή Αυγή — τη φορά, μάλιστα, αυτή μετά λόγου γνώσεως. Κατά τη γνώμη μας, οι βασικές αιτίες που οδήγησαν στην εντυπωσιακή εκλογική ενίσχυση της εγκληματικής συμμορίας πρέπει να αναζητηθούν στην ανθεκτικότητα –και τη συγκυριακή αναζωπύρωση στις συνθήκες της κρίσης– κάποιων «βαθιών δομών» της ελληνικής κοινωνίας, οι οποίες είχαν αφοπλιστεί πολιτικά, επομένως είχαν ως ένα σημείο περιθωριοποιηθεί στο κλίμα των πρώτων μεταπολιτευτικών δεκαετιών. Αναφερόμαστε στον αντισημιτισμό, τον ρατσισμό, τον εθνικισμό, την απαξίωση του πολιτικού προσωπικού –που φλερτάρει με τον αντικοινοβουλευτισμό– και τον σεξισμό. Οι «δομές» αυτές, οι οποίες αφορούν κατά κύριο λόγο τρόπους πρόσληψης και διαχείρισης της ετερότητας, συγκροτούν ένα συμπαγές σε μεγάλο βαθμό πλέγμα∙ αν τις διαχωρίζουμε, είναι γιατί έτσι μπορούμε ευχερέστερα να αντιληφθούμε τις κατά καιρούς εξάρσεις κάποιων από αυτές, αλλά και να παρακολουθήσουμε τη διάχυση που παρουσιάζουν οι λόγοι που επιτρέπουν τη νομιμοποίησή τους, εντοπίζοντας τους εκάστοτε πομπούς και τα αυξομειούμενα ακροατήριά τους.

 Αρχέτυπη μορφή του ρατσισμού, ο αντισημιτισμός συνιστά σταθερό όσο και «αόρατο» χαρακτηριστικό της ελληνικής κοινωνίας. Κι αν στις ημέρες μας άλλες εκδοχές ρατσισμού διεκδικούν μεγαλύτερη ορατότητα, το έδαφος παραμένει ιδιαίτερα πρόσφορο σε αρχαϊκές συνωμοσιολογικές θεωρίες με αντισημιτικό πρόσημο, ενώ απροκάλυπτοι αντισημίτες έχουν πλέον αποκτήσει κεντρική πολιτική νομιμοποίηση. Δεν θα σταθούμε στην πασίδηλη όξυνση της ξενοφοβίας, του ρατσισμού και του εθνικισμού: τα προβλήματα της κρίσης έχουν εντείνει την από καιρό διαπιστωμένη έλλειψη ανοχής της ελληνικής κοινωνίας στην ετερότητα. Δεν είναι βέβαια αμελητέο το γεγονός ότι σήμερα αυτή η έλλειψη ανοχής μετασχηματίζεται σε ευθεία και απροκάλυπτη εχθρότητα. Η πρωτοφανής και συστηματική εκστρατεία άσκησης σωματικής βίας σε βάρος των μεταναστών, στην οποία επιδίδεται η Χρυσή Αυγή, βρίσκει σήμερα πολλούς υποστηρικτές. Ούτως ή άλλως, η φαντασιακή μετάθεση των προβλημάτων μέσα από την ανακάλυψη εσωτερικών ή/και εξωτερικών εχθρών –αποδιοπομπαίων τράγων– συνιστά παμπάλαια καταφυγή σε περιόδους οικονομικής δυσπραγίας, ψυχικής ανασφάλειας και φόβου για το μέλλον. Στις επιπτώσεις της κρίσης συγκαταλέγεται ασφαλώς και η ολοένα και πιο σκληρή απαξίωση του πολιτικού προσωπικού, που ενίοτε συμπαρασύρει και το ίδιο το κοινοβουλευτικό σύστημα. Βασισμένη σε προϋπάρχοντα χαρακτηριστικά της ελληνικής κοινωνίας, και, κυρίως, τη δυσπιστία προς το κράτος και τους θεσμούς του, εκφράζει σήμερα τη διάρρηξη των παραδοσιακών δομών ταύτισης των πολιτών με συγκεκριμένα πολιτικά πρόσωπα και κόμματα.

 Είναι σαφές ότι οι ψηφοφόροι της Χρυσής Αυγής μοιράζονται τις συγκεκριμένες προκαταλήψεις τους με τους ψηφοφόρους ενός ευρύτατου πολιτικού φάσματος. Στο κλίμα αυτό, η απροσχημάτιστη επίκληση του σεξισμού και της ομοφοβίας αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Οι αναφορές της νεοναζιστικής οργάνωσης στην «ελληνική φυλή» –ή στο «ελληνικό έθνος»– βασίζονται σε μια εκδοχή του επιθετικού ανδρισμού, η οποία συνιστά καθαρή παλινδρόμηση σε σχέση με τις διαφοροποιήσεις που σημειώθηκαν στις έμφυλες σχέσεις κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Τροφοδοτημένος από τις ανατροπές στην έμφυλη καθημερινότητα που παρήγαγε η κρίση, ο λόγος της Χρυσής Αυγής περί φύλων μοιάζει να αποκτά ανησυχητική εμβέλεια, ανεξάρτητη ως ένα βαθμό από το βιολογικό φύλο των υποστηρικτών του.

 Η εκδοχή του ανδρισμού που προβάλλει η Χρυσή Αυγή συνιστά σημείο συνάντησης με σημαντική μερίδα ψηφοφόρων της. Πρόκειται για ένα πρότυπο επιθετικής αρρενωπότητας, το οποίο αντλεί από παραδοσιακές κοινωνικές αγκυλώσεις και είχε αμφισβητηθεί και περιθωριοποιηθεί στον δημόσιο χώρο εδώ και δεκαετίες ως αντίθετο με μια «ευρωπαϊκή» και «εκσυγχρονισμένη» εκδοχή των έμφυλων σχέσεων. Οι αναταράξεις που προκάλεσε η οικονομική κρίση έθεσαν σε αμφισβήτηση το ως πρόσφατα ηγεμονικό μοντέλο του «συναινετικού» ανδρισμού και πρόσφεραν το έδαφος για να στοχοποιηθούν στερεοτυπικά οι «υπεύθυνοι»: εκτός από τους «διεφθαρμένους» πολιτικούς, τους «εγκληματίες» ξένους, τους «θρασείς» ομοφυλόφιλους, μοιάζει να ενοχλούν πλέον και οι «γλωσσούδες» γυναίκες, αυτές που καταλαμβάνουν θέσεις ευθύνης, μιλούν στον δημόσιο χώρο ή –το χειρότερο–διατηρούν ενδεχομένως πιο εύκολα μορφές απασχόλησης στην άτυπη οικονομία, όταν νέοι άνδρες χάνουν τις δουλειές τους ή, απλώς, δεν έχουν δουλειά. Πόσοι –αλλά και πόσες– δεν είπαν ότι όλοι αυτοί χρειάζονται ένα «γερό χέρι ξύλο»; Και πόσοι ανάμεσά τους δεν έγιναν ψηφοφόροι της Χρυσής Αυγής;

 Ας μην υποτιμήσουμε στο σημείο αυτό και το γεγονός ότι κεντρικές θέσεις του Μετώπου Γυναικών της νεοναζιστικής οργάνωσης, και συγκεκριμένα η έμφαση στον κοινωνικό και εθνικό ρόλο της μητρότητας σε συνδυασμό με την καταδίκη των εκτρώσεων ως «εγκλήματος κατά της φυλής», εφάπτονται με λόγους που εδώ και καιρό εκφέρονται με ολοένα μεγαλύτερη ζέση από ποικίλα κοινωνικά, πολιτικά και επιστημονικά περιβάλλοντα. Κι ας μην αγνοήσουμε τη συγγένεια των λόγων αυτών με την ευθέως ξενόφοβη και σεξιστική επιστροφή στην «ελληνική οικογένεια», την οποία, ενόψει των πρόσφατων εκλογών, ασπάστηκε η πλειονότητα των πολιτικών δυνάμεων της χώρας. Συνέπεια κι αυτή ανακατατάξεων που συνδέονται με τις οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης, η τρέχουσα εμμονή στην «ελληνική οικογένεια» και τα δίκαιά της συνεπάγεται στα σημερινά συμφραζόμενα τη νομιμοποίηση αποκλεισμών που αφορούν κατά κύριο λόγο τους μετανάστες, αλλά περιλαμβάνουν και εκείνους και εκείνες που δεν πληρούν τις κανονιστικές προϋποθέσεις του «ελληνικού» οικογενειακού προτύπου.

 Την ίδια ώρα, έχει ενδιαφέρον ότι στον λόγο της Χρυσής Αυγής χρησιμεύουν και πολλά από τα γνώριμα όπλα του παραδοσιακού αντιφεμινισμού. Διεκδικώντας πλέον εθνικό ακροατήριο, και στο πλαίσιο της «αντισυστημικής» κριτικής της, η οργάνωση καταδικάζει τον –από καιρό λησμονημένο από τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις– φεμινισμό μαζί με άλλες «επικίνδυνες» –καθότι «ξενόφερτες»– έννοιες, όπως ο διεθνισμός, η ισότητα ή η ομοφυλοφυλία. Οι θέσεις της Χρυσής Αυγής για τις γυναίκες (είτε αφορούν τη «γενοκτονία των εκτρώσεων» είτε τις «φεμινίστριες με τις τρίχες στις μασχάλες» που θυμήθηκε όλως τυχαίως η Ελένη Ζαρούλια Μιχαλολιάκου) γειτονεύουν ανησυχητικά με αρχαϊκές προϊδεάσεις για τα φύλα και τον σύμφωνο με τη φύση «προορισμό» τους, οι οποίες μοιάζει να σηκώνουν κεφάλι στη συγκυρία της κρίσης. Πράγματι, δεν είναι δύσκολο να διαπιστώσουμε το νήμα που συνδέει ακραία συντηρητικές αντιλήψεις για τα φύλα, οι οποίες μέχρι πρότινος παρέμεναν περιθωριακές, με τον έμφυλο λόγο της νεοναζιστικής οργάνωσης. Στις σημερινές συνθήκες, οι παραδοσιακές αυτές αντιφεμινιστικές και ομοφοβικές αντιλήψεις εντάσσονται σε ένα νέο πλαίσιο, που τους επιτρέπει να εμφανίζονται ως όχημα για την αποκατάσταση της διαταραγμένης φυσικής τάξης των πραγμάτων.

 Είναι πλέον βέβαιο ότι η κρίση οδήγησε σε παροξυσμό κάποιες «βαθιές δομές» της ελληνικής κοινωνίας, μετατρέποντάς τες σε κοινούς τόπους. Εξίσου σαφές είναι ότι επέτρεψε να γίνει δημόσια αποδεκτό το επιθετικό ιδίωμα που υιοθετεί στον δημόσιο λόγο και στις πρακτικές της η Χρυσή Αυγή, μια εκδοχή επιθετικού ανδρισμού που διεκδικεί την ηγεμονία ως φορέας της σωτηρίας του «έθνους». Η κρίση διευκολύνει το ιδίωμα αυτό να εκδηλωθεί κατ’ επανάληψη σε πολλές και διαφορετικές περιστάσεις. Παραμένει το γεγονός ότι η χρήση σωματικής βίας ως συστατικό στοιχείο της πολιτικής της διαφοροποιεί τη νεοναζιστική οργάνωση από άλλες πολιτικές δυνάμεις, με τις οποίες μοιράζεται ορισμένες –ή πολλές– από τις θέσεις της. Στο σημείο αυτό, συναντά και πάλι τις κοινωνικές επιπτώσεις της κατάστασης «έκτακτης δημοσιονομικής ανάγκης». Με άλλα λόγια, την ανασφάλεια και την οργή μερίδας του εκλογικού σώματος, η οποία, λιγότερο ή περισσότερο συνειδητά, αποδεικνύεται πρόθυμη να εκχωρήσει στη Χρυσή Αυγή τις προσδοκίες της για τον κυριολεκτικό «αφανισμό» όσων θεωρεί υπεύθυνους για τη σημερινή της κατάντια.

 Έρχονται δύσκολες μέρες…

Αντιφασιστική αφίσα του Ισπανικού Εμφυλίου

7 σκέψεις σχετικά με το “Απόκρυφες πτυχές της μελανής ψήφου

  1. θέλω να μου βρεις ένα μέλος ή έναν ψηφοφόρο της χρυσής αυγής που να δηλώνει αντισημίτης. Δεν θα βρεις γιατί δεν υπάρχει. είναι όμως ΑΝΤΙΣΙΩΝΙΣΤΕΣ. Το ένα είναι φυλή και το άλλο θρησκεία. Μάθετε όλοι σας να τα ξεχωρίζετε και μην πετάτε αρλούμπες χωρίς να τις έχετε ερευνήσει πρώτα. ευχαριστώ!

  2. Κοίτα που διεκδικούν και πολιτικό επίπεδο τα ουγκ των ομάδων κρούσεων! Ας μάθουν πρώτα να ξεχωρίζουν τους εχθρούς απ’ τους συμμάχους και μετά ας κάνουν και πνεύμα.

    Ευχαριστούμε για το υπέροχο άρθρο!

  3. Ουσιώδες και εξαιρετικά ωραία γραμμένο. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να προσθέσω κάτι πολύ βασικό το οποίο και πιστεύω είναι το κλειδί της σύγχυσης της πλειοψηφίας αυτών των ατόμων. Αυτό έγκειται στο γεγονός οτι Έλληνας είναι ο οπαδός της Ελληνικής θρησκείας και όχι φυλή μιας και όλα τα Ελληνικά φύλα της αρχαιότητας (Πελασγοί, Ίωνες, Μολοσσοί κτλ) είχαν κοινό τη θρησκεία και τη γλώσσα. Τα μέλη του εν λόγο κινήματος εμφανίζονται ως Έλληνες εθνικιστές ενώ στη πραγματικότητα είναι Ελληνορθόδοξοι (Χριστιανοί) και καμία σχέση δεν έχουν με τα ήθη και τα έθιμα των Ελλήνων. Είναι φυσικό ο Ελληνισμός να φαντάζει κάτι σαν το ιδανικό του ανθρώπινου είδους και είναι μιας και σε αυτό ανέτρεχαν πάντα οι άνθρωποι σε περιπτώσεις κοινωνικού τέλματος (βλέπε Διαφωτισμός). Η έννοια του Ελληνισμού, όσο καμιά άλλη, έχει πέσει και πέφτει ακόμη θύμα καπηλείας τόσο σε πνευματικό όσο και σε υλικό επίπεδο. Ωστόσο ο Ελληνισμός είναι συνώνυμο της πολυθεΐας μιας και στο πλαίσιο αυτής, οι άνθρωποι διαίρεσαν τις εκφάνσεις τις φύσης σε περισσότερες διαστάσεις και δημιούργησαν την ανάλυση, τη γεωμετρία με φυσικό επακόλουθο τη Δημοκρατία, σε αντίθεση με προηγούμενα μονοθεϊστικά-μοναρχικά καθεστώτα. Ερωτηθείς ο αρχηγός της συμμορίας δήλωσε Χριστιανός, άρα ως εκ τούτου κάθε άνθρωπος που γνωρίζει οτι για τη καταστροφή της Ελλάδας υπεύθυνος είναι ο Χριστιανισμός, γνωρίζει πώς ο αυτός ο άνθρωπος κάθε άλλο εκτός από Έλληνας είναι οπότε και αυτός και οι ψηφοφόροι του πλανώνται πλάνην οικτράν. Η διαφορά αυτού και των ακολούθων του από τους ψηφοφόρους του είναι ότι οι πρώτοι καπηλεύονται για μια ακόμη φορά τον Ελληνισμό για τις βουλευτικές συντάξεις.(Από εδώ και πέρα παραθέτω προσωπικές απόψεις). Εδώ θα ήθελα να σταθώ στο χαρακτηρισμό ανασφαλείς που δώσατε και να πω πως για μένα αυτό το συναίσθημα είναι η κύρια αιτία της ψήφου αυτών των ανθρώπων. Η ανασφάλεια είναι χαρακτηριστικό των αδύναμων και πολύ ευαίσθητων ανθρώπων. Από τους ανθρώπους το πιο ευαίσθητο ζώο είναι ο άντρας και μετά ο ομοφυλόφιλος άντρας (οι γυναίκες μπορούν να αντέξουν πιο μεγάλο πόνο, αυτόν της γέννας και είναι φυσικά πολυπληθέστερες των αρσενικών με μεγαλύτερο μ.ο. ζωής). Ο άντρας λοιπόν στη χριστιανική (καταχρηστικά Ελληνική) οικογένεια είναι καταπιεσμένος-φυλακισμένος σε ένα πρότυπο του για παράδειγμα οι άντρες δεν κλαίνε, δεν πονάνε, δεν μιλάνε πολύ κτλ αλλά ουσιαστικά τα αισθήματα είναι και η άμυνα του οργανισμού και παραβλέποντας τα (π.χ. παραβλέψει του πόνο που προκαλεί στο δέρμα η επαφή με τη φωτιά) οδηγείται κανείς ουσιαστικά σε καταστροφή του οργανισμού του. Ή όπως λένε ο πόνος που δε γίνεται δάκρυ γίνεται οργή, για να φτάσουμε και στην οργή. Έτσι λοιπόν έχοντας συγκεχυμένο το χριστιανικό πρότυπο (αυτό που αναφέρετε στο κείμενο επάνω ως βαθιές δομές) με το ελληνικό πρότυπο άντρα (που για παράδειγμα οι Έλληνες έκαναν γυμν-αστική, δηλαδή πάλευαν γυμνοί στο άστυ) το ασπάζονται τυφλά. Έτσι τα άτομα αυτά, ως εξαιρετικά ευαίσθητα, είναι ανήμπορα να αντιμετωπίσουν την ετερότητα με το φόβο μήπως παρασυρθούν και αλλοτριωθούν από αυτή προτιμούν να την αφανίσουν αλλά με μεθόδους ουσιαστικά στρουθοκαμηλισμού. Τέλος νομίζω δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας ήδη τον καιρό αυτό που τους δόθηκε ο τηλεοπτικός χρόνος (η δυνατότητα να φανούν) έχει φύγει αυτή η οργή που τους διακατείχε αρχικά νομίζω μιας και τώρα έχουν να απαντήσουν στο ερώτημα Μα τώρα που ακούγομαι επιτελούς τι λέω; Τι ακριβώς θέλω να πω; Από την άλλη αν χρειαστεί να φύγει αυτή η κακοήθεια από τους κοινωνικούς ιστούς με κάποιου είδους επέμβαση ελπίζω να μη μας κοστίσει πάλι μισό νησί.

  4. Πίνγκμπακ: Το φυλικό πρόσωπο του φασισμού: Οι διεκδικήσεις του φύλου όπλο ενάντια στον εκφασισμό « freedom island

  5. ΟΚ, και η λαοθάλασσες που αποθέωναν το Χίτλερ στις γελοίες παρελάσεις στην πλειοψηφία τους δεν ήταν Εθνικοσοσιαλιστές ούτε Φασίστες! Πού μυαλό για πολιτική σκέψη… Απλώς βρήκαν κατάλληλους αποδιοπομπαίους τράγους και «Σωτήρες» ! Αλλά η συνενοχή τους στα Ναζιστικά εγκλήματα είναι περισσότερο από δεδομένη! Έτσι και τώρα με τους υποστηρικτές της Χ.Α!

  6. Πίνγκμπακ: Άρθρα και συνεντεύξεις για τη Χρυσή Αυγή και τον νεοναζισμό στα “Ενθέματα” | ΕΝΘΕΜΑΤΑ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s