Πείτε μου πώς συμπεριφέρεστε στην Ελλάδα, και θα σας πω ποια είναι η πολιτική σας

Standard

της Γκεσίν Σβαν

μετάφραση: Δημήτρης Ιωάννου, Γιάννης Χατζηδημητράκης

Έργο του Ερνστ Λούντβιχ Κίρχνερ

Έργο του Ερνστ Λούντβιχ Κίρχνερ

Κατά την εαρινή σύνοδο της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσιγκτον, ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Β. Σόιμπλε άφησε να εννοηθεί –σχεδόν παρεμπιπτόντως– ότι η ελληνική κυβέρνηση είχε καιρό μέχρι το τέλος Ιουνίου για να επιβεβαιώσει τι μεταρρυθμίσεις θα κάνει. Μέχρι τώρα, είχαμε ακούσει ως λήξη της προθεσμίας τα τέλη Απριλίου, νωρίτερα τα μέσα Μαρτίου. Γιατί λοιπόν αυτή η τελευταία αναβολή; Επειδή πιστεύουμε ότι η Ελλάδα προσπαθεί; Ίσως θα πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη και τα ακόλουθα:

Εάν η Ελλάδα κηρύξει οριστικά πτώχευση στα τέλη του Απριλίου, τότε η Ε.Ε. και η Γερμανία –που «ηγείται» αυτού του ζητήματος– θα έχει να αντιμετωπίσει τουλάχιστον τρία προβλήματα:

  1. Δεν υπάρχει κάποια συμφωνημένη διαδικασία πτώχευσης για τα κράτη εντός ευρώ. Τι θα κάνουμε αν ξεσπάσει στην Ελλάδα κοινωνική αναταραχή και επικρατήσει ανομία;
  2. Δεν έχουμε καμία θεσμοθετημένη διαδικασία εξόδου από το ευρώ. Κατ’ αρχήν, για πολιτικούς λόγους, αυτό δεν προβλεπόταν. Πώς θα χειριστεί το Eurogroup μια χρεοκοπημένη Ελλάδα; Μπορεί να την εξαναγκάσει σε έξοδο από την Ευρωζώνη; Και τι θα συμβεί μετά με το ευρώ; Θα μπορούσε η Ευρωζώνη να υποβαθμιστεί σε μια νομισματική ένωση όπου θα μπορεί κανείς να ενταχθεί ή να φύγει; Ποια θα είναι η επόμενη χώρα που θα γίνει στόχος των κερδοσκόπων; Το γεγονός αυτό δεν θα επηρεάσει την ενιαία αγορά της Ε.Ε.;
  3. Δεν υπάρχει μηχανισμός εξόδου από την ΕΕ — κυρίως για πολιτικούς λόγους επίσης. Τι θα κάνει η Ε.Ε. με μια πτωχευμένη, και πολύ πιθανόν χωρίς σχέδιο Ελλάδα;

Για τη γερμανική κυβέρνηση, δέσμια των νομικών κανόνων και ρυθμίσεων στη σφαίρα της πολιτικής, αυτό θα είναι αρκετά άβολο. Θα ήταν πολύ καλύτερο να αποφευχθεί αυτή η έκβαση και να επιτευχθεί μια συμφωνία με την Ελλάδα. Επειδή όσα ακούμε υποδεικνύουν ότι δεν υπάρχει σχέδιο Β, ούτε στην Ελλάδα ούτε και στη Γερμανία.

Τι στέκεται εμπόδιο στην επίτευξη μιας συμφωνίας; Ορισμένοι, κυρίως στη Γερμανία, λένε: Οι Έλληνες αδυνατούν να τακτοποιήσουν τα του οίκου τους (αν και μπορεί να αποδειχθεί εμπειρικά ότι έχουν περικόψει δημόσιες δαπάνες περισσότερο από κάθε άλλη ευρωπαϊκή χώρα), έχουν έναν υπερφίαλο υπουργό Οικονομικών ο οποίος δεν ενδιαφέρεται σοβαρά για μια λύση, ενώ στα διάφορα υπουργεία έχουν αντικαταστήσει τα ικανά στελέχη με ένα τσούρμο άσχετους — δεν μπορούμε να συνεννοηθούμε μαζί τους. Με μια φράση: δεν πρόκειται για πολιτικές διαφορές, αλλά για το ότι η Ελλάδα και, πάνω απ όλα η νέα κυβέρνηση, είναι ανίκανη να συμβάλει σε μια λογική λύση. Αλλά ποτέ δεν μαθαίνουμε επίσημα τι ακριβώς έχουν οι αποτύχει οι Έλληνες να παραδώσουν, ποιες από τις προτάσεις τους δεν έγιναν αποδεκτές — και γιατί.

Λέγεται, ανεπίσημα, ότι η «Τρόικα» ζητάει μεγαλύτερη ευελιξία στην αγορά εργασίας. Θέλει προφανώς ελεύθερες απολύσεις, αίτημα το οποίο –με δεδομένη την υψηλή ανεργία, την απελπιστική κατάσταση της χώρας, την ύφεση, την ανάγκη τόνωσης της εγχώριας ζήτησης ελλείψει προοπτικής εξαγωγικών ευκαιριών — είναι εξωφρενικό αίτημα. Και δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι, με ελεύθερες απολύσεις, θα υπάρξει αναπτυξιακή έκρηξη και οι ιδιώτες επενδυτές θα εισρέουν κατά κύματα.

Η Τρόικα και η Γερμανία έχουν προφανώς ενοχληθεί επίσης από το γεγονός ότι η κυβέρνηση δείχνει μεγάλη απροθυμία για περαιτέρω ιδιωτικοποιήσεις επιμένοντας ότι αυτές πρέπει να είναι επωφελείς — οι Έλληνες δεν θέλουν να εκποιήσουν τα περιουσιακά τους στοιχεία υπό πίεση. Για παράδειγμα, η γερμανική Treuhand, η οποία ιδιωτικοποίησε τα περιουσιακά στοιχεία της ΛΔΓ, στο τέλος μπόρεσε να απαλλαγεί από τα περιουσιακά στοιχεία μόνο πληρώνοντας η ίδια από την τσέπη της! Επιπλέον, η ελληνική κυβέρνηση θέλει να διατηρήσει σημαντικά ποσοστά στα κρατικά περιουσιακά στοιχεία (έτσι δεν προτίθεται να αφήσει μόνους τους Κινέζους να αποφασίσουν για την τύχη του λιμανιού του Πειραιά) και επιμένει ότι οι επενδυτές πρέπει να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας.

Από εκεί και πέρα, άλλο ζήτημα που τίθεται είναι ότι η κυβέρνηση δεν έχει κάνει τίποτα για την φοροδιαφυγή. Έχει βέβαια αρχίσει σχετικές διαπραγματεύσεις με τις ελβετικές αρχές αλλά χωρίς επιτυχία μέχρι στιγμής. Ο Sven Giegold, ευρωβουλευτής των Πρασίνων, υποστηρίζει τα εξής: «Η Ελβετία έχει προσφερθεί για ανώνυμη τακτοποίηση των υποθέσεων, προκειμένου να προστατεύσει τους πλούσιους Έλληνες πελάτες της από την ποινική δίωξη. Σωστά η Ελλάδα, όπως και όλα σχεδόν τα άλλα κράτη της ΕΕ, απέρριψε αυτή την πρόταση (Taz, 19.3.2015). Ακόμα περισσότερο, γνωρίζουμε ότι οι φόροι μπορούν να εισπραχθούν καλύτερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η Τρόικα, επιπλέον, ζητά αύξηση του ΦΠΑ μαζί με αύξηση των ορίων ηλικίας της συνταξιοδότησης ή περικοπή στις συντάξεις — συντάξεις από τις οποίες, στις μέρες μας, συχνά ζουν μέχρι και τρεις γενιές. Τέτοιου είδους μέτρα θα αποτελέσουν ένα ακόμη πλήγμα για τον κόσμο, δεν έχουν προσφέρει τίποτα μέχρι στιγμής και θα θέτουν όλο και περισσότερο σε αμφισβήτηση τη νομιμοποίηση της κυβέρνησης.

Τέλος, υπάρχει το ζήτημα αποπληρωμής του χρέους. Ένα κούρεμα γενικά απορρίπτεται. Ταυτόχρονα, είναι κοινό μυστικό ότι στην κατάσταση την οποία βρίσκεται η Ελλάδα, το χρέος δεν θα μπορέσει ποτέ να αποπληρωθεί. Έτσι το ερώτημα είναι κατά πόσο και πως μπορούν να ξεκινήσουν συνομιλίες για την αναδιάρθρωση του. Χρειάζεται χρόνος για κάτι τέτοιο, και δεν έχει νόημα να αφήνουμε διαρκώς να επικρέμαται απειλητικά πάνω από την Ελλάδα η δαμόκλειος σπάθη της απειλούμενης αφερεγγυότητας. Αλλά αυτή η χαλάρωση βρίσκεται εκτός συζήτησης. Και, προφανώς, αυτό είναι που κρύβεται πίσω από τη διαμάχη ανάμεσα στη Γερμανία και την Ελλάδα.

Στην πραγματικότητα, το θέμα εδώ δεν είναι κάποιοι ψύχραιμα υπολογισμένοι οικονομικοί κανόνες, αλλά μια βασική κατανόηση της πολιτικής ή μια βασική γνώση για την ανθρώπινη φύση. Ο συντηρητικός δικηγόρος Βόλφγκανγκ Σόιμπλε θέλει να έχει τον έλεγχο, και δεν έχει καμία εμπιστοσύνη, ούτε στον λαό, ούτε στους πολιτικούς — και δεν εννοώ μόνο τους Έλληνες.

«Μια φτωχική ζωή, με αιματηρές οικονομίες — ο Ο Ευρωπαίος επισκέπτης προσπαθεί να τη κάνει πιο ενδιαφέρουσα για το κοινό του. Σύμφωνα με το μοντέλο του, η πολιτική πρόοδος είναι εφικτή μονάχα αν οι αρμόδιοι που δρουν βρίσκονται υπό συνεχή πίεση. Είναι σπουδαίο να τα καταφέρει κανείς να ακολουθεί έναν ανυπολόγιστο αριθμό κανόνων. Και οι κρίσεις είναι καλές, διότι επιβάλλουν αλλαγές». Αυτή είναι η αρχή του ρεπορτάζ του Κλάους Χουλβερσάιτ στη Süddeutsche Zeitung για το συνέδριο του Ινστιτούτου Brookings στην Ουάσινγκτον όπου ο Γ. Βαρουφάκης μίλησε μετά τον Σόιμπλε. O Βαρουφάκης έκανε λόγο, σε αντίθεση με τον ομόλογό του, για τη θαυματουργή δύναμη της δημοκρατίας, της ελευθερίας και της αυτοδιάθεσης. Το κοινό αντέδρασε ψιθυρίζοντας επιδοκιμαστικά.

Όσο ο διακεκριμένος πολιτικός Σόιμπλε μεγαλώνει, τόσο πλησιάζει στην κλασική γερμανική παράδοση του απολυταρχισμού: ανθρωπολογικός πεσιμισμός, δυσπιστία, έλεγχος, δικονομικός εξαναγκασμός αντί για πολιτική. Στην πολιτική κουλτούρα, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, υποτίθεται πως αυτός ο παραδοσιακός απολυταρχισμός θα αντικαθίστατο στα σχολεία από μια δημοκρατική άποψη της ανθρώπινης φύσης, γιατί δημοκρατία δεν υφίσταται χωρίς μια στοιχειώδη εμπιστοσύνη στην πολιτική ελευθερία και την ευθύνη.

Έτσι, είναι αρκετά λογικό ότι το αποτέλεσμα των δημοκρατικών εκλογών στην Ελλάδα θα αντιμετωπιζόταν από μια συντηρητική γερμανική κυβέρνηση ως ένα ατυχές συμβάν που θα έπρεπε να αναστραφεί το συντομότερο δυνατό ώστε η χώρα να επανέλθει σε εγχώριο ή ευρωπαϊκό έλεγχο. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν αντιμετωπίζεται ως η τελευταία ευκαιρία να εξέλθει η χώρα από την κρίση χωρίς σοβαρές κοινωνικές αναταραχές και υπό μια κυβέρνηση που διατηρεί (τουλάχιστον μέχρι τώρα!) την υποστήριξη της κοινωνίας. Αντίθετα, πρέπει να αποτύχει και να αντικατασταθεί –ώστε να λειτουργήσει και ως παράδειγμα για τους Podemos στις ισπανικές εκλογές του φθινοπώρου. Είναι ξεκάθαρο πως υπάρχουν παραισθητικές προσδοκίες για μια επιστροφή των συντηρητικών στην κυβέρνηση. Αν αυτή η εκλεγμένη κυβέρνηση στηθεί στον τοίχο, τότε είναι πιθανότερη μια ανεξέλεγκτη κατάσταση που θα μπορούσε να επιφέρει μια νέα στρατιωτική δικτατορία. Και δεν αποκλείεται να υπάρχουν κάποιοι που θα έβλεπαν μια τέτοια εξέλιξη με καλό μάτι, αν συνοδευόταν από τη διατήρηση του καθεστώτος λιτότητας. Θα τη δικαιολογούσαν ως «αναγκαιότητα εκ των περιστάσεων». Ωστόσο, θα δημιουργούσε στην Ε.Ε. ένα πρόβλημα «αξιών».

Υπάρχουν, βέβαια, και άλλες δυνάμεις στη Γερμανία, όπως τα συνδικάτα τα οποία, όπως οι Έλληνες, υποστηρίζουν σε όλους τους τόνους πως η λιτότητα έχει αποτύχει και πως χρειάζονται κι επενδύσεις εκτός από περικοπές προκειμένου να επιτευχθεί βιώσιμη ανάπτυξη και, στο τέλος της ημέρας, να αποπληρωθεί σταδιακά και το χρέος. Το SPD και ο Μάρτιν Σουλτς ο οποίος, μιλώντας στο Ίδρυμα Φρίντριχ Έμπερτ απέδωσε έναν ενθουσιώδη φόρο τιμής στον Mark Blyth, τον αιχμηρό επικριτή της λιτότητας, πάντοτε το υπογράμμιζε αυτό. Οπότε, το ζήτημα τώρα είναι πώς θα βρεθεί ένας πρακτικός τρόπος ώστε η γερμανική κυβέρνηση να εγκαταλείψει την τρέχουσα πολιτική της –που έχει ζημιώσει την Ελλάδα αλλά και άλλες χώρες του νότου- χωρίς να ντροπιαστεί. Μπορούμε ίσως να βασιστούμε στον διάσημο πραγματισμό της καγκελαρίου: η κ. Μέρκελ θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί τις αυτοκριτικές επιφυλάξεις που έχουν διατυπωθεί από το ΔΝΤ. Το ακόλουθο πρόγραμμα 10 σημείων μπορεί να αποτελέσει τη βάση μιας συμφωνίας:

  1. Συμφωνείται μορατόριουμ στην αποπληρωμή του δημόσιου χρέους (εξαιρώντας αυτό της ΕΚΤ). Το χρέος της Ελλάδας δεν διαγράφεται αλλά η αποπληρωμή του ξεκινά μόνον όταν η μεγέθυνση της ελληνικής οικονομίας το επιτρέπει χωρίς να της προκαλείται ζημιά. Λεπτομέρειες του σχεδίου θα μπορούσαν να διατυπωθούν σε μια επόμενη συμφωνία που θα ορίζει ένα όριο μεγέθυνσης πάνω από το οποίο θα αρχίσουν οι αποπληρωμές. Τα επιτόκια θα μειώνονταν ξανά σε ένα τρίτο πακέτο βοήθειας.
  2. Αναπτύσσεται μια ακριβής στρατηγική συλλογής των φόρων. Ο επικεφαλής του ΣΔΟΕ που απολύθηκε από τους συντηρητικούς πρέπει να αποκατασταθεί και να αφεθεί να κάνει τη δουλειά του όπως νομίζει. Εφοριακοί πρέπει να αντικαταστήσουν τους πολίτες στον έλεγχο αυτής της δουλειάς. Η πρόταση του πρώην επικεφαλής του φορολογικού μηχανισμού πρέπει να εφαρμοστεί.
  3. Συντάσσονται συγκεκριμένα μέτρα καταπολέμησης της διαφθοράς με τη συνδρομή, για παράδειγμα, του ελληνικού παραρτήματος της Διεθνούς Διαφάνειας.
  4. Σχεδιάζονται διοικητικές μεταρρυθμίσεις με ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα, ιδίως η ολοκλήρωση του κτηματολογίου.
  5. Η Ε.Ε. βοηθά την Ελλάδα με επενδύσεις που προάγουν τη γρήγορη ανάσχεση της ανεργίας.
  6. Η Ε.Ε. κάνει το ίδιο σε άλλα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν αντίστοιχο θέμα.
  7. Οι φόροι επί της ακίνητης περιουσίας επανασχεδιάζονται με στόχο έναν πιο δίκαιο και αναδιανεμητικό χαρακτήρα ώστε να ελαφρυνθούν τα βάρη στη μεσαία τάξη.
  8. Ο ελάχιστος μισθός αυξάνεται ελαφρώς.
  9. Ο ΟΟΣΑ βοηθά την ελληνική κυβέρνηση στην εφαρμογή αυτών των υπεσχημένων μέτρων. Διασφαλίζει διαφάνεια στη λήψη δημοσιονομικών και οικονομικών αποφάσεων. Προτείνει ένα πλαίσιο για επόμενες συγκεκριμένες κινήσεις.
  10. Οι όροι για τις ιδιωτικοποιήσεις επανασχεδιάζονται από κοινού λαμβάνοντας υπόψη τη δημόσια περιουσία, τις θέσεις απασχόλησης και την τρέχουσα κατάσταση στην αγορά.

Πείτε μου πώς συμπεριφέρεστε στην Ελλάδα και θα σας πω ποια είναι η πολιτική που ακολουθείτε.

Η Γκεσίν Σβαν είναι Γερμανίδα πολιτική επιστήμων, υποψήφια του SPD την προεδρία της Γερμανίας το 2009. Tο άρθρο δημοσιεύθηκε στο Social Europe, στις 27.4.2015, με τίτλο «Greece And Germany: What Are The Real Political Issues?».

Μια σκέψη σχετικά μέ το “Πείτε μου πώς συμπεριφέρεστε στην Ελλάδα, και θα σας πω ποια είναι η πολιτική σας

  1. Πέρα από τις απόψεις του Σόϊμπλε υπάρχουν και άλλες απόψεις στην Γερμανία, ελπιδοφόρο γεγονός για την επιβίωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s