Αντρέ Σιφρίν: Φανατικά ανεξάρτητος και ριζοσπάστης

Standard

Αντρέ Σιφρίν, o γίγαντας των εκδόσεων-1

 του Ταρίκ Αλί

μετάφραση:  Δημήτρης Ιωάννου

Ο γαλλοαμερικανός Αντρέ Σιφρίν, διανοούμενος ανεξάρτητος εκδότης, θρύλος στον χώρο του βιβλίου, πέθανε την περασμένη Κυριακή, σε ηλικία 78 χρονών. Στην Ελλάδα τον πρωτογνωρίσαμε από το βιβλίο Εκδότες χωρίς εκδόσεις, μια ένθερμη συνηγορία υπέρ των ανεξάρτητων οίκων και της ανεξαρτησίας του πνεύματος, μια καταγγελία της εκδοτικής βιομηχανίας. Το βιβλίο (που πρωτοκυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πόλις) σήμερα, μαζί με το Οι λέξεις και το χρήμα, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αιώρα. Δημοσιεύουμε στη συνέχεια, με μικρές περικοπές, τις νεκρολογίες του Tariq Ali (από το μπλογκ του εκδοτικού οίκου Verso) και του δημοσιογράφου D.D. Guttenblat (από το περιοδικό The Nation).

Στρ. Μπ.

schiffrinbloΜε τον θάνατο του Αντρέ Σιφρίν, ο εκδοτικός κόσμος έχασε έναν γίγαντα και ο Verso έναν συγγραφέα που έχαιρε γενικού σεβασμού, οι οξυδερκείς αναλύσεις του οποίου για την εκδοτική βιομηχανία έχουν δικαιωθεί κατ’ επανάληψη.

Πολιτισμικά, πνευματικά και σωματικά, ο Σιφρίν έζησε σε δύο κόσμους: στο Παρίσι και τη Νέα Υόρκη. Η σημαντικότερη επιρροή που δέχθηκε στη ζωή του ήταν από τον πατέρα του Ζακ Σιφρίν,  πρόσφυγα από την Αγία Πετρούπολη που έφτασε στη Γαλλία το 1920 και, ήδη το 1923, είχε ιδρύσει τον εκδοτικό οίκο La Pléiade, ένα αειθαλές κληροδότημα στoν γαλλικό πολιτισμό. O οίκος ξεκίνησε τη διαδρομή του με τους ρώσους κλασικούς, μεταφρασμένους στα γαλλικά από τον ίδιο τον Σιφρίν. Πολύ γρήγορα απέκτησε τη φήμη ενός εκδοτικού οίκου πάνω απ’ όλα ποιοτικού, ο οποίος –σημειωτέον– έμεινε υπό τον απόλυτο έλεγχο του πατρός Σιφρίν, ακόμα κι όταν, αργότερα, εντάχθηκε στον Gallimard. Ο Αντρέ γεννήθηκε το 1935.

Όταν οι Γερμανοί κατέλαβαν τη χώρα, οι γάλλοι εκδότες πήραν την εντολή να απολύσουν όλους τους Εβραίους εργαζόμενούς τους. Ο Γκαστόν Γκαλιμάρ απέλυσε τον Ζακ Σίφριν δύο λεπτά αφότου έπιασε την εγκύκλιο στα χέρια του. Και, παρότι του υποσχέθηκε ότι θα συνέχιζε να του αποδίδει δικαιώματα από τις πωλήσεις των βιβλίων της «Πλειάδας», ο Σιφρίν δεν έλαβε ποτέ τίποτα. Μετά τον πόλεμο, ο Γκαστόν τον πληροφόρησε ότι τα βιβλία του δεν πωλούνταν κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Επρόκειτο βέβαια για εξωφρενικό ψέμα, όπως αποκάλυψαν αργότερα τα λογιστικά βιβλία της εταιρείας. Ο Αντουάν Γκαλιμάρ (τότε αφεντικό των εκδόσεων και bon vivant) θα μπορούσε να επανορθώσει την αδικία, βάζοντας απλώς την υπογραφή του σε μια τραπεζική επιταγή. Αρνήθηκε να το κάνει. Και ο Αντρέ, ο οποίος έπρεπε να δημοσιοποιήσει την απάτη και να εκθέσει σε όλους το φτηνιάρικο λούστρο που φτιασίδωνε τον «πολιτισμένο» κόσμο της Γαλλίας, δεν έκανε τίποτε. Ήταν λάθος του, αλλά το κίνητρό του ήταν ευγενές: δεν ήθελε να παρουσιαστεί σαν κοινός άρπαγας. Κι έτσι, οι συνεργάτες των Γερμανών στη Γαλλία έμειναν αλώβητοι, και πλουσιότεροι από ποτέ.

Είναι πλέον κοινότοπο να χαρακτηρίζουμε ανθρώπους όπως ο Σιφρίν ως «παλιομοδίτες» εκδότες. Εκείνο που πραγματικά θέλει να δηλώσει αυτός ο χαρακτηρισμός είναι ότι ετούτοι οι άνθρωποι διαβάζουν ένα βιβλίο προτού αποφασίσουν να το εκδώσουν,  εκτιμούν την αξία που προσδίδουν τα καλά βιβλία σε κάθε πολιτισμό, αρνούνται να τα αντιμετωπίσουν αποκλειστικά σαν εμπορεύματα που η αξία τους αποτυπώνεται μόνο στους πίνακες των πωλήσεων. Και, επίσης, ότι μπορούν ακόμα να αναγνωρίσουν και να εκδώσουν ένα καλό βιβλίο, ξέροντας πολύ καλά ότι θα βγάλει τα έξοδά του μετά από πέντε χρόνια κι όχι μετά από πέντε εβδομάδες. Αυτοί οι εκδότες έχουν τη διανοητική αυτοπεποίθηση που απαιτείται για να αποφασίσουν ότι ένα βιβλίο θα πουλάει για πολλά χρόνια, ακόμα κι αν ανήκει σε όλο και παλιότερους βιβλιοκαταλόγους. Όπως έλεγε ο Σιφρίν, οι μεγάλες εκδοτικές επιχειρήσεις θέλουν να καταστρέψουν αυτό το μοντέλο για πάντα. Κι έτσι, τα τελευταία χρόνια της ζωής του, διεξήγαγε έναν σφοδρό φιλολογικό πόλεμο εναντίον αυτής της νοοτροπίας. Άνθρωποι σαν κι αυτόν, γυναίκες και άντρες, υπάρχουν ακόμα, κλεισμένοι σε μικρούς, αλλά φανατικά ανεξάρτητους εκδοτικούς οίκους σε διαφορετικά μέρη του κόσμου. Είναι άλλωστε αυτοί που εξέδιδαν τα βιβλία του Σιφρίν στο Λονδίνο, στη Νέα Υόρκη, στο Παρίσι, στη Βραζιλία, στη Ν. Κορέα και αλλού. Ο Verso ήταν ανάμεσα σε αυτούς, και είμαστε πολύ περήφανοι γι’ αυτό.

Για εμάς, ο καλύτερος τρόπος να πενθήσουμε τον Αντρέ είναι να ακολουθούμε το παράδειγμά του. Τα θερμά μας συλλυπητήρια στην οικογένειά του.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s